Wyrok WSA z dnia 30 grudnia 2025, sygn. I SA/Ke 472/25

Sygnatura: I SA/Ke 472/25
Data orzeczenia: 30 grudnia 2025
Sąd: Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA)
Status: Nieprawomocne
Podatnik: os. fizyczna

Streszczenie

M. M. był zobowiązanym w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym przez organ podatkowy. Egzekucja zakończyła się całkowitym zaspokojeniem należności, w tym kosztów egzekucyjnych, ostatecznie 23 maja 2025 r. 40 dni później, 2 lipca 2025 r., M. M. złożył wniosek o częściowe umorzenie tych kosztów egzekucyjnych. Organy administracji (pierwsza i druga instancja) odmówiły wszczęcia postępowania w sprawie tego wniosku, uznając,…

że jest on bezprzedmiotowy, ponieważ postępowanie egzekucyjne już się zakończyło. Czy organ podatkowy ma obowiązek merytorycznie rozpoznać wniosek zobowiązanego o umorzenie kosztów egzekucyjnych złożony po zakończeniu postępowania egzekucyjnego i po wyegzekwowaniu tych kosztów, mimo że przepis art. 64e ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji nie określa terminu na złożenie takiego wniosku? Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach oddalił skargę, utrzymując w mocy zaskarżone postanowienia organów. Sąd uznał, że organy słusznie odmówiły wszczęcia postępowania, ponieważ wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych może być rozpoznany tylko w toku trwania postępowania egzekucyjnego. Po jego zakończeniu i wyegzekwowaniu kosztów wniosek staje się bezprzedmiotowy, gdyż brak jest istniejącej należności do umorzenia. Sąd potwierdził, że przesłanka do odmowy wszczęcia postępowania była oczywista i nie wymagała prowadzenia postępowania wyjaśniającego.

jeszcze 120 słów

Pełne streszczenie po zalogowaniu

Streszczenie AI to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby zobaczyć pełną analizę.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach w składzie następującym: Przewodniczący Sędzia WSA Magdalena Chraniuk-Stępniak Sędziowie Sędzia WSA Agnieszka Banach (spr.) Asesor WSA Andrzej Mącznik Protokolant po rozpoznaniu na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym w dniu 30 grudnia 2025 r. sprawy ze skargi M. M. na postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Kielcach z dnia 18 września 2025 r. nr 2601-IEE.7113.58.2025.2 w przedmiocie odmowy wszczęcia postępowania oddala skargę.

Uzasadnienie

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Kielcach postanowieniem z 18 września 2025 r. nr 2601-IEE.7113.58.2025.2, po rozpatrzeniu zażalenia M. M. na postanowienie Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Kielcach z 7 sierpnia 2025 r. w sprawie odmowy wszczęcia postępowania w przedmiocie wniosku z 2 lipca 2025 r., o częściowe umorzenie kosztów egzekucyjnych w wysokości [...] zł, naliczonych w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: [...], [...], [...] 1.723.397215.2025 i [...], objętych zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z 15 maja 2025 r., na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 w związku z art. 144 ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (tekst jedn. Dz. U. z 2024 r. poz. 572 ze zm.), dalej zwanej: "k.p.a.", art. 17 § 1 oraz art. 18 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (tekst jedn. Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm.) dalej zwanej: "u.p.e.a", utrzymał w mocy zaskarżone postanowienie.

W uzasadnieniu organ odwoławczy podał, że Naczelnik Pierwszego Urzędu Skarbowego w K. prowadził postępowanie egzekucyjne wobec majątku M. M. na podstawie powyższych tytułów wykonawczych. Zawiadomieniem z 15 maja 2025 r. organ egzekucyjny dokonał zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego. Zawiadomienie o zajęciu bank otrzymał 15 maja 2025 r., a zobowiązany 21 maja 2025 r. W wyniku zastosowanego środka egzekucyjnego z zajętego rachunku bankowego organ egzekucyjny uzyskał 15 maja 2025 r. - [...] zł oraz 21 maja 2025 r. - [...] zł. Pozostała zaległość została uregulowana wpłatą z 22 maja 2025 r. w wysokości [...] zł. Wskazane kwoty w całości zaspokoiły dochodzone należności, w tym koszty egzekucyjne w wysokości [...] zł. Po ich rozliczeniu egzekucja administracyjna została zakończona. Pismem z 2 lipca 2025 r. zobowiązany zwrócił się o częściowe umorzenie kosztów egzekucyjnych.

