Bazując na ustaleniach organu egzekucyjnego dokonanych w toku powyższego postępowania egzekucyjnego, Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków - Stare Miasto uznał za zasadne nieprzystąpienie do egzekucji w odniesieniu do przedmiotowej zaległości, ze względu na wysokie prawdopodobieństwo bezskuteczności kolejnego postępowania egzekucyjnego.
Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków - Stare Miasto, po dacie umorzenia postępowania egzekucyjnego, tj. po dniu 29 listopada 2018r. ponownie podejmował próby wyegzekwowania zaległości podatkowych Spółki (innych niż przedmiotowa zaległość), które okazały się bezskuteczne.
Wobec powyższego postanowieniem z dnia 3 listopada 2021r. nr 1212-SEE.711_2.8502128.2021.BT organ egzekucyjny kolejny raz stwierdził bezskuteczność egzekucji i umorzył prowadzone wobec Spółki postępowanie egzekucyjne, gdyż stwierdził, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwoty przewyższającej wydatki egzekucyjne. Z treści ww. postanowienia wynika, że rachunki bankowe Spółki zostały zamknięte we wrześniu 2018r., natomiast organ egzekucyjny pozyskał informację o braku rachunków bankowych prowadzonych dla Spółki. Ustalono, że Spółka nie posiada nieruchomości, jak również środków transportu.
Organ stwierdził, że umorzenie postępowania egzekucyjnego postanowieniem wskutek braku mienia dłużnika jest najmocniejszym dowodem nieskutecznej egzekucji.
Kolejną przesłanką pozytywną, umożliwiającą wydanie decyzji w sprawie przeniesienia odpowiedzialności podatkowej na osobę trzecią jest pełnienie funkcji przez członka zarządu w okresie, kiedy upływał termin płatności zobowiązania podatkowego Spółki (art. 116§2 O.p.).
Z akt sprawy wynika, że Spółka została zawiązana w dniu 12 grudnia 2001r. na podstawie aktu notarialnego [...]. Aktem tym dokonano wyboru pierwszego Zarządu Spółki, powołując Skarżącego na stanowisko Wiceprezesa Zarządu Spółki, natomiast na stanowisko Prezesa Zarządu Spółki wyznaczono D.K. Następnie, jak wynika z akt sprawy, uchwałą nr 1 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników podjętą w dniu 26 sierpnia 2014r. odwołano D.K. z funkcji Prezesa Zarządu, natomiast uchwałą nr 3 z dnia 26 sierpnia 2014r. Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników to Skarżącego powołano na funkcję Prezesa jednoosobowego Spółki. Z kolei uchwałą nr 1/07/2018 Nadzwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki z dnia 9 lipca 2018r. Skarżący został odwołany z funkcji Prezesa Zarządu. Powyższych ustaleń Skarżący nie kwestionuje.
Bezspornym jest zatem okres, w którym Skarżący pełnił obowiązki członka zarządu ww. Spółki. Powyższe potwierdza, że w okresie, w którym upłynął termin płatności należności w podatku dochodowym od osób prawnych za 2015r. tj. na dzień 31 marca 2016r., Skarżący był Prezesem w jednoosobowym Zarządzie Spółki C. Sp. z o. o.
Organ podkreślił, że terminy płatności podatku wynikają wprost z ustaw podatkowych, a zestawienie ww. dat jednoznacznie wskazuje, że Skarżący odpowiada za zaległości Spółki, których termin płatności przypadał w okresie, kiedy Skarżący był członkiem zarządu. Tym samym przesłanka art. 116§2 O.p. została spełniona.
Następnie wskazano, że Dyrektor Izby Administracji Skarbowej postanowieniem z dnia 17 czerwca 2022r. nr 1201-IEW1.4123.5.2022.16, 1201-IEW1.4120.1.2022 UNP 1201-22-067852 odmówił przeprowadzenia wnioskowanych przez Skarżącego dowodów z uwagi na fakt, iż okoliczności odnoszące się do faktycznie wykonywanych przez Skarżącego czynności na rzecz Spółki nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia przedmiotowej sprawy, biorąc pod uwagę brzmienie art. 116§2 O.p. wskazujące na "pełnienie" obowiązków członka zarządu, a nie "wykonywanie". Organ odwoławczy zauważył, że w toku postępowania przed Naczelnikiem Urzędu Skarbowego Kraków-Prądnik Skarżący złożył wniosek o przeprowadzenie ww. dowodów, natomiast organ I instancji uzasadnił w sposób należyty w wydanej decyzji, iż materiał dowodowy zgromadzony w przedmiotowej sprawie jest wystarczający dla rozstrzygnięcia o odpowiedzialności Skarżącego, a dalsze poszukiwanie dowodów na okoliczność pełnienia przez niego funkcji Prezesa Zarządu Spółki jest bezzasadne.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie odnosząc się do treści ww. zarzutów oraz uzasadniając odmowę wniosku dotyczącego przeprowadzenia dowodów stwierdził, że wskazane w odwołaniu okoliczności związane z zarządzaniem Spółką nie mają żadnego znaczenia dla przedmiotowej sprawy i nie stanowią żadnej przesłanki uwalniającej Skarżącego od odpowiedzialności jako byłego Prezesa Zarządu Spółki. Zakres odpowiedzialności ogranicza zasada wyrażona w ww. art. 116§2 O.p., w myśl której odpowiedzialność podatkowa osoby trzeciej obejmuje zaległości podatkowe spółki z tytułu zobowiązań, których termin płatności upływał w czasie pełnienia przez nich obowiązków członków zarządu. Powyższe oznacza, że przy przenoszeniu odpowiedzialności podatkowej na osoby trzecie w pierwszej kolejności organy podatkowe mają obowiązek ustalić, czy w terminie płatności zaległości podatkowych był ustanowiony zarząd Spółki. Jeśli był, to zgodnie z ww. art. 116§2 O.p. członkowie tego zarządu odpowiadają za te zaległości. Przesłanki uwalniającej Skarżącego od przedmiotowej odpowiedzialności podatkowej, nie stanowi fakt, iż jak twierdzi Skarżący nie zajmował się on sprawami Spółki i nie miał dostępu do dokumentacji finansowej. Osoba, która wyraziła zgodę na powołanie jej do zarządu spółki ze świadomością, że sprawami spółki faktycznie nie będzie się zajmować, a będzie się nimi zajmowała inna osoba lub firma zewnętrzna, i godziła się na taki stan rzeczy, w pełni ponosi ryzyko działalności tej spółki i odpowiedzialność za nietrafne przedsięwzięcia gospodarcze, czy też wręcz działania na szkodę spółki osób dopuszczonych za jej zgodą do faktycznego zarządzania spółką.
