W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie. Wyjaśnił, że miejscowości w Gminie Bodzentyn, w których pobiera się opłatę miejscową zostały określone w uchwale nr XVII/61/2025 pełniącej obowiązki Rady Miejskiej w Bodzentynie z dnia 27 stycznia 2025 r. w sprawie ustalenia miejscowości na terenie Gminy Bodzentyn, w których pobiera się opłatę miejscową. Miejscowości te ustalone zostały po dokonaniu analizy przepisów określających warunki, jakie muszą być spełnione aby możliwe było wprowadzenie opłaty miejscowej, w szczególności przepisów Rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową, które ustala minimalne warunki klimatyczne, krajobrazowe, umożliwiające pobyt osób w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych. Dopiero po podjęciu uchwały o ustaleniu miejscowości, w których może być pobiera opłata miejscowa, podjęto zaskarżoną uchwałę.
Organ podniósł, że przed podjęciem uchwały o ustaleniu miejscowości na terenie Gminy Bodzentyn, w których pobierana będzie opłata miejscowa, dokładnie, szczegółowo i rzetelnie przeanalizowano spełnianie, przez każdą ze wskazanych w uchwale miejscowości, warunków jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobrać opłatę miejscową - warunków klimatycznych, krajobrazowych oraz umożliwiających pobyt osób w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych. Wszystkie wskazane w uchwale miejscowości spełniają warunki określone przepisami prawa. W uzasadnieniu do uchwały jasno wskazano, iż wymienione w uchwale miejscowości w Gminie Bodzentyn spełniają te warunki.
Tym samym podejmując zaskarżoną uchwałę rada gminy dysponowała podstawami prawnymi i faktycznymi do wprowadzenia opłaty miejscowej.
Odnosząc się do zarzutu braku określenia w uchwale terminu płatności opłaty miejscowej, wadliwego określenia terminu poboru opłaty przez inkasenta oraz wadliwego określenia terminu wpłaty przez inkasentów pobranej opłaty organ stwierdził, że kompetencje rady gminy w zakresie ustalania opłaty miejscowej zostały określone w sposób szeroki. Z kompetencji tych Rada Miejska w Bodzentynie skorzystała, nie przekraczając jednak zakresu upoważnienia zawartego w ustawie. W zaskarżonej uchwale określono bowiem zasady ustalania i poboru opłat miejscowych, termin płatności opłaty, wysokość stawki, jak również przewidziano pobór opłat w drodze inkasa, określono inkasentów, wprowadzono obowiązek prowadzenia przez inkasentów ewidencji osób zobowiązanych do uiszczania opłaty miejscowej oraz określono szczegółowy zakres danych zawartych w tych ewidencjach, co miało na celu zapewnienie prawidłowego poboru tych opłat. Wbrew zarzutom skarżącego zaskarżona uchwała określa w sposób jasny i precyzyjny termin płatności opłaty. W zaskarżonej uchwale wskazano bowiem, iż poboru opłaty w drodze inkasa dokonuje się w dniu zgłoszenia faktu przebywania lub w dniu zameldowania. Dzień zgłoszenia faktu przebywania lub dzień zameldowania to dzień, w którym dana osoba rozpoczyna korzystanie z obiektu, tj. zgłasza się do obiektu celem skorzystania z jego usług. Nie jest to tożsame z dniem złożenia rezerwacji, bowiem zarezerwowanie pobytu w danym obiekcie, stanowi jedynie złożenie zamówienia na pobyt, wyraża wolę skorzystania z usług w przyszłości, a nie rzeczywiste korzystanie z tego obiektu. Opłata miejscowa pobierana jest od osób, które deklarują pobyt w danym miejscu przez określoną z góry liczbę dni. Z tego powodu już w momencie zgłoszenia do obiektu danej osoby wiadomo, jakiej wysokości opłata winna zostać pobrana. Wbrew twierdzeniom skarżącego opłaty miejscowe w Gminie Bodzentyn nie są pobierane przed powstaniem obowiązku ich uiszczenia.
