Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie wydało w dniu 7 stycznia 2025r. postanowienie o nr SKO.EA/418/133/2024, którym utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 24 lipca 2024r., nr EW-01.3160.6.28.2024.PM orzekające G.T. (dalej: "zobowiązany", "skarżący") o odmowie umorzenia postępowań egzekucyjnych prowadzonych na podstawie tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 14.12.2017r.; [...] z dnia 24.10.2018r.; [...] z dnia 11.02.2019r. oraz [...] z dnia 13.08.2019r. z powodu braku podstaw do jego umorzenia.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym. W dniu 14.05.2024r. ww. zobowiązany nadał w placówce pocztowej pismo zatytułowane: "Skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego" (21.05.2024r. - data wpływu do Urzędu Miasta Krakowa) wskazując m.in.: "(...) Zobowiązany podnosi zarzut przedawnienia wszystkich roszczeń wymienionych z zawiadomieniu, gdyż każdy z tytułów wykonawczych został wystawiony ponad 5 lat przed doręczeniem przedmiotowego zawiadomienia. Zobowiązany zatem wskazuje, że organowi nie przysługuje prawo do skutecznego przymusowego dochodzenia należności objętych tytułami wykonawczymi".
Organ I instancji w ww. postanowieniu z dnia 24 lipca 2024r. wskazał na znajdujące zastosowanie w sprawie brzmienie przepisów u.p.e.a. wyjaśniając, że w dniu 20 lutego 2021r. weszły w życie przepisy ustawy z dnia 4 lipca 2019r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. 2019r. poz. 1553). Stosownie do przepisu art. 6 ww. ustawy, do postępowań egzekucyjnych wszczętych i niezakończonych przed dniem wejścia w życie ustawy zmieniającej, stosuje się przepisy dotychczasowe. Oznacza to, że w postępowaniach egzekucyjnych prowadzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych, zastosowanie znajdą przepisy obowiązujące do dnia 29 lipca 2020r.
Organ I instancji wyjaśnił, że z uwagi na podnoszone w przytoczonej treści pisma okoliczności i termin jego wniesienia (po upływie 7-dniowego terminu do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego zgodnie z u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29.07.2020r.), przedmiotowe pismo zakwalifikowane zostało w cytowanej części, jako wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, z uwagi na możliwość wystąpienia przesłanki wynikającej z art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu obowiązującym do dnia 29.07.2020r.), tj.: umorzenie postępowania: "jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał". W pozostałej części pismo zostało zakwalifikowane, jako wniosek skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, której podstawą jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy oraz zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej, zgodnie z art. 54 § 1 pkt 1 i 2 u.p.e.a. i jest procedowany w odrębnym postępowaniu.
Organ I instancji podniósł, że instytucja umorzenia postępowania egzekucyjnego ma na celu zakończenie tego postępowania, najczęściej z przyczyn natury formalnej, gdy w danej, konkretnej sytuacji zaistniałej w jego toku wykonanie obowiązku przez zobowiązanego jest niemożliwe lub niedopuszczalne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego oznacza, że nie jest realizowany jego cel. Przyczyny uzasadniające umorzenie zostały enumeratywnie wymienione w art. 59 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do dnia 29 lipca 2020r.
Odnosząc się do złożonego przez zobowiązanego wniosku w zakresie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 14.12.2017r., obejmującego należności z tytułu podatku od nieruchomości organ I instancji wskazał, iż stosownie do art. 70 § 1 o.p. zobowiązanie podatkowe przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym upłynął termin płatności podatku. Natomiast zgodnie z art. 70 § 4 o.p. bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny.
