Dla zaległości z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2015 r. pięcioletni bieg terminu przedawnienia rozpoczął się 1 stycznia 2016 r. W zakresie tych należności, 24 lipca 2017 r. Naczelnik wszczął postępowanie w sprawie
o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, w związku z czym wystąpiła przesłanka zawieszająca bieg terminu przedawnienia, zgodnie z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. Natomiast stosownie do treści art. 70 § 7 pkt 1 tej ustawy bieg terminu przedawnienia należności w zakresie VAT za luty 2015 r., po zawieszeniu biegnie dalej od 7 marca 2024 r., z uwagi na prawomocne zakończenie postępowania karnego skarbowego 6 marca 2024 r.
Z uwagi na powyższe, zdaniem dyrektora, dochodzone przez organ I instancji należności nie uległy przedawnieniu i nadal są wymagalne.
Na powyższe postanowienie A. P. złożyła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach. Wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia. Zarzuciła naruszenie:
1. art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez instrumentalne wykorzystanie instytucji zawieszenia biegu przedawnienia. Postępowanie karno-skarbowe (sygn. [...]) wszczęto w lipcu 2017 r., tuż przed upływem terminów przedawnienia i prowadzono je przez blisko 7 lat (do marca 2024 r.), mimo, że kluczowe dowody zebrano już w 2019 r.;
2. art. 70 § 1 i § 3 Ordynacji podatkowej poprzez uznanie, że zobowiązania z lat 2012-2015 nie uległy przedawnieniu, mimo zakończenia wieloletniego postępowania upadłościowego (V GUp [...]) i upływu ponad dekady od ich powstania;
3. błąd w ustaleniach faktycznych polegający na egzekwowaniu od skarżącej należności (m.in. VAT z marca 2015 r.), które powstały w okresie trwania upadłości
i winny być dochodzone przez organ bezpośrednio z masy upadłości od syndyka.
W uzasadnieniu skarżąca wskazała, że organ wywodzi brak przedawnienia
z faktu prowadzenia postępowania karno-skarbowego przez okres niemal 7 lat (2017-2024). Podniosła, że wszelkie istotne czynności dowodowe (przesłuchanie świadków, gromadzenie dokumentacji po kontroli z 2017 r.) zostały zakończone już
w 2019 r. Przez kolejne 5 lat sprawa pozostawała w merytorycznym zastoju, co dowodzi, że jej jedynym celem było "sztuczne" zawieszenie licznika przedawnienia. Zgodnie z uchwałą NSA sygn. akt I FPS 1/21 takie działanie jest bezskuteczne.
Skarżąca podniosła, że dochodzone należności (np. VAT wymagalny
25 marca 2015 r.) powstały w czasie trwania upadłości skarżącej. Organ, biorąc udział w postępowaniu upadłościowym winien był dochodzić zaspokojenia od syndyka. Przerzucanie odpowiedzialności na skarżącą po 11 latach od powstania długu i 7 latach pozornego postępowania karnego narusza zasadę zaufania do organów państwa. W świetle powyższego zobowiązania te należy uznać za przedawnione.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2026 r., poz. 143), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak
i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
W myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane
w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Przedmiotem kontroli sądu jest postanowienie w przedmiocie odmowy uwzględnienia sprzeciwu w sprawie zagrożenia ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych, o którym mowa w art. 18i § 13 u.p.e.a. co, na podstawie powołanego art. 119 pkt 3 p.p.s.a., pozwoliło na rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym na posiedzeniu niejawnym.
Nadto wyjaśnienia wymaga, że rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym, na podstawie tego przepisu, jest przy tym niezależne od woli stron (por. wyrok NSA
z 11 czerwca 2019 r., sygn. akt II OSK 1867/17; www.orzeczenia.nsa.gov.pl). Nawet więc złożenie przez skarżącego wniosku o rozpoznanie takiej sprawy na posiedzeniu jawnym nie pozbawia sądu ustawowego uprawnienia do rozpoznania sprawy na posiedzeniu niejawnym (por. wyrok NSA z: 7 września 2023 r., III FSK 2769/21;
15 lutego 2023 r., III FSK 1673/21; 11 marca 2021 r., I OSK 4109/18). Zgodnie
z art. 120 p.p.s.a. w trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawy na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie
w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.
