Ponadto skarżąca nadmieniła również, że zajęte stanowisko organu egzekucyjnego ma związek z treścią art. 71ca ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, który wskazuje katalog podmiotów uprawnionych do zapłaty zaległości dłużnika. Należą do nich: 1) aktualny właściciel lub użytkownik wieczysty przedmiotu hipoteki przymusowej niebędący zobowiązanym -jeżeli te należności są zabezpieczone tą hipoteką, 2) aktualny właściciel przedmiotu zastawu skarbowego niebędący zobowiązany - jeżeli te należności są zabezpieczone tym zastawem, 3) małżonek, zstępni, wstępni, pasierb, rodzeństwo, ojczym i macocha zobowiązanego, 4) osoba trzecia, o której mowa w art. 533 ustawy z dnia 23 kwietnia 1964 r. Kodeks cywilny, 5) inny podmiot - jeżeli łączna wysokość należności nie przekracza 5000 zł.
W związku z powyższym w katalogu podmiotów uprawnionych do zapłaty jest aktualny właściciel tejże nieruchomości, tj. N. T. i P. K., którzy od dnia 19 maja 2023 r. stali się prawnymi współwłaścicielami działki nr [...] w [...], otrzymując status uczestników postępowania egzekucyjnego, które w chwili obecnej prowadzi Naczelnik Urzędu Skarbowego w [...] do nr sprawy [...].
Postanowieniem z dnia 11 czerwca 2025 r. nr 1201-IEE.7113.1.65.2025.3.AG Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie utrzymał w mocy postanowienie organu I instancji z dnia 8 kwietnia 2025 r. W uzasadnieniu organ II instancji powołał się na treść art. 110b, art. 110w § 4 oraz art. 110z § 1 i § 2 i stwierdził, że skarżąca jako obecny właściciel nieruchomości, który nabył nieruchomość już po wszczęciu egzekucji z nieruchomości, nie jest uczestnikiem postępowania egzekucyjnego z tej nieruchomości. Dlatego też organ egzekucyjny nie doręczył jej obwieszczenia o licytacji. Z tego też powodu nie przysługuje je skarga na czynność obwieszczenia o licytacji nieruchomości. Taka sytuacja uprawniała organ egzekucyjny do wydania postanowienia odmawiającego wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność obwieszenia o licytacji, w trybie art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego. Przez "inne uzasadnione przyczyny", o których mowa w art. 61a § 1 Kodeksu postępowania administracyjnego należy rozumieć takie sytuacje, które w sposób oczywisty stanowią przeszkodę do wszczęcia postępowania, np. tak jak w przedmiotowej sprawie złożenie skargi przez osobę nieuprawnioną do tej czynności.
Odnosząc się do podniesionego w zażaleniu zarzutu, że poprzedni właściciel – J. T. został uznany za uczestnika postępowania egzekucyjnego, o czym świadczy kierowana do niego korespondencja z dnia 26 maja 2023 r. organ II instancji wyjaśnił, że udział J. T. w egzekucji z nieruchomości miał miejsce wyłącznie na etapie przeprowadzenia czynności dodatkowego opisu i oszacowania wartości nieruchomości, w celu ewentualnego zapewnienia przez niego możliwości wstępu i oględzin zajętej nieruchomości przez rzeczoznawcę majątkowego. Nie oznacza to, że organ egzekucyjny uznał go za uczestnika postępowania na podstawie art. 110b ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji.
Odnosząc się z kolei do zarzutu, że od sporządzenia ostatniego operatu szacunkowego w nieruchomości zaszły zmiany skutkujące zwiększeniem jej wartości organ II instancji wyjaśnił, że w niniejszym postępowaniu odmawiającym wszczęcia postępowania w sprawie skargi na czynność obwieszczenia o licytacji nie bada się prawidłowości operatu szacunkowego. Odmowa wszczęcia postępowania w sprawie oznacza, że sprawa nie była merytorycznie rozpatrywana. Dlatego też zarówno organ egzekucyjny, jak i organ II instancji nie odniósł się do powyższego zarzutu.
