Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z dnia 18 grudnia 2024 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ odwoławczy", po rozpatrzeniu odwołania M. B., dalej: "podatnik", "skarżący", utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Pierwszego Urzędu Skarbowego w Lublinie, dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ pierwszej instancji", z dnia 8 sierpnia 2024 r. odmawiającą stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2021 r., w kwocie 398.431 zł.
Z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy wynika, że Naczelnik Urzędu Skarbowego pismem z 19 września 2023 r., w związku z czynnościami sprawdzającymi u podatnika dotyczącymi transakcji wymienionych w decyzji oraz utratą prawa do zaliczenia wydatków wynikających z faktur dokumentujących te transakcje do kosztów uzyskania przychodów, wezwał podatnika do złożenia korekty deklaracji PIT-36L za 2021 r. W odpowiedzi na wezwanie, podatnik poinformował, że w związku z transakcjami opisanymi w wezwaniu, dotyczącymi faktur wystawionych przez kontrahenta – D. S. w poszczególnych miesiącach 2021 r., wystąpił do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z wnioskiem o udzielenie interpretacji podatkowej. Do pisma załączył on interpretację indywidualną Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej z dnia 22 grudnia 2020 r., nr 0111-KDIB2-1.4010.400.2020.1.PB, wydaną w sprawie innego podmiotu. 26 października 2023 r. oraz 17 listopada 2023 r. do organu pierwszej instancji wpłynęły korekty zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-36L za 2021 r., w których podatnik zadeklarował koszty uzyskania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej pomniejszone o kwotę 2.097.005,19 zł oraz podatek w wysokości 977.581 zł. Podatek do zapłaty wykazany w korekcie deklaracji złożonej 26 października 2023 r. wynosił 286.334 zł, a w korekcie złożonej 17 listopada 2023 r. - 226.585 zł. W uzasadnieniu przyczyn korekty deklaracji podatnik wyjaśnił, że korekta wynika z obowiązku niezaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztów uzyskania przychodów w łącznej kwocie 2.097.005,19 zł z tytułu faktur VAT wystawionych przez dostawcę (art. 22p ust. 1 pkt 2 ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych).
8 kwietnia 2024 r. oraz 9 maja 2024 r. podatnik złożył kolejne korekty zeznania o wysokości osiągniętego dochodu (poniesionej straty) PIT-36L za 2021 r., deklarując koszty uzyskania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej powiększone o kwotę 2.097.005,19 zł oraz podatek należny w kwocie 579.150 zł. W uzasadnieniu przyczyn tej korekty deklaracji podatnik wyjaśnił, że wynika ona z tytułu zapłaty na prawidłowy rachunek znajdujący się w wykazie podatników VAT i dotyczy rozliczeń ze wskazanym wyżej kontrahentem. Pierwotna płatność za faktury zakupu została dokonana na rachunek bankowy niezamieszczony w wykazie podatników VAT. Kontrahent podatnika dokonał zwrotu tych zapłat, a podatnik dokonał ponownej zapłaty na rachunek kontrahenta dostawcy zgłoszony i widniejący w wykazie podatników VAT, co uprawniało go do zaliczenia w poczet kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z zapłatą za dostarczone przez kontrahenta towary.
Pismem wniesionym drogą elektroniczną (e-Urząd Skarbowy) 12 czerwca 2024 r., na podstawie art. 75 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.), dalej: "o.p.", podatnik zwrócił się do Naczelnika Urzędu Skarbowego z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty podatku dochodowego od osób fizycznych za 2021 r., w kwocie 398.431 zł, stanowiącej różnicę między podatkiem należnym z pierwotnego zeznania a podatkiem należnym wynikającym z korekt. W uzasadnieniu wniosku podatnik wskazał, że jego kontrahent dokonał zwrotu zapłaty za dostarczone towary. Następnie podatnik dokonał ponownej zapłaty na rachunek kontrahenta zgłoszony i widniejący w wykazie podatników VAT, co jak uważa, uprawniało go do zaliczenia w poczet kosztów uzyskania przychodów wydatków związanych z zapłatą za dostarczone przez kontrahenta towary. Podatnik przedłożył faktury wystawione przez firmę kontrahenta, zwiększające kwotę kosztów uzyskania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej w 2021 r., spis z natury na 31 grudnia 2020 r. i 31 grudnia 2021 r., ewidencję środków trwałych, rachunek zysków i strat za poszczególne miesiące, przelewy składek ZUS (historia operacji) i deklaracje DRA i RCA.
