Z kolei w wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 30 listopada 2016r. sygn. akt l GSK 156/15 stwierdzono, że "uznanie - w ramach instytucji wstrzymania wykonania decyzji, po wydaniu decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności - iż istnieje prawdopodobieństwo istnienia w decyzji wady wymienionej w art. 247§1 O.p. byłoby sprzeczne z treścią tej decyzji. Zatem po wydaniu decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności, choćby nie była ona ostateczna, nie można już mówić w postępowaniu pobocznym dotyczącym wstrzymania wykonania decyzji, o prawdopodobieństwie dotknięcia jedną z wad wymienionych w art. 247§1 O.p. decyzji badanej w trybie stwierdzenia nieważności".
Mając na względzie ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne organ stwierdził, że wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej na podstawie art. 252§1 O.p. jest możliwe do czasu rozstrzygnięcia w zakresie stwierdzenia jej nieważności.
Z akt sprawy wynika, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, przed przedłożeniem przez Skarżącego wniosku o wstrzymanie wykonania decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego, decyzją z 4 marca 2025r. nr 1201-IEW-1[1].613.1.5.2024.10 odmówił stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z 6 sierpnia 2024r. nr [...] - obecnie utrzymaną w mocy decyzją Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie z 26 maja 2025r. nr 1201-IEW-2[1].613.1.2025.3.
Wobec powyższego organ uznał, że skoro wstrzymanie wykonania decyzji ostatecznej jest możliwe do czasu rozstrzygnięcia w zakresie stwierdzenia jej nieważności, a takie rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie zostało wydane 4 marca 2025r. (wniosek o wstrzymanie wykonania z 20 marca 2025r.), to w obecnym stanie faktycznym oczywistym jest, że nie istnieje prawdopodobieństwo dotknięcia tej decyzji wadą powodującą jej nieważność.
Natomiast odnosząc się do wskazanego przez Skarżącego naruszenia art. 252§1 O.p. w zw. z art. 247§1 O.p. poprzez przyjęcie, iż nastąpiło jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na zrównaniu decyzji wydanej we własnym zakresie przez organ ze spełnieniem przesłanek wyłączających zastosowanie przepisu, poprzez uznanie, że skoro organ l instancji nie dostrzegł wad zawartych w katalogu art. 247 O.p. to w rzeczywistości one nie istnieją, a druga instancja postępowania jest jedynie formalnością, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wyjaśnił ponowie, że wniosek o wstrzymanie wykonania decyzji Skarżący złożył dopiero po wydaniu decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności, w której organ l instancji nie stwierdził, aby zaistniała podnoszona przez Skarżącego przesłanka do stwierdzenia nieważności decyzji. W związku z powyższym, organ l instancji nie mógł stwierdzić, że istniało prawdopodobieństwo wystąpienia przesłanki wskazanej w art. 247§1 pkt 3 O.p.
Odnosząc się do kolejnego zarzutu naruszenia art. 210§1 pkt 6 O.p., tj. braku należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że wskazany zarzut jest nieuzasadniony, bowiem zaskarżone postanowienie zawiera uzasadnienie faktyczne i prawne, w tym w szczególności wskazano fakty, które organ uznał za udowodnione, dowody, na których się oparł, a uzasadnienie prawne odnosi się do wyjaśnienia podstawy prawnej, wraz z przytoczeniem przepisów prawa.
Odnosząc się natomiast do zarzutu naruszenia art. 121 i 122 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób arbitralny i nieuwzględniający obiektywnych okoliczności faktycznych oraz w sposób naruszający zaufanie podatników, ponieważ z treści pisma nie wynika jakakolwiek refleksja organu nad możliwością zastosowania ulgi podyktowanej wadami decyzji, organ stwierdził, że zgodnie z przywołaną wyżej podstawą prawną postępowanie podatkowe było prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych, a w jego toku organ podatkowy podejmował wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym.
