z 8 stycznia 2025 r., w którym stwierdził, że cały odziedziczony po rodzicach spadek zgłosił w złożonym 24 stycznia 2022 r. zgłoszeniu SD-Z2, aby udowodnić, że to niezgodne z przepisami. Tego argumentu użył tylko w wymienionym powyżej oświadczeniu w pozostałych czterech pismach przyznawał się do popełnionego błędu. Powyższe zdaniem podatnika świadczy o naruszeniu zasady prawdy obiektywnej art. 7 zasady zaufania do władzy publicznej, art. 8 § 1 k.p.a., jak również naruszenia art. 75 k.p.a. oraz art. 77 § 1 k.p.a.
Skarżący zarzucił, że dyrektor nie odniósł się do ponawianych kilkukrotnie zarzutów odnośnie braku dokonania weryfikacji złożonego 24 stycznia 2022 r.
w Drugim Urzędzie Skarbowym w K. zgłoszenia SD-Z2. Jego zdaniem organ naruszył również przepis art. 12 k.p.a. oraz art. 35 k.p.a. w istotnym z jego punktu widzenia okresie czasu od złożenia 24 stycznia 2022 r. zgłoszenia SD-Z2 do ostatniego dnia możliwości złożenia kolejnego SD-Z2 3 maja 2023 r., czyli okresu
15 miesięcy. Zdaniem podatnika organ odwoławczy całkowicie pominął istnienie decyzji Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego w K. z 13 maja 2025 r.
nr [...], którą utrzymał w mocy.
W odpowiedzi na skargę organ podtrzymał stanowisko zawarte
w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji i wniósł o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Kontrola sądowa zaskarżonych decyzji, postanowień bądź innych aktów wymienionych w art. 3 § 2 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: "p.p.s.a."), stosownie do art. 1 ustawy z 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz. U. z 2024 r., poz. 1267), sprawowana jest na podstawie kryterium zgodności z prawem. W związku z tym, aby wyeliminować z obrotu prawnego akt wydany przez organ administracyjny konieczne jest stwierdzenie, że doszło w nim do naruszenia bądź przepisu prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy, bądź przepisu postępowania w stopniu mogącym mieć istotny wpływ na wynik sprawy, albo przepisu prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania (art. 145 § 1 pkt. 1 lit. a) – c) p.p.s.a.). Przy czym, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy i nie jest związany zarzutami skargi ani jej wnioskami,
z zastrzeżeniem art. 57a, który w niniejszej sprawie nie ma zastosowania.
Realizując wyżej określone granice kontroli, sąd stwierdził, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie, ponieważ zaskarżona decyzja nie narusza przepisów prawa. Stan faktyczny ustalony przez organ znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te sąd w całości podziela, uznając je za niewadliwe.
Przedmiotem kontroli sądu jest decyzja w sprawie ustalenia skarżącemu zobowiązania podatkowego w podatku od spadków i darowizna z tytułu nabycia spadku po zmarłej H. J..
Organ prawidłowo wskazał na podstawę materialnoprawną rozstrzygnięcia. Podatkowi od spadków i darowizn, podlega nabycie przez osoby fizyczne własności rzeczy znajdujących się na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej lub praw majątkowych wykonywanych na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej, tytułem dziedziczenia (art. 1 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d.). W myśl art. 925 k.c. spadkobierca nabywa spadek z chwilą otwarcia spadku. Zgodnie zaś z art. 924 k.c. spadek otwiera się
z chwilą śmierci spadkodawcy. Stosownie do art. 1015 § 1 k.c. oświadczenie
o przyjęciu lub o odrzuceniu spadku może być złożone w ciągu sześciu miesięcy od dnia, w którym spadkobierca dowiedział się o tytule swego powołania. W myśl § 2 ww. artykułu brak oświadczenia spadkobiercy w terminie określonym w § 1 jest jednoznaczny z przyjęciem spadku z dobrodziejstwem inwentarza.