Po przeprowadzeniu postępowania, wskazaną wyżej decyzją z dnia 8 sierpnia 2024 r. organ pierwszej instancji odmówił podatnikowi stwierdzenia nadpłaty w podatku dochodowym od osób fizycznych za 2021 r., w żądanej kwocie. W odwołaniu od tej decyzji podatnik zarzucił naruszenie art. 2a oraz art. 120, art. 121 § 1 o.p. poprzez uznanie, że zaliczenie wydatków do kosztów uzyskania przychodów możliwe jest w roku podatkowym, w którym dokonano prawidłowych płatności z zachowaniem ustawowych warunków, pomimo braku podstawy prawnej do takiego działania, przy czym ewentualne wątpliwości co do treści przepisów prawa powinny być rozstrzygane na korzyść podatnika, a to powinno prowadzić do wniosku, że w korekcie deklaracji podatkowej za 2021 r. podatnik prawidłowo rozliczył koszty uzyskania przychodów oraz prawidłowo określił kwotę nadpłaty za ten okres. Podatnik zarzucił też naruszenie art. 9 ust. 1, ust. 1a i ust. 2, art. 22 ust. 1 i ust. 5 w związku z art. 22p ust. 1 pkt 2 i ust. 2 ustawy z dnia 26 lipca 1991 r. o podatku dochodowym od osób fizycznych (Dz.U. z 2024 r. poz. 226 ze zm.), dalej: "u.p.d.o.f.", poprzez niewłaściwe zastosowanie i uznanie, że zaliczenie wydatków do kosztów uzyskania przychodów możliwe jest w roku podatkowym, w którym dokonano prawidłowych płatności z zachowaniem ustawowych warunków, w sytuacji gdy dokonanie przelewów przez podatnika na rachunek bankowy kontrahenta tytułem zapłaty za faktury oraz możliwość zaliczenia tych wydatków do kosztów uzyskania przychodów nie jest kwestionowane przez organ podatkowy, co tym samym stanowi o tym, że brak jest podstaw do zastosowania sankcji w postaci utraty możliwości zaliczenia do kosztów prawidłowo poniesionych wydatków.
W uzasadnieniu odwołania podatnik tłumaczył, że w 2021 r., dokonał płatności za należności wynikające z faktur wystawionych przez kontrahenta na rachunek bankowy nie znajdujący się na tzw. białej Liście podatników VAT. Ze względu na brak zgłoszenia powyższego faktu w odpowiednim terminie do właściwego organu, miał obowiązek zmniejszyć koszty uzyskania przychodów, zatem takiej korekty dokonał pod koniec 2023 r. W 2024 r. doszło do zwrotu przez kontrahenta należności zapłaconych w 2021 r. i ponownej płatności, ale tym razem na rachunek kontrahenta znajdujący się już na wskazanej liście. W ocenie podatnika wydatki powinny podlegać zaliczeniu do kosztów uzyskania przychodów w 2021 r., a nie w roku podatkowym, w którym dokonano prawidłowych płatności z zachowaniem ustawowych warunków, a tak wskazał Naczelnik Urzędu Skarbowego. Na poparcie prezentowanego stanowiska podatnik wskazał pismo Podsekretarza Stanu w Ministerstwie Finansów Jana Sarnowskiego z dnia 6 marca 2020 r. stanowiące odpowiedź na interpelację poselską nr 2109 posła Tomasza Rzymkowskiego, a także interpretacje Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej: z 27 grudnia 2023 r. nr 0115-KDIT3.4011.679.2023.2.DP; z 26 marca 2024 r., nr 0113-KDIPT2-1.4011.71.2024.1.MAP oraz z 13 grudnia 2023 r., nr 0114-KDIP3-1.4011.899.2023.4.EC.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej utrzymując w mocy decyzję organu pierwszej instancji odwołał się w pierwszej kolejności do treści i znaczenia przepisów art. 120, art. 127, art. 122, art. 191 o.p. W dalszej kolejności organ odwoławczy przytoczył niesporny stan faktyczny sprawy, podzielając oceny Naczelnika Urzędu Skarbowego. Następnie organ odwoławczy wskazał na treść art. 72 § 1 pkt 1, art. 72 § 2 pkt 1 art. 73 § 1 pkt 1, art. 73 § 2 pkt 1, art. 75 o.p dotyczące nadpłaty, a następnie art. 22 ust. 1 u.p.d.o.f. stanowiący co jest kosztem uzyskania przychodów. Organ odwoławczy akcentował przy tym, że kosztami uzyskania przychodów są wszelkie racjonalne i gospodarczo uzasadnione wydatki związane z prowadzoną działalnością, zaś zaliczenie konkretnego wydatku do kosztów uzyskania przychodów dopuszczalne jest jedynie w sytuacji działań podatnika zgodnych z prawem. Następnie organ odwołał się do treści art. 19 ustawy z dnia 6 marca 2018 r. - Prawo przedsiębiorców (Dz.U. z 2024 r. poz. 236), dalej: "P.p.",
Organ odwoławczy akcentował przy tym, że istotą wskazanego obowiązku wynikającego z przepisów ustawy podatkowej jest stworzenie warunków umożliwiających większą przejrzystość gospodarki finansowej prowadzonej przez przedsiębiorców, a obowiązek dokonywania lub przyjmowania płatności związanych z wykonywaną działalnością gospodarczą za pośrednictwem rachunku płatniczego ogranicza możliwość uchylania się od zapłaty podatków oraz ukrywania obrotów.