W piśmie procesowym z 2 marca 2026 r. skarżący odniósł się do treści odpowiedzi na skargę.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Kielcach zważył, co następuje:
Skarga zasługuje na uwzględnienie.
Zgodnie art. 1 § 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. Nr 153, poz. 1269 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości między innymi poprzez kontrolę działalności administracji publicznej. Zakres kontroli administracji publicznej obejmuje także orzekanie w sprawach skarg na akty prawa miejscowego oraz inne akty organów jednostek samorządu terytorialnego (art. 3 § 1 w zw. z § 2 pkt 5 oraz pkt 6 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – tekst jedn. Dz.U. z 2024 r., poz. 935, dalej jako: p.p.s.a.).
Zgodnie z przyjmowaną dla sądownictwa administracyjnego zasadą legalności, kontrola taka sprawowana jest pod względem zgodności z prawem (art. 1 § 2 p.p.s.a.). Dokonywana jest ona przez sąd według stanu faktycznego i prawnego istniejącego w dacie podejmowania zaskarżanego aktu.
Zgodnie z art. 147 § 1 p.p.s.a., sąd uwzględniając skargę na uchwałę lub akt, o których mowa w art. 3 § 2 pkt 5 (akt prawa miejscowego), stwierdza nieważność tej uchwały lub aktu w całości lub w części albo stwierdza, że zostały wydane z naruszeniem prawa, jeżeli przepis szczególny wyłącza stwierdzenie ich nieważności.
Nie ulega wątpliwości, że uchwała w sprawie wprowadzenia oraz ustalenia wysokości stawki opłaty miejscowej, terminów jej płatności oraz sposobu jej poboru, jest aktem prawa miejscowego. Istotą takich aktów jest wprowadzenie do porządku prawnego norm generalnych i abstrakcyjnych, tzn. skierowanych do nieograniczonej liczby osób (adresatów) oraz niekonsumujących się po jednokrotnym zastosowaniu (mających zastosowanie do powtarzalnych przypadków w nieokreślonej ich liczbie).
Kontrolę zgodności z prawem działania organu stanowiącego gminy w zakresie ustanawiania obowiązku uiszczania opłaty miejscowej umożliwia skarga do sądu administracyjnego.
Zgodnie z art. 101 ust. 1 u.s.g., każdy, czyj interes prawny lub uprawnienie zostały naruszone uchwałą lub zarządzeniem, podjętymi przez organ gminy w sprawie z zakresu administracji publicznej, może zaskarżyć uchwałę lub zarządzenie do sądu administracyjnego. Wnosząc skargę na uchwałę organu stanowiącego jednostki samorządu terytorialnego w trybie art. 101 ust. 1 u.s.g. należy zatem wykazać naruszenie interesu prawnego.
Przyjmuje się, że aby uznać wystąpienie interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały, trzeba wykazać się interesem posiadającym cechy konkretności i indywidualności. Ponadto naruszenie interesu prawnego musi bezpośrednio wpływać na sferę prawną określonego podmiotu. W niniejszej sprawie istnienia po swojej stronie interesu prawnego w zaskarżeniu przedmiotowej uchwały skarżący upatruje w tym, że Gmina Bodzentyn uznała go za inkasenta opłaty miejscowej i wezwała do realizacji tego typu obowiązków. Żądanie objęło nie tylko pobór i rozliczenie opłaty, ale również prowadzenie ewidencji podmiotów zobowiązanych do uiszczenia opłaty miejscowej.
Do skargi skarżący dołączył m.in. skierowane do niego wezwanie do dopełnienia obowiązków związanych z opłatą miejscową w związku z prowadzeniem działalności polegającej na wynajmie miejsc noclegowych pod adresem ul. [...], Ś. K., [...]. Jako podstawę obowiązku wskazano uchwałę stanowiącą przedmiot niniejszej sprawy.
