Uzasadnienie
Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Tarnowie decyzją z dnia 30 maja 2025 r., nr SKO.Pod./4140/359/2025 utrzymało w mocy decyzję Burmistrza [...] z dnia 7 lutego 2025 r., nr [...] w sprawie odmowy umorzenia W. K. (dalej: "podatnik", "skarżący") zaległości podatkowych tj. III i IV raty za 2024 r. w podatku rolnym, leśnym oraz od nieruchomości w kwocie 9.712,00 zł wraz z odsetkami za zwłokę w kwocie 122,00 zł.
Powyższe rozstrzygnięcie zapadło w następującym stanie faktycznym i prawnym.
W dniu 18 listopada 2022 r. podatnik zawnioskował do organu o umorzenie podatku rolnego, leśnego i podatku od nieruchomości za 2024 rok. W oświadczeniu majątkowym, jako przyczyny zaległości ww. wskazał: spadek popytu na wyroby tartaczne w okresie od 1.01.2022 r. do 15.11.2024 r.; skokowy wzrost kosztów prowadzenia działalności gospodarczej związany z podwyższeniem podatków, składek ZUS, składki zdrowotnej, inflacją, podatków gruntowych, wynagrodzeń itp.; skokowy wzrost kosztów pozyskania surowca drzewnego w lasach państwowych w porównaniu do lat poprzednich; zatory płatnicze wśród kontrahentów, restrukturyzacja największego kontrahenta, drastyczny spadek zamówień; strata w prowadzonej działalności gospodarczej.
Organ I instancji odmówił podatnikowi umorzenia ww. zaległości podatkowych, uznając, że w sprawie nie występuje ważny interes podatnika w zastosowaniu ulgi podatkowej. Zdaniem organu, podatnik nie deklaruje swojego miesięcznego dochodu, na podstawie którego organ mógłby jednoznacznie określić, że sytuacja materialna oraz zdolności płatnicze podatnika nie pozwalają mu na uregulowanie zobowiązań podatkowych względem gminy. Ponadto, sama okoliczność chwilowej trudnej sytuacji ekonomicznej podatnika nie stanowi przesłanki do umorzenia zaległości podatkowej.
Odwołanie od ww. decyzji organu I instancji wniósł podatnik, zarzucając jej wadliwe przeprowadzenie postępowania dowodowego, poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie, dokonaniu jego nieprawidłowej oceny, polegające na błędnym uznaniu, że podatnik nie ma zaległości względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, podczas gdy z pisma Zakładu Ubezpieczeń Społecznych [...] z dnia 12 grudnia 2024 r., znak: [...], wprost wynika, że Spółka Z. s.c. [...], NIP: [...] (dalej: "Spółka"), w ramach której ww. wyłącznie prowadził działalność gospodarczą, ma zaległości względem Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w kwocie 175.783,16 zł. Błędne uznanie, ze ww. osiągnął dochód z gospodarstwa rolnego w kwocie 37.357,88 zł, podczas gdy z prowadzonego przez ww. gospodarstwa rolnego ww. nie osiągnął żadnego dochodu, bowiem całą produkcję rolną przeznaczył na potrzeby własne, a nie na sprzedaż produktów rolnych osobom trzecim, wyliczenie dochodu z gospodarstwa rolnego, poprzez proste pomnożenie ilości hektarów przeliczeniowych w gospodarstwie rolnym przez abstrakcyjnie ustalony dochód z gospodarstwa rolnego ogłoszony w obwieszczeniu Prezesa GUS z dnia 20 września 2024 r. w sprawie wysokości przeciętnego dochodu z pracy w indywidualnym gospodarstwie rolnym z 1 ha przeliczeniowego w 2023 r., jest nieprawidłowe. Organ nie wziął pod uwagę, że z uwagi na wysokie koszty w produkcji rolnej i niskie ceny skupu