Wyrok WSA z dnia 25 września 2025, sygn. I SA/Kr 490/25

Na powyższe postanowienie Spółka wniosła zażalenie, w którym zarzuciła naruszenie art. 59 § 2 u.p.e.a. przez umorzenie postępowania egzekucyjnego, pomimo istnienia składników majątku Spółki – wierzytelności, z których możliwe jest prowadzenie dalszej egzekucji. W załączniku do zażalenia przedłożyła "Informacje o podmiocie" pobrane z e-ORUS.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie (dalej: DIAS) postanowieniem z dnia 29 kwietnia 2025 r. nr 1201-IEE.7113.1.45.2025.2.LJM utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego.

W ocenie DIAS stan faktyczny i prawny sprawy nie daje podstawy do uchylenia postanowienia o umorzeniu postępowania. Za ewentualnym dalszym prowadzeniem egzekucji powinien bowiem przemawiać konkretny, ujawniony majątek Spółki, a nie tylko twierdzenie o posiadanych wierzytelnościach. Postępowanie prowadzone przez organ egzekucyjny było wystarczające do stwierdzenia, że w opisanej sprawie wystąpiła bezskuteczność egzekucji. Przepis art. 59 § 2 u.p.e.a pozostawia rozstrzygnięcie w tej kwestii wyłącznie w kompetencjach organu egzekucyjnego, który jest w stanie w pełni ocenić potencjalne kwoty z egzekucji i koszty egzekucyjne. Przepis ten będący przejawem racjonalności i ekonomiki postępowania zabezpiecza zarówno organ egzekucyjny jak i wierzyciela przed podejmowaniem działań, których koszty będą wyższe niż uzyskane kwoty.

Zdaniem DIAS, materiał dowodowy zgromadzony w sprawie daje wystarczającą podstawę do umorzenia postępowania na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. Organ egzekucyjny zasadnie zatem umorzył postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. uznając, że w toku omawianego postępowania nie uzyska się kwoty pozwalającej na zaspokojenie należności wierzyciela.

Wyjaśnił też, że na podstawie art. 61 u.p.e.a., w razie umorzenia postępowania egzekucyjnego z przyczyny określonej w art. 59 § 2 u.p.e.a., wszczęcie ponownej egzekucji może nastąpić wówczas, gdy zostanie ujawniony majątek lub źródła dochodu zobowiązanego, przewyższające kwotę kosztów egzekucyjnych.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, Spółka domagała się uchylenia postanowienia DIAS, zarzucając - podobnie jak w odwołaniu, naruszenie art. 59 § 2 u.p.e.a. przez umorzenie postępowania egzekucyjnego, pomimo istnienia składników majątku Spółki, z których możliwe jest prowadzenie dalszej egzekucji.

W uzasadnieniu skargi Spółka podała, że nie zachodzą przesłanki umorzenia postępowania, gdyż posiada wierzytelności nadające się do zajęcia w trybie art. 89 § 1 i następne u.p.e.a.

W odpowiedzi DIAS wniósł o oddalenie skargi, podtrzymując dotychczasowe stanowisko zajęte w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, zważył, co następuje.

Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a. Sąd czyni to według stanu prawnego i na podstawie akt sprawy istniejących w dniu wydania zaskarżonego aktu.

Zdaniem Sądu skarga jest nieuzasadniona.

Przedmiotem kontroli w rozpoznawanej sprawie jest postanowienie DIAS utrzymujące w mocy rozstrzygnięcie organu egzekucyjnego o umorzeniu postępowania egzekucyjnego z uwagi na bezskuteczność egzekucji.

Podstawę do wydania ww. postanowienia organu egzekucyjnego stanowił art. 59 § 2 u.p.e.a., zgodnie z którym postępowanie egzekucyjne może być umorzone w przypadku, gdy dalsza egzekucja administracyjna będzie bezskuteczna z powodu braku majątku lub źródła dochodu zobowiązanego, z których jest możliwe wyegzekwowanie środków pieniężnych przewyższających koszty egzekucyjne.

