1. przepisów prawa materialnego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.:
a) art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. poprzez błędną wykładnię, polegającą na nieprawidłowym przyjęciu, iż przepis ten znajduje zastosowanie w odniesieniu do Związku [...] podczas gdy Związek [...] nie jest jednostką samorządu terytorialnego;
b) art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. poprzez błędną wykładnie polegającą na przyjęciu że umowa dzierżawy z dnia 22 grudnia 2016r. zawarta pomiędzy stroną skarżącą – Związkiem Gmin, a G. Sp. z o.o., której to przedmiotem są nieruchomości (grunty, budynki i budowle) położone na terenie Gminy R., przenosi na podmiot dzierżawiący nieruchomość należącą do strony skarżącej obowiązek ujmowania w deklaracji dotyczącej podatku od nieruchomości tychże nieruchomości;
c) art. 43 u.s.g. poprzez błędną wykładnie polegającą na przyjęciu, że skoro Związek Gmin jest właścicielem mienia komunalnego, to G. Sp. z o.o. jako posiadacz mienia będącego własnością strony skarżącej - Związku Gmin będzie zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. podatnikiem podatku od nieruchomości w tym zakresie;
d) art. 2 ust. 1 pkt 1-3, art. 1a ust. 1 pkt 3-4 u.p.o.l poprzez dokonanie błędnej ich wykładni oraz niewłaściwej oceny ich zastosowania polegającej na uznaniu, że budowle wchodzące w skład oczyszczalni ścieków, będące własnością Związku Gmin, a oddane w dzierżawę Spółce związane są z prowadzeniem działalności gospodarczej przez Związek i tym samym podlegają opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie u.p.o.l.
e) art. 7 ust. 1 pkt 15 u.p.o.l poprzez jego niezastosowanie podczas gdy okoliczności niniejszej sprawy jednoznacznie wskazują, iż budowle wchodzące w skład oczyszczalni ścieków, będące własnością Związku Gmin, dzierżawione są przez Spółkę i nie są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej przez Związek i tym samym nie powinny podlegać opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości na podstawie u.p.o.l.
2. przepisów prawa procesowego mających istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: a) art. 121§1 O.p. w zw. z art. 14h O.p. poprzez pominięcie w wydanej interpretacji indywidualnej orzecznictwa sądów administracyjnych, zawierających rozstrzygnięcia w zbliżonych przedmiotowo sprawach, a tym samym prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organu podatkowego;
b) art. 14c§1 oraz § 2 O.p. poprzez błędne przyjęcie negatywnej oceny stanowiska strony skarżącej w sytuacji, gdy w świetle okoliczności niniejszej sprawy, stanu faktycznego, przepisów wymienionych w pkt. 1 oraz aktualnej linii orzeczniczej sądów administracyjnych w zbliżonych przedmiotowo sprawach, stanowisko to winno być uznane w całości za prawidłowe i skutkować wydaniem korzystnej dla strony skarżącej interpretacji indywidualnej (zgodnie z wnioskiem).
W oparciu o powyższe zarzuty strona skarżąca wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji indywidualnej z dnia 24 czerwca 2025r.
W uzasadnieniu skargi podniesiono, że posiadanie własnej osobowości prawnej, wykonywanie zadań w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność skutkuje tym, że Związek Gmin nie może być uznany za jednostkę samorządu terytorialnego. Związki Gmin są oddzielną kategorią jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną. Niewątpliwie Związek Gmin jest organizacją utworzoną przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego w celu wykonywania wspólnych zadań wchodzących w zakres działania samorządu terytorialnego, tym niemniej nie jest jednostką samorządu terytorialnego ani jej organem (zob. postanowienie NSA z dnia 11 września 2012r. sygn. akt II OSK1903/12, wyrok NSA z dnia 24 lutego 2010r. sygn. akt ll FSK 1585/08; wyrok WSA w Gdańsku sygn. akt: I SA/Gd 117/14). Z całą pewnością Związek Gmin jest prawnym właścicielem nieruchomości (gruntów, budynków i budowli), które zostały przekazane Spółce w użytkowanie na podstawie umowy dzierżawy zawartej w dniu 22 grudnia 2016r. Związek Gmin nie jest jednostką samorządu terytorialnego, co za tym idzie Spółka nie zawarła ww. umowy z podmiotem identyfikującym się jako jednostka samorządu terytorialnego w myśl art. ust 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. A zatem w ocenie Związku umowa dzierżawy zawarta pomiędzy Spółką, a Związkiem, której przedmiotem są nieruchomości położone na terenie Gminy R., nie przenosi na Spółkę obowiązku ujmowania w deklaracji dotyczącej podatku od nieruchomości tychże nieruchomości.