A zatem organ odwoławczy rozpatrując ponownie sprawę potwierdził ustalenia organu I instancji, iż przedmiotowa zaległość powstała w okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji Prezesa Zarządu, co wynika w sposób jednoznaczny ze zgromadzonych w aktach dokumentów, natomiast bez żadnego wpływu na rozstrzygnięcie w przedmiotowej sprawie pozostają okoliczności związane z faktycznym prowadzeniem bieżących spraw spółki.
Organ podkreślił, że bierna postawa członka zarządu nie tylko nie pozwala na uwolnienie się przez zarządcę od odpowiedzialności za zobowiązania podatkowe spółki, ale wręcz przeciwnie uniemożliwia mu wykazanie jednej z przesłanek uwalniającej od odpowiedzialności, o których mowa w art. 116§1 O.p.
Niezależnie od powyższego organ odwoławczy stwierdził, że zgromadzony w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy potwierdza, że Skarżący zajmował się aktywnie sprawami Spółki, podpisując sprawozdanie finansowe Spółki za rok obrotowy od 1 stycznia 2016r. do 31 grudnia 2016r. (bilans, rachunek zysków i strat, informację dodatkową), jak również sprawozdanie Zarządu z działalności Spółki za 2015r. Zdaniem organu powołane wyżej okoliczności świadczą o tym, że Skarżący nie był pozbawiony sprawowania nadzoru nad Spółką i wpływu na jej sytuację finansową, a podpisanie przez Skarżącego sprawozdania finansowego oznacza, że zapoznał się z sytuacją finansową Spółki, a przynajmniej miał taką możliwość. Pełniąc ww. funkcję Skarżący dokonał również w dniu 19 maja 2016r. otwarcia Zwyczajnego Zgromadzenia Wspólników Spółki, podczas którego aktywnie uczestniczył jako Prezes Zarządu, omawiając m.in. wyniki finansowe Spółki przedstawione w sprawozdaniu finansowym Spółki za 2015r., podpisując protokół oraz podjęte wówczas uchwały.
Organ odwoławczy stwierdził dalej, że wbrew twierdzeniom Skarżącego organ I instancji nie poczynił ustaleń w zakresie pełnienia przez Skarżącego funkcji członka Zarządu Spółki C. Sp. z o. o. jedynie w oparciu o wpisy do KRS, co potwierdzają akta sprawy. Orzekając o odpowiedzialności za przedmiotową zaległość podatkową, Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków - Prądnik zgromadził w aktach przedmiotowej sprawy dokumenty Spółki, obejmujące okres pełnienia przez Skarżącego funkcji Członka Zarządu Spółki, w tym dokumenty pozyskane z Sądu Rejonowego dla Krakowa-Śródmieścia.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie stwierdził, że przesłanka z art. 116§2 O.p. została spełniona. Wydając decyzję w dniu 1 grudnia 2021r. Naczelnik Urzędu Skarbowego Kraków-Prądnik ustalił bezsprzecznie pełny skład zarządu oraz orzekł o solidarnej ze Spółką odpowiedzialności Skarżącego za zaległości podatkowe tej spółki.
W dalszej kolejności organ odwoławczy wyjaśnił, że przesłanki negatywne wyłączające możliwość orzeczenia o odpowiedzialności członków zarządu spółki z ograniczoną odpowiedzialnością za zaległości podatkowe tej spółki to wykazanie, że:
- we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub wszczęto postępowanie zapobiegające ogłoszeniu upadłości (postępowanie układowe) - art. 116§1 pkt 1 lit. a O.p. w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015r.; - wykazanie, że we właściwym czasie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości lub w tym czasie zostało otwarte postępowanie restrukturyzacyjne albo zatwierdzono układ w postępowaniu o zatwierdzenie układu - art. 116§1 pkt 1 lit. a O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016r., albo niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości lub niewszczęcie postępowania zapobiegającego ogłoszeniu upadłości (postępowania układowego) nastąpiło bez winy członka zarządu; wykazanie, że niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości nastąpiło bez winy członka zarządu - art. 116§1 pkt 1 lit. b O.p. w brzmieniu obowiązującym od dnia 1 stycznia 2016r., lub wskazanie mienia, z którego egzekucja umożliwi zaspokojenie zaległości podatkowych spółki w znacznej części - art. 116§1 pkt 2 O.p.
Organ stwierdził, że za prawidłowe uznać należy zastosowanie ww. przepisu w brzmieniu obowiązującym przed dniem 1 stycznia 2016r., gdyż podstawy ogłoszenia upadłości Spółki powstały przed dniem 1 stycznia 2016r., co oznacza w konsekwencji, iż do oceny zaistnienia, bądź niezaistnienia przesłanek, o których mowa w art. 116§1 pkt 1 O.p., tj. ustalenia "czasu właściwego" do podjęcia działań w celu zgłoszenia wniosku o upadłość, bądź wszczęcia postępowania układowego lub wykazania braku winy w niepodjęciu ww. działań przez Skarżącego jako Prezesa Zarządu ww. Spółki, pełniącego tę funkcję również przed tą datą, znajdzie zastosowanie ww. przepis w brzmieniu obowiązującym do dnia 31 grudnia 2015r.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że w toku postępowania organ I instancji ustalił, iż Spółka nie zgłosiła wniosku o ogłoszenie upadłości bądź otwarcie restrukturyzacji Spółki. Powyższe ustalone zostało w oparciu o treść pisma Sądu Rejonowego dla Krakowa - Śródmieścia w Krakowie VIII Wydział Gospodarczy dla spraw upadłościowych i restrukturyzacyjnych z dnia 25 lutego 2020r., sygn. akt [...] , znajdującego się w aktach sprawy oraz w oparciu o brak wpisów w Dziale 6 KRS ww. Spółki, a także brak takich informacji od Skarżącego.
Biorąc powyższe pod uwagę stwierdzono, że skoro nie został zgłoszony w ogóle wniosek o ogłoszenie upadłości, ani nie zostało wszczęte postępowanie układowe, to brak jest możliwości uwolnienia Skarżącego od odpowiedzialności na podstawie art. 116§1 pkt 1 lit. a O.p., a także brak jest podstaw dokonywania analizy właściwego terminu zgłoszenia wniosku, czy też wszczęcia postępowania układowego. Przesłanka mogąca uwolnić Skarżącego w postaci zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki bądź wszczęcia postępowania układowego, który należało złożyć we właściwym terminie - nie zaistniała. Organ odwoławczy stwierdził jednocześnie, że odpowiedzialność za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości (wszczęcie postępowania układowego) można ponosić jedynie w przypadku, gdy zaistniały przesłanki do jego zgłoszenia.
