Wyrok WSA z dnia 28 października 2025, sygn. I SA/Kr 471/25

Odnosząc się do zarzutów podniesionych w zażaleniu, Kolegium wyjaśniło, że kwestia rozstrzygnięta przez organ I instancji w zaskarżonym zażaleniu postanowienia wyznacza zakres rozpoznania w ramach postępowania zażaleniowego. W związku z powyższym przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu przed Kolegium jest wyłącznie kwestia zasadności umorzenia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. na zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku [...] S.A. z dnia 14.04.2022 r. nr [...], dokonane w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] z dnia 15.03.2022 r.

Na powyższe rozstrzygnięcie została wniesiona skarga do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, w której Skarżący nie zgadza się z umorzeniem postepowania i żąda nadania dalszego biegu postepowania celem usunięcia z obiegu prawnego wszystkich niezgodności z prawem, które naruszają praworządność wobec strony M. B. Zdaniem Skarżącego postanowienie to narusza ustawy o emeryturach i rentach socjalnych i przepisy postepowania cywilnego oraz jest związane z zastosowanie szeregu innych ustaw np. prawa o działalności gospodarczej.

W odpowiedzi na skargę Organ podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko wnosząc o oddalenie skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:

Kontroli Sądu poddano postanowienie którym umorzono postępowanie w sprawie skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego, tj. zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego, dokonane w postępowaniu egzekucyjnym prowadzonym na podstawie tytułu wykonawczego, z uwagi na bezprzedmiotowość prowadzenia postępowania.

Jednocześnie podkreślić należy, że organy rozpatrując kwestię skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego działały, na skutek uchylenia uprzedniego postanowienia organu wyrokiem WSA w Krakowie po rozpoznaniu skargi, wyrokiem z 25.04.2023 r. sygn. akt I SA/Kr 1225/22

W związku z tym orzekanie w sprawie odbywa się w warunkach związania oceną prawną, o których mowa w art. 153 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) dalej: "p.p.s.a.".

Zgodnie z treścią art. 153 p.p.s.a. ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie.

W orzecznictwie podkreśla się, że ustanowiona w art. 153 p.p.s.a. zasada związania oceną prawną powoduje, że skutki wyroku sądu administracyjnego dotyczą każdego nowego postępowania prowadzonego w zakresie danej sprawy i obejmują zarówno postępowanie sądowoadministracyjne, w którym orzeczenie zostało wydane, postępowanie administracyjne, w którym zapadło zaskarżone rozstrzygnięcie administracyjne, jak i wszystkie przyszłe postępowania administracyjne oraz sądowoadministracyjne dotyczące danej sprawy administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 20 stycznia 2006 r., sygn. akt I FSK 505/05, z 16 maja 2007 r., sygn. akt I FSK 857/06, z 16 października 2014 r., sygn. akt II FSK 2506/12, wszystkie przywołane orzeczenia dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie orzeczenia.nsa.gov.pl). Art. 153 p.p.s.a. ma charakter bezwzględnie obowiązujący i wywiera skutki w dwóch płaszczyznach, mianowicie ani organ administracji publicznej, ani sąd administracyjny orzekając ponownie w tej samej sprawie nie mogą pominąć oceny prawnej wyrażonej wcześniej w orzeczeniu. Zasadniczym kryterium legalności decyzji wydanej w postępowaniu ponowionym wskutek wyroku sądu administracyjnego jest więc zastosowanie się do wyrażonej przez ten sąd oceny prawnej oraz podporządkowanie się wytycznym co do dalszego postępowania (por. wyrok NSA z 21 lutego 2018 r., sygn. akt II FSK 353/16).