Dalej organ odwoławczy przytoczył treść art. 96b ust. 1 i ust. 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2020 r. poz. 106 ze zm.), dalej: "u.p.t.u.", które stanowią, że: Szef Krajowej Administracji Skarbowej prowadzi w postaci elektronicznej wykaz podmiotów - tzw. biała Lista podatników VAT:
1) w odniesieniu do których naczelnik urzędu skarbowego nie dokonał rejestracji albo które wykreślił z rejestru jako podatników VAT;
2) zarejestrowanych jako podatnicy VAT, w tym podmiotów, których rejestracja jako podatników VAT została przywrócona.
Wykaz tych podmiotów jest zaś udostępniany w Biuletynie Informacji Publicznej na stronie podmiotowej urzędu obsługującego ministra właściwego do spraw finansów publicznych w sposób umożliwiający sprawdzenie, w tym automatycznie, czy podmiot znajduje się w wykazie na wybrany dzień, przypadający nie wcześniej niż w okresie 5 lat poprzedzających rok, w którym podmiot jest sprawdzany. Dane tego podmiotu są udostępniane według stanu na wybrany dzień, z wyjątkiem danych, o których mowa w ust. 3 pkt 1-3, które są udostępniane według stanu na dzień sprawdzenia. Biała Lista podatników VAT, jako publiczny rejestr ma służyć przejrzystości transakcji oraz zapobieganiu finansowym przestępstwom i stanowi źródło podstawowej informacji o faktycznym statusie działalności prowadzonej przez podatników. Służy on jako jeden z podstawowych i obiektywnych instrumentów weryfikacji podatników w obrocie gospodarczym, w tym weryfikacji rachunku kontrahenta.
Dalej Dyrektor Izby Administracji Skarbowej przytoczył treść art. 22p ust. 1 oraz art. 22p ust. 2 u.p.d.o.f. wskazując, że wykładnia językowa wyżej wymienionych przepisów prawa jest jasna i jednoznaczna i nie wzbudza wątpliwości interpretacyjnych. Ustawodawca w treści art. 22p ust. 1 u.p.d.o.f. literalnie i wprost określił, że podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą "nie zaliczają" do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 P.p., tj. transakcji, której wartość przekracza 15.000 zł została dokonana bez pośrednictwa rachunku płatniczego lub została dokonana przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 u.p.t.u. - w przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług, potwierdzonych fakturą, dokonanych przez dostawcę towarów lub usługodawcę zarejestrowanego na potrzeby podatku od towarów i usług jako podatnik VAT czynny, lub pomimo zawarcia na fakturze wyrazów "mechanizm podzielonej płatności" zgodnie z art. 106e ust. 1 pkt 18a ustawy, została dokonana z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności określonego w art. 108 ust. 1a.
Organ odwoławczy wyjaśnił, że użyte w art. 22p ust. 1 u. p.d.o.f. wyrażenie "nie zaliczają" przesądza o tym, że płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 P.p. dokonana przelewem na rachunek inny niż zawarty na dzień zlecenia przelewu w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 u.p.t.u. (w przypadku dostawy towarów lub świadczenia usług, potwierdzonych fakturą, dokonanych przez dostawcę towarów lub usługodawcę zarejestrowanego na potrzeby podatku od towarów i usług jako podatnik VAT czynny) nie podlega zaliczeniu do podatkowych kosztów uzyskania przychodów. Przepis art. 22p ust. 1 u.p.d.o.f. jednoznacznie wskazuje, że sankcja braku możliwości zaliczenia wydatków do kosztów uzyskania przychodów odnosi się do dokonania płatności przelewem na rachunek inny niż zawarty "na dzień zlecenia przelewu" w wykazie podmiotów, o którym mowa w art. 96b ust. 1 u.p.t.u. W przypadku zaliczenia do kosztów uzyskania przychodów kosztu w tej części, w jakiej płatność dotycząca transakcji określonej w art. 19 P.p. została dokonana z naruszeniem wskazanych obowiązków, podatnicy prowadzący pozarolniczą działalność gospodarczą w tej części winni zmniejszyć koszty uzyskania przychodów albo zwiększyć przychody. W przypadku braku możliwości zmniejszenia kosztów uzyskania przychodów - w miesiącu, w którym odpowiednio została dokonana płatność bez pośrednictwa rachunku płatniczego, został zlecony przelew albo płatność została dokonana z pominięciem mechanizmu podzielonej płatności podatnicy odpowiednio zwiększają przychody Treść art. 22p ust. 2 u. p.d.o.f. wskazuje zatem, że przesłankę zaliczenia konkretnego wydatku do kosztów uzyskania przychodów stanowi nie tylko dokonanie płatności na prawidłowy rachunek wskazany w ustawie, ale również czas dokonania prawidłowych płatności (dzień, miesiąc a w konsekwencji rok).