W okresie pełnienia przez Skarżącego funkcji Prezesa Zarządu Spółki wystąpiły okoliczności powodujące konieczność złożenia wniosku o upadłość bądź wszczęcia postępowania układowego, co wynika wprost z akt sprawy. Skarżący takiego wniosku jednak nie złożył.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył dalej, że przepis art. 116§1 pkt 1 O.p. nie definiuje pojęcia "czasu właściwego" do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości. W praktyce w orzecznictwie nie budzi wątpliwości, że ocena czy zgłoszenie upadłości nastąpiło we "właściwym czasie", powinna być dokonywana w świetle przepisów dotyczących postępowania upadłościowego i naprawczego.
Z akt sprawy wynika, że biorąc pod uwagę listę zaległości Spółki dotyczącą nieuregulowanych należności wobec organu podatkowego, Spółka zaprzestała wykonywania swoich wymagalnych zobowiązań podatkowych z tytułu podatku od towarów i usług od października 2014r. Termin płatności podatku za październik 2014r. przypadał na dzień 25 listopada 2014r.
Mając powyższe na uwadze organ odwoławczy stwierdził, że właściwym terminem dla Spółki do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości bądź wszczęcia postępowania układowego był termin do dnia 9 grudnia 2014r., tj. upływ dwóch tygodni od powstania zaległości podatkowej w podatku od towarów i usług za październik 2014r. zwłaszcza, że zaległości te sukcesywnie narastały i doprowadziły do trwałego nieuregulowania zobowiązań. W tym okresie Skarżący był zobligowany najpóźniej zgłosić jako Prezes Zarządu Spółki, ww. wniosek bądź wszcząć postępowanie układowe - czego nie uczynił.
Ponadto jak wynika z akt sprawy, Spółka posiadała nie tylko zaległość objętą niniejszym postępowaniem ale nie regulowała również zobowiązań z tytułu:
podatku od towarów i usług za: październik 2014r., listopad 2014r., grudzień 2014r., styczeń 2015r. - czerwiec 2015r., marzec 2016r., maj 2016r., czerwiec 2016r., grudzień 2016r. oraz styczeń - marzec 2018r.,
podatku dochodowego od osób fizycznych z tytułu wypłaconych wynagrodzeń: za lipiec - listopad 2016r., styczeń-grudzień 2017r.
Z powyższej analizy wynika więc, że w okresie sprawowania przez Skarżącego funkcji Prezesa Zarządu Spółki C. wystąpiła podstawa do złożenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki bądź wszczęcia postępowania zapobiegającego upadłości (postępowania układowego), z uwagi na niewykonywanie przez Spółkę wymagalnych zobowiązań pieniężnych.
Organ odwoławczy podkreślił, że świadome i dobrowolne niepodejmowanie żadnych działań w celu zapewnienia Spółce właściwego, zgodnego z obowiązującymi, przepisami działania - nie zwalnia członka zarządu ani z jego obowiązków wynikających z pełnienia funkcji w tym organie, ani od odpowiedzialności za ich niedopełnienie. Jednym z takich obowiązków jest monitorowanie zadłużenia spółki pozwalające na zgłoszenie w odpowiednim czasie wniosku o upadłość.
Poza sporem pozostaje fakt, że w okresie, gdy Skarżący pełnił funkcję członka zarządu w Spółce powstały zaległości, a zatem Skarżący był osobą uprawnioną do zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości tej Spółki, jednakże nie uczynił tego w żadnym momencie sprawowania funkcji członka zarządu, narażając interesy wierzycieli.
Przechodząc do oceny zaistnienia przesłanki, o której mowa w art.116§1 pkt 1 lit. b O.p., Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że z akt sprawy nie wynika, aby Skarżący przedłożył dowód albo wskazał okoliczności mieszczące się w hipotezie normy przepisu art. 116§1 pkt 1 lit. b O.p. i mógł skorzystać z przewidzianego tam dobrodziejstwa. Organ wyjaśnił, że przesłanką ekskulpacyjną z art. 116§1 pkt 1 lit. b O.p. nie jest brak winy członka zarządu w powstaniu zaległości podatkowych, czy powstaniu stanu trwałego zaprzestania płacenia długów, ale brak winy w niezgłoszeniu wniosku o ogłoszenie upadłości. Przy tym pamiętać należy, że okolicznością zwalniającą członka zarządu z odpowiedzialności nie jest wskazanie mienia jakiegokolwiek, ale takiego, które faktycznie, realnie umożliwia zaspokojenie istniejących zaległości podatkowych. Przy czym tylko realnie istniejące mienie wskazane wraz z jego usytuowaniem, istniejące w momencie, w którym toczy się postępowanie dotyczące przeniesienia odpowiedzialności, wypełniałoby przesłankę zwalniającą członka zarządu od odpowiedzialności z art. 116§1 pkt 2 O.p.
Kontynuując Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że nie została spełniona również przesłanka z art. 116§1 pkt 2 O.p. bowiem mienia takiego Skarżący nie wskazał (pomimo wezwania Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków - Prądnik z dnia 23 marca 2021r.) na żadnym etapie toczącego się postępowania w sprawie odpowiedzialności za przedmiotową zaległość ww. Spółki.
Reasumując Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie stwierdził, że w przedmiotowej sprawie nie zaistniały przesłanki wymienione w art. 116§1 pkt 1 lit. a, b i pkt 2 O.p. Skarżący nie wykazał bowiem, że skutecznie zgłoszono wniosek o ogłoszenie upadłości, ani że nie ponosi winy za niezgłoszenie wniosku o ogłoszenie upadłości. Nie wskazał również mienia Spółki, z którego egzekucja umożliwiłaby zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki w znacznej części. W sprawie wystąpiły natomiast wszystkie przesłanki pozytywne do przeniesienia na Skarżącego odpowiedzialności podatkowej za zaległość Spółki.
Organ odwoławczy stwierdził także, że w przedmiotowej sprawie organ I instancji zapewnił Skarżącemu czynny udział w prowadzonym postępowaniu, podejmował wszelkie niezbędne działania celem dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i prawnego, a także zgromadził kompletny materiał dowodowy. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przedmiotowej sprawie materiał dowodowy został zebrany w sposób należyty, organ I instancji wyjaśnił zasadność przesłanek, którymi kierował się przy załatwianiu sprawy, a przyjęte rozstrzygnięcie jest prawidłowe. Organ podatkowy prawidłowo ustalił wszystkie okoliczności sprawy na podstawie materiału dowodowego zebranego w postępowaniu, który wszechstronnie i wnikliwe ocenił z zachowaniem reguł tej oceny.