Ustosunkowując się do złożonego wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 13.08.2019r. z uwagi na przedawnienie należności, organ I instancji wyjaśnił, iż długość terminu przedawnienia opłat dodatkowych za nieopłacone parkowanie w strefie płatnego parkowania, reguluje art. 40d ust. 3 ustawy z dnia 21.03.1985r. o drogach publicznych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 320 z późn. zm.; dalej: "u.d.p."), zgodnie z którym obowiązek uiszczenia opłat dodatkowych za nieopłacone parkowanie (uregulowanych w art. 13f ust. 1 u.d.p.) przedawnia się z upływem 5 lat, licząc od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym opłaty lub kary powinny zostać uiszczone. Artykuł 67 ustawy z dnia 27.08.2009 r. o finansach publicznych (t.j. Dz.U. z 2021 r. poz. 305.) w zakresie niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym odsyła do przepisów działu III ustawy z dnia 29.08.1997r. - Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2020 r. poz. 1325 z późn. zm.). Rodzaje środków publicznych określa art. 60 ustawy o finansach publicznych, który wymienia pośród nich m.in. dochody pobierane przez państwowe i samorządowe jednostki budżetowe na podstawie odrębnych ustaw (pkt 7). Opłata dodatkowa za nieopłacony postój w strefie płatnego parkowania stanowi taką niepodatkową należność budżetową o charakterze publicznoprawnym.
Odnosząc się do tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 24.10.2018r. i [...] z dnia 11.02.2019r. organ I instancji wskazał, że analogicznie do należności z tytułu opłat dodatkowych za nieopłacone parkowanie, art. 67 ustawy z dnia 27.08.2009r. o finansach publicznych w zakresie niepodatkowych należności budżetowych o charakterze publicznoprawnym odsyła do przepisów działu III Ordynacji podatkowej. Wskazane powyżej odesłanie zawarte w art. 67 ustawy o finansach publicznych obejmuje swym zakresem także regulację przedawnienia kar porządkowych, zawartą w art. 68-71 ordynacji podatkowej. Zgodnie z art. 70 § 4 ordynacji podatkowej bieg terminu przedawnienia zostaje przerwany wskutek zastosowania środka egzekucyjnego, o którym podatnik został zawiadomiony. Po przerwaniu biegu terminu przedawnienia biegnie on na nowo od dnia następującego po dniu, w którym zastosowano środek egzekucyjny. Obowiązek zapłaty podatku od nieruchomości, opłat dodatkowych za nieuiszczenie opłaty w strefie płatnego parkowania oraz kary porządkowej uległby przedawnieniu z upływem 5 lat licząc od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym podatek powinien był zostać uiszczony, z zastrzeżeniem, iż w okresie biegu powyższego terminu nie dokonano by skutecznej czynności egzekucyjnej, o której zawiadomiono zobowiązanego.
Dalej organ I instancji stwierdził, że w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 14.12.2017r., obejmującego należność z tytułu podatku od nieruchomości (I, II rata 2013 r. i I rata 2014r.), organ egzekucyjny w dniu 1.10.2018r., czyli przed końcem terminu przedawnienia (który zgodnie ze wskazaną powyżej regułą, upłynąłby kolejno 31.12.2018r. i 31.12.2019r. dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr [...] w banku [...]. W tej samej dacie, tj. 1.10.2018 r. ww. zawiadomienie o zajęciu doręczono za pośrednictwem systemu [...] do banku, a zobowiązany został zawiadomiony o powyższej czynności listem poleconym, skierowanym na adres [...]. Przedmiotowa korespondencja została odebrana przez adresata w dniu 12.10.2018 r., po awizowaniu w dniu 9.10.2018 r. Opisana czynność egzekucyjna spowodowała przerwanie biegu przedawnienia należności z tytułu wyżej opisanego nieuiszczonego podatku od nieruchomości, a termin ten zaczął biec na nowo od dnia 12.10.2018 r.
Odnosząc się natomiast do tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 13.08.2019r. dotyczącego opłat dodatkowych za nieopłacone parkowania w dniu 21.12.2017r. i 23.01.2018r. organ I instancji wskazał, iż stosownie do art. 40d ust. 3 ustawy o drogach publicznych, zobowiązanie obejmujące obowiązek zapłaty opłaty dodatkowej za nieopłacony postój, przedawnia się z upływem pięciu lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym opłata winna zostać opłacona. Jak uprzednio wykazano, przepisy art. 70 o.p. traktujące o przedawnieniu zobowiązań podatkowych oraz o sposobach przerwania biegu terminu przedawnienia znajdują zastosowanie do niepodatkowych należności budżetowych (w tym z tytułu opłaty dodatkowej za nieuiszczenie opłaty w Strefie Płatnego Parkowania) wymienionych w art. 60 ustawy o finansach publicznych. Mając na uwadze powyższe, termin przedawnienia upłynąłby odpowiednio 31.12.2022 r. oraz 31.12.2023 r. Organ egzekucyjny w dniu 10.10.2019 r. dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr [...], w banku [...]. W tej samej dacie, tj. 10.10.2019 r. ww. zawiadomienie o zajęciu doręczono za pośrednictwem systemu [...] do banku, a zobowiązany został zawiadomiony o powyższej czynności listem poleconym, skierowanym na adres ul. [...] Przedmiotowa korespondencja została odebrana przez adresata w dniu 29.10.2019 r., po awizowaniu w dniu 22.10.2019r. Powyższa czynność egzekucyjna spowodowała przerwanie biegu przedawnienia omawianej należności, a termin ten zaczął biec na nowo od dnia 10.10.2019r.