Następnie organ II instancji, cytując treść art. 61 § 1 i art. 61a § 1 k.p.a., które zgodnie z art. 18 u.p.e.a, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym stosuje się odpowiednio, stwierdził, że brak jest możliwości wszczęcia postępowania w sprawie wniosku o umorzenie w części kosztów egzekucyjnych z uwagi na wcześniejsze zakończenie postępowania egzekucyjnego. Podkreślił, że negatywną przesłanką o charakterze przedmiotowym, dającą delegację do odmowy wszczęcia tego postępowania jest brak możliwości wydania rozstrzygnięcia merytorycznego z zastosowaniem normy prawa materialnego dającej kompetencje organowi do tej czynności prawnej. Dyrektor Izby zgodził się z organem egzekucyjnym, że unormowania zawarte w u.p.e.a traktują o zasadach prowadzenia postępowania egzekucyjnego, jak również wyznaczają moment jego rozpoczęcia oraz zakończenia. W doktrynie oraz orzecznictwie sądowym wskazuje się, że postępowanie to kończy się wraz z wykonaniem przez zobowiązanego egzekwowanego obowiązku lub umorzeniem postępowania. Zakończenie postępowania egzekucyjnego na skutek całkowitego wykonania obowiązku nie zostało połączone z wydaniem przez organ egzekucyjny jakiegokolwiek aktu, który procesowo kończyłby to postępowanie.

Jak wynika z akt sprawy postępowanie egzekucyjne w omawianej sprawie zakończyło się przez wykonanie obowiązku poprzez wpłatę z 22 maja 2025 r. Ostateczne rozliczenie wpłaty nastąpiło 23 maja 2025 r. Zatem postępowanie egzekucyjne zakończyło się w momencie zakończenia wszystkich czynności procesowych związanych z prowadzonym postępowaniem egzekucyjnym, tj. ostatecznym rozliczeniem dochodzonych obowiązków, które miało miejsce 23 maja 2025 r. Wniosek zobowiązanego o umorzenie części kosztów egzekucyjnych został złożony 2 lipca 2025 r. (data wpływu 7 lipca 2025 r.) , a więc 40 dni po zakończeniu postępowania egzekucyjnego.