Podniesione przez Skarżącego zarzuty stanowią jedynie polemikę z ustaleniami poczynionymi przez organ, wynikającą z odmiennej oceny w zakresie materiału zebranego w toku postępowania. Dodatkowo, organ podkreślił, że przesłanki dotyczące odpowiedzialności podatkowej osób trzecich, w tym związane z bezskutecznością egzekucji prowadzonej wobec majątku Spółki, brakiem majątku pozwalającego na zaspokojenie zaległości podatkowych Spółki, jak również zgłoszenia wniosku o ogłoszenie upadłości Spółki były przedmiotem kontroli Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie, który wyrokami z dnia 20 sierpnia 2020r. sygn. akt I SA/Kr 664/19 oraz z 9 marca 2021r. sygn. akt I SA/Kr 363/20 oddalił skargi wniesione przez Skarżącego na decyzje Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 4 marca 2019r. nr 1201-IEW1.4123.114.2018.8 oraz z dnia 22 stycznia 2020r. nr 1201-IEW-1.4123.1.2019.18, wydane w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności Skarżącego, jako osoby trzeciej za wskazane w tych decyzjach zaległości podatkowe ww. Spółki.
W skardze wniesionej do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Krakowie Skarżący zarzucił naruszenie:
a) naruszenie art. 122, art. 187§1 i art. 188 O.p., a w konsekwencji naruszenie naczelnej zasady postępowania podatkowego, którego obowiązkiem jest podjęcie przez organ wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy przy zachowaniu zasady obligatoryjnego zebrania i wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego w sytuacji, gdy organ pierwszej instancji w żaden sposób nawet nie odniósł się do wniosków dowodowych złożonych przez Skarżącego w postaci dopuszczenia i przeprowadzenia dowodu z zeznań świadków, a organ drugiej instancji pominął złożone wnioski dowodowe (traktując wnioski en bloc) uznając je za nieistotne dla sprawy, nie uzasadniając swojego stanowiska w sposób rzeczowy i merytoryczny, a co szczególnie wyraźne bez indywidulanego omówienia każdego ze zgłaszanych dowodów pod kontem przydatności dla przedmiotu sprawy w konsekwencji czego doszło do naruszenia prawa które miało istotny wpływ na wynik sprawy i przypisanie Skarżącemu odpowiedzialności podatkowej za zobowiązania osoby prawnej,
b) zaniechanie podjęcia aktywności celem ustalenia, jakie okoliczności, których zaistnienia Skarżący nie był świadomy, gdyż nie prowadził faktycznie bieżących spraw Spółki pozwalają na przypisanie mu odpowiedzialności w rozumieniu art. 116 O.p. i poprzestanie w tym zakresie jedynie na formalnych przesłankach odpowiedzialności z pominięciem specyfiki stanu faktycznego, w którym znalazł się Skarżący,
c) naruszenie art. 107§1 i 2 pkt 2 i 4, art. 108§1 oraz art. 116 O.p. poprzez ich błędną wykładnię i przyjęcie, że zgodne z prawem jest przypisanie Skarżącemu odpowiedzialności, jako członkowi zarządu w momencie powstania zobowiązania podatkowego, solidarnie ze Spółką z tytułu zaległości podatkowej Spółki w przedmiocie podatku dochodowego od osób prawnych za 2015r. oraz odsetek za zwłokę ww. zaległości poprzez brak wyczerpującego rozpatrzenia całego materiału dowodowego, w szczególności poprzez nieuwzględnienie wniosków dowodowych Skarżącego w zakresie przesłuchania świadków na okoliczność faktycznego sposobu funkcjonowania Spółki i osób decyzyjnych, co do działań Spółki i ustalenia odpowiedzialności jedynie na podstawie wpisu Skarżącego do KRS, jako członka zarządu, w konsekwencji pominięcie okoliczności istotnych dla sprawy a związanych z faktem, że wyłączną przyczyną utraty płynności finansowej Spółki było niezrealizowanie zobowiązań przez największych dłużników, tj. A. sp. z o.o. przy czym w chwili powstania zobowiązań podatkowych Skarżący nie miał wiedzy, że niezrealizowanie zobowiązań przez dłużników ma charakter trwały, a co za tym idzie Skarżący nie miał wiedzy, co do istnienia przesłanek uzasadniających złożenie wniosku o upadłość Spółki, co stanowiłoby przesłankę egzoneracyjną dla Skarżącego, zwłaszcza w kontekście obligu organu do ustalenia z urzędu, czy Skarżący faktycznie te obowiązki pełnił, czy w rzeczywistości podejmował czynności w charakterze członka zarządu i w jakim zakresie, niezależnie od formalnego mandatu, które to naruszenie mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy i przypisanie skarżącemu odpowiedzialności, jako członka zarządu w momencie powstania zobowiązania podatkowego, albowiem działanie organu oparte było na dowolnej i wybiórczej oraz uznaniowej wykładni stanu faktycznego i stanu prawnego intencjonalnie ukierunkowanej na przypisanie Skarżącemu odpowiedzialności za zobowiązania osoby prawnej.
W oparciu o powyższe zarzuty Skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji w zakresie pkt 2 oraz poprzedzającej ją decyzji organu I instancji. Skarżący wniósł ponadto o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodów z przesłuchania wskazanych świadków, które to wnioski dowodowe nie zostały uwzględnione przez organ I i II instancji.
W uzasadnieniu skargi Skarżący podniósł, że zbyt pochopne i niepoparte przekonywującą argumentacją pominięcie wniosków dowodowych traktowanych zbiorczo spowodowało utratę możliwości rozpoznania istoty sprawy, tj. określenie, czy były członek zarządu może odpowiadać za zaległości podatkowe spółki w sytuacji, gdy faktycznie nie zarządzał spółką i nie prowadził jej spraw.
Zdaniem Skarżącego w niniejszym stanie faktycznym w pełni uzasadnione było oczekiwanie przeprowadzenia realnej i merytorycznej oceny składanych przez Skarżącego wniosków dowodowych oraz omówienie ich w sytuacji, w której organ uznaje złożone wnioski za nieistotne dla sprawy.
Zebrany w sprawie materiał dowodowy na którym oparto kwestionowane rozstrzygnięcia nie jest zatem kompletny. Pomimo przedstawienia przez Skarżącego materiału dowodowego przydatnego dla właściwej oceny stanu faktycznego, nie podjęto działań zmierzających do ustalenia stanu faktycznego sprawy w zgodzie z zasadą prawdy obiektywnej.
