a zatem nie miała możliwości dokonać dobrowolnej wpłaty; c) wydanie niezrozumiałego rozstrzygnięcia, którego merytoryczna część nie została odpowiednio uzasadniona, a następnie powielona przez organ II Instancji; d) obarczenie skarżącej (jako podatnika) ogromnymi kosztami postępowania w sytuacji, w której de facto pozbawiona ona została możliwości dobrowolnej wpłaty określonego decyzją podatku, co w sposób oczywisty wpływa negatywnie na poziom zaufania do organu publicznego;
- art. 210 § 4 przez sporządzenie wadliwego, niejasnego i lakonicznego uzasadnienia zaskarżonego postanowienia, z którego wynikają w zasadzie tylko i wyłącznie przepisy, na podstawie których organ zdecydował określić koszty egzekucyjne wobec skarżącej w maksymalnej możliwej wysokości, bez jakiegokolwiek uwzględnienia przedstawianych przez nią argumentów w toku sprawy;
- art. 47 przez dokonanie jego błędnej wykładni i przyjęcie, że termin płatności podatku upłynął i tym samym istniały podstawy do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji, podczas gdy termin płatności podatku wynosi 14 dni od dnia doręczenia decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, co
w niniejszej sprawie nie nastąpiło z uwagi na fakt, iż decyzja Dyrektora Administracji Skarbowej w K. z 17 października 2024 r. została doręczona 28 października 2024 r., natomiast zajęcie wierzytelności na rachunku bankowym zostało dokonane już 4 listopada 2024 r., tj. w siódmym dniu od dnia doręczenia decyzji;
- art. 127 czyli zasady dwuinstancyjności przez brak przeprowadzenia przez organ II instancji własnych ustaleń i własnego postępowania dowodowego, a oparcie się wyłącznie na szczątkowym materiale dowodowym organu I instancji, który został zgromadzony pod góry założoną tezę organu;
- art. 2a tj. zasady "in dubio pro tributario" nakazującej rozstrzyganie wszelkich wątpliwości na korzyść podatnika, przy czym reguła ta ma zastosowanie również do usuwania wątpliwości co do stanu faktycznego na korzyść podatnika;
- naruszenie art. 80 u.p.e.a. przez jego nieprawidłowe zastosowanie i tym samym przedwczesne przyjęcie, że istniały uzasadnione przesłanki do podjęcia czynności zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych polegających na zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanej z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia
w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi, podczas gdy
w niniejszej sprawie nie doszło do sytuacji nieuregulowania zobowiązania w terminie dochodzonej wierzytelności, albowiem strona posiadała jeszcze ustawowy czas do dokonania płatności podatku;
- art. 64 § 5 u.p.e.a. przez jego niezastosowanie w sytuacji, w której oczywistym jest
i wynika to ze stanu faktycznego sprawy, że strona dokonała dobrowolnej spłaty egzekwowanego świadczenia, co winno skutkować istotnym obniżeniem kosztów postępowania egzekucyjnego;
- art. 7 § 1 u.p.e.a. przez naruszenie zasady celowości , skoro zobowiązanie zostało dobrowolnie wykonane.
W uzasadnieniu skarżąca odkreśliła fakt braku jakichkolwiek podstaw do wszczęcia wobec niej postępowania egzekucyjnego, dokonania tego w tak krótkim czasie od momentu doręczenia decyzji. Wskazywała jednocześnie, że zaistniał obiektywny, niezależny od niej brak możliwości dokonania wpłaty w ustalonej
w decyzji administracyjnej kwocie z uwagi zarówno na zwolnienie lekarskie jak też święto państwowe 1 listopada 2024 r. Pierwszym dniem, w którym mogła dobrowolnie dokonać wpłaty na poczet decyzji administracyjnej był dzień, w którym postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte, a rachunek bankowy, na którym posiadała środki finansowe do prowadzenia bieżącej działalności, zajęty.