zbóż, ww. wykorzystuje jedynie połowę gruntów pod produkcje rolną, a pozostałą cześć gruntu odłoguje. Organ nie wziął pod uwagę, że gospodarstwo rolne ww. prowadzi wraz z żoną, z którą ma wspólność majątkową małżeńską, a w związku z tym wyliczony przez organ dochód, który w całości ww. kwestionuje, powinien być podzielony na dwie osoby. Ponadto pozycja w bilansie Spółki za okres styczeń-wrzesień 2024 r., wskazująca wydatki na wynagrodzenie w kwocie 110.543,35 zł jest przychodem wspólników, podczas gdy pozycja ta wskazuje faktyczne wynagrodzenie, jakie Spółka wypłaciła zatrudnionym pracownikom, a nie wspólnikom. Spółka nie zatrudniała pracowników, podczas gdy w rzeczywistości Spółka w okresie styczeń-wrzesień 2024 r. zatrudniała pracowników, o czym organ miał wiedzę z urzędu, a nadto nigdy tej okoliczności nie kwestionował w toku niniejszego postępowania i nie wzywał podatnika do przedłożenia w tym zakresie jakichkolwiek innych dowodów, czy wyjaśnień. Przedłożony przez podatnika materiał dowodowy nie pozwala na jednoznaczną ocenę sytuacji majątkowej ww., podczas gdy z przedłożonych dokumentów w niniejszej sprawie jednoznacznie wynika sytuacja materialna podatnika, a w szczególności posiadany przez niego majątek, a także źródła i wysokość osiąganego dochodu.
Po przeprowadzeniu postępowania odwoławczego, organ II instancji wydał decyzję z dnia 30 maja 2025r., o której mowa na wstępie. W uzasadnieniu decyzji organ II instancji wskazał na treść art. 217 Konstytucji RP, art. 67a § 1, art. 67b ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111, dalej: "o.p."), a następnie omówił pojęcie "ważnego interesu podatnika" oraz "interesu publicznego".
Następnie Kolegium wskazało, że w aktach sprawy znajduje się oświadczenie podatnika z dnia 15 listopada 2024 r., którego wynika, iż ww. nie posiada dochodów ze stosunku pracy, nie osiąga dochodu z prowadzonej działalności gospodarczej, posiada 55 % udziałów w spółce cywilnej Z., strata spółki za okres 1.01.2024-30.09.2024r. wynosiła 72.582,74 zł. Ww. posiada gospodarstwo rolne o pow. 8,30 ha, osiągnął dochód z dopłat obszarowych z ARiMR w kwocie 2.748,97 zł. Żona podatnika L. K., nie osiąga wg oświadczenia żadnych dochodów. Podatnik posiada dom murowany, stajnię, stodołę, drewutnię, budynek gospodarczy. Podatnik posiada samochód Osobowy marki [...] rok produkcji 1997, samochód osobowy marki [...] rok produkcji 2008, ciągnik rolniczy [...] rok produkcji 2011, ciągnik rolniczy [...] rok produkcji 1996. Jeśli chodzi o ponoszone wydatki to podatnik przedstawił wydatki na energię elektryczną - 4.532,60 zł. za okres 01.04.2024-12.11.2024 (średnio miesięcznie 412,05 zł), gaz 568,30 zł za okres 17.02.2024-30.12.2024 (średnio miesięcznie 56,38 zł), ubezpieczenie żony w KRUS 2.724 zł rocznie, telefony komórkowe abonament 150 zł miesięcznie, opłata za gospodarowanie odpadami 720 zł rocznie, ubezpieczenie budynków 1.647 zł rocznie, internet 79,95 zł miesięcznie, ścieki 338,30 zł miesięcznie, nawozy i środki ochrony roślin 6 265,20 rocznie, leki i wizyty lekarskie ok. 400 zł. miesięcznie. Podatnik oświadczył, że posiada oszczędności wynoszące 2000 zł, zaległości względem ZUS wynoszące około 200.000 zł. oraz zaległości względem kontrahentów wynoszące około 100.000 zł.