Skarżący pełnił co prawda funkcję prezesa zarządu Spółki, jednak w okresie pełnienia funkcji i zarządzania spółką nie powstały żadne okoliczności, które świadczyłyby o nienależytym wykonywaniu przez Spółkę obowiązków fiskalnych. W tym okresie Spółka funkcjonowała w sposób prawidłowy, a wszystkie zobowiązania Spółki były regulowane na bieżąco. W ocenie Skarżącego wszystkie składane przez niego wnioski dowodowe są przydatne dla niniejszej sprawy i pozwalają w sposób pełny poznać specyfikę stanu faktycznego sprawy.
W dalszej części uzasadnienia Skarżący podniósł, że wszystkie czynności związane z bieżącą działalnością Spółki spoczywały jedynie na osobie prokurenta i to prokurent miał realną możliwość kontrolowania spraw Spółki w okresie, gdy powstała zaległość podatkowa. Odmowa przesłuchania świadka, w tym przypadku prokurenta spółki, jest rażącym naruszeniem art 122 i 187 O.p., co czyni to postępowanie dowodowe wadliwym. Prokurent posiadał największą wiedzę dotyczącą wszystkich spraw Spółki związanych z obliczaniem i regulowaniem zobowiązań podatkowych oraz spraw dotyczących i uregulowanych ustawą o rachunkowości. Skarżący podkreślił, że skoro sam, mimo pełnienia funkcji członka zarządu nie zajmował się kwestiami, o których mowa wyżej, to tym bardziej dowód z przesłuchania świadka prokurenta winien być przeprowadzony.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Krakowie wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zaprezentowane w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Krakowie zważył, co następuje:
Kontrola aktów lub czynności z zakresu administracji publicznej dokonywana jest pod względem ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi. W wyniku kontroli sądu administracyjnego decyzja może zostać uchylona w razie stwierdzenia, że naruszono przepisy prawa materialnego w stopniu mającym wpływ na wynik sprawy lub doszło do takiego naruszenia przepisów prawa procesowego, które mogłoby w istotny sposób wpłynąć na wynik sprawy, ewentualnie w razie wystąpienia okoliczności naruszających prawo i przez to mogących być podstawą wznowienia postępowania (art. 145§1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz. U. z 2026r. poz. 143 ze zm.; dalej: p.p.s.a.) lub też wystąpiło naruszenie prawa będące podstawą stwierdzenia jej nieważności (art. 145§1 pkt 2 p.p.s.a.).
Skarga zasługiwała na uwzględnienie, choć z innych powodów, niż w niej zaprezentowane.
Kontroli Sądu poddano decyzję organu odwoławczego (Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Krakowie) w przedmiocie odpowiedzialności Skarżącego jako byłego członka zarządu solidarnie ze Spółką za jej zaległości podatkowe w podatku dochodowym od osób prawnych za 2015r. z odsetkami za zwłokę.
Skarga zasługiwała na uwzględnienie wobec naruszenia przepisów prawa w związku z niezapewnieniem Skarżącemu gwarancji procesowych w postaci wglądu do akt postępowania podatkowego prowadzonego uprzednio wobec Spółki oraz zapewnienia Skarżącemu możliwości skutecznego podważania ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w ramach postępowania podatkowego prowadzonego wobec Spółki, co skutkował naruszeniem prawa do obrony.
Zważyć bowiem należy, że w rozpoznanej sprawie orzeczona wobec Skarżącego solidarna odpowiedzialność (jako osoby trzeciej) za zaległości podatkowe Spółki w podatku dochodowym od osób prawnych za 2015r. dotyczy zobowiązań określonych ostateczną w administracyjnym toku instancji decyzją Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Prądnik z dnia 8 sierpnia 2019r. wydaną wobec Spółki.
Skarżący nie była stroną tego postępowania. Przepisy Ordynacji podatkowej, a konkretnie art. 133§1 tej ustawy, uzależnia bowiem posiadanie przymiotu strony od tego czy działanie lub czynność organu podatkowego odnosi się lub dotyczy interesu prawnego danego podmiotu. Oznacza to, że osoba trzecia nie może być stroną postępowania, które kończy wydanie decyzji dotyczącej interesu prawnego podatnika. Podobnie podatnik nie może być stroną postępowania, które kończy wydanie decyzji dotyczącej interesu prawnego osoby trzeciej. Wyjątki od tej reguły zostały wymienione w art. 133§2a i 2b O.p. Przepisy te przewidują, że wspólnik spółki osobowej jest stroną w postępowaniu dotyczącym zwrotu podatku należnego tej spółce, zaś wspólnik byłej spółki cywilnej jest stroną w postępowaniu w sprawie nadpłaty tej spółki, jeśli był wspólnikiem w chwili jej rozwiązania. Żaden przepis prawa nie przewiduje natomiast, że były członek zarządu spółki kapitałowej jest stroną postępowania wymiarowego dotyczącego jej zobowiązań.
Wynikająca z art. 107§1 i art. 116 O.p. odpowiedzialność solidarna za zaległości podatkowe w kontekście postępowania wymiarowego prowadzonego wobec spółki kapitałowej oznacza tylko tyle, że członek zarządu jest zainteresowany rozstrzygnięciem sprawy (posiada interes faktyczny). Nie oznacza natomiast, że w tym konkretnie postępowaniu organ wydaje rozstrzygnięcie godzące w jego prawa lub nakładające na niego obowiązki (postępowanie dotyczy jego interesu prawnego). Wszakże zobowiązanym do zapłaty podatku z decyzji wymiarowej jest podatnik, a nie osoba trzecia. Analogicznie, gdy organ prowadzi postępowanie w przedmiocie orzeczenia o solidarnej odpowiedzialności członka zarządu spółki kapitałowej, to nie dotyczy ono interesu prawnego rzeczonej spółki.
Stosownie do treści art. 107§1 O.p., za zaległości podatkowe podatnika odpowiadają całym swoim majątkiem solidarnie z podatnikiem również osoby trzecie. Na podstawie art. 116§1 O.p., za zaległości podatkowe spółki kapitałowej odpowiadają solidarnie całym swoim majątkiem członkowie jej zarządu.
Zaległością podatkową jest podatek niezapłacony w terminie płatności (art. 51§1 O.p.). W przypadku zobowiązań, które powstają z mocy prawa, podatek wykazany w deklaracji jest co do zasady podatkiem do zapłaty (art. 21§2 O.p.). Jeśli organ stwierdzi, że wysokość podatku jest inna od zadeklarowanej, wydaje decyzję, w której określa wysokość zobowiązania podatkowego (art. 21§3 O.p.).