Przytaczając treść art. 64e u.p.e.a. organ odwoławczy podkreślił, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest możliwe, co do zasady, tylko w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Umorzenie kosztów egzekucyjnych polega bowiem na odstąpieniu od ich ściągnięcia przez organ egzekucyjny. Przepisy prawa procesowego, które wyznaczają przebieg postępowania, zawierają na ogół ściśle określone warunki jego wszczęcia, zwane przesłankami procesowymi czy też przesłankami jego dopuszczalności, jak i warunki, po spełnieniu których postępowanie ulega definitywnemu zakończeniu. Oznacza to, że z momentem wyegzekwowania (pobrania, ściągnięcia) bądź uregulowania w inny sposób kosztów egzekucyjnych obowiązek z tytułu ich uiszczenia ustaje (wygasa), a tym samym koszty takie tracą cechę "przypadających" organowi stając się uzyskanymi z tego tytułu "środkami pieniężnymi" organu egzekucyjnego bądź innego uprawnionego podmiotu. Powołane przez zobowiązanego wyroki sądowe dotyczą wprawdzie sytuacji, w których sąd stwierdził, że rozpatrzenie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych może nastąpić po ich wyegzekwowaniu, ale nie odnoszą się do ram czasowych warunkujących możliwość takiego wnioskowania. Koszty egzekucyjne korzystają z pierwszeństwa zaspokojenia (art. 115 § 1 u.p.e.a.), dlatego w wielu przypadkach po ich wyegzekwowaniu postępowanie egzekucyjne toczy się nadal. Złożenie wówczas wniosku o umorzenie kosztów (po ich wyegzekwowaniu) podlega rozpatrzeniu właśnie w ramach toczącego się postępowania egzekucyjnego. Przepis art. 64e u.p.e.a. wprawdzie nie wskazuje terminu w jakim wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych można złożyć, to jednak nie można przyjąć, że termin ten jest nieokreślony. Prowadziłoby to do sytuacji, w których zobowiązany nawet po upływie kilku lat od zakończenia prowadzonego postępowania egzekucyjnego mógłby o taką ulgę się ubiegać. Zakończenie postępowania egzekucyjnego na skutek całkowitego wykonania obowiązku nie zostało połączone z wydaniem przez organ egzekucyjny jakiegokolwiek aktu, który z procesowego punktu widzenia kończyłby to postępowanie. W tym przypadku o jego zakończeniu ustawa o postępowaniu egzekucyjnym w administracji stanowi w połączeniu z art. 33 § 5 pkt 1 i art. 64c § 9 pkt 1 u.p.e.a. Termin na złożenie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych jest tożsamy z terminem, o którym mowa w art. 64c § 9 u.p.e.a.

Zdaniem organu II instancji przyjęcie takiego stanowiska nie zamyka zobowiązanemu możliwości ubiegania się o tego rodzaju ulgę nawet w sytuacji, gdy całość należności zostanie szybko wyegzekwowana z zajętego rachunku bankowego, a zobowiązany o tym fakcie będzie poinformowany w terminie późniejszym, tj. z chwilą doręczenia mu zawiadomienia o zajęciu wraz z odpisem tytułu wykonawczego. Termin 30-dniowy określa ostateczny moment zakończenia postępowania egzekucyjnego. Jeżeli nie nastąpią zdarzenia, o których mowa w ww. przepisach, związane z tym terminem postępowanie egzekucyjne zostaje definitywnie zakończone, ponieważ upływają dodatkowe terminy określone w przepisach u.p.e.a. uprawniające zobowiązanego do dochodzenia swoich roszczeń. Organ odwoławczy stwierdził, że wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych został złożony, gdy organ egzekucyjny już nie prowadził postępowania egzekucyjnego wobec zobowiązanego i dlatego też w chwili wpływu był bezprzedmiotowy. Zobowiązany w toku postępowania egzekucyjnego nie składał zarzutów ani innych środków zaskarżenia, ani także wniosku o wydanie postanowienia w sprawie kosztów egzekucyjnych, których wysokość kwestionuje dopiero na etapie złożonego zażalenia. Z uwagi na upływ terminu, o którym mowa w art. 64c § 9 pkt 1 lit. a u.p.e.a. i brak wniosku o jego przywrócenie, wydanie postanowienia o wysokości kosztów egzekucyjnych jest obecnie niemożliwe. Ustalenie tych okoliczności obligowało zatem organ egzekucyjny do wydania orzeczenia na podstawie art. 61a § 1 k.p.a.

W skierowanej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach skardze na powyższe postanowienie, domagając się jego uchylenia oraz uchylenia postanowienia organu I instancji i przekazania sprawy temu organowi do merytorycznego rozpoznania wniosku z 2 lipca 2025 r., bądź stwierdzenia, że organ był zobowiązany do merytorycznego rozpoznania tego wniosku również po zakończeniu postępowania egzekucyjnego i przekazania sprawy do ponownego rozpoznania z wytycznymi co do wykładni art. 64e u.p.e.a., M. M. zaskarżonemu postanowieniu zarzucił naruszenie:

1. art. 64e u.p.e.a. polegające na przyjęciu, że umorzenie kosztów egzekucyjnych jest dopuszczalne wyłącznie w toku toczącego się postępowania egzekucyjnego, mimo że przepis nie uzależnia umorzenia od trwania egzekucji, ani nie ustanawia terminu materialnego do złożenia wniosku;