Stanowisko swoje Związek opiera o opinie prawne sporządzone na temat działań związków międzygminnych, ale przede wszystkim o stanowisko Sądu Najwyższego zawarte m. in. w wyroku tego Sądu z dnia 10 kwietnia 2008r. sygn. IV CSK 28/08, w którym stwierdzono: skoro zatem Związek nie prowadzi działalności gospodarczej w zakresie oczyszczania ścieków, bo taką działalność powierzył utworzonej przez siebie Spółce, to budowle będące własnością Związku nie powinny być wykazywane w deklaracji na podatek od nieruchomości składanej przez Związek.
Odpowiadając na skargę Wójt Gminy R. wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w uzasadnieniu zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Zgodnie z art. 1§1 i §2 ustawy z 25 lipca 2002r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024r., poz. 1267 ze zm.), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości poprzez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. W świetle art. 3§2 pkt 4a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024r. poz. 935 ze zm., dalej: "p.p.s.a."), kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na pisemne interpretacje przepisów prawa podatkowego wydawane w indywidualnych sprawach. Stosownie do art. 57a p.p.s.a., skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania, dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną – rozpoznanie sprawy w postępowaniu sądowoadministracyjnym następuje zatem wyłącznie we wskazanym w skardze zakresie.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie.
Istotą problemu prawnego jaki zarysował się w sprawie jest to czy do stanu faktycznego opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej będzie miał zastosowanie art. 3 ust. 1 pkt 4 lit. a u.p.o.l. a zatem czy oddanie Spółce w dzierżawę określonych nieruchomości stanowiących własność Związku Gmin powoduje obowiązek składania przez Spółkę deklaracji na podatek od nieruchomości.
Zgodnie z treścią przepisu art. 3 ust. 1 pkt 4a u.p.o.l. podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne, osoby prawne, jednostki organizacyjne, w tym spółki nieposiadające osobowości prawnej, będące posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostek samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie wynika z umowy zawartej z właścicielem (...) lub innego tytułu prawnego (...).
Z przepisu tego wynika, że podatnikiem podatku od nieruchomości jest podmiot (osoba fizyczna, prawna lub jednostka organizacyjna), który objął w posiadanie nieruchomość lub obiekt budowlany w części, bezpośrednio od właściciela tj. w rozpatrywanym przypadku od Gminy, w wyniku zawartej umowy albo na podstawie innego tytułu prawnego.
Dokonując kontroli zaskarżonej interpretacji, należy przypomnieć, że stosownie do art. 14b§3 O.p. składający wniosek o wydanie interpretacji obowiązany jest do wyczerpującego przedstawienia stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego oraz do przedstawienia własnego stanowiska w sprawie oceny prawnej tego stanu faktycznego albo zdarzenia przyszłego. Interpretacja indywidualna zawiera ocenę stanowiska wnioskodawcy wraz z uzasadnieniem prawnym tej oceny. W razie negatywnej oceny stanowiska wnioskodawcy interpretacja indywidualna zawiera wskazanie prawidłowego stanowiska wraz z uzasadnieniem prawnym (art. 14c§1 i §2 O.p.).
