W ocenie organów z zebranego materiału dowodowego wynika, że kwota 50.000 zł ujęta w paragonie fiskalnym wystawionym w sprawie Z. D. i jej córek oraz wykazana w podatkowej księdze przychodów i rozchodów podatnika stanowi przychody podatnika, a jego wystawienie nie było wynikiem omyłki. Wskazane osoby były wprawdzie klientkami C. , tj. firmy żony podatnika, którą jednak podatnik reprezentował. Wpłata od zakładu ubezpieczeń wpłynęła na rachunek podatnika. Zdaniem organów podatkowych wskazana kwota stanowiła należność podatnika za czynności obsługi prawnej na rzecz firmy żony. Organy nie dały wiary wyjaśnieniom podatnika, że wskazany paragon jako wystawiony przez omyłkę, został anulowany w dacie jego wystawienia, ponieważ dysponuje jego kserokopią wykonaną po dacie wystawienia, z której nie wynika by on był anulowany. Organy nie dały również wiary, że podatnik w ramach swojej działalności gospodarczej reprezentował firmy należące do żony nieodpłatnie. Firmy te, wezwane w postępowaniu podatkowym do przedstawienia wyjaśnień, przedstawiły wyjaśnienia złożone w ich imieniu przez podatnika, że współpraca z firmą podatnika mogła mieć miejsce i, o ile zaistniała, była dokumentowana rachunkami i fakturami. Częściowo natomiast podatnik reprezentując wskazane firmy odmówił wyjaśnień, powołując się na ochronę danych osobowych.
Niezaewidencjonowany przychód stanowi również wpłata w wysokości 12.996,42 zł od spółki G. . Podatnik raz wyjaśniał, że ta wpłata stanowi zaciąganą przez niego od spółki pożyczkę, innym razem, że to zwrot pożyczki udzielonej spółce, albo zaliczka na poczet usług długoterminowych, które (po upływie 4. lat) "nie zostały finalnie zakończone". Zdaniem organu podatnik nie przedstawił wiarygodnych dowodów, które by potwierdziły, że wskazana wpłata nie stanowi jego przychodu z działalności gospodarczej.
Odwołując się do art. art. 113 ust. 1, 5 i 9 ustawy o podatku od towarów i usług (Dz.U. z 2024 r. poz. 361 ze zm.), dalej: "u.p.t.u.", Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że sprzedaż usług dokonana 14 listopada 2016 r. jest transakcją, która spowodowała przekroczenie przez przychód podatnika kwoty 150.000 zł. Świadczone przez podatnika usługi w zakresie dochodzenia roszczeń nie podlegają zaś zwolnieniu od podatku, o którym mowa w art. 43 ust. 1 pkt 37 u.p.t.u. Zatem należy uznać, że podatnik utracił zwolnienie od podatku od towarów i usług z dniem 14 listopada 2016 r., począwszy od czynności udokumentowanej rachunkiem 01/11/2016 ze wskazanej daty ,ujętej pod poz. 84 w podatkowej księdze przychodów i rozchodów.
