Wyrok WSA z dnia 11 lipca 2025, sygn. I SA/Kr 29/25

4/ art. 57 § 1 w zw. z art. 125 § 1 i 3 w zw. z art. 126 w zw. z art. 110 k.p.a. polegające na uznaniu, że między dwoma postanowieniami wydanymi tego samego dnia może zachodzić relacja chronologicznego pierwszeństwa w sensie procesowym, podczas gdy zgodnie przepisami postępowania administracyjnego najmniejszą i podstawową jednostką czasu pozwalającą na rozróżnienie skutków prawnych jest jeden dzień, a w konsekwencji gdy dwa rozstrzygnięcia zostały wydane tego samego dnia nie można uznać, że jedno zapadło wcześniej niż drugie;

5/ art. 138 § 1 pkt 1 w zw. z art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18i § 7 k.p.a. (powinno być art. 18i § 7 u.p.e.a. – przypis Sądu) polegające utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika, pomimo iż decyzja (powinno być "postanowienie" – przypis Sądu) ta została wydana z naruszeniem prawa, bowiem Naczelnik niesłusznie odmówił wszczęcia postępowania w przedmiocie zawieszenia postępowania o wpis do Rejestru Należności Publicznoprawnych, bezpodstawnie przyjmując, że doszło do zakończenia tego postępowania już w dniu 2 września 2024 r., mimo że bezsprzecznie w tym dniu nie doręczono jeszcze Skarżącemu postanowienia o niedopuszczalności sprzeciwu, a zatem postępowanie to wciąż było w toku wobec jedynej uczestniczącej w nim strony, wobec czego Dyrektor winien być decyzję (powinno być: postanowienie) Naczelnika uchylić i przekazać sprawę do ponownego rozpoznania uwzględniając rzeczywisty status postępowań, których dotyczy.

W oparciu o tak postawione zarzuty pełnomocnik Skarżącego wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje.

Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w postępowaniu uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2023 r. poz. 1634 ze zm. – dalej: p.p.s.a.).

Postępowanie przed organami podatkowymi toczyło się na skutek wniesienia przez Skarżącego sprzeciwu w rozumieniu art. 18i u.p.e.a. Jak wynika z art. 18c § 1 u.p.e.a., przed wprowadzenie danych do Rejestru Należności Publicznoprawnych, wierzyciel doręcza zobowiązanemu zawiadomienie o zagrożeniu ujawnienia w rejestrze. Środkiem zaskarżenia takiej czynności jest sprzeciw o którym mowa w art. 18i § 1 pkt 1 u.p.e.a., którego wniesienie powoduje wszczęcie postępowania. We wniesionym sprzeciwie oprócz postawienia zarzutów merytorycznych związanych z niezasadnością stanowisko w zakresie przesłanek do ujawnienia w odpowiednim rejestrze, mogą zostać powołane również wnioski o charakterze formalnym. Za taki uznać należy wniosek o zawieszenie postępowania wywołanego wniesieniem sprzeciwu. Złożenie go oznacza, że zdaniem zobowiązanego istnieją przeszkody tamujące możliwość rozpoznania wniesionego środka zaskarżenia i wniosek taki powinien zostać rozpoznany w pierwszej kolejności, czyli przed odniesieniem się do wniesionego sprzeciwu. Dopiero bowiem po przesądzeniu, że brak jest przeszkód uniemożliwiających załatwienie sprzeciwu (bez względu na sposób), możliwym jest poddanie go badaniu i podjęciu adekwatnego rozstrzygnięcia.

To co jednak istotne, nie wszczyna się w takim przypadku odrębnego postępowania zmierzającego do rozpoznania wniosku o zawieszenie postępowania, gdyż został on złożony w ramach toczącego się postępowania, które zainicjowane zostało wniesieniem sprzeciwu.

Odmienna praktyka w tym przedmiocie została między innymi wytknięta przez Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 22 listopada 2024 r., sygn. akt I FSK 1210/24 (dostępny na stronie: orzeczenia.nsa.gov.pl). Jak zauważył NSA, złożenie wniosku o zawieszenie postępowania nie inicjuje nowego postępowania – w przedmiocie zawieszenia innego, "głównego" postępowania. W takiej sytuacji nie ma więc podstaw do tego, aby kierując się dyspozycją art. 165a § 1 O.p. (normujący analogicznie kwestię odmowy wszczęcia postępowania jak w art. 61a k.p.a. – przypis Sądu) rozstrzygać w przedmiocie wszczęcia postępowania "zawieszeniowego" – procedury, której przedmiotem miałoby być wstrzymanie toku innego postępowania. Zasadne jest natomiast rozstrzygnięcie w sprawie zawieszenia postępowania – wydanie postanowienia w tym przedmiocie.