Umorzenie postępowania egzekucyjnego nie wymaga wniosku zobowiązanego czy też wierzyciela, ale może nastąpić również z urzędu (art. 59 § 4 u.p.e.a.). Wydanie postanowienia w tym przedmiocie nie jest w związku z tym uzależnione od woli zobowiązanej Spółki, lecz od zaistnienia przesłanek umorzenia określonych w art. 59 u.p.e.a.

Wydanie postanowienia na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. pozostawiono co prawda uznaniu organu egzekucyjnego - o ile zaistnieje przesłanka przewidziana w tym przepisie, jednak w orzecznictwie uznaje się, że organy egzekucyjne winny kierować się w ramach tego uznania względami celowościowymi. Należy podkreślić, że organ egzekucyjny powinien mieć na uwadze czy podejmowane przez niego działania są celowe. Nieuzasadnione byłoby dalsze prowadzenie egzekucji, jeśli skutkiem tych działań miałoby być jedynie generowanie kolejnych kosztów egzekucyjnych. Zobowiązany może zapobiec umorzeniu postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. przez wskazanie posiadanego majątku, z którego egzekucja byłaby możliwa, bądź przez spełnienie przy wykorzystaniu tego majątku ciążącego na nim i egzekwowanego od niego obowiązku, czego skarżąca do dnia podjęcia zaskarżonego rozstrzygnięcia nie wykonała.

W realiach tej sprawy organ egzekucyjny podjął czynności egzekucyjne i próby odnalezienia majątku Spółki nadającego się do egzekucji takie, jakie z własnej inicjatywy organu były dostępne – zajęcie rachunków bankowych, poszukiwanie nieruchomości, pojazdów. Rachunków bankowych Spółka nie posiada, nieruchomości oraz pojazdów Spółki nie odnotowano. Również poszukiwanie majątku Spółki w miejscach prowadzenia przez nią działalności nie przyniosły efektu. Spółka nie wykazywała żadnej inicjatywy w tym zakresie, również po otrzymaniu postanowienia o umorzeniu wydanego przez organ egzekucyjny, od którego wniosła zażalenie, do dnia jego rozpoznania.

W odniesieniu natomiast do zestawienia wierzytelności na dzień 31 lipca 2025 r. przedłożonego w toku postępowania sądowoadministracyjnego, wskazać należy przede wszystkim, że Spółka nie wykazała ich w postępowaniu egzekucyjnym, także na etapie postępowania zażaleniowego. Na marginesie jedynie wskazać należy, że większość wierzytelności wskazywanych w postępowaniu sądowoadministracyjnym prawdopodobnie uległa przedawnieniu (Spółka nie wskazuje na okoliczności powodujące przerwanie biegu terminu przedawnienia), a co do objętych cesją, nie wykazano daty zawarcia umów cesji. Ponadto Spółka mogła podjąć działania windykacyjne wobec swoich kontrahentów, jeśli uważała, że może to być skuteczne, zwłaszcza że Spółka takich wierzytelności w postępowaniu egzekucyjnym i zażaleniowym nie wskazywała.

Ustalenia organów oparte były na wyczerpującym zebraniu i ocenie materiału dowodowego dostępnego organom przy zwykłych działaniach, uwzględniających brak inicjatywy Skarżącej, zatem organy nie dopuściły się naruszenia art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Organy egzekucyjne podjęły niezbędnie działania zmierzające do dokładnego wyjaśnienia sprawy, działając na podstawie przepisów prawa oraz dokonały wnikliwej oceny całego zebranego w sprawie materiału dowodowego, zgodnie z którym nie udało się wykazać, by skarżąca posiadała majątek umożliwiający egzekucję przy poniesieniu kosztów nieprzekraczających egzekwowaną kwotę. Nieuzasadnione byłoby dalsze prowadzenie egzekucji, jeśli skutkiem tych działań miałoby być jedynie generowanie kolejnych kosztów egzekucyjnych.

Powyższe ustalenia w pełni uzasadniają wniosek, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. było prawidłowe.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd oddalił skargę jako bezzasadną.