Następnie organ odwoławczy wskazał na obowiązek podatnika prowadzenia stosownej ewidencji wynikający z art. 109 ust. 3 u.p.t.u. oraz art. 193 § 1 i 2 o.p. dotyczący prowadzenia ksiąg podatkowych. Jak podał organ odwoławczy, w rozpatrywanej sprawie nie zastosowano żadnej z wymienionych w art. 23 § 3 o.p. metod szacowania. Mając na uwagę rodzaj i specyfikę prowadzonej przez podatnika działalności gospodarczej, zastosowano indywidualną metodę szacowania. Organ podatkowy dokonując szacowania podstawy opodatkowania wziął pod uwagę, że w ramach prowadzonej działalności gospodarczej podatnik uzyskał przychody z tytułu:
- usługi podnajmu nieruchomości w 2016 r. oraz 2017 r., wartość przychodów z tego tytułu została przyjęta na podstawie okazanej umowy;
- usług pośrednictwa w dochodzenia roszczeń od towarzystw ubezpieczeniowych w 2016 r. oraz 2017 r., wartość przychodów z tego tytułu wyliczona została w oparciu o średnią uzyskaną prowizję lub różnicę pomiędzy kwotą odszkodowania wpłaconą na rachunek bankowy a kwotą wypłaconą klientowi;
- wynagrodzenia od C. J. C. oraz O. sp. z o.o. w 2016 r. oraz 2017 r., za prowadzenie spraw klientów tych firm, wartość przychodów wyliczona została w oparciu o średnią prowizję,
- wpływów na rachunek bankowy od klientów w 2017 r.,
- rozliczenia z H. sp. z o.o. w 2016 r., wartość przychodu wyliczona została w oparciu o przedstawione raporty po uwzględnieniu zaewidencjonowanych przez podatnika przychodów za te okresy;
- kryptowalut za 2017 r.,
- wpływów środków na rachunek bankowy w 2016 r. od G. sp. z o.o.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego podatnik, wnosząc o uchylenie decyzji organów obu instancji oraz o przeprowadzenie przez Sąd dowodów z załączonych dokumentów, zarzucił naruszenie:
1. art. 120 i art. 121 § 1 o.p. poprzez nadużycie przez organy podatkowe prawa w wyniku podjęcia przez organ pierwszej instancji czynności polegającej na zawiadomieniu w dniu 23 marca 2021 r. ze względu na zbliżający się termin przedawnienia wewnętrznej komórki ds. karnych skarbowych, w efekcie którego to zawiadomienia rok później doszło do wszczęcia postępowania przygotowawczego w dniu 1 marca 2022 r., a następnie sporządzenia zawiadomienia z dnia 14 września 2022 r., doręczonego 28 września 2022 r., na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c o.p. o zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za grudzień 2016 r. i cały 2017 r., tj. na trzy miesiące przed upływem terminu przedawnienia za grudzień 2016 r. i miesiące od stycznia do listopada 2017 r., przy czym wszczęte postępowanie przygotowawcze zostało zawieszone na czas niniejszego postępowania i do dnia złożenia skargi nie zostało zakończone, co świadczy o tym, że zostało ono wszczęte wyłącznie w celu wywołania skutku w postaci zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego, nie zaś w celu realizacji celów przewidzianych w ustawie karnej;
2. art. 70 § 1 w zw. z art. 70 § 6 pkt 1 i w zw. z art. 70c o.p. poprzez błędną wykładnię tych przepisów polegającą na przyjęciu, że dochodzi do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w sytuacji, gdy wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, do którego nawiązuje art. 70 § 6 pkt 1 o.p., zostaje dokonane przez organ działający na skutek zawiadomienia złożonego do siebie przez ten sam organ, zanim w sprawie podatkowej zgromadzone zostały dowody i wydana decyzja określająca zaległość podatkową, zaś po przeprowadzeniu czynności pro forma w postaci przedstawienia zarzutów i przesłuchaniu podejrzanego postępowanie przygotowawcze zostało 24 września 2022 r. zawieszone, gdy tymczasem prawidłowa wykładnia powinna prowadzić do ustalenia, że w opisanym przypadku rzeczywistym celem wszczęcia postępowania było zawieszenie biegu terminu przedawnienia poprzez doręczenie podatnikowi zawiadomienia, o którym jest mowa w art. 70c o.p., co z kolei stanowi nadużycie prawa i jako sprzeczne z celem i funkcją wyżej wskazanych przepisów, a także art. 2 i art. 7 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej nie powinno prowadzić do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego;
