Skarżący zarzucił Organowi zastosowanie § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (które stosowano przez analogię) mimo, że wskazane przepisy są niezgodne z art. 64 ust. 2 Konstytucji RP.
Skarżący w uzasadnieniu skargi podał, że zawiadomieniem Organ co do zasady prawidłowo orzekł o wynagrodzeniu kuratora - ustalił je w oparciu o prawidłowo określoną wartość sprawy i prawidłowo podwyższył je o podatek VAT. Błędnie natomiast zastosował przelicznik obniżający wynagrodzenie do 40 % stawki minimalnej kosztów zastępstwa. Tym samym przyznana mu kwota wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora w winna wynieść 2 700 zł powiększona o podatek VAT, tj. 3 321,00 zł brutto.
Skarżący powołał się na wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2025 r., sygn. akt SK 89/22. Podał, że w wyroku tym wskazano między innymi, że rozporządzenie nie może kształtować podmiotowych praw majątkowych w aspekcie materialnym, jeżeli w tym zakresie nie wykonuje ustawy. Nie można więc przyjąć, że ww. rozporządzenie z 2018 r. wykonuje ustawę, rozstrzygając o stawkach wynagrodzenia kuratora, to jest o podmiotowych prawach majątkowych w aspekcie materialnym, w sytuacji, gdy ustawa tej materii nie reguluje, w szczególności: nie wyznacza nawet granic bazowych stawek ustalonych rozporządzeniem. Brak jest obecnie możliwości zastosowanie ograniczenia wynagrodzenia do 40 % stawki minimalnej zastępstwa adwokackiego.
Pomocniczo Skarżący powołał się na orzecznictwo sądów powszechnych: wyrok SR dla Krakowa-Śródmieścia w Krakowie z 19 maja 2025 r., sygn. akt [...] (niepubl.) oraz wyrok Sądu Apelacyjnego w Katowicach z 3 lipca 2025r., sygn. akt [...] (niepubl.).
W odpowiedzi na skargę Organ wniósł o oddalenie skargi. W uzasadnieniu podał, że powołany przez Skarżącego wyrok Trybunału Konstytucyjnego z 23 kwietnia 2025 r., sygn. SK 89/22 nie został opublikowany w dzienniku urzędowym. Wobec braku publikacji tego orzeczenia nie nastąpiła utrata mocy obowiązującej przepisu art. § 1 ust. 1 i 3 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Stosownie do art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) w zw. z art. 3 § 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2026 r. poz. 143, dalej p.p.s.a.), sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, co oznacza, że sąd zobowiązany jest zbadać, czy organy administracji w toku postępowania nie naruszyły przepisów prawa materialnego w sposób, który miał wpływ na wynik sprawy, bądź przepisów postępowania w stopniu, który mógł mieć istotny wpływ na wynik sprawy, a także stosują środki określone w ustawie. Sąd administracyjny, zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a., rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.
Skarga okazała się zasadna.
W orzecznictwie Naczelnego Sądu Administracyjnego ugruntowane jest stanowisko, że przyznanie wynagrodzenia kuratorowi, ustanowionemu w trybie art. 34 § 1 k.p.a., stanowi akt z zakresu administracji publicznej w rozumieniu art. 3 § 2 pkt 4 p.p.s.a. dotyczący uprawnień wynikających z przepisów prawa, inny niż decyzja lub postanowienie. Istnieje bowiem związek pomiędzy przepisem prawa, który określa uprawnienia lub obowiązki, powszechnie obowiązujący, a aktem lub czynnością, które dotyczą tak określonego uprawnienia lub obowiązku, nie wymagającego konkretyzacji w drodze decyzji administracyjnej ani postanowienia oraz jest on skierowany do konkretnego, indywidualnego podmiotu, którego akt ten dotyczy (wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z dnia 2 marca 2023 r., sygn. III OSK 7054/21, wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w internecie w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych, na stronie: www.orzeczenia.nsa.gov.pl.). Wobec tego Skarżący był uprawniony do wniesienia skargi do sądu administracyjnego na akt z zakresu administracji publicznej, stanowiący zawiadomienie o przyznaniu wynagrodzenia za pełnienie funkcji kuratora dla zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym oraz o zwrocie poniesionych przez kuratora kosztów w toku postępowania, albowiem tego rodzaju akty poddane są kognicji sądów administracyjnych.