Z powyższymi postanowieniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie nie zgodziła się N. T. i pismem z dnia 26 lipca 2025 r. wniosła na nie skargę, w której podtrzymała swoje zarzuty i argumenty podniesione wcześniej w zażaleniu na postanowienie organu I instancji. Ponadto skarżąca powołała się na treść art. 922 Kodeksu postepowania karnego, zgodnie z którym uczestnikami postępowania oprócz wierzyciela i dłużnika są również osoby, którym przysługują prawa rzeczowe ograniczone lub roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości, a gdy przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczyste, także organ, który zawarł umowę o użytkowanie wieczyste. Skarżąca dodała także, że art. 32 Konstytucji RP zakazuje wprost wprowadzania nieuzasadnionych zróżnicowań. Zakaz dyskryminacji ma charakter uniwersalny podmiotowo ("nikt") i przedmiotowo (obejmuje "życie polityczne, społeczne lub gospodarcze").
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie podtrzymał swoje stanowisko w sprawie i wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie, skargę złożoną w niniejszej sprawie rozpoznał na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym, stosownie do brzmienia art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm., zwanej dalej p.p.s.a.). Zgodnie z tym przepisem, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie.
W następnej kolejności stwierdzić należy, że w myśl art. 1 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz. U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, a kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Normatywnym potwierdzeniem sprawowania przez sądy administracyjne kontroli działalności administracji publicznej jest również art. 3 § 1 p.p.s.a., stanowiący ponadto, że sądy administracyjne stosują środki określone w ustawie.
Zaznaczenia wymaga, że stosownie do art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Co więcej, pozostaje zobowiązany do wzięcia z urzędu pod rozwagę wszelkich naruszeń prawa, w tym także tych niepodniesionych w skardze, pozostających jednak w związku z materią zaskarżonych aktów administracyjnych. Orzekanie odbywa się z uwzględnieniem wówczas obowiązujących przepisów prawa.
Na podstawie art. 135 p.p.s.a. sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa, w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga jeżeli jest to niezbędne dla końcowego załatwienia sprawy. Oznacza to zatem, że w przypadku zaistnienia takiej konieczności, uchylone może zostać nie tylko orzeczenie organu wydane w postępowaniu odwoławczym, które zostało zaskarżonego do wojewódzkiego sądu administracyjnego, ale i orzeczenie wydane na etapie postępowania pierwszoinstancyjnego.
Uwzględnienie skargi następuje w przypadkach naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. a p.p.s.a.), naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego (art. 145 § 1 pkt 1 lit. b p.p.s.a.), oraz innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy (art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a.). W przypadkach, gdy zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach sąd stwierdza nieważność decyzji lub postanowienia (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.).
Poruszając się w tak zakreślonych ramach kontroli zgodności z prawem, Sąd doszedł do przekonania, że zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszają prawo w sposób powodujący konieczność ich wyeliminowania z obrotu prawnego.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowiły przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. z 2025 r. poz. 132 ze zm., zwanej dalej u.p.e.a.). Zgodnie z treścią art. 110w § 1 u.p.e.a. zajętą nieruchomość organ egzekucyjny sprzedaje w drodze licytacji publicznej. O licytacji organ egzekucyjny zawiadamia przez publiczne obwieszczenie (art. 110w § 3 u.p.e.a.). W myśl art. 110w § 4 u.p.e.a. obwieszczenie o licytacji doręcza się: 1) uczestnikom postępowania; 2) właściwej jednostce samorządu terytorialnego oraz organom ubezpieczeń społecznych z wezwaniem, aby najpóźniej w dniu licytacji zgłosiły zestawienie podatków i innych danin publicznych, należnych na dzień licytacji; 3) osobom mającym prawo pierwokupu nieruchomości, jeżeli prawo to zostało wpisane do księgi wieczystej prowadzonej dla nieruchomości. Z kolei art. 110b u.p.e.a. stanowi, że uczestnikami postępowania egzekucyjnego z nieruchomości są: 1) zobowiązany; 2) wierzyciele egzekwujący; 3) osoby, którym przysługują ograniczone prawa rzeczowe lub roszczenia albo prawa osobiste zabezpieczone na nieruchomości; 4) organ, który zawarł umowę o oddanie nieruchomości w użytkowanie wieczyste, jeżeli przedmiotem egzekucji jest użytkowanie wieczyste.