Mając na uwadze powyższe Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie orzekł o utrzymaniu w mocy postanowienia organu I instancji.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący zarzucił naruszenie:
1) art. 252§1 w zw. z art. 247§1 O.p. poprzez jego nieprawidłowe zastosowanie polegające na zrównaniu postanowienia wydanego we własnym zakresie przez organ ze spełnieniem przesłanek wyłączających zastosowanie przepisu, poprzez uznanie, że skoro organ I instancji nie dostrzegł wad zawartych w katalogu art. 247 O.p., to w rzeczywistości one nie istnieją, a druga instancja postępowania jest jedynie formalnością;
2) art. 210§1 pkt 6 O.p. poprzez brak należytego uzasadnienia faktycznego i prawnego, a ograniczenie się wyłącznie do wskazania racji, którą organ przyznaje sam sobie w związku z uprzednio wydanymi pismami;
3) art. 121 i 122 O.p. poprzez prowadzenie postępowania w sposób arbitralny i nieuwzględniający obiektywnych okoliczności faktycznych oraz w sposób naruszający zaufanie podatników, ponieważ z treści pisma nie wynika jakakolwiek refleksja organu nad możliwością zastosowania ulgi podyktowanej wadami decyzji, a jedynie przyznanie samemu sobie racji oraz wskazanie na podejmowanie przez organ wszelkich niezbędnych działań, czego zdecydowanie nie czynił;
4) art. 187§1 O.p. poprzez zaniechanie wyczerpującego rozpatrzenia materiału dowodowego polegające na pozostawianiu twierdzeń strony zawartych w uprzednio składanych pismach bez należytego rozpoznania, a jedynie z krótkim wskazaniem ich bezzasadności.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylnie zaskarżonego postanowienia.
Uzasadniając skargę jej autor zarzucił, że organ twierdzi, iż oczywistym jest, że istnienie wady powodującej nieważność decyzji może być prawdopodobne jedynie do momentu wydania decyzji o odmowie stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej, a jej wydanie przesądza, że nie istnieje wada powodującej nieważność decyzji ostatecznej. Zdaniem Skarżącego rozumowanie to należy uznać za nieprawidłowe i godzące w fundamentalne zasady prowadzenia postępowania podatkowego, bowiem takie rozumienie przepisu prowadzi bezpośrednio do niemożności dochodzenia swoich praw przed organami, które w toku kontroli same sobie przyznają rację co do wcześniej wydanych decyzji, tym samym zamykając jakąkolwiek drogę do wstrzymania wykonania decyzji aż do wydania decyzji ostatecznej, która bezsprzecznie potwierdzałaby, że założenia organu są słuszne. Na aktualnym etapie jakiekolwiek twierdzenie o bezsprzeczności przyjętych faktów i ustaleń są niedopuszczalne i nie powinny mieć miejsca.
Na poparcie zajętego stanowiska Skarżący przywołał wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 21 czerwca 2017r. sygn. akt II FSK 1519/15, w którym wskazano, że w przepisie art. 252§1 O.p. mowa jest o prawdopodobieństwie, co oznacza, że za wstrzymaniem wykonania zaskarżonej decyzji przemawiać ma nie tyle uprawdopodobnienie rozumiane jako środek zastępczy dowodu w znaczeniu ścisłym dającym wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie, lecz wystarczy już wskazanie możliwości istnienia wady decyzji powodującej jej nieważność.
W zaskarżonym postanowieniu organ nie tylko przyznał rację samemu sobie, jakoby dokonał prawidłowej oceny sytuacji i podjął decyzję po rozważeniu całokształtu sprawy, co zdaniem Skarżącego nie miało miejsca, ale też nie zbadał w sposób dostateczny złożonego przez Skarżącego wniosku, ograniczając się wyłącznie do przytoczenia treści wybiórczych wyroków sądów, które prezentują nieujednolicony pogląd orzecznictwa.