Zakres nałożonych na inkasenta obowiązków wynikających z załączonej dokumentacji, w powiązaniu z przedmiotem zaskarżonej uchwały tj. wprowadzeniem opłaty miejscowej, ustaleniem wysokości stawki i terminów jej płatności oraz sposobu poboru, uzasadnia przyjęcie występowania po stronie skarżącego interesu prawnego w zaskarżeniu uchwały stanowiącej przedmiot niniejszej sprawy.
Przesłanką stwierdzenia nieważności aktu prawa miejscowego przez sąd jest ustalenie wystąpienia istotnego naruszenia prawa. Argument ten wyprowadza się z brzmienia art. 91 ust. 1 zdanie pierwsze i ust. 4 u.s.g., które co prawda kierowane są do organu nadzoru, jednak na użytek kontroli sądowoadministracyjnej powinny być wykładane łącznie z art. 147 § 1 p.p.s.a. W konsekwencji tej wykładni powstaje dla sądu norma, zgodnie z którą do stwierdzenia nieważności uchwały prowadzi wyłącznie istotne naruszenie prawa, tj. wyraźna sprzeczność uchwały (w całości lub w części) z prawem.
Do kategorii istotnych naruszeń prawa orzecznictwo zalicza np. naruszenie przepisów wyznaczających kompetencje do podejmowania uchwał, przepisów podstawy prawnej podejmowanych uchwał, przepisów ustrojowych, przepisów prawa materialnego - przez ich wadliwą wykładnię - oraz przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał.
Wyjaśnienia wymaga, że akty prawa miejscowego, w szczególności uchwały rady gminy, powinny posiadać uzasadnienie. Wprawdzie, co do zasady, uregulowania u.s.g. nie wprowadzają obowiązku uzasadniania uchwał organów samorządu, jednak w świetle zasady demokratycznego państwa prawnego i adresowanego do wszystkich organów władzy publicznej nakazu działania na podstawie i w granicach prawa (art. 2 i art. 7 Konstytucji RP) niedopuszczalne jest podejmowanie aktów władzy publicznej - w tym uchwał organów samorządu - bez ujawnienia przyczyn przemawiających za konkretnym rozstrzygnięciem (por. np. wyrok NSA z 17 stycznia 2013 r., sygn. akt I OSK 1170/12; z 14 lutego 2013 r., sygn. akt II OSK 2522/12; dostępne na stronie https://orzeczenia.nsa.gov.pl/). Wymóg działania na podstawie prawa, w połączeniu z zasadą zaufania, rodzi po stronie organów władzy publicznej obowiązek motywowania jej rozstrzygnięć. Ponadto, obowiązek powyższy jest elementem zasady jawności działania władzy publicznej, będąc zaliczanym do standardów demokratycznego państwa prawnego (np. wyrok NSA z 8 czerwca 2006 r., sygn. akt II OSK 410/06, dostępny jak wyżej).
Podnieść ponadto należy, że uzasadnienie uchwały organu gminy warunkuje możliwość kontroli organów nadzoru i kontroli sprawowanej przez sądy administracyjne. Sąd administracyjny ma prawo badać powody, które legły u podstaw każdego zaskarżonego rozstrzygnięcia, a to oznacza, że organ podejmujący to rozstrzygnięcie ma prawny obowiązek sporządzić takie uzasadnienie (por. m.in. wyrok NSA z 6 maja 2003 r., sygn. akt II SA/Kr 252/03; wyrok WSA w Warszawie z 28 stycznia 2005 r., sygn. akt II SA/Wa 716/06, dostępne jak wyżej).
Sąd dokonując kontroli legalności zaskarżonej uchwały stwierdził, że narusza ona prawo w stopniu skutkującym koniecznością stwierdzenia jej nieważności. Zaskarżona uchwała zawiera co prawda uzasadnienie, jednak jest ono nader lakoniczne.