Zagadnienie zagrożenia ujawnieniem zaległości w Rejestrze Należności Publicznoprawnych regulują przepisy ustawy egzekucyjnej w Rozdziale 1a. Stosownie do art. 18t ustawy egzekucyjnej w zakresie nieuregulowanym
w niniejszym rozdziale stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 18a § 1 u.p.e.a., Rejestr Należności Publicznoprawnych jest prowadzony w systemie teleinformatycznym przez Szefa Krajowej Administracji Skarbowej. W rejestrze gromadzi się informacje o należnościach pieniężnych, podlegających egzekucji administracyjnej, dla których wierzycielem jest naczelnik urzędu skarbowego albo jednostka samorządu terytorialnego, jeżeli należności te wynikają: z dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1 (deklaracji lub zeznania złożonego przez podatnika lub płatnika), z decyzji, postanowienia lub innego orzeczenia, które jest ostateczne, a także z prawomocnego wyroku, postanowienia lub mandatu karnego wydanego na podstawie przepisów Kodeksu karnego skarbowego lub Kodeksu karnego, z mandatu karnego wydanego w postępowaniu
w sprawach o wykroczenia oraz bezpośrednio z przepisu prawa
(art. 18b § 1 u.p.e.a.).
Wśród danych, podlegających ujawnieniu w rejestrze, znajdują się stosownie do art. 18b § 2 pkt 3 u.p.e.a., dane dotyczące wysokości należności pieniężnej
i odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie.
Przepisy o rejestrze z jednej strony chronią a z drugiej nadają możliwości obrony czy też wcześniejszej zapłaty zaległości przez osobę zagrożoną ujawnieniem jej danych w tym rejestrze.
Przed wprowadzeniem danych, wierzyciel doręcza zobowiązanemu zawiadomienie o zagrożeniu ujawnieniem w rejestrze stosownie do art. 18c § 1 u.p.e.a. Zgodnie z art. 18c § 3 u.p.e.a. dane te mogą być wprowadzone do rejestru nie wcześniej niż po upływie 30 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu zawiadomienia.
Zgodnie z art. 18i § 1 pkt 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia sprzeciwu w sprawie: zagrożenia ujawnieniem w rejestrze. W sprzeciwie określa się żądanie oraz wskazuje się okoliczności i dowody uzasadniające sprzeciw (art. 18i § 4 u.p.e.a.). Prawo wniesienia sprzeciwu, o którym mowa w § 1 pkt 1, przysługuje wyłącznie w przypadku, gdy zobowiązany kwestionuje istnienie lub wysokość należności pieniężnej lub odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie
(art. 18i § 5 u.p.e.a.).
Z treści wniesionego przez skarżącą sprzeciwu od zawiadomienia
o zagrożeniu ujawnieniem jej danych w Rejestrze Należności Publicznoprawnych wynika, że kwestionuje ona istnienie dochodzonej należności pieniężnej podnosząc, że zobowiązania powstały ponad 10 lat temu i uległy przedawnieniu na podstawie art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej.
Sąd stwierdza, że prawidłowe jest stanowisko organu, według którego dochodzone przez naczelnika należności nie uległy przedawnieniu i nadal są wymagalne.
Sporne należności z tytułu pobranych przez płatnika, a nie wpłaconych zaliczek na podatek dochodowy od osób fizycznych oraz z tytułu podatku od towarów i usług niewątpliwie dotyczą odległych okresów: 2012 r., 2013 r. oraz 2015 r.