3. art. 113 ust. 1 u.p.t.u. poprzez błędne zastosowanie, w wyniku niewłaściwego ustalenia wysokości obrotu osiągniętego przez skarżącego w 2016 r., gdyż organ przyjął, że obrót wyniósł 150.881,91 zł, podczas gdy rzeczywista wartość nie przekroczyła ustawowego limitu zwolnienia z podatku, który w 2016 r. wynosił 150.000 zł, w konsekwencji organ bezpodstawnie uznał, że skarżący utracił prawo do zwolnienia podmiotowego z podatku od towarów i usług, co skutkowało nałożeniem obowiązku rejestracji jako czynny podatnik podatku od towarów i usług oraz obciążeniem dodatkowymi zobowiązaniami podatkowymi;
4. art. 191 o.p. poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów polegającej na tym, że błędnie przypisano skarżącemu przychód w kwocie 50.000 zł wynikający z anulowanego paragonu, który omyłkowo został wystawiony z kasy fiskalnej K. A. C., a nie C. J. C., co potwierdzają wyroki sądów powszechnych, dokumenty takie jak protokół anulowania, zeznania przesłuchanych świadków oraz zeznania strony jednoznacznie wskazujące na to, że Z. D., B. A. oraz A. B. nie pozostawały klientkami K. A. C., w związku z czym skarżący nie przyjął żadnego wynagrodzenia związanego z obsługą wyżej wymienionych osób przez C. J. C., a także poprzez dokonanie dowolnej a nie swobodnej oceny dowodów polegającej na tym, że błędnie przyjęto, iż za obsługę klientów C. J. C. lub O. , których wynagrodzenia były ujmowane w księgach przychodu z tytułu usług świadczonych na rzecz klientów przez te podmioty, K. A. C. przyjmowała wynagrodzenie prowizyjne, w wysokości 11,85%, w sytuacji, gdy w części spraw wymienionych przez organ w decyzji skarżący działał bezpłatnie wyłącznie jako pełnomocnik firmy małżonki, zatem nie otrzymywał z tego tytułu żadnej prowizji;
5. art. 210 § 1 pkt 6 w zw. z art. 121 § 1 o.p. na skutek braku wyczerpującego odzwierciedlenia toku rozumowania organu, w szczególności w odniesieniu do opisu przychodów uzyskiwanych na skutek przelewów środków pieniężnych od ubezpieczycieli, ze wskazaniem, że w postępowaniu przed ubezpieczycielem skarżący został zidentyfikowany wg NIP [...] mimo działania jako pełnomocnik innego podmiotu, bądź poprzez niewskazanie w jaki sposób w danym postępowaniu przed ubezpieczycielem skarżący był identyfikowany przez ubezpieczyciela, co równocześnie skutkowało brakiem zidentyfikowania roli pełnionej przeze skarżącego w poszczególnych postępowaniach, gdzie współpracując ze spółką O. oraz C. J. C. skarżący pełnił m.in rolę podmiotu rozdzielającego środki pieniężne jako pełnomocnik wyżej wskazanych podmiotów;
6. art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 o.p. poprzez brak wszechstronnego wyjaśnienia sprawy w wyniku dokonania dowolnej, selektywnej i nieobiektywnej oceny zebranego materiału dowodowego, przejawiającej się w bezzasadnym przyjęciu, jakoby skarżący świadczył jako K. A. C. usługi na rzecz wymienionych w decyzji osób i ustalenia wynagrodzenia prowizyjnego za te usługi w wysokości 24,42%, w sytuacji gdy część wskazanych przez organ osób nie było klientami skarżącego, a kwoty do których organ bezpodstawnie zastosował samowolnie określoną stawkę prowizyjną były inne niż wskazuje w decyzji, kilkukrotnie dublując wynagrodzenie, zwiększając tym samym bezpodstawnie przychód K. A. C.;