W kontrolowanej przez Sąd sprawie poza sporem jest to, że kuratorowi ustanowionemu dla strony postępowania administracyjnego, a tym samym i Skarżącemu przysługuje z tego tytułu wynagrodzenie. Wynika to zarówno z orzecznictwa Naczelnego Sądu Administracyjnego (por. np. wyrok NSA z dnia 19 grudnia 2013 r., sygn. I OSK 2748/12), jak również z uchwały Sądu Najwyższego z dnia 9 lutego 1989 r., sygn. III CZP 117/88 (OSNC z 1990 r. Nr 1, poz. 11). Zgodnie z powołaną uchwałą wyznaczenie przez sąd przedstawiciela dla nieobecnej strony postępowania administracyjnego na wniosek organu zgłoszony na podstawie art. 34 § 1 k.p.a. następuje na podstawie art. 184 Kodeku rodzinnego i opiekuńczego - dalej: "k.r.o.", zaś wynagrodzenie takiego przedstawiciela należy do kosztów postępowania administracyjnego. W uchwale tej stwierdzono również, że kurator wyznaczony przez sąd na podstawie art. 184 § 1 k.r.o. do zastępowania strony w postępowaniu administracyjnym nie jest kuratorem prawa materialnego, a jest kuratorem w danym postępowaniu. O charakterze kuratora decyduje cel ustanowienia, nie zaś jego podstawa prawna. Zatem wynagrodzenie za sprawowanie kurateli przez przedstawiciela strony postępowania administracyjnego, ze względu na jej charakter jest ściśle związane z konkretnym postępowaniem administracyjnym.
W orzecznictwie sądowoadministracyjnym (por. wyroki WSA w Gliwicach z dnia: 8 listopada 2016 r., sygn. IV SA/Gl 577/16, 10 stycznia 2018 r., sygn. IV SA/Gl 529/17, 4 grudnia 2018 r., sygn. IV SA/Gl 643/18) podkreśla się, że przeciwne stanowisko nie dałoby się pogodzić z konstytucyjną zasadą Rzeczypospolitej Polskiej jako państwa prawa (art. 2 Konstytucji RP).
Sąd podziela stanowisko wyrażone przez NSA w wyroku z dnia 28 maja 2024 r, sygn. III OSK 4381/21, że choć w zakresie ustalenia podstaw wynagrodzenia kuratora w postępowaniu administracyjnym brakuje właściwej regulacji, to jednak w tego rodzaju sprawie możliwym jest odpowiednie stosowanie przepisów, których treść, cel ustanowienia oraz funkcje uzasadniają wniosek o ich odpowiedniości dla potrzeb ustalenia wysokości wynagrodzenia przysługującego kuratorowi ustanowionemu dla osoby nieobecnej na podstawie art. 34 § 1 k.p.a.
Ustalenie wysokości wynagrodzenia przedstawiciela (kuratora) osoby nieobecnej powinno więc nastąpić w drodze analogii przez zastosowanie przepisów rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej (Dz. U. z 2018 poz. 536). Taki pogląd prezentowany jest zarówno w orzecznictwie, jak również w doktrynie (por. wyroki; WSA w Gdańsku: z 19 sierpnia 2025 r., sygn. I SA/Gd 88/25, z 21 października 2025 r. sygn. I SA/Gd 680/25, WSA w Warszawie z 20 listopada 2024 r., sygn. VIII SA/Wa 571/21, WSA we Wrocławiu z 5 grudnia 2024 r., sygn. III SA/Wr 270/24, P. M. Przybysz [w:] Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz aktualizowany, LEX/el. 2022, art. 34).