Dokonując analizy przedstawionych danych obrazujących sytuację majątkową, finansową, bytową oraz zdrowotną podatnika organ II instancji stwierdził, że pomimo tego, iż ta sytuacja jest niewątpliwie trudna, to w przedmiotowej sprawie brak jest podstaw do stwierdzenia, że w sprawie istnieje przesłanka ważnego interesu podatnika. Sam fakt trudnej sytuacji finansowej podatnika oraz jego spółki nie może stanowić samodzielnej podstawy przyznania ulgi podatkowej w postaci umorzenia zaległości podatkowej. Podatnik posiada znaczny majątek zarówno ruchomy, jak i nieruchomy, posiada znacznych rozmiarów gospodarstwo rolne. W ocenie Kolegium, zapłata zaległego podatku nie zagrozi egzystencji podatnika. Nadto organ II instancji uznał, że podmiot prowadzący działalność gospodarczą musi mieć świadomość tego, że prowadzenie działalności wiąże się z ryzykiem niepowodzenia prowadzonego przedsięwzięcia biznesowego. Kolegium wskazał również, że z treści decyzji I instancji wynika, że w roku 2024 Burmistrz [...] przyznał podatnikowi ulgę w postaci umorzenia zaległości podatkowych w kwocie 16.185.00 zł. Analiza aktualnej sytuacji finansowej podatnika prowadzi do wniosku, że udzielona pomoc nie przyczyniła się do poprawy jego sytuacji. W ocenie Kolegium w niniejszej sprawie nie zachodzi również druga z ustawowych przesłanek uprawniających do przyznania ulgi podatkowej czyli interes społeczny. Zasadą jest płacenie podatków, zaś ulgi podatkowe mogą być stosowane jedynie w wyjątkowych okolicznościach. Stosowanie ulg podatkowych nie może prowadzić do faworyzowania osób posiadających zaległości podatkowe względem osób, które regularnie płacą swoje zobowiązania publicznoprawne. W ocenie organu odwoławczego zapłata zaległego podatku nie obciąży podatnika w taki sposób, iż będzie on zmuszony zwrócić się o pomoc społeczną przyznawaną z budżetu państwa.
Odnosząc się do zarzutów odwołania, organ odwoławczy wskazał, że wszystkie istotne okoliczności sprawy zostały ustalone i nie budzą żadnych wątpliwości. Na podstawie szczegółowej analizy dokonanych ustaleń stwierdzono, iż nie zachodzą przesłanki do zastosowania ulgi podatkowej wymienione w art. 67a o.p., co w konsekwencji doprowadziło do odmowy przyznania ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie skarżący zaskarżonej decyzji zarzucił naruszenie:
1. art. 122 w zw. z art. 187 §1 i art. 191 o.p., poprzez brak wszechstronnego rozważenia materiału dowodowego zebranego w sprawie i dokonanie jego nieprawidłowej, niepełnej oraz dowolnej oceny, skutkującej błędnym uznaniem, że w niniejszej sprawie nie istnieje przesłanka "ważnego interesu podatnika", mimo tego, że z zebranego materiału dowodowego jednoznacznie wynika, że sytuacja majątkowa, finansowa, bytowa i zdrowotna skarżącego, uzasadnia uznanie, iż w sprawie zachodzi przesłanka "ważnego interesu podatnika" w umorzeniu zaległości podatkowej;
2. naruszenie art. 67a ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 67b ust. 1 pkt 2 o.p., poprzez odmowę umorzenia zaległego podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości, mimo tego, że z okoliczności niniejszej sprawy i zebranych dowodów wynika, że za umorzeniem zaległego podatku przemawia ważny interes podatnika oraz nie sprzeciwia się temu interes publiczny.