Z mocy art. 17 ust. 1 zd. 1 u.p.o.l. rada gminy może wprowadzić opłatę miejscową. Opłatę miejscową pobiera się od osób fizycznych przebywających dłużej niż dobę w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych:
1) w miejscowościach posiadających korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki umożliwiające pobyt osób w tych celach,
2) w miejscowościach znajdujących się na obszarach, którym nadano status obszaru ochrony uzdrowiskowej na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1420 i 1572)
- za każdą rozpoczętą dobę pobytu.
Stosownie do ust. 3 art. 17 Rada Ministrów, w drodze rozporządzenia, określa minimalne warunki, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową, uwzględniając zróżnicowanie warunków regionalnych i lokalnych.
Zgodnie z art. 17 ust. 5 u.p.o.l. rada gminy ustala miejscowości odpowiadające warunkom określonym w przepisach wydanych na podstawie ust. 3 i 4, w których pobiera się opłatę miejscową.
W wykonaniu delegacji z art. 17 ust. 3 u.p.o.l. Rada Ministrów wydała 18 grudnia 2007 r. rozporządzenie w sprawie warunków, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową. Określa ono, zgodnie z § 1, minimalne warunki: 1) klimatyczne, 2) krajobrazowe, 3) umożliwiające pobyt osób w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych - jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową.
Aby więc dana miejscowość mogła zostać objęta obowiązkiem pobierania opłaty miejscowej, nie może być wątpliwości, że spełnia ona warunki wskazane we wskazanym wyżej rozporządzeniu.
Zgodnie z art. 19 u.p.o.l. Rada gminy, w drodze uchwały
1) określa zasady ustalania i poboru oraz terminy płatności i wysokość stawek opłat określonych w ustawie, z tym że:
(...)
b) stawka opłaty miejscowej w miejscowościach, o których mowa w art. 17 ust. 1 pkt 1, nie może przekroczyć 3,46 zł 29 dziennie,
(...)
2) może zarządzić pobór tych opłat w drodze inkasa oraz określić inkasentów i wysokość wynagrodzenia za inkaso, a także może wprowadzić obowiązek prowadzenia przez inkasentów ewidencji osób zobowiązanych do uiszczania opłaty miejscowej lub opłaty uzdrowiskowej oraz określić szczegółowy zakres danych zawartych w tych ewidencjach, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego poboru tych opłat.
Szczególną uwagę zwrócić należy na to, że powołane przepisy pozwalają na wprowadzenie opłaty miejscowej w miejscowościach spełniających warunki z art. 17 ust. 1 i 2. Tymczasem w § 1 zaskarżonej uchwały wprowadzono opłatę miejscową "na obszarze Gminy Bodzentyn". W związku z tym z treści przedmiotowej uchwały nie wynika, w których miejscowościach leżących na obszarze Gminy Bodzentyn opłata ta jest wprowadzana. Sądowi znana jest okoliczność wydania uchwały nr XVII/61/2025 z dnia 27 stycznia 2025 r. w sprawie ustalenia miejscowości na terenie Gminy Bodzentyn, w których pobiera się opłatę miejscową, jednakże zaskarżona uchwała w swojej treści w żadnym miejscu do powyższego aktu się nie odwołuje. Już tylko z tego powodu zaskarżona w niniejszej sprawie uchwała zawiera wadę powodującą konieczność stwierdzenia jej nieważności.
W ocenie Sądu brak jest też wystarczającego uzasadnienia zaskarżonej uchwały, co przesądza o jej wadliwości, którą należy uznać za istotną. Raz jeszcze przypomnieć należy że opłata miejscowa może być wprowadzona jedynie w miejscowościach posiadających korzystne właściwości klimatyczne, walory krajobrazowe oraz warunki umożliwiające pobyt osób w tych celach oraz w miejscowościach znajdujących się na obszarach, którym nadano status obszaru ochrony uzdrowiskowej na zasadach określonych w ustawie z dnia 28 lipca 2005 r. o lecznictwie uzdrowiskowym, uzdrowiskach i obszarach ochrony uzdrowiskowej oraz o gminach uzdrowiskowych.