Jak wynika z akt sprawy Skarżący pełnił funkcję prezesa zarządu Spółki od 26 sierpnia 2014r. do 9 lipca 2018r., zatem nie była uprawniony, aby w jej imieniu, a zarazem w trosce o swój interes faktyczny, kwestionować decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Prądnik z dnia 8 sierpnia 2019r. wydaną wobec Spółki.
Powstaje zatem wątpliwość, czy Skarżący powinna mieć zagwarantowane takie prawo (tym razem w obronie swojego interesu prawnego) w ramach postępowania w przedmiocie orzeczenia o jej solidarnej odpowiedzialności za zaległości podatkowe Spółki? Czy też wręcz przeciwnie, gdyż unormowana w art. 212 O.p. zasada związania organu decyzją (decyzją wymiarową) od chwili jej doręczenia a limine wyklucza możliwość jakiejkolwiek weryfikacji tej decyzji w niniejszym postępowaniu?
Powyższe wątpliwości rozstrzygnął wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej (dalej TSUE) z 27 lutego 2025r. w sprawie C-277/24, Adjak.
TSUE orzekł, że art. 273 dyrektywy 2006/112/WE w związku z art. 325 ust. 1 TFUE, prawem do obrony i zasadą proporcjonalności należy interpretować w ten sposób, że: nie stoi on na przeszkodzie uregulowaniom krajowym i praktyce krajowej, zgodnie z którymi osoba trzecia, która może zostać uznana za solidarnie odpowiedzialną za zobowiązanie podatkowe osoby prawnej, nie może być stroną w postępowaniu prowadzonym przeciwko tej osobie prawnej w celu ustalenia jej zobowiązania podatkowego, bez uszczerbku dla konieczności, by ta osoba trzecia w toku ewentualnie prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej mogła skutecznie podważyć ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane przez organ podatkowy w ramach pierwszego postępowania i mieć dostęp do jego akt, z poszanowaniem praw wspomnianej osoby prawnej lub innych osób trzecich.
W uzasadnieniu wyroku TSUE wskazał m.in., że:
- na etapie postępowania podatkowego prowadzonego przeciwko spółce istnieje jedynie możliwość, że postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej zostanie wszczęte później wobec osoby trzeciej i że w wyniku tego ostatniego postępowania zostanie wydana decyzja niekorzystna dla tej osoby trzeciej lub mająca istotny wpływ na jej interesy;
- przyznanie tej osobie trzeciej prawa do udziału w postępowaniu podatkowym prowadzonym przeciwko spółce mogłoby co do zasady zagrozić poufności niektórych informacji lub przedłużyć czas trwania tego postępowania, naruszając w ten sposób interes publiczny polegający na zapewnieniu skutecznego poboru VAT;
- poszanowanie prawa do obrony stanowi zasadę ogólną prawa Unii – na podstawie tej zasady adresaci decyzji, która w sposób odczuwalny oddziałuje na ich interesy, powinni być w stanie skutecznie przedstawić swoje stanowisko odnośnie do dowodów, na których organ zamierza się oprzeć (pkt 51);
- prawo do obrony obejmuje prawo do bycia wysłuchanym i prawo dostępu do akt (pkt 52);
- przy kontroli poszanowania prawa do obrony w ramach powiązanych postępowań administracyjnych należy też uwzględnić pewność prawa, która jest również zasadą ogólną prawa Unii – ponieważ ostateczny charakter decyzji administracyjnej przyczynia się do pewności prawa, co do zasady prawo Unii nie wymaga, aby organ był zobowiązany do zmiany decyzji administracyjnej, która uzyskała taki ostateczny charakter (pkt 55);
- jednak ostateczny charakter decyzji administracyjnej nie może uzasadniać naruszenia samej istoty prawa do obrony – nie można przyjąć, że z powodu ostatecznego charakteru decyzji wydanych w powiązanych postępowaniach administracyjnych organ podatkowy zostaje zwolniony z obowiązku zapoznania podatnika z dowodami, w tym z dowodami pochodzącymi z tych postępowań, w oparciu o które organ ten zamierza podjąć wobec niego decyzję, przez co podatnik ten zostaje pozbawiony prawa do skutecznego zakwestionowania w trakcie toczącego się przeciwko niemu postępowania owych ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych (pkt 56);
- te zasady wymagają, aby polskie organy podatkowe przestrzegały prawa do obrony osoby, której dotyczy postępowanie w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej wszczęte w wyniku postępowania podatkowego zakończonego ustaleniem zobowiązania podatkowego, które nie mogło zostać ściągnięte w całości lub w części od podatnika VAT (pkt 59);
- granica proporcjonalności zostałaby przekroczona, gdyby doszło do naruszenia samej istoty prawa do obrony tej osoby trzeciej w ramach postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej ewentualnie wszczętego wobec tej osoby trzeciej (pkt 64).
Przenosząc powyższe tezy na grunt krajowych unormowań procesowych Sąd stwierdza, że jedną z naczelnych zasad postępowania podatkowego jest jego jawność dla stron postępowania (art. 129 O.p.). Tak ujęta zasada jawności znajduje swój wyraz w treści art. 178 O.p. Przepis ten w § 1 wskazuje, że strona ma prawo wglądu w akta sprawy.
W przywołanym wyroku TSUE wskazał, że osoba trzecia ma mieć dostęp do akt postępowania wymiarowego. Trybunał nie określił jak w ujęciu proceduralnym ten dostęp ma zostać jej zapewniony. Zdaniem Sądu oznacza to, że związany tym wyrokiem organ podatkowy, który ma zarazem obowiązek działać w granicach i na podstawie obowiązującego prawa (art. 120 O.p.), winien zastosować unormowania właściwe rodzimej procedurze podatkowej, które będą wystarczające dla zapewnienia skuteczności unormowań prawa unijnego. Skoro więc postępowanie jest jawne dla strony, a ponadto strona ma prawo wglądu w akta postępowania, to logicznym jest, że istotny z punktu widzenia wyroku TSUE materiał dowodowy w postaci akt postępowania wymiarowego, winien znaleźć się w aktach postępowania, w którym członek zarządu jest stroną, czyli w aktach sprawy w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej.
Włączenie materiału dowodowego do akt sprawy jest niewątpliwie władczą i jednostronną czynnością procesową organu podatkowego, która na podstawie art. 216§1 i 2 O.p. przybiera postać postanowienia. Zgodnie z treścią tego przepisu, organ wydaje postanowienia w toku postępowania. Postanowienia dotyczą poszczególnych kwestii wynikających w toku postępowania podatkowego, lecz nie rozstrzygają o istocie sprawy, chyba że przepisy niniejszej ustawy stanowią inaczej. Co istotne, na podstawie art. 211 w zw. z art. 219 O.p., postanowienia doręcza się stronie, która dzięki temu otrzymuje informacje jakie dowody znajdują się w aktach sprawy i w jaki materiał dowodowy może mieć wgląd na podstawie art. 178 O.p.
