I. prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy: art 2, art. 21 ust. 1, art. 31 ust. 3, art. 64 ust. 3 i art 75 ust. 1 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z dnia 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. 1997 nr 78 poz. 483, z późn. zm.) poprzez nieuwzględnienie, że przybicie na rzecz licytanta doprowadzi do ograniczenia chronionych konstytucyjnie praw, tj. prawa własności, a przede wszystkim prawa do godziwych warunków mieszkaniowych, gdyż poza licytowaną nieruchomością nie posiada innego lokum mieszkalnego;
II. przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy:
1) art. 7 w zw. z art 77 § 1 k.p.a. poprzez dokonanie przez organ dowolnej, a nie swobodnej oceny dowodów i całkowite pominięcie przez organ okoliczności, że zebrany w niniejszej sprawie materiał dowodowy wskazywał na wystąpienie przesłanek określonych w art. 111n u.p.e.a., gdyż przeprowadzenie licytacji nieruchomości oraz dokonanie przybicia spowodowało nadmierną szkodę dla niego jako dłużnika, a sama nieruchomość w okolicznościach sprawy jest niezbędna dla niego do prowadzenia gospodarstwa domowego i jako taka nie powinna podlegać egzekucji.
W uzasadnieniu skargi strona podniosła, że dyrektor nie uwzględnił zasady proporcjonalności, zgodnie z którą organ egzekucyjny stosuje sposób egzekucji najmniej uciążliwy dla dłużnika. Zasada proporcjonalności w postępowaniu egzekucyjnym wymaga, aby czynności egzekucyjne były adekwatne do wartości zadłużenia i nie powodowały nadmiernej szkody dla dłużnika. W niniejszej sprawie, przybicie nieruchomości, która jest jedynym miejscem jego zamieszkania, narusza tę zasadę, gdyż nie tylko pozbawia możliwości zaspokojenia potrzeb mieszkaniowych, ale prowadzi do nieodwracalnych skutków w postaci utraty lokum mieszkalnego. Następnie wskazując na treść art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej podał, że licytacja jedynej nieruchomości mieszkalnej, której jest właścicielem narusza tę zasadę, gdyż ograniczenie prawa do posiadania lokalu mieszkalnego nie jest konieczne ani proporcjonalne. Dokonanie przybicia na rzecz licytanta skutkuje pozbawieniem lokalu mieszkalnego, co stanowi nadmierną ingerencję w prawa skarżącego. W związku z powyższym, takie działanie przekracza ramy koniecznych i uzasadnionych ograniczeń, naruszając art. 31 ust. 3 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko przedstawione
w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Zgodnie z zasadami wyrażonymi w art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo
o ustroju sądów administracyjnych (j. t. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267) i art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (j. t. Dz.U. z 2024 r., poz. 935), dalej "p.p.s.a.", sąd bada zaskarżone orzeczenie pod kątem jego zgodności z obowiązującym prawem, zarówno materialnym, jak
i procesowym, nie jest przy tym, co do zasady, związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Ponadto, w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane
w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
Orzekając w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem Sąd stwierdza, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji nie naruszają prawa, a zarzuty skargi są niezasadne. Granice kontroli w niniejszej sprawie wyznaczyło zaskarżone postanowienie dyrektora z 13 grudnia 2024 r., utrzymujące w mocy postanowienie naczelnika z 25 września 2024 r. w przedmiocie przybicia na rzecz licytanta. Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia stanowiły przepisy art. 111m, art. 111n i art. 111r u.p.e.a.
Stosownie do art. 111m § 1 u.p.e.a. po zamknięciu licytacji organ egzekucyjny wydaje postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta, który zaoferował najwyższą cenę. Na podstawie § 2 art. 111m u.p.e.a. postanowienie o przybiciu ogłasza się niezwłocznie po zamknięciu licytacji, z zastrzeżeniem § 3, zgodnie z którym jeżeli skargi lub zażalenia wniesione w toku postępowania egzekucyjnego nie są jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, organ egzekucyjny wstrzymuje wydanie postanowienia o przybiciu do czasu ich ostatecznego rozstrzygnięcia. Na mocy art. 111m § 5 u.p.e.a. postanowienie o przybiciu, zawiera firmę lub imię i nazwisko nabywcy, oznaczenie nieruchomości, datę licytacji i cenę nabycia. Natomiast w myśl art. 111n § 1 u.p.e.a. organ egzekucyjny odmawia przybicia, jeżeli ostateczne rozstrzygnięcia skarg lub zażaleń wniesionych w toku postępowania egzekucyjnego potwierdzą naruszenie przepisów postępowania w toku licytacji i jeżeli uchybienia te mogły mieć istotny wpływ na wynik licytacji albo, jeżeli uczestnik nie otrzymał zawiadomienia o licytacji, chyba że będąc na licytacji nie wystąpił ze skargą na to uchybienie. Na mocy art. 111n § 2 u.p.e.a. organ egzekucyjny odmawia przybicia również wtedy, gdy postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu lub zawieszeniu. Stosownie do art. 111n § 3 u.p.e.a. organ egzekucyjny wyznacza ponowną licytację:
1) jeżeli odmówi przybicia z przyczyn, o których mowa w § 1;
2) po ustaniu przyczyny zawieszenia.