Zgodnie z art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Mając na uwadze termin płatności spornych zobowiązań podatkowych wskazany w art. 44 ust. 6 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, art. 103 ust. 1 ustawy o VAT oraz art. 53 § 2 Ordynacji podatkowej należy wskazać, że pięcioletni okres przedawnienia zobowiązań podatkowych rozpoczynał bieg odpowiednio 31 grudnia 2012 r., 31 grudnia 2013 r. i 31 grudnia 2015 r. i nominalnie upływał 31 grudnia 2017 r., 31 grudnia 2018 r. oraz 31 grudnia 2020 r. Skarżąca została natomiast poinformowana o zagrożeniu ujawnienia tych należności w Rejestrze Należności Publicznoprawnych w sierpniu 2025 r.
Na bieg 5-letniego terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego mają jednak wpływ instytucje przerwania i zawieszenia biegu terminu przedawnienia wymienione m.in. w art. 70 § 3 Ordynacji podatkowej oraz art. 70 § 6 pkt 1 tej ustawy. Stosownie do pierwszej z ww. regulacji bieg terminu przedawnienia przerywa ogłoszenie upadłości. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu uprawomocnienia się postanowienia
o zakończeniu lub umorzeniu postępowania upadłościowego. Zgodnie zaś
z art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem: wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie
o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe (art. 70 § 7 pkt 1 Ordynacji podatkowej).
W niniejszej sprawie takie okoliczności miały miejsce. Sąd Rejonowy
w K. Wydział V Gospodarczy postanowieniem z 3 czerwca 2015 r. ogłosił upadłość A. P. prowadzącej działalność gospodarczą pod firmą Przedsiębiorstwo Handlowo – Usługowe "A." z siedzibą w K.. Postępowanie obejmowało, zgłoszone do masy upadłości przez wierzyciela wierzytelności, tj. zaległości skarżącej z tytułu: pobranej przez płatnika, a nie wpłaconej zaliczki na podatek dochodowy od osób fizycznych, wynikającej
z deklaracji [...] za: wrzesień, październik, listopad 2012 r., wrzesień 2013 r.
w kwocie należności głównej [...] zł i odsetek na dzień zawiadomienia [...] zł oraz podatku od towarów i usług za czerwiec 2013 r. i odsetek od nieuregulowanej
w terminie zaliczki na podatek dochodowy w wysokości 19% od dochodów
z pozarolniczej działalności gospodarczej za maj 2014 r. Postępowanie upadłościowe zostało zakończone postanowieniem z 29 grudnia 2022 r., prawomocnym od
23 lutego 2023 r. Zatem, w świetle wyżej powołanych regulacji, w stosunku do wymienionych zaległości skarżącej bieg terminu przedawnienia został przerwany
3 czerwca 2025 r. i zaczął swój bieg na nowa 24 lutego 2023 r. W przypadku braku wystąpienia okoliczności zawieszających czy przerywających bieg terminu przedawnienia nowo rozpoczęty bieg terminu przedawnienia, w stosunku do ww. należności, upłynie dopiero 25 lutego 2028 r.
Wymaga wyjaśnienia, że z dniem uprawomocnienia się postanowienia
o umorzeniu postępowania upadłościowego upadły odzyskuje prawo zarządzania swoim majątkiem i rozporządzania jego składnikami (art. 364 ust. 1 Prawa upadłościowego i naprawczego). Odmowa uznania wierzytelności nie stanowi przy tym przeszkody do jej dochodzenia we właściwym trybie. Z uwzględnieniem art. 145 ust. 1 tej ustawy, dochodzenie wierzytelności, której odmówiono uznania, jest możliwe dopiero po umorzeniu lub zakończeniu postępowania upadłościowego.
Z powyższych regulacji, wbrew twierdzeniom skarżącej, wynika zatem, że po prawomocnym zakończeniu postępowania upadłościowego, wierzyciel ma możliwość dochodzenia nieprzedawnionych wierzytelności, które były objęte postępowaniem upadłościowym.