Argumentację tę odnieść należy do niniejszej sprawy. Wniosek o zawieszenie postępowania został złożony wraz z wniesieniem sprzeciwu, czyli w ramach zainicjowanego przez Skarżącego postępowania i w jego toku powinien zostać rozpoznany. Nie może tego zmieniać okoliczność, że Naczelnik wydał równocześnie postanowienie w przedmiocie niedopuszczalności zgłoszonego sprzeciwu na podstawie art. 18i § 7 u.p.e.a. Jest to jedna z form zakończenia postępowania wywołanego wniesieniem sprzeciwu i nie ma znaczenia, że w ten sposób postępowania zostało zakończone w sposób formalny. Wydanie takiego postanowienia musiało być bowiem poprzedzone podjęciem czynności i analiz wewnętrznych ("gabinetowych"), których wynikiem było wydanie postanowienia na podstawie powyższego przepisu. Skoro jednak we wniesionym sprzeciwie został złożony wniosek o zawieszenie postępowania, to on powinien zostać oceniony w pierwszej kolejności. Dopiero bowiem przesądzenie, że brak jest podstaw do zawieszenia postępowania, umożliwiał wydanie postanowienie kończącego postępowanie wywołane wniesieniem sprzeciwu.

Bez znaczenia prawnego pozostaje zatem argumentacja Dyrektora, który twierdzi, że wniosek ten został rozpoznany już po wydaniu postanowienia o niedopuszczalności zgłoszonego sprzeciwu. Jeżeli bowiem postępowanie zdaniem Dyrektora w tym momencie się zakończyło, brak było jakichkolwiek podstaw prawnych do rozpoznawania wniosków w nim składanych. Ponadto przyznać należy rację pełnomocnikowi Skarżącego, że skoro obydwa postanowienia wydane zostały tego samego dnia i żadne z nich nie zostało Skarżącemu doręczone, nie można mówić o formalnym zakończeniu postępowania.

Wobec powyższego Dyrektor błędnie uznał, że złożony w trakcie trwającego postępowania wniosek o zawieszenie postępowania mógł doprowadzić do wszczęcia odrębnej sprawy administracyjnej. Wniosek ten powinien zostać rozpoznany w trakcie trwającego postępowania i poprzedzać wydanie orzeczenia końcowego. Nic nie stało przy tym na przeszkodzie, aby w jednym postanowieniu orzec o odmowie zawieszenia postępowania, jeżeli zdaniem Naczelnika brak było podstaw do zawieszenia toczącego się postępowania, zaś w drugim punkcie orzec o niedopuszczalności zgłoszonego sprzeciwu. Tym bardziej, że z ugruntowanego orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego na gruncie art. 101 § 3 k.p.a., zażalenie nie przysługuje na postanowienie w przedmiocie odmowy zawieszenia postępowania (por. np. wyroki NSA z: 14 stycznia 2025 r., sygn. akt III OSK 5747/21; 19 lutego 2025 r., sygn. akt II OSK 1633/22; z 8 kwietnia 2025 r., sygn. akt III OSK 873/22).

Doszło zatem do naruszenia art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18t u.p.e.a. i dlatego Sąd, działając na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a., uchylił zaskarżone postanowienie. Biorąc pod uwagę, że również postanowienie Naczelnika dotknięte jest tożsamymi wadami, zostało ono uchylone na podstawie art. 135 p.p.s.a. Biorąc zaś pod uwagę, że wniosek o zawieszenie postępowania w ogóle nie powinien być rozpoznawany w odrębnym postępowaniu, lecz w tym wywołanym wniesieniem sprzeciwu, jeżeli postępowanie to jeszcze się toczy, koniecznym jest jego rozpoznanie. Jeżeli natomiast zostało ono zakończone, nie można na obecnym etapie rozpoznać tego wniosku, gdyż nie jest możliwe zawieszenie postępowania, którego nie ma. Rzeczą zatem Naczelnika będzie zbadanie tej okoliczności i w przypadku ustalenia, że postępowanie ze sprzeciwu nadal trwa, doprowadzenie do rozpoznania wniosku o zawieszenie.

Sąd nie orzekł o zwrocie kosztów postępowania na rzecz Skarżącego, gdyż został on zwolniony od kosztów sądowych. Wniosek zaś pełnomocnika Skarżącego zostanie rozpoznany przez Referendarza Sądowego, zgodnie z podziałem czynności, gdyż jak wynika z art. 258 § 1 p.p.s.a., czynności w zakresie prawa pomocy wykonuje referendarz sądowy. W § 2 pkt 8 tego przepisu wyraźnie wskazano, że do takich czynności zalicza się wydawanie na posiedzeniu niejawnym postanowień o przyznaniu wynagrodzenia adwokatowi, radcy prawnemu, doradcy podatkowemu lub rzecznikowi patentowemu za zastępstwo prawne wykonane na zasadzie prawa pomocy oraz o zwrocie niezbędnych udokumentowanych wydatków.