Odnosząc się natomiast do tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 24.10.2018r. i [...] z dnia 11.02.2019r. obejmujących kary pieniężne nałożone kolejno w dniu 10.07.2018r. i 5.10.2018r., organ I instancji wskazał, iż w toku ww. postępowań egzekucyjnych, organ egzekucyjny . w dniu 25.07.2019r., czyli przed końcem terminu przedawnienia (który zgodnie ze wskazaną powyżej regułą upłynąłby kolejno 31.12.2018 r. i 31.12.2019 r.) dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr. [...] w banku [...]. czyli przed końcem terminu przedawnienia (który zgodnie ze wskazaną powyżej regułą upłynąłby 31. 12.2023r. W tej samej dacie, 25.07.2019r. ww. zawiadomienie o zajęciu doręczono za pośrednictwem systemu [...] do banku, a zobowiązany został zawiadomiony o powyższej czynności listem poleconym, skierowanym na adres ul. [...]. Przedmiotowa korespondencja została odebrana przez adresata w dniu 08.08.2019r., po awizowaniu w dniu 01.08.2019r. Powyższa czynność egzekucyjna spowodowała przerwanie biegu przedawnienia omawianej należności, a termin zaczął biec na nowo od dnia 25.07.2019 r.
Odnosząc się do tytułów wykonawczych nr [...] z dnia 14.12.2017r., [...] z dnia 24.10.2018r., [...] z dnia 11.02.2019 r. oraz [...] z dnia 13.08.2019r. organ I instancji wyjaśnił, że 07.06.2022.r. dokonano skutecznego zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w Urzędzie Skarbowym [...], nr zawiadomienia [...]. Ww. zawiadomienie zostało doręczone elektronicznie dłużnikowi zajętej wierzytelności, a zobowiązany został zawiadomiony o powyższej czynności listem poleconym, skierowanym na adres ul. [...]. Przedmiotowa korespondencja została odebrana przez adresata w dniu 04.07.2022r., po podwójnym awizowaniu w dniach 20.06.2022r. i 28.06.2022r. Powyższa czynność egzekucyjna spowodowała przerwanie biegu przedawnienia należności, a terrain len zaczął biec na nowo od dnia 7.06.2022r.
Kolejno, w dniu 17.04.2024r. organ egzekucyjny prowadząc egzekucję na podstawie ww. tytułów wykonawczych dokonał skutecznego zajęcia wynagrodzenia za pracę w G. Sp. z o.o., nr zawiadomienia [...]. W dniu 7.05.2024r. doręczył pracodawcy, tj. G. Sp. z o.o zajęcie wynagrodzenia za pracę. Ponadto organ egzekucyjny powiadomił zobowiązanego o dokonaniu czynności egzekucyjnej, doręczając na adres ul. [...] w dniu 7.05.2024r. (po uprzednim awizowaniu w dniu 29.04.2024r.) powyższe zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z wynagrodzenia za pracę. Powyższa czynność egzekucyjna spowodowała przerwanie biegu przedawnienia należności, a termin ten zaczął biec na nowo od dnia 17.04.2024r.
Z tego względu zobowiązania pieniężne objęte ww. tytułami wykonawczymi, zdaniem organu, nie uległy przedawnieniu.