7. art. 23 § 5 o.p. poprzez jego niezastosowanie polegające na określeniu metody oszacowania podstawy opodatkowania w wysokości nie zbliżonej do rzeczywistej podstawy opodatkowania, co w konsekwencji skutkowało przyjęciem metody nieprzystającej do rzeczywistości gospodarczej, poprzez przyjęcie jako średniej prowizji jaką organ ustalił wobec jednego z wielu i drugiej prowizji za pośrednictwo, którą ustalił względem rzekomej klientki Z. D., co nie jest metodą szacowania, a więc nie było podstaw by w ten sposób wyliczać podstawę opodatkowania;
8. art. 187 § 1 w zw. z art. 191 o.p. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że wpłaty od spółki G. opisane w tytule przelewu jako "zaliczka" stanowią przychody z prowadzonej działalności gospodarczej w sytuacji gdy, wpłaty te stanowiły spłatę zawartych umów pożyczki omyłkowo nazwanych w przelewie zaliczkami (co nie ma wpływu na kwestie opodatkowania), gdy w rzeczywistości były to spłaty umów pożyczki udzielonych przez wspólnika spółce;
9. art. 187 § 1 w zw. z art. 191 o.p. poprzez niezebranie i nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący materiału dowodowego oraz dowolną ocenę zebranego materiału dowodowego polegającą na przyjęciu, że wpłaty od spółki G. były w pełni opodatkowane podatkiem od towarów i usług, gdy część z nich stanowiła obsługę korespondencji zwolnioną z tego podatku i nie powinna być przez organ uwzględniona;
10. art. 145 § 2 o.p. w zw. z art. 40 § 2 k.p.a. poprzez błędne uznanie przez organ, że skuteczne doręczenie decyzji odbyło się na adres elektroniczny pełnomocnika skarżącego w dniu 15 stycznia 2025 r. podczas gdy z informacji udzielonej przez byłego pełnomocnika wynika, iż za pośrednictwem skrzynki e-puap organu poinformował on organ, że nie może pełnić funkcji pełnomocnika i zostało mu wypowiedziane pełnomocnictwo szczególne oraz wniósł o kierowanie wszelkiej korespondencji na adres zamieszkania podatnika;
11. art. 145 § 1 o.p. poprzez niezastosowanie i niedoręczenie decyzji z dnia 31 grudnia 2024 r. na adres zamieszkania podatnika.
W uzasadnieniu skargi podatnik odniósł się szerzej do przedstawionych zarzutów, akcentując w szczególności przedawnienie zobowiązań podatkowych będących przedmiotem decyzji.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonej decyzji.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zaskarżoną decyzję, a także poprzedzającą ją decyzję organu pierwszej instancji należało uchylić, a postępowanie podatkowe umorzyć.
Na wstępie zaznaczyć trzeba, że zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie z kolei do treści art. 145 § 1 pkt 1 lit. a – c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.), dalej: "p.p.s.a.", uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji lub postanowienia w całości lub części następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania lub inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Jak zaś stanowi § 3. powołanego artykułu, w przypadku, o którym mowa w § 1 pkt 1 i 2, sąd stwierdzając podstawę do umorzenia postępowania administracyjnego, umarza jednocześnie to postępowanie.
Przedmiotem sporu między stronami postępowania przed sądem administracyjnym jest kwestia uprawnienia skarżącego do zwolnienia z podatku od towarów i usług ze względu na wysokość obrotu. Zdaniem organów obrót skarżącego, ustalony w prawidłowej wysokości, skarżący zaniżał bowiem obrót, przekroczył poziom przewidziany w art. 113 u.p.t.u., jako poziom uprawniający do zastosowania zwolnienia. W konsekwencji zwolnienie skarżącego z podatku od towarów i usług utraciło moc począwszy od czynności, którą przekroczono tę kwotę obrotu. Skarżący uważa ustalenia organów za błędne, zarzuca brak doręczenia mu zaskarżonej decyzji oraz przedawnienie zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją.