2. art. 64c § 9 u.p.e.a. poprzez jego nieuprawnione stosowanie jako rzekomego ograniczenia czasowego dla wniosku z art. 64e u.p.e.a., podczas gdy art. 64c § 9 u.p.e.a. dotyczy wyłącznie wniosku o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych;

3. art. 61a § 1 k.p.a. poprzez odmowę wszczęcia postępowania w sprawie umorzenia kosztów egzekucyjnych, pomimo braku oczywistej przeszkody procesowej i dopuszczalności merytorycznego rozpoznania wniosku po zakończeniu egzekucji;

4. art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. przez zaniechanie zebrania i rozpatrzenia materiału dowodowego pod kątem przesłanek umorzenia (ważny interes zobowiązanego oraz interes publiczny) i uchylenie się od oceny merytorycznej argumentów strony;

5. art. 107 § 3 k.p.a. poprzez sporządzenie uzasadnienia niewystarczającego i nieodnoszącego się do kluczowych przesłanek rozstrzygnięcia, w tym nieuwzględnienia wykładni art. 64e u.p.e.a. i pominięcia analizy proporcjonalności;

6. art. 8 k.p.a. przez zastosowanie odmowy wszczęcia w miejsce merytorycznego rozpoznania wniosku o ulgę po zakończeniu egzekucji, co podważa przewidywalność i rzetelność działania organu.

W uzasadnieniu skargi jej autor podniósł, że art. 64e u.p.e.a. przyznaje organowi egzekucyjnemu kompetencję do umorzenia kosztów egzekucyjnych na wniosek zobowiązanego, bez uzależnienia jej od trwania egzekucji ani określenia terminu materialnego. Natomiast art. 64c § 9 u.p.e.a. reguluje odrębny tryb i termin dla wniosku o wydanie postanowienia w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych i nie może być stosowany "per analogiam" jako bariera dla wniosku z art. 64e u.p.e.a.

Co istotne, linia orzecznicza Naczelnego Sądu Administracyjnego dopuszcza merytoryczne rozpoznanie wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych także po ich pobraniu, a skutkiem uwzględnienia wniosku jest zwrot kosztów, co potwierdza wyrok NSA z 26 lipca 2016 r., II FSK 1746/14 i z 5 kwietnia 2019 r., II FSK 491/18, w którym stwierdzono, że dopuszczalne jest umorzenie kosztów egzekucyjnych po ich pobraniu, jeżeli zachodzą przesłanki z art. 64e u.p.e.a.

Wnoszący skargę zarzucił, że organy całkowicie uchyliły się od oceny przesłanek materialnych ulgi, tj. ważnego interesu zobowiązanego oraz interesu publicznego, mimo że fakty wskazują na szybkie wykonanie obowiązku oraz ograniczenie się organu do jednej zasadniczej czynności zajęcia rachunku bankowego. Odmowa wszczęcia w oparciu o art. 61a § 1 k.p.a. mogłaby zostać zastosowana tylko przy istnieniu oczywistej, obiektywnej i pierwotnej przeszkody procesowej, której w sprawie nie było, skoro art. 64e u.p.e.a. przewiduje merytoryczne rozpoznanie wniosku także po zakończeniu egzekucji.

W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalanie, podtrzymując argumentację zawartą w zaskarżonym w postanowieniu.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje.

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Zgodnie z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 poz. 935 t.j. ze zm.), dalej "p.p.s.a.", wojewódzkie sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że w zakresie dokonywanej kontroli Sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania jeżeli miało lub mogło to mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a i c p.p.s.a.). Sąd nie jest przy tym związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 p.p.s.a.).

W wyniku takiej kontroli postanowienie może zostać uchylone w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a, b i c p.p.s.a.).

Należy również wskazać, że w myśl art. 119 pkt 3 p.p.s.a. sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.