W praktyce złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku dla wywołania skutku
w postaci potwierdzenia nabycia przez konkretnego spadkobiercę majątku po spadkodawcy stanowi element procedury sądowej kończącej się postanowieniem
w sprawie stwierdzenia nabycia spadku. Oświadczenie o przyjęciu spadku nastąpić może czynności dokonywanych przed notariuszem jako element procedury zmierzającej do sporządzenia aktu poświadczenia dziedziczenia.
Moment powstania obowiązku podatkowego z tytułu spadkobrania ustawodawca określił w art. 6 u.p.s.d. Stosownie do art. 6 ust. 1 pkt 1 tej ustawy, przy nabyciu w drodze dziedziczenia obowiązek podatkowy powstaje z chwilą przyjęcia spadku, bądź jak stanowi art. 6 ust. 4 zdanie 1 jeżeli nabycie niezgłoszone do opodatkowania stwierdzono następnie pismem, którym jest orzeczenie sądu, obowiązek podatkowy powstaje z chwilą uprawomocnienia się orzeczenia. Jak stanowi art. 17a ust. 1 u.p.s.d. podatnicy podatku są obowiązani, z zastrzeżeniem ust. 2, złożyć, w terminie miesiąca od dnia powstania obowiązku podatkowego, właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego zeznanie podatkowe o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych według ustalonego wzoru. Do zeznania podatkowego dołącza się dokumenty mające wpływ na określenie podstawy opodatkowania.
W myśl art. 7 ust. 1 u.p.s.d. podstawę opodatkowania stanowi wartość nabytych rzeczy i praw majątkowych po potrąceniu długów i ciężarów (czysta wartość), ustalona według stanu rzeczy i praw majątkowych z dnia nabycia i cen rynkowych z dnia powstania obowiązku podatkowego. Wartość rynkową nabytych rzeczy i praw majątkowych przyjmuje się w wysokości określonej przez nabywcę, jeżeli odpowiada ona wartości rynkowej tych rzeczy i praw (art. 8 ust. 1 tej ustawy). Natomiast art. 14 ust. 1 i 2 u.p.s.d. stanowi, że wysokość podatku ustala się
w zależności od grupy podatkowej, do której zaliczony jest nabywca. Zaliczenie do grupy podatkowej następuje według osobistego stosunku nabywcy do osoby, od której lub po której zostały nabyte rzeczy i prawa majątkowe. Do grupy I zalicza się m.in. zstępnych (art. 14 ust. 3 pkt 1 tej ustawy). Podatek oblicza się od nadwyżki podstawy opodatkowania ponad kwotę wolną od podatku. Opodatkowaniu podlega nabycie przez nabywcę, od jednej osoby, własności rzeczy i praw majątkowych
o czystej wartości przekraczającej [...] zł - jeżeli nabywcą jest osoba zaliczana do I grupy podatkowej (art. 9 ust. 1 pkt 1 u.p.s.d.). Od nabywców zaliczonych do I grupy podatkowej podatek wynosi [...] zł i 7% od nadwyżki ponad [...] zł
(art. 15 ust. 1 u.p.s.d.). Przepisy podano w brzmieniu obowiązującym na dzień powstania obowiązku podatkowego.
Nabycie w drodze dziedziczenia przez osoby najbliższe nie jest wyłączone
z opodatkowania, przeciwnie, co do zasady opodatkowaniu podlega. Może natomiast korzystać ze zwolnienia, jednak przy dochowaniu określonych w ustawie warunków. Stosownie bowiem do art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. zwalnia się od podatku nabycie własności rzeczy lub praw majątkowych przez małżonka, zstępnych, wstępnych, pasierba, rodzeństwo, ojczyma i macochę, jeżeli zgłoszą to nabycie w terminie
6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się orzeczenia sądu stwierdzającego nabycie spadku (z zastrzeżeniem przypadków art. 4a ust. 2 u.p.s.d. - późniejsze powzięcie wiadomości o nabyciu oraz art. 4 ust. 4 u.p.s.d.). Termin wynikający z art. 4a u.p.s.d. ma materialnoprawny charakter. W związku z tym, termin ten, nie podlega przywróceniu.