W pierwszej kolejności stwierdzić trzeba, że zarzut niedoręczenia skarżącemu decyzji Dyrektora Izby Administracji Skarbowej jest nieuzasadniony. Zauważyć bowiem należy, że skarżący w postępowaniu podatkowym reprezentowany był przez radcę prawnego M. F. na podstawie pełnomocnictwa szczególnego. Skarżący podnosi, że jego wypowiedzenie nastąpiło 2 września 2024 r. Zaskarżona decyzja została zaś doręczona za adres elektroniczny pełnomocnika 15 stycznia 2025 r.
Uznając wskazany zarzut za nieuzasadniony podkreślić trzeba, że ani pełnomocnik, ani skarżący nie informowali organu podatkowego o wypowiedzeniu pełnomocnictwa w okresie bezpośrednio po jego wypowiedzeniu. Organ odwoławczy udostępnił zaskarżoną decyzję z dnia 31 grudnia 2024 r. w serwisie e-Urząd Skarbowy tego samego dnia, tj. 31 grudnia 2024 r. na właściwy adres elektroniczny pełnomocnika. Ze znajdującego się w aktach podatkowych urzędowego poświadczenia doręczenia wynika, że utworzenie pierwszego urzędowego poświadczenia doręczenia nastąpiło 31 grudnia 2024 r. Utworzenie drugiego urzędowego poświadczenia doręczenia nastąpiło 8 stycznia 2025 r. Termin doręczenia wg urzędowego poświadczenia doręczenia przypadał na 14 stycznia 2025 r. Natomiast 15 stycznia 2025 r. dokument uznany został za doręczony. Z kolei jak wynika z urzędowego poświadczenia przedłożenia, radca prawny M. F. nadał do organu informację o wypowiedzeniu pełnomocnictwa w dniu 14 stycznia 2025 r., tj. po ponad 4. miesiącach po wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Jak wyżej wskazano, skarżący w ogóle zaś nie informował organu o wypowiedzeniu pełnomocnictwa. Nie ulega więc wątpliwości, że wiedza o wypowiedzeniu pełnomocnictwa radcy prawnego M. F. dotarła do organu odwoławczego czternastego dnia po udostępnieniu zaskarżonej decyzji. Radca prawny M. F. mógł zaś posiąść wiedzę o doręczeniu zaskarżonej decyzji w dniu jej udostępnienia przez organ, tj. w dniu utworzenia urzędowego poświadczenia doręczenia, co nastąpiło 31 grudnia 2025 r. (o godz. 11.17). Dodać można, że po 2 września 2024 r. do radcy prawnego M. F. organ odwoławczy skierował w formie elektronicznej także postanowienie z 4 listopada 2024 r. o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy. Zostało ono umieszczone w serwisie e-Urząd Skarbowy tego samego dnia, tj. 4 listopada 2024 r., a uznane za doręczone 18 listopada 2024 r. Doręczenie tego postanowienia nie jest kwestionowane.
Zgodnie z treścią art. 138i § 2 o.p., ustanowienie, zmiana zakresu, odwołanie lub wypowiedzenie pełnomocnictwa szczególnego wywiera skutek od dnia zawiadomienia organu podatkowego. Skoro zatem organ prowadzący postępowanie zawiadomiony został o wypowiedzeniu pełnomocnictwa dla radcy prawnego M. F. w dniu 14 stycznia 2025 r., doręczenie zaskarżonej decyzji, udostępnionej przez organ w dniu 31 grudnia 2024 r. wskazanemu radcy prawnemu należy uznać za skuteczne w stosunku do skarżącego.
W takim stanie sprawy kwestią zasadniczą stała się ocena co do przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych zaskarżonym rozstrzygnięciem. Zaskarżona decyzja wydana została bowiem w dniu 31 grudnia 2024 r., skutek doręczenia nastąpił zaś w dniu 15 stycznia 2025 r. Natomiast zobowiązanie podatkowe za grudzień 2016 r. i zobowiązania podatkowe za okresy rozliczeniowe od stycznia do listopada 2017 r. i uległyby przedawnieniu, zgodnie z art. 70 § 1 o.p., z dniem 31 grudnia 2022 r., zaś za grudzień 2017 r. z dniem 31 grudnia 2023 r.