W oparciu o powyższe przepisy organy obu instancji uznały, że skarżąca, pomimo tego, że jest współwłaścicielem zajętej nieruchomości (od 19 maja 2023 r.) nie jest uczestnikiem postępowania, a zatem nie były zobowiązane doręczyć jej obwieszczenia o licytacji. W konsekwencji organy odmówiły wszczęcia postępowania ze skargi skarżącej na obwieszczenie o licytacji, wniesionej w trybie art. 110z u.p.e.a.
Organy pominęły jednak treść art. 37c u.p.e.a., zgodnie z którym: rozporządzenie rzeczą lub prawem majątkowym po ich zajęciu nie ma wpływu na dalszą egzekucję z tej rzeczy lub prawa majątkowego. Nabywca rzeczy lub prawa majątkowego może uczestniczyć w egzekucji z tej rzeczy lub prawa majątkowego na prawach zobowiązanego. Czynności egzekucyjne podjęte w ramach tej egzekucji są skuteczne wobec zobowiązanego i nabywcy rzeczy lub prawa majątkowego (§ 1). Przepis § 1 stosuje się również do rozporządzenia rzeczą lub prawem majątkowym, którego skutek nastąpił po zajęciu tej rzeczy lub prawa majątkowego. Przepis ten nie uchybia przepisom o ochronie nabywców w dobrej wierze (§ 2). Obciążenie rzeczy lub prawa majątkowego przez zobowiązanego po ich zajęciu jest nieważne, a zabezpieczona wierzytelność nie korzysta z pierwszeństwa zaspokojenia przewidzianego dla należności pieniężnych zabezpieczonych zastawem lub hipoteką (§ 3). Przepisy § 1-3 stosuje się odpowiednio do udziału we współwłasności rzeczy lub prawa majątkowego (§ 4).
Przepis ten został dodany do ustawy na podstawie art. 1 pkt 25 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070, zwanej dalej: ustawa nowelizująca). Przepis ten wszedł w życie w dniu 30 lipca 2020 r. i od tego dnia znajduje zastosowanie także do postępowań egzekucyjnych będących wówczas już w toku (art. 13 ust. 4 ustawy nowelizującej).
W uzasadnieniu projektu ustawy w części dotyczącej ww. przepisu ustawy wskazano wyraźnie, że "projektowane zmiany mają na celu doprecyzowanie w jednoznaczny sposób skutków prawnych rozporządzenia rzeczą lub prawem majątkowym - po ich zajęciu. O zakazie rozporządzania zajętą rzeczą lub prawem majątkowym zobowiązany jest pouczany w zawiadomieniu o zajęciu rzeczy lub prawa majątkowego. W proponowanym art. 37c § 1 wyraźnie wskazano, że w przypadku rozporządzenia zajętą rzeczą lub prawem majątkowym, możliwe jest kontynuowanie egzekucji z tej rzeczy lub prawa majątkowego, jakby do rozporządzenia w ogóle nie doszło. Takie rozporządzenie rzeczą (sprzedaż, zamiana, darowizna), po jej zajęciu, nie niweczy skutków umowy zawartej między zobowiązanym a nabywcą, jednakże egzekucję prowadzi się dalej, jakby do zawarcia umowy nie doszło, a więc na podstawie dotychczasowego tytułu wykonawczego. Nabywca rzeczy lub prawa majątkowego może uczestniczyć w egzekucji z tej rzeczy lub prawa majątkowego na prawach zobowiązanego; będą mu przysługiwały środki ochrony prawnej analogiczne jak zobowiązanemu. Czynności egzekucyjne podjęte w ramach tej egzekucji (po zajęciu rzeczy lub prawa majątkowego) są skuteczne zatem w odniesieniu do zobowiązanego i nabywcy".