Ani z uzasadnienia, ani z akt sprawy nie wynika, czy w chwili podejmowania zaskarżonej uchwały organ dysponował aktualnymi danymi dotyczącymi spełnienia warunków określonych w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 18 grudnia 2007 r. w sprawie warunków, jakie powinna spełniać miejscowość, w której można pobierać opłatę miejscową.
Raz jeszcze wskazać należy, że jedynie poprawnie i wyczerpująco sporządzone uzasadnienie uchwały organu, może stanowić dla sądu administracyjnego podstawę do weryfikacji tego, czy organ przy rozpoznawaniu sprawy dochował należytej staranności. Tylko bowiem w uzasadnieniu organ może wyjaśnić motywy swojego działania czy zaniechania. W szczególności może w nim zaprezentować przyjęty sposób rozumowania i przyjętą ocenę ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Uzasadnienie uchwały winno zawierać nie tylko same wnioski wysnute przez organ, ale również prezentować sposób dochodzenia do nich, jak też powinno zawierać ocenę całego stanu faktycznego.
Odnosząc do zaskarżonej w niniejszej sprawie uchwały nie sposób przyjąć, że objęcie opłatą miejscową obszaru całej Gminy Bodzentyn, co, jak już wyżej wskazano samo w sobie jest niezgodne z przepisami u.p.o.l., jest wynikiem dokonania wnikliwej analizy przesłanek określonych w przepisach rozporządzenia. Organ nie odniósł się bowiem w żadnym punkcie uzasadnienia do okoliczności spełnienia przez miejscowości leżące na terenie gminy minimalnych warunków klimatycznych, krajobrazowych i umożliwiających pobyt osób w celach turystycznych, wypoczynkowych lub szkoleniowych. Jak wyżej wskazano, nie odniósł się też do treści uchwały XVII/61/2025, która ewentualnie mogłaby wskazywać miejscowości objęte obowiązkiem pobierania opłaty miejscowej i okoliczność spełnienia przez nie ww. warunków.
Obszerniejsze odniesienie się do warunków z rozporządzenia zawarto dopiero w odpowiedzi na skargę, wskazując na dokonaną analizę spełnienia ich przez wszystkie objęte uchwałą nr XVII/61/2025 miejscowości. Do odpowiedzi na skargę dołączono raporty z mierników jakości powietrza w Gminie Bodzentyn, lecz obejmują one wyłącznie dwa urządzenia zlokalizowane pod adresami ul. Ogrodowa 2, Bodzentyn oraz ul. Żeromskiego 5, Święta Katarzyna.
W ocenie Sądu brak prawidłowego uzasadnienia uchwały w zakresie istotnych dla sprawy motywów, jakimi kierował się organ przy jej podejmowaniu, uniemożliwia jej prawidłową kontrolę. Należyte umotywowanie podjętego aktu w zakresie istnienia przesłanek ze wskazanych wyżej przepisów u.p.o.l. jest niezbędne również z punktu widzenia adresatów uchwały. Jak wynika z treści skargi, skarżący kwestionuje twierdzenie o spełnieniu przez teren objęty uchwałą minimalnych warunków klimatycznych do wprowadzenia opłaty miejscowej, a wobec braku właściwego uzasadnienia uchwały popartego danymi oraz ich źródłem brak jest możliwości stwierdzenia, czy w istocie przesłanki z rozporządzenia zostały spełnione.
Mając powyższe na uwadze orzeczono jak w sentencji, na podstawie art.147 § 1 p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego sąd orzekł w punkcie 2 wyroku, na podstawie art. 200 p.p.s.a.