Organ odwoławczy wskazał na zaistnienie przesłanki zawieszenia biegu terminu przedawnienia z art. 70 § 6 pkt 1 o.p. Zgodnie z powołanym przepisem bieg terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego nie rozpoczyna się, a rozpoczęty ulega zawieszeniu, z dniem wszczęcia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe, o którym podatnik został zawiadomiony, jeżeli podejrzenie popełnienia przestępstwa lub wykroczenia wiąże się z niewykonaniem tego zobowiązania. Jak zaś stanowi art. 70 § 7 pkt 1 o.p., bieg terminu przedawnienia rozpoczyna się, a po zawieszeniu biegnie dalej, od dnia następującego po dniu prawomocnego zakończenia postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe. Art. 70c o.p. wymaga, by organ podatkowy właściwy w sprawie zobowiązania podatkowego, z którego niewykonaniem wiąże się podejrzenie popełnienia przestępstwa skarbowego lub wykroczenia skarbowego, zawiadomił podatnika o nierozpoczęciu lub zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w przypadku, o którym mowa w art. 70 § 6 pkt 1, najpóźniej z upływem terminu przedawnienia, o którym mowa w art. 70 § 1 i 1a, oraz o rozpoczęciu lub dalszym biegu terminu przedawnienia po upływie okresu zawieszenia. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań objętych zaskarżoną decyzją doszło w dniu 1 marca 2022 r. ze względu na wszczęcie przez Naczelnika Urzędu Skarbowego dochodzenia:
- w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 kks w związku z art. 56 § 1 kks polegające na tym, że prowadząc działalność gospodarczą w przedsiębiorstwie K. A. C. w złożonym w dniu 7 kwietnia 2017 r. zeznaniu podatkowym PIT-36L za 2016 r. podatnik podał nieprawdę poprzez zaniżenie przychodów o kwotę 109.673,28 zł oraz zawyżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 154.388,18 zł przez co naraził podatek dochodowy od osób fizycznych za 2016 r. na uszczuplenie w wysokości 31.172 zł;
- w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 56 § 2 kks w związku z art. 56 § 1 kks w zbiegu z art. 61 § 1 kks 1 kks w związku z art. 7 § 1 kks polegające na tym, że prowadząc działalność gospodarczą w przedsiębiorstwie K. A. C. w złożonym w dniu 11 maja 2018 r. w zeznaniu podatkowym PIT-36L za 2017 r. sporządzonym na podstawie nierzetelnie prowadzonej księgi przychodów i rozchodów, podał nieprawdę poprzez zaniżenie przychodów o kwotę 271.203,76 zł oraz zaniżenie kosztów uzyskania przychodów o kwotę 59.615,14 zł przez co naraził podatek dochodowy od osób fizycznych za 2017 r. na uszczuplenie w wysokości 40.201 zł;
- w sprawie o przestępstwo skarbowe z art. 54 § 2 kks w związku z art. 54 § 1 kks w zbiegu z art. 60 § 1 kks w związku z art. 7 § 1 kks w związku z art. 6 kks polegające na tym, że prowadząc działalność gospodarczą w przedsiębiorstwie K. A. C. działając w krótkich odstępach czasu w wykonaniu tego samego zamiaru, w okresie od 1 stycznia 2017 r. do 25 stycznia 2018 r. podatnik nie prowadził ewidencji dla potrzeb podatku od towarów i usług i uchylając się od opodatkowania podatkiem od towarów i usług nie ujawnił właściwemu organowi, tj. Naczelnikowi Urzędu Skarbowego w Biłgoraju podstawy opodatkowania podatkiem od towarów i usług, podatku należnego w wysokości 53.566 zł podatku naliczonego w wysokości 3.877 zł oraz nie złożył w Urzędzie Skarbowym deklaracji VAT-7 za miesiące: grudzień 2016 r. oraz styczeń - grudzień 2017 r. przez co naraził podatek od towarów i usług na uszczuplenie w wysokości 49.679 zł.