Powyższy przepis oznacza, że postępowanie w sprawie wydania interpretacji opiera się wyłącznie na stanie faktycznym (zdarzeniu przyszłym) przedstawionym przez wnioskodawcę. Tylko w stosunku do tak określonego stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) wyrażana jest ocena prawna, tak przez samego podatnika, jak i przez organ podatkowy. Organ interpretacyjny dokonuje wyłącznie oceny prawnej stanowiska pytającego z przytoczeniem przepisów prawa. Nie jest przy tym istotne, czy wskazany przez wnioskodawcę stan faktyczny (zdarzenie przyszłe) odpowiada rzeczywistości, gdyż w tym specyficznym rodzaju postępowania organ udzielający interpretacji nie jest umocowany do weryfikowania jego prawdziwości, czy też jego modyfikacji. Organ interpretacyjny nie jest uprawniony do ingerencji w stan faktyczny zawarty we wniosku o udzielenie interpretacji indywidualnej.
W treści interpretacji indywidualnej organ, dokonując wykładni odpowiednich przepisów prawa podatkowego stanowiących podstawę dokonanej kwalifikacji, potwierdza istnienie lub brak określonych uprawnień i/lub obowiązków ze sfery prawa podatkowego. Organ wydający interpretację indywidualną ma obowiązek uwzględnić wszystkie fakty wynikające z przedstawionego stanu faktycznego (zdarzenia przyszłego) sprawy, w przypadku zaś niezgodności przedstawionych faktów z opisem zawierającym subiektywne stanowisko wnioskodawcy, na nieścisłości zwrócić uwagę, dokonując właściwej oceny. Uzasadnienie prawne tego stanowiska powinno zawierać wyjaśnienie podstawy prawnej z przywołaniem przepisów prawa mających zastosowanie w danej sprawie. Tym samym organ podatkowy ogranicza się jedynie do wykładni treści przepisów prawa podatkowego oraz sposobu ich zastosowania w odniesieniu do określonej indywidualnie sprawy.
W sprawie poddanej osądowi, wnioskodawca podał we wniosku, że jest Związkiem Gmin, utworzonym w oparciu o art. 64 u.s.g. i nie jest jednostką samorządu terytorialnego chociaż posiada osobowość prawną i wykonuje zadania wchodzące w zakres działań samorządu terytorialnego.
Wskazanie przez wnioskodawcę, że nie jest jednostką samorządu terytorialnego winno być uwzględnione przez organ interpretujący w wydanej interpretacji.
Zgodnie z obowiązującymi przepisami związki międzygminne mogą być tworzone w celu wspólnego wykonywania zadań publicznych (art. 64 ust. 1 u.s.g.). Uchwały o utworzeniu związku podejmują rady zainteresowanych gmin (ust. 2 art. 64 u.s.g.). Zgodnie z art. 65 u.s.g. związek wykonuje zadania publiczne w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność. Związek posiada osobowość prawną. Związek Gmin jest zatem dobrowolnym związkiem gmin powstałym na podstawie uchwał zainteresowanych gmin. Nie jest więc jednostką samorządu terytorialnego, a jego zadaniem jest planowanie i wykonywanie zadań własnych gmin – uczestników scedowanych na Związek z zakresu gospodarki wodno-kanalizacyjno-ściekowej.
Związek gmin wykonuje więc zadania w powyższym zakresie, i choć do gmin upodabnia go charakter wykonywanych zadań i ich pochodzenie (na zadania związku składają się zadania przekazane przez gminy) oraz pewne rozwiązania organizacyjne to Związek jest w dalszym ciągu odrębnym podmiotem i zarazem odrębną strukturą organizacyjną wyposażoną we własne organy – Zgromadzenie Związku i Zarząd Związku. Co istotne Związek ma osobowość prawną odrębną od osobowości gmin go tworzących.
W kontekście powyższego posiadanie własnej osobowości prawnej, wykonywanie zadań w imieniu własnym i na własną odpowiedzialność skutkuje tym, że Związek Gmin nie może być uznany za jednostkę samorządu terytorialnego. Związki Gmin są oddzielną kategorią jednostek organizacyjnych posiadających osobowość prawną (tak C. Kociński, Zakres uprawnień kontrolnych komisji rewizyjnej rady miejskiej, NZS 2004/1/2).