Skarżąca zwróciła uwagę, że nigdy nie wskazywała, że zwolnienie lekarskie miało wpływ na brak dobrowolnej wpłaty w trakcie postępowania egzekucyjnego. Fakt ten miał natomiast wpływ na to, że nie mogła dokonać dobrowolnej wpłaty przed wszczęciem tego postępowania.
W związku z powyższym została zmuszona do podjęcia samodzielnych działań polegających na uregulowaniu całości zadłużenia poprzez dokonanie przelewu środków z rachunku bankowego należącego do matki skarżącej na własny rachunek. Podatnik zatem sam podjął czynności celem uregulowania zobowiązań, dlatego też nie sposób przyjąć, by czynności egzekucyjne dały powyższy rezultat
i tym samym należne były koszty postępowania egzekucyjnego. Stanowisko organu, przeczące powyższemu, jest całkowicie sprzeczne z doświadczeniem życiowym
i logiką postępowania, tym bardziej w obliczu faktu, że skarżąca prowadzi bieżącą działalność gospodarczą, ma wielu pracowników, zobowiązań itp. i podejmowała natychmiastowe kroki w celu zwolnienia zajęcia z rachunku bankowego firmy.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Na rozprawie przed tut. sądem 25 czerwca 2025 r. pełnomocnik skarżącej zmodyfikował, że zarzuty procesowe dotyczą kodeksu postępowania administracyjnego, nie zaś ordynacji podatkowej jak wskazano w skardze.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak
i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie
w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.
Materialnoprawną podstawą zaskarżonego postanowienia jest art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2).
W judykaturze podkreśla się, że określony w art. 54 u.p.e.a. środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Ma ona charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (por. wyrok NSA z 25 sierpnia 2020 r., sygn. akt II FSK 1324/18; wyrok NSA z 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; CBOSA). W postępowaniu skargowym, prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a., dopuszcza się zatem badanie jedynie tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność
z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych.
W ramach wniesionej skargi na czynność egzekucyjną skarżąca zarzuca, że w wyniku bezpodstawnego wszczęcia egzekucji doszło do nieuzasadnionego zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego należącego do zobowiązanej. W ocenie skarżącej wszczęcie postępowania było bezpodstawne, ponieważ istniały obiektywne okoliczności (jej stan zdrowia oraz święto państwowe 1 listopada 2024 r.), które uniemożliwiły dokonanie wpłaty w wysokości ustalonej decyzją. Konsekwencją powyższego było natomiast obciążenie skarżącej kosztami postępowania.
Zdaniem sądu zarzut ten jest niezasadny.
Należy wskazać, że gdy zobowiązany podnosi zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej, organ egzekucyjny winien zweryfikować zasadność tego twierdzenia w świetle art. 7 § 2 u.p.e.a. Stosownie do powołanej regulacji organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z przepisu tego wynikają dwie zasady, tj. zasada celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania zobowiązania) oraz zasada stosowania najłagodniejszego środka.
Wymaga wyjaśnienia, że celem każdego postępowania egzekucyjnego, prowadzonego zgodnie z obowiązującymi przepisami, jest doprowadzenie do zaspokojenia należności wierzyciela. W tym kontekście z treści ww. przepisu jednoznacznie wynika konieczność zastosowania takiego środka lub środków egzekucyjnych, które umożliwią pokrycie powstałych zaległości. Natomiast zastosowanie najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego może mieć miejsce
w przypadku istnienia w tym względzie możliwości wyboru. Co więcej, przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji,
a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. W toku danego postępowania egzekucyjnego prowadzący je organ powinien ocenić, który
z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym.