W ocenie Sądu, celem nowelizacji było więc doprecyzowanie zasad prowadzenia egzekucji z nabytych przez osoby trzecie rzeczy i praw majątkowych objętych wcześniejszym zajęciem, z jednoczesnym zapewnieniem ich kolejnym nabywcom rozszerzonego katalogu środków ochrony prawnej w postępowaniu egzekucyjnym w administracji, poprzez zrównanie ich ochrony prawnej z sytuacją prawną zobowiązanego. Opisane działanie ustawodawcy wpisuje się bowiem w sposób logiczny w katalog konstytucyjnych zasad prawnych, w tym w konstytucyjną zasadę ochrony własności.
W związku z powyższym za błędne należy uznać stanowisko organów obu instancji w kwestii odmowy wszczęcia postępowania ze skargi skarżącej na obwieszczenie o licytacji. Skoro bowiem ww. przepis art. 37c § 1 u.p.e.a. nakazuje traktować nabywców zajętych w toku postępowania egzekucyjnego rzeczy i praw majątkowych na prawach przysługujących zobowiązanym – to nie znajduje podstawy prawnej argumentacja organów odmawiająca traktowania skarżącej wedle tych samych zasad, które dotyczą zobowiązanej. Egzekucja jest bowiem skierowana do należącej do niej w ramach współwłasności nieruchomości, która została zajęta przez organ egzekucyjny w trybie art. 110c u.p.e.a. W konsekwencji skarżącej przysługują takie same środki prawne, jakie w analogicznej sytuacji przysługiwałyby zobowiązanej. Skoro zatem nie ma wątpliwości, że zobowiązana mogła wnieść skargę na obwieszczenie o licytacji w trybie przewidzianym w art. 110z u.p.e.a., to należy uznać, że w przedmiotowej sprawie to samo prawo przysługuję też skarżącej.
Na podstawie art. 153 p.p.s.a., rozpatrując ponownie skargę skarżącej na obwieszczenie o licytacji, organy obu instancji winny wziąć pod uwagę wynikający z opisanych powyżej przepisów nakaz traktowania nabywców zajętych rzeczy ( w tym nieruchomości) i praw majątkowych, na prawach przysługujących zobowiązanym.
Mając na uwadze, iż zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu I instancji naruszają przepisy postępowania Sąd działając w oparciu o art. 145 § 1 pkt 1 lit. c p.p.s.a. w zw. z art. 135 p.p.s.a. orzekł o ich uchyleniu – jak w pkt I wyroku.
Podstawą uchylenia przez Sąd postanowienia wydanego przez organ I instancji był art. 135 p.p.s.a, który stanowi, że sąd stosuje przewidziane ustawą środki w celu usunięcia naruszenia prawa w stosunku do aktów lub czynności wydanych lub podjętych we wszystkich postępowaniach prowadzonych w granicach sprawy, której dotyczy skarga, jeżeli jest to niezbędne dla końcowego jej załatwienia. Skoro także i to postanowienie zostało wydane z naruszeniem wskazanych powyżej przepisów prawa jego uchylenie stało się konieczne.
O zwrocie kosztów postępowania dla strony skarżącej Sąd orzekł w pkt II wyroku na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a. oraz § 2 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 16 grudnia 2003 r. w sprawie wysokości oraz szczegółowych zasad pobierania wpisu w postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2021 r. poz. 535). Na koszty te składa się wpis od skargi w kwocie 100 zł.