Z treści § 1 ust. 1 rozporządzenia z 9 marca 2018 r. wynika, że wysokość wynagrodzenia kuratora ustanowionego dla strony w sprawie cywilnej, zwanego dalej "kuratorem", ustala się w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności adwokackie określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 16 ust. 3 ustawy z dnia 26 maja 1982 r. - Prawo o adwokaturze (t.j. Dz. U. z 2017 r. poz. 2368 i 2400), a w przypadku gdy kuratorem jest radca prawny - w kwocie nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radców prawnych określonych w przepisach wykonawczych wydanych na podstawie art. 22(5) ust. 3 ustawy z dnia 6 lipca 1982 r. o radcach prawnych (Dz. U. z 2017 r. poz. 1870 i 2400 oraz z 2018 r. poz. 138), w obu przypadkach nie mniej niż 60 zł.
Przedmiotem sporu pomiędzy stronami postępowania sądowoadministracyjnego nie to, że punktem wyjścia dla ustalenia wysokości wynagrodzenia na rzecz Skarżącego, w związku z pełnieniem funkcji kuratora, winien być § 2 pkt 6 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (t.j. Dz. U. z 2023 r., poz. 1964), lecz to, czy dopuszczalnym jest zastosowanie ograniczenia poprzez ustalenie wysokości wynagrodzenia w kwocie nieprzekraczającej 40 % stawki minimalnej.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę podziela pogląd Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gdańsku wyrażony w wyroku z dnia 21 października 2025 r. z którego wynika, iż pomimo tego, że powołane rozporządzenie Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. określa wysokość wynagrodzenia kuratora wskazując, że winno się ono zawierać w przedziale od 60 zł do nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radcy prawnego, określonych w przepisach wykonawczych, a organ uprawniony jest do jego określenia w obszarze wytyczonym tymi kwotami, to nie można uznać powyżej wskazanego owego wyższego ograniczenia (do nieprzekraczającej 40% stawek minimalnych za czynności radcy prawnego) za prawidłowo określone w przepisach wykonawczych. Ustawa takiego ograniczenia nie zawiera, zatem zdaniem sądu takie ograniczenie zawarte w ww. rozporządzeniu jest bezpodstawne i nie może być stosowane. Mieć należy również na uwadze, że ustalane przez organ wynagrodzenie nie może to być całkowicie dowolne i pozostające poza kontrolą. Aby jednak kontrola w tym zakresie była możliwa, a także dla realizacji zasady przekonywania, organ winien wskazać, jakimi kryteriami kierował się przyznając wynagrodzenie w danej wysokości, mając na uwadze regulacje z § 1 ust. 1 powołanego rozporządzenia. (wyrok WSA w Gdańsku z dnia 21 października 2025 r., sygn. I SA/Gd 680/25). Z orzeczenia tego wynika także, że organ winien dokonać oceny nakładu pracy kuratora, uwzględniając ilość i rodzaj czynności podjętych przez kuratora, które były konieczne dla wykonania zadań wynikających z tej funkcji.
W ocenie Sądu wypełnienie przez kuratora będącego adwokatem powierzonej funkcji w sposób rzetelny, uzasadnia zastosowanie stawek wynikających z rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie, bez zastosowania ograniczenia wskazanego w § 1 ust. 1 rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 9 marca 2018 r. w sprawie określenia wysokości wynagrodzenia i zwrotu wydatków poniesionych przez kuratorów ustanowionych dla strony w sprawie cywilnej.
Rozpoznając ponownie sprawę, Organ wyda akt z uwzględnieniem oceny prawnej wyrażonej przez Sąd w niniejszym wyroku.
W tym stanie rzeczy Sąd na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) p.p.s.a. uchylił zaskarżony akt.
Sąd orzekł o kosztach, na podstawie art. 200 i art. 205 § 1 p.p.s.a., zasądzając od Organu na rzecz Skarżącego koszty postępowania w kwocie 200 zł, na które składają się: wpis sądowy w wysokości 200 zł.