Zwrot "zbyt uciążliwy środek egzekucyjny" należy rozumieć z uwzględnieniem zasady wyrażonej w art. 7 § 2 u.p.e.a. Będzie to zatem uzasadnione przekonanie zobowiązanego, że w przypadku skierowania egzekucji do innego składnika jego majątku, dolegliwości związane z równie efektywnym egzekwowaniem należności wierzyciela byłyby mniejsze. W uzasadnieniu skargi wniesionej na podstawie
art. 54 § 1 pkt 2 u.p.e.a. zobowiązany powinien więc nie tylko przedstawić negatywne skutki zaskarżonej czynności egzekucyjnej, ale również wskazać inny majątek,
z którego egzekucja zaspokoi egzekwowane należności co najmniej w równym stopniu oraz czasie, jak ta prowadzona z zastosowaniem środka egzekucyjnego nadmiernie uciążliwego dla skarżącego. W orzecznictwie prezentowany jest pogląd, że "uciążliwość" stosowania środka egzekucyjnego to dokuczliwość zastosowania tego środka dla codziennego życia czy prowadzonej działalności, powodująca niemożność czy utrudnianie w codziennym funkcjonowaniu dłużnika (wyrok NSA
z 8 maja 2024 r. sygn. akt III FSK 588/23; CBOSA).
W niniejszej sprawie organ egzekucyjny zastosował środek egzekucyjny
w postaci egzekucji z rachunku bankowego.
Sąd stwierdza, że uwzględniając okoliczności niniejszej sprawy, zastosowany środek egzekucyjny nie może być kwalifikowany jako zbyt dolegliwy i uciążliwy.
Skarżąca w toku postępowania nie wskazała przy tym organowi egzekucyjnemu innego środka egzekucyjnego, z pomocą którego można byłoby skutecznie egzekwować należność i tym samym dokonać wyboru środka najmniej uciążliwego, ale równocześnie efektywnego z punktu widzenia interesu wierzyciela.
Specyfika postępowania egzekucyjnego sprawia, że zastosowanie jakiegokolwiek środka egzekucyjnego jest dla zobowiązanego dokuczliwe. Same przepisy u.p.e.a. nie określają natomiast, które ze środków są mniej lub bardziej uciążliwe. Sąd podziela poglądy wyrażone w orzecznictwie, że zajęcie wierzytelności z rachunków bankowych zobowiązanego w świetle przepisów ustawy
o postępowania egzekucyjnym w administracji stanowi jeden z mniej uciążliwych środków egzekucyjnych. W przypadku prowadzenia takiej egzekucji zobowiązany zostaje ograniczony w prawie udzielania zleceń, rozliczeń pieniężnych i to jedynie do wysokości należności, która podlega egzekucji. Rachunek pozostaje więc otwarty,
a zobowiązany może dysponować swobodnie nadwyżką ponad zajętą kwotą. Ponadto z mocy art. 81 § 4 i 5 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wypłat
z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego na bieżące wynagrodzenia za pracę, które mogą być dokonane po złożeniu bankowi odpisu listy płac lub innego wiarygodnego dowodu, a także na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz składek na ubezpieczenie społeczne należne od wypłat dokonywanych na bieżące wynagrodzenia. Sąd podziela ponadto stanowisko prezentowane w doktrynie prawniczej (W. Cisowska-Sakrajda, Komentarz do art. 1 (a) ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji LEX 2010), że kolejność, w jakiej ustawa wylicza środki egzekucji, ma znaczenie w przypadku egzekucji należności pieniężnych, są one bowiem uszeregowane od najłagodniejszego do najbardziej dolegliwego
(art. 1a pkt 12 lit. a u.p.e.a.). Tym samym powinny być stosowane w takiej kolejności, zgodnie z zasadą stosowania najłagodniejszego środka prowadzącego bezpośrednio do wykonania obowiązku.
W niniejszej sprawie skarżąca przede wszystkim nie zaproponowała żadnego innego skutecznego środka egzekucyjnego oraz nie sprecyzowała na czym polega uciążliwość zastosowanego środka egzekucyjnego. O uciążliwości środka egzekucyjnego nie może świadczyć subiektywne przekonanie strony skarżącej. Ponadto to do strony (jako zobowiązanego) należy wykazanie na czym ta uciążliwość polega i zidentyfikowanie innego prawa majątkowego, do którego mogłyby zostać skierowane czynności egzekucyjne organu. To bowiem strona ma największą wiedzę w tym zakresie.