Natomiast pismem z dnia 14 września 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego zawiadomił podatnika o zawieszeniu z dniem 1 marca 2022 r. biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego w podatku od towarów i usług za miesiące: grudzień 2016 r. oraz od stycznia do grudnia 2017 r. Zawiadomienie to zostało doręczone 28 września 2022 r.
Warunki formalne zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań skarżącego w podatku od towarów i usług za okresy rozliczeniowe objęte zaskarżoną decyzją zostały więc spełnione. Wszczęte zostało bowiem postępowanie karne skarbowe, podejrzenie popełnienia przestępstwa wiązało się z niewykonaniem zobowiązań podatkowych objętych postępowaniem, a podatnik o wszczęciu postępowania i o jego skutku polegającym na zawieszeniu biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych został zawiadomiony przed upływem terminu ich przedawnienia.
W ocenie Sądu okoliczności wskazują jednak, że postępowania karne skarbowe wszczęte zostało instrumentalnie , tj. wyłącznie w celu wywołania skutku w sferze prawa podatkowego, czyli zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych. Po wszczęciu postępowania karnego skarbowego, prowadzący je organ 16 września 2022 r. sporządził postanowienie o przedstawieniu zarzutów, ogłosił je skarżącemu 10 października 2022 r. i tego samego dnia przesłuchał go w charakterze podejrzanego. Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, ze względu na przedstawienie skarżącemu zarzutów oraz przesłuchanie go w charakterze podejrzanego brak jest podstaw, by Naczelnikowi Urzędu Skarbowego przypisywać zamiar wywołania skutku jedynie w sferze prawa podatkowego, czyli działanie instrumentalne. Jak argumentował organ odwoławczy, postępowanie przygotowawcze wszczęte zostało w oparciu o materiał dowodowy, który w sposób dostateczny uzasadniał podejrzenie popełnienia czynu zabronionego. Ponadto postępowanie to przeszło z fazy in rem do fazy ad personam, bowiem zostały skarżącemu przedstawione zarzuty.
Należy jednak zauważyć, że w dniu 24 października 2022 r. Naczelnik Urzędu Skarbowego postanowił o zawieszeniu dochodzenia na podstawie art. 114a kks ponieważ, jak wskazał w uzasadnieniu postanowienia, jego prowadzenie jest w istotny sposób utrudnione ze względu na postępowanie przed organem odwoławczym. Z tego powodu Naczelnik Urzędu Skarbowego za celowe uznał zawieszenie dochodzenia do czasu uprawomocnienia się decyzji. W uzasadnieniu zaskarżonej decyzji organ odwoławczy prezentując stanowisko, zgodnie z którym doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją nie podał, by oprócz wydania postanowienia o wszczęciu postępowania karnego skarbowego i postanowienia o przedstawieniu zarzutów, przedstawienia zarzutów skarżącemu i przesłuchania go w charakterze świadka oraz w końcu podjęcia postanowienia o zawieszeniu postępowania karnego skarbowego, podjęte były jakiekolwiek czynności.