Odpowiadając na skargę organ II instancji wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do treści art. 1§1 ustawy z dnia z dnia 25 lipca 2002r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 1267; dalej: p.u.s.a.) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej (...). Kontrola, o której mowa w §1, sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej (art. 1§2 p.u.s.a.). W myśl art. 3§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2024r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. Kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne obejmuje orzekanie w sprawach skarg na postanowienia wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także na postanowienia rozstrzygające sprawę co do istoty (art. 3§2 pkt 2 p.p.s.a.).
Z przepisu art. 134§1 p.p.s.a. wynika z kolei, że Sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem, które nie ma zastosowania w niniejszej sprawie.
Sprawa została rozpoznana na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a., zgodnie z którym sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest między innymi postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie.
Skarga nie zasługiwała na uwzględnienie.
Przedmiot sporu w niniejszej sprawie stanowi odmienna ocena skarżącego i organu podatkowego odnośnie spełnienia przesłanki uprawniającej do wstrzymania wykonalności decyzji o solidarnej odpowiedzialności podatkowej skarżącego za zaległości podatkowe Spółki F. Sp. z o.o. w [...] z tytułu podatku od towarów i usług z odsetkami i kosztami postępowania egzekucyjnego w związku z wszczęciem na wniosek skarżącego postępowania w przedmiocie stwierdzenia nieważności decyzji Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...] z dnia 6 sierpnia 2024r. nr [...].
Podstawę orzekania w tej sprawie stanowił w sprawie art. 252§1 O.p., zgodnie z którym organ podatkowy, właściwy w sprawie stwierdzenia nieważności decyzji, wstrzymuje z urzędu lub na żądanie strony wykonanie decyzji, jeżeli zachodzi prawdopodobieństwo, że jest ona dotknięta jedną z wad wymienionych w art. 247§1 O.p.
Z brzmienia tego przepisu wynika, że organ podatkowy jest zobowiązany wstrzymać wykonanie decyzji, gdy spełniony zostanie określony warunek jakim jest prawdopodobieństwo istnienia jednej z pozytywnych przesłanek stwierdzenia nieważności decyzji, określonych w przepisie art. 247§1 O.p. W art. 252§1 O.p. wskazuje się na prawdopodobieństwo, co oznacza, że za wstrzymaniem wykonania decyzji przemawia nie tylko uprawdopodobnienie, rozumiane jako środek zastępczy dowodu, w ścisłym znaczeniu, dającym wiarygodność twierdzenia o jakimś fakcie, lecz wystarczającym jest wskazanie możliwości istnienia wady decyzji powodującej jej nieważność i to niezależnie od stopnia prawdopodobieństwa. Uprawdopodobnienie należy rozumieć jako obiektywny stan wiedzy, w świetle której istnienie faktu (w tym przypadku wady dającej podstawę do stwierdzenia nieważności) jest wysoce prawdopodobne.
W wyroku z dnia 25 maja 2016r. (sygn. akt II FSK 1016/14 - orzeczenia.nsa.gov.pl) Naczelny Sąd Administracyjny słusznie wskazał, że zastosowanie środka, o którym mowa w art. 252§1 O.p. i wstrzymanie wykonania decyzji, która korzysta z domniemania legalności i wywołuje określone skutki w obrocie prawnym musi wynikać z daleko idącego przekonania organu o wystąpieniu przesłanek określonych w art. 247§1 O.p.
Prawdopodobieństwo, że decyzja objęta wnioskiem jest dotknięta wadą powodującą jej nieważność powinno być na tyle wysokie, że uzasadnia zastosowanie środka o charakterze tymczasowym, jeszcze przed właściwym rozstrzygnięciem organu w przedmiocie stwierdzenia nieważności. Ustalenie istnienia tego prawdopodobieństwa musi zatem wynikać już ze wstępnej oceny organu i być uzasadnione nie budzącymi najmniejszych wątpliwości okolicznościami sprawy.