W niniejszej sprawie poza sporem jest, że skarżący nabył spadek, po zmarłej 26 marca 2014 r. matce H. J.. Obowiązek podatkowy powstał z chwilą uprawomocnienia się postanowienia sądu rejonowego o stwierdzeniu nabycia spadku po H. J., tj. 3 listopada 2022 r. Skarżący, do czego jako zstępny spadkodawczyni miał prawo, nie zgłosił nabycia własności rzeczy lub praw majątkowych w terminie 6 miesięcy od dnia uprawomocnienia się postanowienia
o stwierdzeniu nabycia spadku, w celu zwolnienia się z podatku. Termin ten mijał
3 maja 2023 r. W odpowiedzi na wezwanie organu, skarżący złożył natomiast
21 marca 2025 r., zeznanie podatkowe SD-3. Skarżący określił w nim łączną wartość rynkową nabytych rzeczy oraz przypadającą na niego wartość długów, ciężarów
i nakładów obciążających nabyte prawa majątkowe. Podane przez skarżącego wielkości nie były kwestionowane przez organ i zostały przyjęte do określenia podstawy opodatkowania.
Sąd stwierdza, że w świetle przedstawionego stanu faktycznego, organ prawidłowo, mając na uwadze powołane wyżej przepisy ustawy o podatku od spadków i darowizn, w tym uwzględniając przynależność skarżącego do I grupy podatkowej, ustalił mu zobowiązanie podatkowe w podatku od spadków i darowizn
z tytułu nabycia spadku po H. J.. Decyzja Naczelnika Drugiego Urzędu Skarbowego wydana 15 maja 2025 r., ustalająca zobowiązanie została doręczona skarżącemu, za pomocą środków komunikacji elektronicznej, 15 maja 2025 r. Okoliczności te nie są przez skarżącego kwestionowane.
Wbrew twierdzeniom skarżącego, organy obu instancji odniosły się szczegółowo do kwestii złożenia przez niego, 24 stycznia 2022 r., formularza SD-Z2 Zgłoszenie to dotyczyło nabytego spadku po zmarłym ojcu skarżącego E. J.. Należy podzielić stanowisko organu, że 24 stycznia 2022 r. brak było podstaw do skorzystania przez skarżącego ze zwolnienia, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d. przez złożenie zgłoszenia SD-Z2 po zmarłej matce
i wykazania w złożonym w tym dniu zgłoszeniu SD-Z2 nabytej po niej masy spadkowej, o czym skarżący wiedział. 24 stycznia 2022 r. dysponował jedynie prawomocnym postanowieniem Sądu Rejonowego w K. z 27 września 2021 r. sygn. akt I Ns [...] o stwierdzeniu nabycia spadku po E. J..
24 stycznia 2022 r. nie istniał natomiast obowiązek podatkowy z tytułu spadkobrania po H. J.. Obowiązek ten, w świetle powołanego wyżej art. 6 ust. 4 zdanie pierwsze u.s.p.d., powstał dopiero 3 listopada 2022 r., z chwilą uprawomocnienia się postanowienia Sądu Rejonowego w K. z 19 września 2022 r. sygn. akt I Ns [...]. Z przyczyn oczywistych skarżący 24 stycznia 2022 r. nie posiadał zatem jeszcze prawomocnego postanowienia o nabyciu spadku po zmarłej H. J., które jest dokumentem, niezbędnym do złożenia zgłoszenia SD-Z2
o nabyciu własności rzeczy lub praw majątkowych po zmarłym.
