Wyrok WSA z dnia 27 maja 2025, sygn. I SA/Kr 129/25

Wnioskodawca zaskarżył ww. decyzję do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, przywołując argumentację przedstawioną we wniosku oraz w odwołaniu. Podkreślił niewielką faktyczną wartość samochodu osobowego, a także pozostawanie mu na utrzymanie kwoty 2720 zł, kiedy minimum socjalne to 3220 zł; wskazał na utratę części majątku w wyniku oszustwa w formie piramidy finansowej.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując swe dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył co następuje:

Sąd administracyjny w ramach kontroli działalności administracji publicznej, przewidzianej w art. 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r.- Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U.z 2021r., poz. 1540 ze zm., dalej, jako "p.p.s.a."), uprawniony jest do badania, czy przy wydaniu zaskarżonego aktu nie doszło do naruszenia przepisów prawa materialnego i przepisów postępowania, nie będąc przy tym związanym granicami skargi (art. 134 p.p.s.a.). Wady skutkujące koniecznością uchylenia decyzji lub postanowienia, wskazane są w przepisie art. 145 § 1 p.p.s.a. W wypadku zaś nieuwzględnienia skargi, sąd, w myśl art. 151 p.p.s.a., skargę oddala.

Skarga jest nieuzasadniona i podlega oddaleniu, albowiem zaskarżona decyzja, jaki i decyzja organu pierwszej instancji nie są obarczone naruszeniami prawa mogącymi skutkować ich uchyleniem.

Istota rzeczy w poddanej sądowej kontroli sprawie dotyczy rozłożenia na raty zaległości w podatku od darowizny. Skarżący zaproponował we wniosku, że spłaci zaległość wynoszącą ponad 70 tys. zł w ratach miesięcznych po 100 zł. Uzasadniając to stanowisko skazał na swój ważny interes, a to generalnie: brak wysokich dochodów oraz zły stan zdrowia, a także bezpodstawność zaległości podatkowej z racji nieprawidłowego ustalenia faktu otrzymania darowizny.

Organy podatkowe uznały, że w sprawie nie zachodzą przesłanki udzielenia ulgi w spłacie zgodnie z art. 67a § 1 pkt 2 O.p., gdyż nie zachodzi przypadek uzasadniony ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym. Zdaniem organów zaległość podatkowa z racji otrzymania darowizny przez skarżącego została rozstrzygnięta decyzjami podatkowymi, w zakresie których sąd administracyjny oddalił skargi, a ponadto wnioskodawca nie udokumentował w sposób wystarczający źródeł pochodzenia środków, które mógłby przeznaczyć na spłatę w ratach zaległości podatkowej, ponadto spłata ww. zaległości w zaproponowanej formie 100,00 zł miesięcznie byłaby sprzeczna z ideą tej ulgi, która ma zapewnić realną możliwość spłaty i pozyskanie przez państwo należnych mu kwot z tytułu podatków w możliwie krótkim czasie.

Podstawą prawną decyzji był art. 67a § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej, zgodnie z którym organ podatkowy, na wniosek podatnika, z zastrzeżeniem art. 67b, w przypadkach uzasadnionych ważnym interesem podatnika lub interesem publicznym, może odroczyć lub rozłożyć na raty zapłatę zaległości podatkowej wraz z odsetkami za zwłokę lub odsetki od nieuregulowanych w terminie zaliczek na podatek.

Organ wyczerpująco odniósł się do argumentów skarżącego przedstawionych we wniosku o rozłożenie zaległości na raty i w odwołaniu, dokonując właściwej wykładni art. 67a § 1 pkt 2 O.p., poddając analizie sytuację podatnika w świetle przesłanek tego przepisu, a efekt tych działań znalazł odzwierciedlenie w prawidłowo sporządzonym uzasadnieniu, z którego wynika, że wszystkie okoliczności sprawy zostały rozważone i ocenione, a rozstrzygnięcie jest ich logiczną konsekwencją.

Zauważyć należy, że decyzja w przedmiocie udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowej jest decyzją uznaniową, co wynika wprost z brzmienia powołanego powyżej przepisu ("może"), co oznacza, że ocenie sądu może podlegać legalność działania organu podatkowego, a nie zasadność i celowość odmowy. Kontrolą sądu objęta zatem będzie ta część postępowania administracyjnego, która odnosi się do ustalenia przez organy podatkowe faktu istnienia przesłanek warunkujących zastosowanie ulgi przewidzianej w art. 67a § 1 pkt 2 O.p. Jeżeli zatem stanowisko organów podatkowych w przedmiocie ulgi podatkowej nie zostało skutecznie zakwestionowane, to brak jest podstaw do podważenia zupełności postępowania, uwzględnienia całokształtu materiału dowodowego, prawidłowości gromadzenia dowodów czy trafności umotywowania. W tej sytuacji kwestia samego przyznania ulgi zależy od uznania organu. Stwierdzenie jednak przez organ braku występowania przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego w zastosowaniu ulgi podatkowej powoduje, że organ nie będzie dysponował wyborem rozstrzygnięcia, a decyzja będzie miała charakter związany.