Skarżący nie miał możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zgromadzonym w ramach postępowania podatkowego prowadzonego w stosunku do Spółki, który to materiał dowodowy stanowił podstawę do określenia Spółce zobowiązań podatkowych ww. decyzją wymiarową. Tym samym nie budzi wątpliwości, że Skarżącemu nie zapewniono dostępu do akt postępowania wymiarowego.
TSUE w przywołanym wyroku przesądził również, że osoba trzecia w toku ewentualnie prowadzonego wobec niej postępowania w przedmiocie odpowiedzialności solidarnej musi mieć prawo do skutecznego podważenia ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w ramach postępowania wymiarowego. Oznacza to, że materiały z postępowania wymiarowego stanowią istotny dowód w sprawie na okoliczność, iż zobowiązania podatkowe, za które członek zarządu miałby solidarnie odpowiadać, zostały określone w następstwie prawidłowo zgromadzonego i ocenionego materiału dowodowego, a także wskutek zastosowania adekwatnych przepisów prawa materialnego, które organ podatkowy właściwie zinterpretował. Nie wystarczy zatem dołączenie do akt samej decyzji wymiarowej, albowiem strona postępowania (osoba trzecia) nie mogłaby nawet sprawdzić, czy przedstawione w tej decyzji ustalenia znajdowały oparcie w zgromadzonym materiale dowodowym.
Co istotne, Skarżący odpowiadając na zawiadomienie organu o wszczęciu postępowania w sprawie odpowiedzialności osoby trzeciej za zobowiązania Spółki, zakwestionował istnienie zaległości podnosząc uprawnienie do zwrotu nadpłaty, złożył wniosek dowodowy o przesłuchanie świadków i co najistotniejsze podniósł, że nie dysponuje i nie może dysponować żadną dokumentacją Spółki C. a dowodem w sprawie mogą być księgi podatkowe tej Spółki.
Wskazać należy, że skuteczne podważanie ustaleń faktycznych możliwe jest wówczas, gdy znane są dowody, w oparciu o które dokonano tych ustaleń. Co do zasady podważanie ustaleń organu polega bowiem na wykazywaniu dokonania przez organ błędnej oceny zgromadzonych dowodów (z pominięciem zasad logicznego myślenia, doświadczenia życiowego itp.). A zatem dla podważenia ustaleń organu niezbędna jest możliwość zapoznania się z dowodami, które były podstawą tych ustaleń. Bez dostępu do tych dowodów brak jest też możliwości skutecznego zgłaszania wniosków dowodowych – kontrdowodów.
Prawo do skutecznego podważania ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych nie przejawia się zatem tylko w możliwości wnoszenia środków odwoławczych, lecz ma wyraz znacznie szerszy, oparty o zasadę zapewnienia stronie czynnego udziału w postępowaniu podatkowym (vide art. 123§1 O.p.). Konkretyzację tej zasady stanowi art. 188 O.p. przyznający inicjatywę dowodową również stronie postępowania oraz art. 200§1 O.p. zobowiązujący organ (przed wydaniem decyzji) do wyznaczenia stronie siedmiodniowego terminu do wypowiedzenia się w sprawie zebranego materiału dowodowego.
Mając to wszystko na uwadze Sąd stwierdza, że organ naruszył art. 216§1 i 2 w zw. z art. 211 w zw. z art. 219, art. 180 i art. 178 O.p., poprzez niewłączenie do akt niniejszej sprawy akt postępowania zakończonego wydaniem decyzji wymiarowej wobec Spółki. Organ naruszył również art. 121§2 O.p., poprzez niepoinformowanie Skarżącego o możliwości podważania ustaleń i kwalifikacji decyzji wymiarowej. Organ naruszył wreszcie art. 123§1 w zw. z art. 200§1 i art. 187§1 O.p., poprzez uniemożliwienie Skarżącej wypowiedzenia się w sprawie materiału dowodowego, zgromadzonego w zakresie gwarantującym mu należyte prawo do obrony.
Zaniechanie powyższych czynności powoduje, że to czy Skarżący w toku niniejszej sprawy podważał ustalenia dokonane w decyzji wymiarowej ma znaczenie wtórne. Kluczowe jest bowiem to, czy Skarżącemu stworzono warunki procesowe gwarantujące jej prawo do obrony. Trzeba ponadto pamiętać, że dotychczasowa praktyka organów podatkowych oraz orzecznictwo sądowe zasadniczo wykluczały możliwość weryfikacji decyzji wymiarowych w ramach postępowań w przedmiocie orzeczenia o odpowiedzialności solidarnej osoby trzeciej. Trudno zatem stawiać Skarżącemu zarzut, że nie antycypowała, iż może zapaść orzeczenie TSUE, które sprawi, że związanie organu orzekającego o odpowiedzialności osoby trzeciej decyzją wymiarową wydaną wobec spółki kapitałowej, nie będzie stanowiło przeszkody aby skutecznie podważać ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane w ramach postępowania wymiarowego.
Przy czym zauważyć należy, że w samej skardze Skarżący kwestionuje samo powstanie i istnienie zaległości podatkowych Spółki, kwestionuje również ustalenia organu podatkowego co do istnienia zobowiązań określonych decyzją wymiarową.
W tych okolicznościach sprawy, mając na względzie stanowisko TSUE wyrażone w wyroku z 27 lutego 2025r. w sprawie C-277/24 (Adjak), organ obowiązany był włączyć do akt rozpoznanej sprawy materiał dowodowy stanowiący podstawę ustaleń Naczelnika Urzędu Skarbowego Kraków-Prądnik dokonanych w ramach postępowania wymiarowego zakończonego decyzją tego organu z dnia 8 sierpnia 2019r. Włączenie dowodów z postępowania wymiarowego prowadzonego wobec Spółki było niezbędne dla zapewnienia Skarżącemu prawa do skutecznego podważenia ustaleń faktycznych i kwalifikacji prawnych dokonanych przez organ podatkowy w postępowaniu wymiarowym, w ramach którego wydana została ww. decyzja wobec Spółki.
Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, w pełni zgadza się z argumentacją zaprezentowaną w orzeczeniach wojewódzkich sądów administracyjnych, które w ślad za wyrokiem TSUE w sprawie C-277/24 przyznają osobom trzecim prawo podważenia ustaleń poczynionych w decyzji wydanej wobec spółki kapitałowej jako realizację ich prawa do obrony, posługując się nią dla uzasadnienia wyroku wydanego w sprawie niniejszej (zob. m.in. wyroki WSA w Warszawie: z 14 marca 2025r., sygn. akt III SA/Wa 2810/24; z 25 kwietnia 2025r., sygn. akt III SA/Wa 86/25; z 25 kwietnia 2025r., sygn. akt III SA/Wa 223/25; z 25 kwietnia 2025r., sygn. akt III SA/Wa 226/25; z 8 maja 2025r., sygn. akt III SA/Wa 1493/23; z 16 maja 2025r., sygn. akt III SA/Wa 1885/23; z 22 maja 2025r., sygn. akt III SA/Wa 473/25, z 27 czerwca 2025r., sygn. akt III SA/Wa 570/25. Orzeczenia, których sygnatury przywołano w uzasadnieniu, dostępne są na stronie internetowej orzeczeń sądów administracyjnych: https://orzeczenia.nsa.gov.pl, (CBOSA).
W związku z powyższym Sąd stwierdza, że jakkolwiek decyzja z dnia 8 sierpnia 2019r. bezwzględnie wywołuje skutki prawne wobec podatnika – Spółki, gdyż Spółka była stroną postępowania wymiarowego, to może okazać się, że nie wywoła skutków prawnych wobec Skarżącego, jako osoby trzeciej.
Uznać zatem należy, że w postępowaniu w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej decyzja wymiarowa wydana wobec podatnika (spółki) nie ma statusu prejudykatu, lecz dokumentu urzędowego (art. 194 O.p.). Dokumentowi temu przysługuje domniemanie wiarygodności – jest to jednak domniemanie wzruszalne. Wobec tego możliwe jest przeprowadzenie przeciwdowodu wobec tego dokumentu i w rezultacie zakwestionowanie wymiaru podatku wynikającego z decyzji. W ten sposób osoba trzecia (członek zarządu spółki) może skutecznie zakwestionować ustalenia faktyczne i kwalifikacje prawne dokonane w postępowaniu wymiarowym prowadzonym wobec podatnika (spółki).
Decyzją wymiarową – jako aktem o indywidualnym charakterze – jest związany jej adresat (podatnik), który brał udział w charakterze strony i w świetle art. 212 zd. pierwsze O.p. organ podatkowy, który ją wydał (i który jest nią związany od chwili jej doręczenia). Nie jest nią związana osoba trzecia (członek zarządu spółki) ani organ podatkowy orzekający w przedmiocie odpowiedzialności osoby trzeciej.
Ponownie rozpoznając sprawę organy dołączą zatem do akt niniejszej sprawy akta postępowania wymiarowego i wyda w tym przedmiocie stosowne postanowienie, które doręczy Skarżącemu. Następnie, organ wyda i doręczy Skarżącemu postanowienie na podstawie art. 200§1 O.p., czyli wyznaczające siedmiodniowy termin do wypowiedzenia się w sprawie zebranego (uzupełnionego w sposób wskazany powyżej) materiału dowodowego.
Uchylając zaskarżoną decyzję Sąd miał na uwadze, że wyrok w sprawie C-277/24 ma charakter precedensowy i przełomowy jeśli chodzi o uprawnienia procesowe osoby trzeciej w sprawach dotyczących jej odpowiedzialności solidarnej za zaległości podatkowe spółek kapitałowych. Podważona została w nim bowiem prezentowana konsekwentnie w praktyce organów i orzecznictwie sądowym doktryna związania decyzją wymiarową wydaną wobec spółki oraz braku podstaw do kwestionowania przez osobę trzecią (w postępowaniu, w którym jest stroną) podstaw faktycznych i prawnych tejże decyzji.
Rodzi się zatem pytanie, czy sąd administracyjny może w ogóle zarzucać organowi podatkowemu naruszenie prawa wpisujące się w przyjętą i ugruntowaną praktykę, a konkretnie zgodną z tą praktyką interpretację przepisów prawa podatkowego, która przed wydaniem analizowanego wyroku TSUE nie budziła w orzecznictwie większych wątpliwości?
Na tak postawione pytanie należy udzielić odpowiedzi twierdzącej, gdyż TSUE wskazał wyraźnie, że dotychczasowa praktyka orzecznicza (organów i nota bene sądów) kolidowała z prawem do obrony i zasadą proporcjonalności, czyli z art. 47 Karty Praw Podstawowych i art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej. Zasada pierwszeństwa prawa unijnego nad krajowym powoduje natomiast, że w przypadku sprzeczności między normami prawa unijnego a normami prawa krajowego, pierwszeństwo mają normy unijne. Oznacza to, że sądy krajowe muszą stosować prawo unijne, nawet jeśli jest ono sprzeczne z prawem krajowym oraz wykładać przepisy prawa krajowego w zgodzie z prawem unijnym. W konsekwencji, jeśli organ dopuścił się naruszenia prawa (w tym wypadku procesowego), gdyż interpretował i stosował krajowe przepisy procesowe w sposób sprzeczny z art. 47 Karty Praw Podstawowych i art. 5 ust. 4 Traktatu o Unii Europejskiej, zaś uchybienie to mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, to sąd rozpoznający skargę jest obowiązany stosować art. 145§1 pkt 1 lit. c) ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tekst jedn. Dz.U. z 2026r., poz. 143)
W tym wypadku nie jest szczególności istotne, czy kwestia pozbawienia strony (Skarżącemu) prawa do obrony była podnoszona w toku postępowania podatkowego czy też w skardze. Wszak na podstawie art. 134§1 p.p.s.a., sąd orzeka w granicach sprawy i nie jest związany wnioskami i zarzutami skargi.
Sąd stwierdza zatem, że ocena prawidłowości zastosowania przez organ art. 116§1 i 2 O.p. jest obecnie przedwczesna. DIAS musi bowiem najpierw uzupełnić zgromadzony dotychczas materiał dowodowy w sposób wynikający z przedstawionych wcześniej wytycznych Sądu, a następnie określić jaki jest ostateczny kształt zobowiązań Spółki w podatku od towarów i usług, za które miałaby odpowiadać Skarżąca.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że zaskarżona decyzja podlegała uchyleniu na podstawie art. 145§1 pkt 1 lit. b) i c) p.p.s.a. Sąd uchylił także decyzję organu I instancji (art. 135 p.p.s.a.) gdyż było to niezbędne do końcowego załatwienia sprawy.
O kosztach postępowania orzeczono w oparciu o art. 200 w zw z art. 209 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę 500,00 zł składa się zwrot wpisu od skargi uiszczonego przez Skarżącego.