Istotne w tym zakresie są ustalenia organu, że zobowiązana posiadała otwarte rachunki bankowe w trzech bankach: I. Bank Ś. S.A., m. S.A. i S. Bank [...] S.A. Skoro organ zajął wierzytelności jedynie w S. Bank [...] S.A., zobowiązana miała nieograniczoną możliwość korzystania z pozostałych rachunków i dlatego tym bardziej nie można mówić o nadmiernej uciążliwości
w odniesieniu do zastosowanego środka egzekucyjnego.
Skarżąca, pomimo że skarga została oparta na art. 54 § 1 ust. 2 u.p.e.a. kwestionuje termin przekazania środków finansowych przez bank
organowi egzekucyjnemu. Zarzut ten jest niezasadny. Zgodnie bowiem z treścią
art. 80 § 1 pkt 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym na dzień przeprowadzenia egzekucji, bank był zobowiązany do niezwłocznego przekazania zajętych wierzytelności organowi egzekucyjnemu, a nie jak podnosi strona skarżąca, po siedmiu dniach od zającia.
Odnosząc się do zarzutów bezpodstawnego wszczęcia egzekucji, w związku
z nieuchylaniem się przez skarżącą od zapłaty należności wynikającej z decyzji oraz kwestii ustalonych dla skarżącej kosztów egzekucyjnych oaz wymagalności zobowiązania (zarzut naruszenia art. 47 Ordynacji podatkowej) należy powtórzyć, że w postępowaniu wszczętym skargą na czynności egzekucyjne ocenie podlegają tylko zastrzeżenia odnoszące się do konkretnej czynności egzekucyjnej. Co istotne,
w kontekście zarzutów skargi, w postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego, ani też nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (por. wyrok NSA z 17 maja 2022 r., sygn. akt III FSK 583/21; CBOSA). Rozstrzygnięcie w przedmiocie skargi na czynności egzekucyjne co do zasady nie ma zatem wpływu na możliwość prowadzenia postępowania egzekucyjnego.
Ustawa o postępowaniu egzekucyjnym nie warunkuje przy tym podjęcia czynności egzekucyjnych od zgody zobowiązanego, nie wymaga również uzgodnienia z nim wyboru środka egzekucyjnego. Organ egzekucyjny ponadto nie bada zasadności
i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym, z urzędu bada jedynie dopuszczalność egzekucji administracyjnej (art. 29 § 1 u.p.e.a.). Istotne przy tym jest, że postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego. Zakres kognicji organu egzekucyjnego - nawet jeżeli przyjmie się, że organem egzekucyjnym jest wierzyciel - jest zatem ściśle oznaczony. Kwestia kosztów egzekucyjnych natomiast stanowi przedmiot odrębnego postępowania.
Dodatkowo jedynie sąd wyjaśnia, że postępowanie egzekucyjne w niniejszej sprawie wszczęte zostało na podstawie tytułów wykonawczych odnośnie do zaległości podatkowych w podatku dochodowym od osób fizycznych, tj. w podatku powstającym z mocy samego prawa. W tej sytuacji, niezależnie od intencji zobowiązanego dłużnika, można zgodnie z prawem wystawić tytuły wykonawcze
i prowadzić administracyjne postępowanie egzekucyjne, określając jako podstawę prawną obowiązku orzeczenie, co m.in. uzasadnia brak obowiązku skierowania do dłużnika upomnienia.
Niezasadne są również zarzuty dotyczące naruszenie obowiązku podjęcia przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy zachowaniu zasady obligatoryjnego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego. Organy obydwu instancji przeprowadziły bowiem wystarczające – w zakresie postępowania egzekucyjnego – postępowanie wyjaśniające. Również uzasadnienia wydanych postanowień obydwu instancji spełniają wymogi ustawowe dla postanowień wydawanych w ramach postępowania w razie wniesienia skargi na czynności egzekucyjne na podstawie art. 54 u.p.e.a.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.