Dalej Naczelny Sąd Administracyjny stwierdził, że w rozpoznawanej przez niego sprawie nie wystąpiło prawdopodobieństwo dotknięcia decyzji jedną z wad powodujących jej nieważność. Świadczy o tym przede wszystkim wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności decyzji objętej wnioskiem skarżącego. Zwrócił uwagę, że skoro organ ma obowiązek wstrzymać wykonanie decyzji z urzędu, w każdym stadium postępowania aż do wydania decyzji, jeżeli istnienie wady powodującej nieważność stało się już prawdopodobne, chociaż nie będzie ono jeszcze pewne i stwierdzone, to a contrario organ nie może abstrahować od faktu, że we właściwym trybie została już rozstrzygnięta, chociażby w sposób nieostateczny, kwestia nieważności decyzji.
W ocenie Naczelnego Sądu Administracyjnego wydanie decyzji odmawiającej stwierdzenia nieważności powoduje, że w sprawie nie istnieje prawdopodobieństwo wystąpienia wady rażącego naruszenia prawa w stopniu uzasadniającym zastosowanie środka tymczasowej ochrony przed ewentualnymi niekorzystnymi skutkami wynikającymi z pozostawiania w obrocie prawnym decyzji nieważnej, w postaci wstrzymania jej wykonania, o którym mowa w art. 252§1 O.p. Co więcej, uznanie w ramach instytucji wstrzymania wykonania decyzji, na tym etapie procedowania, że istnieje prawdopodobieństwo istnienia wady z art. 247§1 pkt 3 O.p. w sytuacji, gdy wydano już decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności, byłoby sprzeczne z treścią tej decyzji.
Rozpatrywana przez Naczelny Sąd Administracyjny sprawa jest analogiczna do niniejszej sprawy.
Jak słusznie bowiem wskazał Dyrektor w dacie wydawania zaskarżonego postanowienia, w obrocie prawnym funkcjonowała już decyzja Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, z dnia 26 maja 2025 roku nr 1201-IEW-2[1].613.1.2025.3, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej tj. tej z 6 sierpnia 2024r. wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...].
Reasumując w dacie rozpatrywania zażalenia przez organ odwoławczy w przedmiocie wstrzymania wykonania decyzji, była już wydana decyzja odmawiająca stwierdzenia nieważności ostatecznej decyzji wymiarowej. Uznanie w ramach instytucji wstrzymania wykonania decyzji, na tym etapie procedowania, że istnieje prawdopodobieństwo istnienia wady z art. 247§1 pkt 3 O.p. w sytuacji, gdy wydano już
decyzję odmawiającą stwierdzenia nieważności, byłoby w istocie sprzeczne z treścią tej decyzji (por. wyrok NSA z dnia 30 listopada 2016r. sygn. akt I GSK 156/15, CBOSA).
Orzekający w sprawie Sąd w pełni podziela wyżej przywołane poglądy Naczelnego Sądu Administracyjnego i tym samym skarga nie może zostać uwzględniona, gdyż zaskarżone postanowienie Dyrektora odpowiada prawu.
Odnotować należy i to, że wyrokiem z dnia 17 września 2025r. sygn. akt I SA/Kr 483/25, WSA w Krakowie oddalił skargę skarżącego na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie, z dnia 26 maja 2025 roku nr 1201-IEW-2[1].613.1.2025.3, w przedmiocie odmowy stwierdzenia nieważności decyzji ostatecznej (z dnia 6 sierpnia 2024r. wydanej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w [...]).
Mając powyższe na uwadze i uznając zarzuty skarżącego za nieuzasadnione, jak również nie dopatrując się po zbadaniu prawidłowości rozstrzygnięcia, zgodnie z art. 134§1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024r. poz. 935 ze zm.) uchybień które mogłyby prowadzić do uchylenia zaskarżonego postanowienia, Sąd oddalił skargę na podstawie art. 151 w zw z art. 120 wyżej powołanej ustawy.