Analizując zatem ustalenia przez organ podatkowy zaistnienia w sprawie przesłanek warunkujących zastosowanie ulgi w spłacie zobowiązań podatkowych przewidzianej w art. 67a § 1 pkt 2 O.p., należy uznać je za prawidłowe. Przesłanką udzielenia ulgi (rozłożenia na raty), na jaką powołują się skarżący, a szczegółowo przeanalizowaną przez DIAS, jest sytuacja wyjątkowa w jakiej się znalazł skarżący, powodująca niemożność spłaty zadłużenia z powodu jego wysokości, jak również stanu zdrowia. Zdaniem skarżącego proponowana przez niego spłata zadłużenia spełnia przesłankę zarówno ważnego interesu podatnika, jak i ważnego interesu publicznego.

Zasadnicze znaczenie dla rozstrzygnięcia wniosku podatnika o ulgę w spłacie zaległości podatkowej ma jego sytuacja majątkowa. Wynika to z art. 67a § 1 O.p. i sposobu rozumienia pojęcia "ważnego interesu podatnika". Ważny interes podatnika to sytuacja, gdy z powodu nadzwyczajnych, losowych przypadków podatnik nie jest w stanie uregulować zaległości podatkowych. Będzie to między innymi utrata losowa majątku, nagła utrata możliwości zarobkowania, nieporadność życiowa związana z nagłym pogorszeniem się zdrowia podatnika; wyjątkowa sytuacja, w której podatnik znajduje się i to niezależnie od świadomej swej woli. W przypadku postępowania w sprawie ulgi w spłacie, ciężar dowodzenia zdecydowanie przesuwa się na stronę podatnika, gdyż tylko on posiada w tym zakresie stosowną wiedzę. W interesie podatnika leży podanie do wiadomości organów wszystkich istotnych okoliczności sprawy i dopilnowanie utrwalenia ich w dokumentach. Do niego należy inicjatywa dowodowa i to on powinien przyczynić się do gromadzenia dowodów, w konsekwencji do współtworzenia stanu faktycznego. On też ponosi konsekwencje zaniechań w tym zakresie.

Należy podzielić stanowisko organu, że przesłanka udzielenia ulgi w spłacie - ważny interes podatnika, nie miała miejsca. W szczególności należy zwrócić uwagę na fakt, że skarżący nie wykazał, że znalazł się w obecnej trudnej sytuacji majątkowej bez związku z własnym postępowaniem. Skarżący, do dnia przeprowadzenia czynności sprawdzających, w zakresie dochodów nieujawnionych za 2019r. nie zgłosił do organu I instancji faktu nabycia otrzymanej darowizny. Powyższe wyklucza uznanie, że było to następstwem okoliczności nadzwyczajnych, których skarżący nie mógł przewidzieć. Zauważyć także należy, że skarżący jest osobą zdolną do pracy, wykonującą zawód dziennikarza, posiadającego stałe zatrudnienie i doświadczenie w branży. W takiej sytuacji propozycja spłaty po 100 zł miesięcznie nie mogła zostać uwzględniona, gdyż byłaby sprzeczna z ideą tej ulgi, która ma zapewnić realną możliwość spłaty i pozyskanie przez państwo należnych mu kwot z tytułu podatków w możliwie krótkim czasie. Zaproponowane raty prowadziłyby do niewielkiego zmniejszenia zaległości przy ciągłym znacznym narastaniu odsetek.

Sąd podziela również stanowisko DIAS w kwestii niewystępowania w sprawie przesłanki interesu publicznego. Uwzględnienie istnienia przesłanki interesu publicznego i rzetelne procedowanie co do wniosku podatnika nie może być postrzegane jako "akt łaski", ale musi być efektem rzetelnej oceny, co w ustalonych realiach stanu faktycznego będzie z punktu widzenia społecznego korzystniejsze: zastosowanie ulgi, czy też odmowa uwzględnienia żądania strony. Ocena czy w sprawie zachodzi ważny interes podatnika lub interes publiczny wykracza poza zakres uznania i jest kategorią obiektywną, wynikającą z ustalonego w sprawie stanu faktycznego. Dopiero zastosowanie przesłanek ważnego interesu podatnika lub interesu publicznego daje możliwość zastosowania wnioskowanych preferencji podatkowych (por. wyrok NSA z 21.10.2021 r., sygn. akt III FSK 960/21).

Rację ma zatem organ, że skarżący nie wykazał na ten moment, że zapłata zaległości spowoduje, że skarżący znajdzie się w gorszej niż obecnie sytuacji materialnej, którą sam spowodował swoim działaniem w zakresie powstania zaległości podatkowej. Natomiast zgodnie z art. 84 Konstytucji RP, każdy jest obowiązany do ponoszenia ciężarów i świadczeń publicznych, w tym podatków określonych w ustawach. Możliwość udzielenia ulgi w spłacie zaległości podatkowych ma charakter wyjątkowy i jest odstępstwem od konstytucyjnej zasady powszechności opodatkowania.

W ocenie sądu stanowisko organów podatkowych w przedmiocie ulgi w spłacie zaległości podatkowej nie zostało skutecznie zakwestionowane. Skarżący nie wykazał zaistnienia przesłanek do udzielenia mu wnioskowanej ulgi w spłacie zadłużenia. Jednakże w razie zmiany okoliczności faktycznych jak np. nagłe pogorszenie stanu majątkowego czy stanu zdrowia skarżącego, może on ponownie ubiegać się o ulgę w spłacie, albo może przedstawić kolejną, bardziej realną propozycję spłaty zadłużenia.

Mając na uwadze powyższe, sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 p.p.s.a.