Przedmiotem kontroli Sądu są postanowienia organów administracji odmawiające wszczęcia postępowania w przedmiocie umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Podnieść wypada, że w postępowaniu egzekucyjnym z uwagi na odesłanie zawarte w art. 18 u.p.e.a., w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy k.p.a., o ile przepisy u.p.e.a. nie stanowią inaczej.

Zgodnie z treścią art. 61 § 1 k.p.a. postępowanie administracyjne wszczyna się na żądanie strony lub z urzędu. Z kolei w myśl art. 61a § 1 k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania.

Ustawodawca w przepisie art. 61a § 1 k.p.a. wprowadził dwie samodzielne i niezależne przesłanki wydania postanowienia o odmowie wszczęcia postępowania. Wskazuje na przyczyny podmiotowe i przedmiotowe, które uniemożliwiają w ogóle procedowanie w sprawie i załatwienie wniosku w procesowej formie decyzji administracyjnej. Potwierdza to użyte przez ustawodawcę kategoryczne sformułowanie: "nie może być wszczęte", które jednocześnie wskazuje, że określone w art. 61a § 1 k.p.a. przyczyny muszą być znane organowi w chwili złożenia wniosku, czyli być oczywiste, np. brak podstawy prawnej do wydania decyzji załatwiającej wniesione żądanie, czy też występują okoliczności, które doprowadziłyby do wszczęcia postępowania wymagającego po jego zakończeniu wznowienia tego postępowania lub stwierdzenia nieważności wydanej w nim decyzji (por. wyroki NSA: z 30 listopada 2011 r. sygn. akt I OSK 1385/11; z 5 lutego 2015 r. sygn. akt II OSK 1609/13; z 17 sierpnia 2016 r. sygn. akt I OSK 553/15; postanowienie NSA z 22 lipca 2014 r. sygn. akt I OSK 1635/14, dostępne na www.orzeczenia.nsa.gov.pl).

Na wstępnym etapie postępowania organ bada jedynie kwestie formalnoprawne, analizując, czy istnieją podstawy do wszczęcia postępowania w przedmiocie zgłoszonego żądania. Innymi słowy, na skutek odmowy wszczęcia postępowania organ nie prowadzi postępowania administracyjnego i nie rozstrzyga sprawy co do jej istoty, bowiem instytucja odmowy wszczęcia postępowania kończy się aktem formalnym, a nie merytorycznym (zob. wyrok NSA z dnia 6 lipca 2020 r., sygn. II OSK 876/20). Przyczyny, o których mowa w art. 61a § 1 k.p.a. muszą być oczywiste, dostrzegalne prima facie, obiektywne, a zatem których ustalenie i podanie nie wymaga prowadzenia postępowania wyjaśniającego ze strony organu. Zatem odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów. tj. gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak jest podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyrok NSA z 22 maja 2015 r. sygn. akt II OSK 2671/13).

W orzecznictwie podkreśla się również, że postanowienie wydane na podstawie art. 61a § 1 k.p.a., ma charakter proceduralny, co oznacza, że organ wydając postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania, nie może odnosić się do meritum sprawy będącej przedmiotem wniosku (por. wyrok WSA w Krakowie z dnia 22.02.2012r., sygn. akt II SA/Kr 1356/11, wyrok WSA w Olsztynie z dnia 13.12.2011r., sygn. akt II SA/Ol 893/11, wyrok WSA w Poznaniu z dnia 13.08.2014r., sygn. akt IV SA/Po 618/14, dostępne na stronie http://orzeczenia.nsa.gov.pl).

Zgodnie z art. 64e § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne.