Przez "ocenę prawną" rozumie się wyjaśnienie istotnej treści przepisów prawnych i sposobu ich zastosowania w rozpoznanej sprawie. Pojęcie to obejmuje zarówno krytykę sposobu zastosowania normy prawnej w zaskarżonym akcie, jak i wyjaśnienie, dlaczego stosowanie tej normy przez organ, który wydał dany akt, zostało uznane za błędne, bądź za prawidłowe. Natomiast "wskazania co do dalszego postępowania" dotyczą sposobu działania w toku ponownego rozpoznania sprawy i mają na celu uniknięcie błędów już popełnionych oraz wskazanie kierunku, w którym powinno zmierzać przyszłe postępowanie dla uniknięcia wadliwości w postaci np. braków w materiale dowodowym lub innych uchybień procesowych (por. A. Kabat (w:) B. Dauter i in., Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2018). Pomiędzy oceną prawną a wskazaniami co do dalszego postępowania zachodzi ścisły związek. Ocena prawna dotyczy dotychczasowego postępowania organów administracyjnych w sprawie, podczas gdy wskazania określają sposób ich postępowania w przyszłości. Wskazania stanowią więc konsekwencje oceny prawnej, zwłaszcza oceny przebiegu postępowania przed organami administracji i rezultatu tego postępowania w postaci materiału procesowego zebranego w sprawie. Wskazania sądu administracyjnego co do dalszego postępowania wytyczają kierunek działania organu przy ponownym rozpoznaniu sprawy (por. wyrok NSA z 1 lutego 2022 r., sygn. akt II FSK 1393/21).

Podkreślenia wymaga, że związanie sądu i organu oceną prawną wyrażoną w orzeczeniu sądu trwa w danej sprawie dopóty, dopóki nie zostanie ono uchylone lub zmienione lub nie ulegną zmianie przepisy, czyniąc pogląd prawny nieaktualnym. Podobny skutek (tj. ustanie mocy wiążącej wspomnianej oceny), może spowodować zmiana (po wydaniu orzeczenia sądowego) istotnych okoliczności faktycznych. Niezastosowanie się przez organ administracji publicznej przy ponownym wydaniu decyzji (bądź innego aktu czy czynności) do oceny prawnej wyrażonej przez sąd w wyroku narusza zasadę związania organu oceną prawną i oznacza, że podjęty akt lub czynność są wadliwe. Jednocześnie, w orzecznictwie i doktrynie wskazuje się, że naruszenie przez organy administracyjne zasady związania oceną prawną wyrażoną w wyroku sądu powoduje konieczność uchylenia zaskarżonej decyzji (bądź innego aktu czy czynności) (por. T. Woś (w:) H. Knysiak-Sudyka, M. Romańska, T. Woś, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, wyd. VI, Warszawa 2016; wyrok NSA z dnia 20 stycznia 2006 r. sygn. akt I FSK 506/05).

Przenosząc powyższe rozważania na grunt niniejszej sprawy wskazać należy, że w dniu 27 kwietnia 2022 r. Prezydent Miasta Krakowa, w związku z wnioskiem skierowanym przez Wydział Podatków i Opłat Urzędu Miasta Krakowa nr PD-02-3.3160.5.21.2022.MW, postanowieniem nr EW-01.3167.7.1884.2022.MJ umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone wobec Skarżącego na podstawie tytułu wykonawczego numer [...] z tytułu nieuiszczonego podatku od środków transportowych. Jednocześnie organ poinformował o uchyleniu dokonanych czynności egzekucyjne. Organ zważył, że decyzja wymiarowa zobowiązująca Skarżącego do zapłacenia podatku od środków transportowych za rok 2021, na podstawie której został wystawiony powyższy tytuł wykonawczy, w związku z odwołaniem złożonym przez M. B. nie uzyskała waloru ostateczności, a tym samym nie mogła stanowić podstawy do wszczęcia postępowania egzekucyjnego w administracji. Wobec powyższego w omawianym przypadku wystąpiła przesłanka umorzenia postępowania egzekucyjnego w oparciu o art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., który stanowi, że postępowanie egzekucyjne podlega umorzeniu z powodu nieistnienia obowiązku w całości lub w części.