Wymaga wyjaśnienia, że stwierdzenie nabycia spadku ma doniosłe skutki prawne. Stwierdzenie to wraz z dwoma innymi zdarzeniami, którymi są otwarcie spadku i złożenie oświadczenia o przyjęciu spadku, współkształtuje sytuację prawną spadkobiercy. Chociaż nabycie spadku przez spadkobierców następuje z mocy prawa z chwilą otwarcia spadku (art. 925 k.c.), to mimo wszystko mogą pojawiać się wątpliwości co do osoby, która dziedziczy spadek po danym spadkodawcy. Z tego m.in. względu art. 1025 § 2 k.c. przewiduje domniemanie, że spadkobiercą jest osoba, która uzyskała stwierdzenie nabycia spadku (lub poświadczenie dziedziczenia). Dopiero uzyskanie postanowienia o stwierdzeniu nabycia spadku albo aktu poświadczenia dziedziczenia będzie wskazywało osobę spadkobiercy oraz potwierdzało fakt, że doszło do nabycia przez nią majątku po zmarłym. Dysponowanie prawomocnym postanowieniem sądu albo zarejestrowanym akrem poświadczenia dziedziczenia otwiera możliwość do zgłoszenia nabycia majątku w drodze dziedziczenia i ustalenia autorytatywnym indywidualnym aktem administracyjnym sytuacji prawnopodatkowej zgłaszającego (podatnika). Rola postanowienia o stwierdzeniu nabyciu spadku oraz aktu poświadczenia dziedziczenia dla powstania obowiązku podatkowego w związku z dziedziczeniem widoczna jest właśnie w przypadku przesłanek do skorzystania ze zwolnień przewidzianych w art. 4a i art. 4b u.p.s.d.
Wpływ na treść rozstrzygnięcia niniejszej sprawy nie ma ponadto okoliczność wykazania w zgłoszeniu SD-Z2 z 24 stycznia 2022 r., jak twierdzi skarżący masy spadkowej należącej również do matki, czego organ nie zweryfikował.
Odnosząc się do powyższego należy wskazać, że skarżący nabył udziały
w dwóch odrębnych masach spadkowych, tj. w 2014 r. udział w spadku po matce
i w 2020 r. udział w spadku po ojcu. Sprawa obowiązku podatkowego skarżącego oraz związanego z nim zwolnienia podatkowego w związku z nabyciem spadku po E. J. stanowi, wbrew twierdzeniom skarżącego odrębną sprawę i nie podlega kontroli sądu w niniejszym postępowaniu. Dodatkowo należy wskazać, że wyższa wartość zgłoszonego udziału w spadku nie skutkuje rozszerzeniem zgłoszenia na innego spadkodawcę. Ustawa o podatku od spadków i darowizn,
w art. 9 ust. 1 pkt 1 czy art. 14 ust. 2, jasno określa reguły opodatkowania oraz zasady zastosowania zwolnienia, tj. nabycie przez jedną osobę od jednej osoby.
W zgłoszeniu SD-Z2 z 24 stycznia 2022 r. skarżący, jako osobę po której nabył zgłoszony spadek wskazał ojca E. J..
Podsumowując, w związku z brakiem zgłoszenia SD-Z2 w terminie, o którym mowa w art. 4a ust. 1 pkt 1 u.p.s.d., o nabyciu rzeczy lub praw majątkowych
w spadku po matce H. J., skarżący nie mógł skorzystać ze zwolnienia podatkowego.
Sąd podkreśla, że zwolnienie podatkowe określone wart. 4a u.p.s.d. jest odstępstwem od powszechnej zasady opodatkowania. Jest przywilejem. Spadkobierca chcący skorzystać ze zwolnienia jest obowiązany do dochowania wszelkiej staranności w dokonywaniu czynności prowadzących do skorzystania ze zwolnienia podatkowego. To spadkobierca zatem, który posiada wiedzę o nabytym spadku, decyduje o treści zgłoszenia. Organ natomiast nie ma obowiązku informować spadkobierców o przedmiotach spadku, ani o konieczności ich zgłoszenia. Podatnik nie może zatem, jak czyni to skarżący, przerzucać odpowiedzialności za brak podjęcia stosownych czynności w celu skorzystania ze zwolnienia na organy podatkowe.
Jak już wyżej wskazano, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga
w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd nie dostrzegł, aby w zakresie pozostałych ustaleń i ich skutków znajdujących odzwierciedlenie w skarżonej decyzji, a nie objętych zarzutami skargi, naruszała ona prawo. Sąd z urzędu ponadto stwierdził, że decyzja organu I instancji została wydana i doręczona we właściwym terminie,
tj. przed upływem terminu przedawnienia prawa organu do ukonstytuowania zobowiązania podatkowego przez doręczenie ustalającej to zobowiązanie decyzji.
Z tych względów sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., orzekł jak w sentencji wyroku.