Nadto zgodnie z art. 111r § 1 u.p.e.a postanowienie o przybiciu doręcza się wierzycielowi, dłużnikowi, nabywcy i osobom, które w toku licytacji zaskarżyły czynności związane z udzieleniem przybicia, jak też zarządcy, który nie jest dłużnikiem, a postanowienie o odmowie przybicia - wierzycielowi, dłużnikowi i licytantowi, który zaoferował najwyższą cenę. Zgodnie z § 2 ww. przepisu, na postanowienie organu egzekucyjnego co do przybicia przysługuje zażalenie.
Z przytoczonych przepisów wynika, że co do zasady postanowienie o przybiciu ogłasza się niezwłocznie po zamknięciu licytacji. Natomiast w art. 111m § 3 u.p.e.a. ustawodawca wprowadził wyjątek od tej zasady. W myśl bowiem tego przepisu w sytuacji, gdy wniesione w toku postępowania administracyjnego skargi lub zażalenia nie są jeszcze ostatecznie rozstrzygnięte, organ egzekucyjny musi wstrzymać wydanie postanowienia o przybiciu, aż do ich rozstrzygnięcia. Oznacza to, że wszystkie postępowania wpadkowe powinny być zakończone w administracyjnym toku instancji przed wydaniem postanowienia o przybiciu.
Dokonując kontroli zaskarżonych aktów kontekście wyżej przywołanych przepisów należy przyjąć, że odpowiadają one prawu. Z akt sprawy wynika, że 4 kwietnia 2024 r. odbyła się pierwsza licytacja publiczna należącej do skarżącego nieruchomości stanowiącej lokal mieszkalny, dla której Sąd Rejonowy w K. Wydział VI Ksiąg Wieczystych prowadzi księgę wieczystą nr [...] W toku licytacji nabywca zaoferował najwyższą cenę tj. kwotę [...]zł. Pierwsza licytacja wobec braku wykonania przez nabywcę w terminie warunków licytacyjnych nie doszła do skutku i postanowieniem z 27 czerwca 2024 r. naczelnik stwierdził wygaśnięcie przybicia na rzecz licytanta oraz stwierdził utratę wpłaconego wadium. Następnie pismem z 9 sierpnia 2024 r. organ egzekucyjny obwieścił o terminie II licytacji ww. nieruchomości - 25 września 2024 r. na godz. 11:00. Obwieszczenie w sprawie wyznaczenia II terminu licytacji nieruchomości organ egzekucyjny przesłał zobowiązanemu pismem z 13 sierpnia 2024 r. oraz przekazał do ZUS w K., KRUS w K., Urzędu Miasta K. z prośbą o wywieszenie na tablicach ogłoszeń. Natomiast pismem z 26 sierpnia 2024 r. naczelnik wezwał skarżącego do udziału w terminie 18 września 2024 r. w oględzinach nieruchomości przed wyznaczoną licytacją. W dniu 25 września 2024 r. organ egzekucyjny w swojej siedzibie przystąpił do drugiej publicznej licytacji w/w nieruchomości. Do licytacji przystąpiło czterech licytantów, w tym spółka, która zaoferowała najwyższą cenę tj. kwotę [...]zł. Była to najwyższa zaoferowana cena po 16 postąpieniach. Z protokołu tej czynności nie wynika aby zgłaszano skargi na przebieg licytacji. Natomiast po zamknięciu licytacji organ egzekucyjny wydał postanowienie o przybiciu na rzecz spółki, o czym poinformowano strony.
Zatem zadaniem Sądu procedura przewidziana w u.p.e.a. w zakresie egzekucji z nieruchomości i udzielenia przybicia została prawidłowo przeprowadzona przez organ egzekucyjny. Poszczególne jej etapy zostały prawidłowo udokumentowane i znajdują odzwierciedlenie w aktach sprawy. W związku z powyższym dyrektor działając jako organ II instancji prawidłowo utrzymał w mocy postanowienie naczelnika w przedmiocie udzielenia przybicia licytantowi, który zaoferował najwyższą cenę w toku II licytacji spornej nieruchomości. Zarówno postanowienie organu egzekucyjnego jak i organu II instancji spełnia wszystkie wymogi przewidziane przez art. 124 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a.
Zdaniem Sądu organy nie naruszyły przepisów określających sposób prowadzenia postępowania egzekucji z nieruchomości. Zatem brak było podstaw do uchylenia zaskarżonego postanowienia, o co wniósł skarżący. W skardze strona podniosła zarzut naruszenia przepisów Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej. W ocenie Sądu organy rozpoznające sprawę nie naruszyły przepisów ustawy zasadniczej. W istocie sformułowana w skardze argumentacja odnosi się do kwestii związanych z negatywnymi skutkami w sferze praw majątkowych skarżącego, w tym pozbawieniu go prawa do mieszkania. Jednocześnie skarżący podniósł naruszenie przepisu art. 111n u.p.e.a. W ocenie Sądu i ten zarzut nie mógł zostać uwzględniony. Z przywołanej regulacji wynika m.in., że ustawodawca uzależnia dopuszczalność wydania postanowienia o przybiciu od ostatecznego rozstrzygnięcia wniesionych uprzednio w toku postępowania egzekucyjnego skarg lub zażaleń. Decyzjami (postanowieniami) ostatecznymi są natomiast rozstrzygnięcia, od których w toku instancji nie służy odwołanie, lub zażalenie (art. 16 k.p.a.). Złożenie skargi na takie ostateczne rozstrzygnięcia do sądu administracyjnego nie tamuje natomiast wydania postanowienia o przybiciu. Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie sytuacje określone ww. przepisie nie zaistniały. Z akt sprawy wynika natomiast, że zobowiązany pismem z 14 sierpnia 2023 r., wniósł do organu egzekucyjnego zarzuty do opisu i oszacowania wartości przedmiotowej nieruchomości, co było przedmiotem odrębnego postępowania w toku prowadzonej egzekucji. Postanowieniem z 15 września 2023 r. naczelnik odmówił uznania złożonych zarzutów dotyczących opisu i oszacowania wartości nieruchomości. Postanowienie to zostało utrzymane w mocy przez organ nadzoru. Zatem strona skorzystała z możliwości zaskarżenia aktów wydanych w toku egzekucji, które są ostateczne.
Jak podkreślił Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 30 lipca 2025 r., sygn. akt I GSK 425/25 ocena prawidłowości postanowienia organu, co do przybicia ogranicza się do naruszenia przepisów ustawy na etapie licytacji i samego przybicia. Przyczyny odmowy przybicia zostały określone w art. 111n u.p.e.a. i tylko te okoliczności mogą być podstawą zażalenia na postanowienie o przybiciu. Etap przybicia nie jest etapem, w którym podlegają merytorycznemu rozpoznaniu inne zarzuty wykraczające poza samo przybicie. Na etapie przybicia organ egzekucyjny obowiązany jest jedynie do wstrzymania się z udzieleniem przybicia do momentu rozpoznania innych środków, w których to środkach zobowiązany może kwestionować poprzednie etapy egzekucji z nieruchomości. Postanowienie o udzieleniu przybicia nie otwiera zobowiązanemu ponownej możliwości prawnej dla zgłaszania wszelkich możliwych zarzutów. Zobowiązany nie może kwestionować czynności dokonanych na wcześniejszych, już zakończonych, etapach postępowania egzekucyjnego, w tym tych dotyczących opisu i oszacowania wartości nieruchomości. W związku z tym zarzuty w tej kwestii wykraczają poza zakres sprawy i nie mogą rzutować na ocenę zaskarżonego postanowienia w przedmiocie przybicia na rzecz licytanta. Przyjęcie odmiennego poglądu stanowiłoby przekroczenie granic sprawy administracyjnej.
Podsumowując, w kontekście stanowiska wyrażonego w skardze, gdzie skarżący kwestionuje bardzo ogólnie prawidłowość prowadzenia postępowania egzekucyjnego, proporcjonalność zastosowanego środka egzekucyjnego oraz akcentuje kwestie związane z prawem własności i sytuacji mieszkaniowej, należy wskazać, że argumenty te nie dotyczą zaskarżonego postanowienia, a zatem wykraczają poza zakres objętej postępowaniem sprawy administracyjnej. Podkreślić ponownie trzeba, że przedmiotem kontroli jest postanowienie o przybiciu na rzecz licytanta. Podważając jego prawidłowość nie można skutecznie kwestionować okoliczności, mogących być przedmiotem sporu na poprzednich etapach trwającej egzekucji administracyjnej i przy zastosowaniu innych środków zaskarżenia przewidzianych w przepisach u.p.e.a. Podstawa zażalenia, co do przybicia ogranicza się tylko do naruszenia przepisów ustawy na etapie licytacji i samego przybicia, natomiast nie odnosi się do wcześniejszych faz postępowania egzekucyjnego z nieruchomości. Nadto, co oczywiste, kwestionowanie na obecnym etapie i powoływanie się na dolegliwości, jakie niesie fakt prowadzonej egzekucji, która jest wynikiem braku dobrowolnej zapłaty należności publicznoprawnej poprzedzonej wezwaniem zobowiązanego do spełnienia świadczenia, również nie mogło zostać uwzględnione przez Sąd. W konsekwencji konstruowana w tym zakresie argumentacja i zarzuty przez skarżącego, wobec powyżej opisanych względów ocenianych przez pryzmat przedmiotu sprawy oraz przytoczonych przepisów prawa materialnego i orzecznictwa nie mogły zostać uwzględnione.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.