Okoliczność tę zauważył Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie w wyroku z 25.04.2023 r. sygn. akt I SA/Kr 1225/22 gdzie wskazał, że na skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego, z mocy art. 60 § 1 u.p.e.a., nastąpiło równoczesne uchylenie dokonanych w tym postępowaniu czynności egzekucyjnych, pozostawiając w mocy jedynie prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. uchylenie czynności egzekucyjnych następuje z mocy prawa wskutek wydanego w trybie cytowanego art. 60 § 1 u.p.e.a. postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego i prowadzi w konsekwencji do przywrócenia stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji, zaś organ egzekucyjny, oprócz postanowienia o umorzeniu postępowania, nie ma obowiązku wydawania odrębnych postanowień uchylających poszczególne czynności egzekucyjne dokonane w tym postępowaniu. Przepis art. 60 § 1 u.p.e.a. nie różnicuje skutków umorzenia postępowania od rodzaju przesłanek umorzenia wymienionych w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 u.p.e.a. Umorzenie postępowania egzekucyjnego niezależnie bowiem od przyczyn powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, a to w konsekwencji skutkuje wyeliminowaniem środków egzekucyjnych podjętych w ramach tych czynności oraz przywróceniem stanu istniejącego przed zastosowaniem środków egzekucyjnych, z zastrzeżeniem wyjątków określonych w art. 60 § 1 zdanie drugie u.p.e.a."

WSA wskazał, "że w dacie wydawania przez Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Krakowie objętego skargą postanowienia, tzn. w dniu 12 sierpnia 2022 r wydane już było postanowienie Prezydenta Miasta Krakowa z dnia 27 kwietnia 2022 r o umorzeniu postępowania egzekucyjnego prowadzonego w sprawie, w której zastosowano środek egzekucyjny objęty sprzeciwem. Skoro zatem z mocy art. 60 u.p.e.a. wszystkie czynności egzekucyjne zostały uchylone, to brak było podstaw do merytorycznego rozpoznawania sprzeciw Skarżącego na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego, bowiem również ona była objęta treścią powyższego przepisu."

Z komentowanego art. 60 u.p.e.a. odczytywanego wprost wynika, że niezależnie od podstawy umorzenia skutkiem umorzenia jest uchylenie czynności egzekucyjnych, przy czym pozostają w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. Umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzi zatem, poprzez uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, do przywrócenia w ten sposób stanu istniejącego przed wszczęciem egzekucji. Jest to w pełni uzasadnione w przypadku, gdy postępowanie egzekucyjne zostało wszczęte lub było prowadzone z naruszeniem prawa. Uchylenie czynności egzekucyjnych następuje z mocy prawa. Postanowienie o umorzeniu postępowania egzekucyjnego zawiera jedynie informację o uchyleniu czynności egzekucyjnych. W obecnym stanie prawnym nie jest dopuszczalne wydanie odrębnego postanowienia dotyczącego uchylenia czynności egzekucyjnych.

Organ egzekucyjny będąc związany oceną prawną i wskazaniami co do dalszego postępowania wyrażonymi w orzeczeniu sądu z 25.04.2023 r. mógł jedynie umorzyć postepowanie wszczęte przez skarżącego na skutek wniesionej skargi na czynność egzekucyjną albowiem z mocy prawa nastąpiło uchylenie skutku w postaci zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego (nr zawiadomienia [...] z dnia 14.04.2022 r.). Rozstrzygnięcie to jest korzystne dla Skarżącego, który nie podważył jego zasadności .

Jednocześnie odpowiadając na mało przejrzyste zarzuty skargi należy wskazać, że organy działały w granicach skargi na czynność egzekucyjną, która jest samoistną instytucja postępowania egzekucyjnego. Kontroli w tym trybie mogą podlegać wyłącznie czynności egzekucyjne, którymi są zgodnie z definicją legalną z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego. Zatem istotą skargi na czynność egzekucyjną jest kontrola poprawności jej dokonania na gruncie przepisów normujących tryb postępowania przy zastosowaniu konkretnego środka egzekucyjnego. Dlatego też w pełni należy podzielić stanowisko Samorządowego Kolegium Odwoławczego, że przedmiotem rozpoznania w niniejszym postępowaniu mogła być wyłącznie kwestia zasadności umorzenia postępowania w sprawie skargi na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego.

Z tych względów uznając, że argumentacja Skarżącego nie podważyła prawidłowości dokonanego rozstrzygnięcia, a Sąd nie dopatrzył się też innych naruszeń przepisów prawa materialnego, ani też przepisów postępowania, należało skargę oddalić na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2024 r. poz. 935).