W aktach postępowania podatkowego oprócz postanowienia o przedstawieniu zarzutów z lakonicznym uzasadnieniem, wnioskiem skarżącego o zawieszenie dochodzenia, informacji o podejmowanych czynnościach procesowych, informacji do Referatu Kontroli Podatkowej z dnia 28 lutego 2022 r., że nastąpiło wszczęcie postępowania podatkowego w podatku od towarów i usług i "Analizy" z dnia 24 lutego 2022 o objętości ok. 3. stron, brak informacji o innych czynnościach postępowania karnego skarbowego. Sąd na podstawie uzasadnienia zaskarżonej decyzji i akt sprawy nie może zatem stwierdzić, że realizowane były cele postępowania karnego skarbowego. To z kolei prowadzi do konkluzji, że postępowanie karne skarbowe zostało wszczęte dla realizacji celów z zakresu postępowania podatkowego, czyli zawieszenia biegu terminu przedawnienia zobowiązań podatkowych objętych zaskarżoną decyzją, a zatem instrumentalnie. Z tego względu nie mogło ono spowodować skutku zawieszenia biegu terminu przedawnienia wskazanych zobowiązań podatkowych, zgodnie z treścią i intencją wyrażoną przez Naczelny Sąd Administracyjny w uchwale z dnia 24 maja 2021 r., sygn. akt I FPS 1/21. Jak wynika z tej uchwały, ocena przesłanek zastosowania przez organ podatkowy art. 70 § 6 pkt 1 o.p. mieści się w granicach sprawy sądowej kontroli legalności decyzji. W uzasadnieniu powołanej uchwały Naczelny Sąd Administracyjny wskazał, że analiza dokonywana w ramach rozpatrywania sprawy sądowoadministracyjnej nie może pomijać zagadnienia, czy na tle okoliczności danej sprawy podatkowej, związanych z bytem zobowiązania podatkowego, wszczęcie postępowania w sprawie o przestępstwo skarbowe lub wykroczenie skarbowe nie miało pozorowanego charakteru i nie służyło jedynie wstrzymaniu biegu terminu przedawnienia zobowiązania podatkowego. Dokonanie takiej oceny powinno być wcześniej przeprowadzone przez organ podatkowy, stosujący art. 70 § 6 pkt 1 w zw. z art. 70c o.p. przy rozpatrywaniu sprawy podatkowej.
Dokonując oceny w tym zakresie Sąd zwraca uwagę, że jeżeli od dnia wszczęcia postępowania karnego skarbowego do dnia wydania zaskarżonej decyzji w istocie nie były podejmowane w postępowaniu karno-skarbowym czynności procesowe, a w końcu postępowanie karne skarbowe zostało zawieszone do uprawomocnienia się decyzji, należy uznać, że postępowanie to zostało wszczęte w celu sztucznego utrzymania stanu wymagalności zobowiązania podatkowego, sprzecznie z celem instytucji zawieszenia biegu terminu przedawnienia na podstawie art. 70 § 6 pkt 1 o.p. W takiej sytuacji nie można uznać, że doszło do zawieszenia biegu terminu przedawnienia.
Odnosząc się do wniosku strony o przeprowadzenie przez Sąd dowodów, wskazać trzeba, że zgodnie z art. 106 § 3 p.p.s.a. sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Sąd administracyjny nie przeprowadza postępowania dowodowego, jedynie w sytuacjach wyjątkowych, o których mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a, może przeprowadzić dowód uzupełniający z dokumentów. W związku z powyższym zawnioskowane w skardze dowody należało uznać jako zbędne – w świetle treści rozstrzygnięcia Sądu.
Jednocześnie z uwagi na wskazany charakter naruszeń zbędne jest odnoszenie się do pozostałych zarzutów skargi.
W tych okolicznościach uznać należy, że zobowiązania podatkowe za miesiące: grudzień 2016 r. i styczeń – listopad 2017 r. uległy przedawnieniu z końcem 2022 r., zaś za grudzień 2017 r. – z końcem 2023 r. Z tego względu Sąd na podstawie art. 145 § 3 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit a p.p.s.a. i art. 161 § 1 pkt 3 p.p.s.a. uchylił zaskarżoną decyzję oraz decyzję ją poprzedzającą (pkt I wyroku) i umorzył postępowanie podatkowe (pkt II wyroku). O kosztach postępowania sądowego Sąd orzekł na podstawie art. 200 p.p.s.a