Warto zwrócić uwagę, że w literaturze przedmiotu utrwalone jest stanowisko, zgodnie z którym za jednostki samorządu terytorialnego nie są uznawane zarówno związki międzygminne jak i międzypowiatowe (tak. np. P. Klimek, Współpraca jednostek samorządu terytorialnego – stowarzyszenie czy związek, Finanse Komunalne 2012/5/13).
Podkreśla się też, że związek gmin jest odrębnym od gmin podmiotem prawa publicznego, jednakże nie jest podmiotem podziału administracyjnego państwa, tak jak jednostką samorządu terytorialnego. Jest to bowiem struktura utworzona wyłącznie na potrzeby realizacji konkretnego zadania gminnego. Słusznie zauważono również, że związek nie spełnia wymagań stawianych jednostkom samorządowym, jak chociażby bezpośredni wybór członków organu stanowiącego przez społeczność lokalną (zob. R. Cybulska, Komentarz do art. 64 u.s.g. i powołana tam literatura, Lex Omega).
Niewątpliwie Związek Gmin jest organizacją utworzoną przez poszczególne jednostki samorządu terytorialnego w celu wykonywania wspólnych zadań wchodzących w zakres działania samorządu terytorialnego, tym niemniej nie jest jednostką samorządu terytorialnego ani jej organem.
Godzi się zauważyć, że NSA w wyroku z dnia 24 lutego 20201r. sygn. akt: II FSK 1585/08 wskazał, że żaden związek międzygminny, związek powiatów bądź województw nie jest jednostką samorządu terytorialnego, o której mowa np. w art. 164, art. 167, art. 168 i art. 169 Konstytucji RP oraz w innych ustawach i rozporządzeniach, co uzasadnia też wyłączenie działalności związków międzygminnych spod kontroli i nadzoru Regionalnej Izby Obrachunkowej (RIO).
W obowiązującym stanie prawnym RIO sprawują nadzór w zakresie spraw finansowych nad działalnością jednostek samorządu terytorialnego, za które uznać należy tylko i wyłącznie: gminę, powiat i województwo samorządowe (por. J. Storczyński - Kwartalnik Prawa Publicznego 2002/4/129; zob. C. Kociński - wyjaśnienia NZS 2004/1/2).).
W doktrynie przedmiotu można spotkać jeszcze radykalniejsze poglądy, że związki międzygminne to szczególny rodzaj spółek, do których w kwestiach majątkowych należałoby dostosować postanowienia kodeksu handlowego o spółkach z o.o. (L. Kieres - Zasady ustrojowe samorządu terytorialnego, w: Samorządowy poradnik budżetowy na 1995r. pod red. W. Miemiec, B. Cybulskiego, Wyd. Municypium 1995r. oraz A.Agopsowicz, Z. Gilowska, M.Taniewska-Peszko - Zarys prawa samorządu terytorialnego, Katowice 1997).
Mając powyższe na uwadze należy stwierdzić, że Wójt Gminy R. błędnie przyjął (pomijając stan faktyczny przedstawiony przez Związek), że Spółka G. Sp. z o.o. będzie posiadaczem mienia komunalnego zatem obowiązana będzie do ujawnienia obiektów oczyszczalni ścieków w R.1.
Wadliwość stanowiska Wójta Gminy R. wynika z nieprawidłowego przyjęcia, że Związek Gmin jest jednostką samorządu terytorialnego.
Mając powyższe na uwadze, Sąd działając na podstawie art. 146§1 w zw. z art. 145§1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a., uchylił w całości zaskarżoną interpretację.
Ponownie rozpoznając sprawę, Wójt będzie zobowiązany do uwzględnienia zaprezentowanej wykładni przepisów prawa.
O kosztach postępowania sądowego orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 209 p.p.s.a. Na zasądzone koszty (200,00 zł) składa się wpis uiszczony od skargi (200,00 zł).