W konsekwencji organ prawidłowo odmówił uwzględnienia sprzeciwu skarżącej w sprawie zagrożenia ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych omówionych wyżej należności, ponieważ należności te nie uległy przedawnieniu i nadal są wymagalne.
Organ prawidłowo również odmówił uwzględnienia sprzeciwu skarżącej
w sprawie zagrożenia ujawnieniem w Rejestrze Należności Publicznoprawnych należności z tytułu podatku od towarów i usług za luty 2015 r. Organ wykazał, że należności te nie uległy przedawnieniu i nadal są wymagalne. Ich bieg terminu przedawnienia, który stosownie do art. 70 § 1 Ordynacji podatkowej, rozpoczął bieg 31 grudnia 2015 r. i nominalnie upływał 31 grudnia 2020 r., został zawieszony
24 lipca 2017 r. na podstawie wyżej powołanego art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej. W tym dniu bowiem naczelnik, w związku ze zobowiązaniem wszczął postępowanie w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 62 § 2 k.k.s. O zawieszeniu biegu terminu przedawnienia skarżąca została, stosownie do art. 70c Ordynacji podatkowej, zawiadomiona przed upływem terminu przedawnienia, tj. 29 stycznia 2019 r. Postępowanie karne skarbowe zostało prawomocnie zakończone 6 marca 2024 r. Bieg terminu przedawnienia, stosownie do art. 70 § 7 pkt 1 tej ustawy, biegnie zatem dalej od 7 marca 2024 r. Oznacza to, jak prawidłowo obliczył organ
i przedstawił w uzasadnieniu postanowienia I instancji, że pięcioletni termin, uległ przedłużeniu o okres 6 lat 7 miesięcy 11 dni.
W konsekwencji, w przypadku braku wystąpienia okoliczności zawieszających czy przerywających bieg terminu przedawnienia bieg terminu przedawnienia,
w stosunku do ww. należności, upłynie 12 sierpnia 2027 r.
Wpływu na treść rozstrzygnięcia nie ma zarzut naruszenia art. 70 § 6 pkt 1 Ordynacji podatkowej poprzez instrumentalne wykorzystanie instytucji zawieszenia biegu przedawnienia. Skarżąca zarzuca, że postępowanie karne skarbowe
(sygn. [...]) wszczęto w lipcu 2017 r., tuż przed upływem terminów przedawnienia i prowadzono je przez blisko 7 lat (do marca 2024 r.) mimo, że kluczowe dowody zebrano już w 2019 r.
Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że z powołanej przez skarżącą uchwały Naczelnego Sądu Administracyjnego z 24 maja 2021 r. sygn. akt I FPS 1/21 wynika, że jedynie "w przypadkach wątpliwych, w szczególności wówczas gdy moment wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe
lub wykroczenie skarbowe, jest bliski dacie przedawnienia zobowiązania podatkowego, wyjaśnienie tej kwestii (ww. zagadnienia merytorycznego – uwaga sądu) powinno znaleźć odzwierciedlenie w uzasadnieniu decyzji podatkowej, stosowanie do art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej".
Zdaniem sądu w niniejszej sprawie taki wątpliwy przypadek nie występuje. Postępowanie karne skarbowe zostało bowiem wszczęte 24 lipca 2017 r., tj. na ponad 3,5 roku przed upływem terminu biegu przedawnienia (31 grudnia 2020 r.). Ponadto, co istotne dla oceny zarzutu instrumentalności wszczęcia postępowania karnego skarbowego, cel postępowania został zrealizowany. Z akt sprawy (notatka służbowa z 11 lutego 2026 r.) wynika bowiem, że postępowanie karne skarbowe zostało zakończone wyrokiem prawomocnym skazującym. Okoliczność ta w sprawie nie jest kwestionowana. Nie mamy zatem do czynienia ze wskazaną w uchwale NSA sytuacją braku woli zrealizowania celów postępowania karnego skarbowego, a tym samym sztucznym wykorzystaniem instrumentu z tego postępowania do przedłużenia terminu przedawnienia określonych zobowiązań podatkowych.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.