W uzasadnieniu skargi podniesiono między innymi, że organ I instancji wadliwie przeprowadził postępowanie dowodowe, bowiem nie rozpoznał całego zebranego materiału dowodowego w sprawie, a nadto dokonał jego wybiórczej i nieprawidłowej oceny. Przez to też organ doszedł do wadliwych i niczym nieuzasadnionych wniosków, które nijak mają się do rzeczywistego stanu faktycznego sprawy, a przede wszystkim sytuacji majątkowej i bytowej skarżącego. W szczególności organ I instancji dokonał nieprawidłowych ustaleń, co do wysokości zaległości skarżącego względem ZUS. Organ wbrew przedłożonym dokumentom uznał, że ww. nie ma żadnych zaległości względem ZUS. Zdaniem skarżącego, organ abstrakcyjnie i bez żadnych podstaw wyliczył jego dochód z gospodarstwa rolnego oraz nieprawidłowo ustalił, że ww. nie zatrudniał pracowników i wspólnicy spółki wypłacili sobie kwotę 110.543,35 zł co jest oczywistą nieprawdą. Przede wszystkim z powodu tych uchybień, organ nieprawidłowo ustalił, że w sprawie nie zaistniała przesłanka ważnego interesu podatnika i przez to wydał negatywną decyzję. Z kolei organ II instancji nie odniósł się do zarzutów odwołania i ograniczył się jedynie do abstrakcyjnego stwierdzenia, że w sprawie nie zachodzi przesłanka ważnego interesu podatnika, a posiadany przez skarżącego majątek ma wystarczyć na spłatę zobowiązania podatkowego, gdyż podatnik prowadzący działalność gospodarczą musi mieć świadomość, że prowadzenie działalności wiąże się z ryzykiem. Skarżący podał, że ma pełną świadomość, że prowadzenie działalności gospodarczej wiąże się z ryzkiem, niemniej w jego przypadku zaistniały zdarzenia, których nie był w stanie przewidzieć i które w ogóle od niego nie zależały. Przykładowo ww. nie był w stanie przewidzieć tego, że jego największy kontrahent, z którym współpracował od [...] lat z dnia na dzień nie wypłaci mu kwoty kilkuset tysięcy złotych z uwagi na wszczęcie postępowania restrukturyzacyjnego, które nie wiadomo, kiedy się zakończy i czy będzie w ogóle skuteczne, a pozostali kontrahenci ograniczą zakup towarów lub zamkną swoje firmy, mimo tego że wcześniej zapewniali, że będą kupować od skarżącego towary. Z powodu załamania na rynku drzewnym i meblarskim ww. w trakcie likwidacji firmy i faktycznie zaprzestał prowadzenia działalności gospodarczej. Obecnie spółka cywilna, w ramach której wyłącznie prowadził działalność gospodarczą, istnieje jedynie ze względu na toczące się przeciwko ww. (i wspólnikowi) postępowania administracyjne i sądowe, po zakończeniu których zostanie niezwłocznie zlikwidowana. Mimo wniesienia odwołania, SKO w Tarnowie nie tylko nie naprawiło błędów organu I instancji, lecz je tylko utrwaliło i utrzymało zaskarżoną, wadliwą decyzję w mocy. Nadto skarżący wyjaśnił kwestię udzielenia mu przez Burmistrza [...] ulgi w postaci umorzenia zaległości podatkowej w 2024 r., z uwagi na to, że podawana przez oba organy informacja nie jest do końca prawdziwa i niejako "zaciemnia" obraz niniejszego stanu faktycznego i osoby skarżącego. Skarżący przyznał, że w dniu 23 maja 2024 r. Burmistrz [...] wydał decyzję o umorzeniu części jego zaległości podatkowych z podatku rolnego, leśnego i od nieruchomości (znak: [...]). Zaznaczył jednak, że decyzja ta dotyczyła umorzenia zaległości podatkowej w wysokości 10.030,00 zł - na którą składała się należność główna w kwocie 8.243,00 zł i odsetki w kwocie 1787,00 zł (odsetki zostały naliczone za czas postępowań), a nie kwoty 16.185,00 zł, o której wspominał organ. Co istotne zaś to to, że kwota ta dotyczy zaległości podatkowej z 2022 r., a nie z 2024 r., co zdaje się sugerują oba organy. Ww. wyjaśnił, że w 2022 r. wystąpił z wnioskiem o umorzenie zaległości podatkowej, co do której Burmistrz [...] pierwotne również wydał decyzję o odmowie umorzenia tej zaległości podatkowej. Dopiero po złożeniu skargi do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie i uchylenia decyzji Burmistrza [...] (i Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Tarnowie), Burmistrz [...] przyznał rację ww., zmienił swoją pierwotną decyzję i umorzył zaległości podatkowe. Sprawa ta była prowadzona przed Sądem pod sygn. akt: I SA/Kr 590/23.