Jak stanowi art. 1a pkt 7 u.p.e.a., organem egzekucyjnym jest organ uprawniony do stosowania w całości lub w części określonych w ustawie środków służących doprowadzeniu do wykonania przez zobowiązanych ich obowiązków o charakterze pieniężnym lub obowiązków o charakterze niepieniężnym oraz zabezpieczania wykonania tych obowiązków. Stosownie do art. 26 § 1 zd. 1 u.p.e.a., postępowanie egzekucyjne wszczyna się na wniosek wierzyciela o wszczęcie egzekucji administracyjnej i na podstawie wystawionego przez niego tytułu wykonawczego, sporządzonego według ustalonego wzoru. Opłata manipulacyjna, opłata egzekucyjna, opłata za czynności egzekucyjne i wydatki egzekucyjne stanowią koszty egzekucyjne (art. 64c § 1 u.p.e.a.).

Stosownie do art. 64cd § 1 u.p.e.a., jeżeli po wyegzekwowaniu lub uzyskaniu kosztów egzekucyjnych okaże się, że wszczęcie lub prowadzenie postępowania egzekucyjnego było niezgodne z prawem, w szczególności jeżeli w chwili wyegzekwowania lub uzyskania kosztów egzekucyjnych postępowanie egzekucyjne podlegało umorzeniu, organ egzekucyjny, który zakończył postępowanie egzekucyjne, zwraca zobowiązanemu lub wierzycielowi wyegzekwowane lub uzyskane koszty egzekucyjne wraz z ustawowymi odsetkami naliczonymi od dnia ich wyegzekwowania lub uzyskania do dnia obciążenia rachunku bankowego organu egzekucyjnego przekazywanymi środkami pieniężnymi. W myśl art. 64cd § 3 u.p.e.a., zwrotu kosztów egzekucyjnych wraz z ustawowymi odsetkami dokonuje się na wniosek lub z urzędu niezwłocznie po dniu:

1) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne;

2) wyegzekwowania lub wykonania obowiązku, w tym zapłaty należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, a w przypadku wyegzekwowania tego obowiązku w egzekucji z nieruchomości - po dniu, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne;

3) uzyskania przez organ egzekucyjny informacji o uchyleniu albo stwierdzeniu nieważności orzeczenia stanowiącego podstawę wystawienia tytułu wykonawczego lub postanowienia o nadaniu temu orzeczeniu rygom natychmiastowej wykonalności.

Stosownie do art. 64c § 9 u.p.e.a., organ egzekucyjny wydaje postanowienie w sprawie wysokości kosztów egzekucyjnych:

1) na wniosek zobowiązanego złożony w terminie 30 dni od dnia:

a) wyegzekwowania w całości obowiązku, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych, a w przypadku wyegzekwowania w całości obowiązku w egzekucji z nieruchomości - od dnia, w którym postanowienie o przyznaniu własności nieruchomości stało się ostateczne,

b) zapłaty w całości należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych,

c) w którym postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stało się ostateczne;

2) z urzędu, jeżeli koszty egzekucyjne obciążają wierzyciela, niezwłocznie, nie później niż w terminie 30 dni od dnia wydania:

a) zawiadomienia o przyczynach nieprzystąpienia do egzekucji, jeżeli nie wydano postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji,

b) postanowienia o nieprzystąpieniu do egzekucji,

c) postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego,

d) postanowienia o zakończeniu egzekucji, o którym mowa w art. 62f § 1.

Z powyższych przepisów wynika, że koszty egzekucyjne powstają, są związane z postępowaniem egzekucyjnym. Koszty te egzekwuje organ egzekucyjny. Powołane wyżej przepisy prawa dotyczą instytucji związanych z kosztami egzekucyjnymi tj. umorzenia kosztów egzekucyjnych, zwrotu kosztów egzekucyjnych i ustalenia wysokości kosztów postępowania egzekucyjnego. Jednocześnie ustawodawca w powołanych regulacjach posługuje się pojęciami:

- organu prowadzącego postępowanie egzekucyjne – w odniesieniu do umorzenia kosztów egzekucyjnych,

- organu egzekucyjnego, który zakończył postępowanie egzekucyjne – w odniesieniu do zwrotu kosztów egzekucyjnych,

- organu egzekucyjnego – w odniesieniu do ustalenia wysokości kosztów egzekucyjnych.