Na powyższe postanowienie organu I instancji zażalenie w ustawowym terminie wniósł zobowiązany. W uzasadnieniu zażalenia podniesiono zarzut przedawnienia roszczeń objętych zaskarżonym tytułem egzekucyjnym, a ponadto poddano pod wątpliwość, iż zobowiązany został prawidłowo powiadomiony o czynnościach egzekucyjnych, a to stanowiło podstawę do tego, by móc uznać, iż doszło do przerwania biegu terminu przedawnienia. Ponadto wskazano, że nawet przy hipotetycznym uznaniu, iż doszło do przedawnienia roszczeń na podstawie tytułu egzekucyjnego [...] w dniu 12.10.2018r. i wówczas na nowo biegł termin przedawnienia to organ I instancji nie wskazał, by po tym dniu, a przed 7 maja 2024r. podejmował jakąkolwiek czynność egzekucyjną - zatem roszczenia objęte tym tytułem (przy hipotetycznym założeniu, że nie wygasły wcześniej) wygasły w dniu 31 grudnia 2023r. Ponadto odnośnie postępowań egzekucyjnych z tytułów wykonawczych [...] oraz [...] organ wskazał na końcu 4 strony pisma, że: "w dniu 25.07.2019r. czyli przed końcem terminu przedawnienia (który zgodnie ze wskazaną powyżej regułą upłynąłby kolejno 31.12.2018r. i 31.12.2019r.)" - czym jednoznacznie przyznał, ze czynność egzekucyjna była podjęta 7 miesięcy po upływie terminu przedawnienia, zatem wierzytelność objęta tytułem wykonawczym wygasła i nie może być podstawą egzekucji.
Po przeprowadzeniu postępowania zażaleniowego, organ II instancji wydał postanowienie z dnia 7 stycznia 2025r., o którym mowa na wstępie. W uzasadnieniu Kolegium wskazało na okoliczności faktyczne sprawy i powołało się m.in na treść art. 59 § 1 u.p.e.a. oraz wskazało na przepisy nowelizujące u.p.e.a. Odnosząc się do zarzutu przedawnienia należności objętych ww. tytułami wykonawczymi, Kolegium uznało, że należności objęte ww. tytułami wykonawczymi nie uległy przedawnieniu. Tytuł wykonawczy nr [...] z dnia 14.12.2017r., obejmuje należności z tytułu podatku od nieruchomości (I, II rata 2013 r. i I rata 2014 r.). W dniu 1.10.2018r., tj. przed końcem terminu przedawnienia (odpowiednio 31.12.2018r. i 31.12.2019r.) dokonał skutecznego zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego nr [...] w banku [....] w tym samym dniu zawiadomienie o zajęciu doręczono za pośrednictwem systemu [...] do banku. Natomiast zobowiązany został zawiadomiony listem poleconym, skierowanym na adres ul. [...]. List został odebrany w dniu 12.10.2018 r. W związku z powyższym ww. czynność egzekucyjna spowodowała przerwanie biegu przedawnienia należności z tytułu wyżej opisanego nieuiszczonego podatku od nieruchomości, a termin ten zaczął biec na nowo. Następnie, przed upływem terminu przedawnienia, dnia 7.06.2022r. dokonano skutecznego zajęcia innej wierzytelności pieniężnej w Urzędzie Skarbowym [...], nr zawiadomienia [...]. Ww. zawiadomienie zostało doręczone elektronicznie dłużnikowi zajętej wierzytelności dnia 7 czerwca 2022r., a zobowiązany został zawiadomiony o powyższej czynności listem poleconym, skierowanym na adres ul. [...]. List został odebrany 04.07.2022r., po podwójnym awizowaniu w dniach 20.06.2022r. i 28.06.2022r. Powyższa czynność egzekucyjna spowodowała przerwanie biegu przedawnienia należności, a termin ten zaczął biec na nowo. Następnie organ egzekucyjny, prowadząc egzekucję na podstawie tytułu wykonawczego z dnia 14.12.2017r. dokonał skutecznego zajęcia wynagrodzenia za pracę w G. Sp. z o.o., nr zawiadomienia [...] W dniu 7.05.2024r. doręczył pracodawcy, tj. G. Sp. z o.o. zajęcie wynagrodzenia za pracę. Organ egzekucyjny powiadomił zobowiązanego o dokonaniu czynności egzekucyjnej, doręczając na adres ul. [...] w dniu 7.05.2024 r. (po uprzednim awizowaniu w dniu 29.04.2024r.) zawiadomienie o zajęciu wierzytelności z wynagrodzenia za pracę. Powyższa czynność egzekucyjna spowodowała przerwanie biegu przedawnienia należności, a termin ten zaczął biec na nowo.