Wynika stąd, że opisane czynności lub rozstrzygnięcia podejmowane w zakresie kosztów egzekucyjnych przez organ egzekucyjny dopuszczalne są na określonych etapach tego postępowania. Nie ma wątpliwości, że o umorzeniu kosztów egzekucyjnych orzeka organ egzekucyjny, który prowadzi postępowanie. Po zakończeniu tego postępowania (po podjęciu przez organ wszelkich czynności związanych z celami tego postępowania), w tym po wyegzekwowaniu kosztów egzekucyjnych w całości orzekanie o ich umorzeniu jest bezprzedmiotowe. Ta bezprzedmiotowość związana jest również z brakiem (nieistnieniem) należności, do której należałoby odnosić żądanie zobowiązanego. W razie zapłaty lub wyegzekwowania długu, dług ten nie istnieje. Brak jest przedmiotu orzekania, gdy koszty postępowania egzekucyjnego zostaną uiszczone.

Jak wskazuje się w orzecznictwie sądów administracyjnych zapadłym na gruncie przepisów prawa, które dotyczą umorzenia należności dochodzonych przez organy administracji publicznej, o umorzeniu określonej należności można orzekać wówczas, gdy należność ta nie wygasła i jest wymagalna (zob. wyrok NSA z 4 kwietnia 2023 r., III FSK 1825/21, lex nr 3550607, czy wyrok NSA z 19 sierpnia 2025r., I GSK 684/24, lex nr 3916560). Umorzyć można bowiem koszty istniejące (należne), nie zaś koszty nieistniejące (nienależne). Wynika to wprost z treści art. 64e § 1 u.p.e.a. stanowiącego, że organ egzekucyjny prowadzący postępowanie egzekucyjne może umorzyć w całości lub w części koszty egzekucyjne (zob. wyrok WSA w Gliwicach z 22 września 2021 r., I SA/Gl 597/21, dost. na cbois). Przywołane w skardze orzeczenia sądów zapadły w innym stanie prawnym, w brzmieniu art. 64e § 1 u.p.e.a. przed zmianą dokonaną ustawą z dnia 4 lipca 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 1553), mocą której ustawodawca sprecyzował, że koszty egzekucyjne może umorzyć organ egzekucyjny prowadzący postępowanie, nie zaś jak uprzednio organ egzekucyjny.

Dodatkowo podnieść należy, że powyższe stanowisko potwierdza brak w u.p.e.a. regulacji określających termin złożenia wniosku o umorzenie kosztów postępowania egzekucyjnego w administracji, jak również termin zwrotu wyegzekwowanych kosztów egzekucyjnych w przypadku umorzenia kosztów egzekucyjnych.

Podsumowując, dopuszczalność złożenia wniosku o umorzenie kosztów egzekucyjnych nie może nie być obwarowana żadnymi terminami. Czasowe granice wyznacza z pewnością okoliczność prowadzenia postępowania egzekucyjnego przez organ. Do czasu jego zakończenia wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych podlega rozpoznaniu. Organ drugiej instancji nie bez racji zajął stanowisko, że taki wniosek zobowiązany może złożyć najpóźniej z zachowaniem terminu jak dla wniosku o ustalenie wysokości kosztów egzekucyjnych. Uzasadnieniem dla takiego twierdzenia jest brzmienie przepisu art. 64c § 9 u.p.e.a., który wskazuje, że do wydania postanowienia może dojść także po wyegzekwowaniu w całości kosztów egzekucyjnych.

Powyższe przekonuje, że wniosek o umorzenie kosztów egzekucyjnych złożony w okolicznościach tej sprawy przez M. M. nie mógł spowodować wszczęcia postępowania. Z uwagi na zakończenie tego postępowania i wyegzekwowanie ww. kosztów w całości ponad 2 miesiące wcześniej zaszła uzasadniona przeszkoda do wszczęcia wnioskowanego postępowania.

Z tych powodów skarga podlegała oddaleniu na zasadzie art. 151 p.p.s.a.

jeszcze 2213 słów

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo