2. art. 45, 46, 67 ust. 1 pkt. 3 i 70 ustawy z dnia 17 grudnia 1998 roku o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych:
a) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie i w konsekwencji przyjęcie, że renta wdowia przyznana skarżącej w Irlandii stanowi odpowiednik renty rodzinnej przyznawanej w Polsce,
b) poprzez bezzasadne przyjęcie, że świadczenie pobierane przez skarżącą uznać należy za rentę wypłacaną na podstawie przepisów o ubezpieczeniach społecznych obowiązujących w Irlandii, podczas gdy organ nie dokonał żadnych ustaleń w zakresie spełniania przez męża skarżącej oraz skarżącą warunków do uzyskania renty zgodnie z obowiązującymi w Irlandii przepisami o ubezpieczeniach społecznych, tym bardziej, że w świetle przepisów obowiązujących w Polsce warunki te nie zostały spełnione.
c) poprzez ich niewłaściwe zastosowanie polegająca na wadliwym zastosowaniu przepisów prawa obcego - irlandzkiego - na zasadzie analogii do przepisów prawa krajowego, bez merytorycznego i popartego przepisami prawa uzasadnienia zastosowanej analogii.
II. przepisów prawa materialnego, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj. art. 14c § 1 i 2, art. 120 i art. 121 § 1 w zw. z art. 14h O.p., poprzez bezpodstawne przyjęcie oceny, że z opisu stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie indywidualnej interpretacji nie wynika, że renta wdowia nie jest wypłacana na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych i że nie jest świadczeniem rodzinnym wypłacanym na podstawie irlandzkich przepisów o świadczeniach rodzinnych i w tym zakresie niezawarcie w indywidualnej interpretacji wyczerpującej oceny stanowiska strony wraz z wyczerpującym uzasadnieniem prawnym tej oceny.
W oparciu o powyższe wniosła o uchylenie w całości zaskarżonej interpretacji indywidualnej i zwrot kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego wraz z opłatą skarbową od pełnomocnictwa w wysokości według norm przepisanych.
Zdaniem skarżącej, renta wdowia jest świadczeniem rodzinnym wypłacanym na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych obowiązujących w Irlandii i jest ona zwolniona z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt. 8 ustawy o PIT, w związku z czym nie ciąży na niej obowiązek odprowadzania zaliczek na podatek dochodowy.
Wskazują na to nie tylko odpowiednie przepisy prawa lecz również stanowisko organu wyrażone w szeregu innych wydanych przez niego interpretacjach indywidualnych, dotyczących tego samego rodzaju świadczenia. Tym bardziej krzywdząca i zadziwiająca jest diametralnie różna ocena dokonywana przez organ w przypadku skarżącej.
Ponadto organ w zaskarżonej interpretacji, z naruszeniem art. 14c § 1 i 2 O.p. ograniczył się jedynie do przytoczenia przepisów prawa, bez wyczerpującego uzasadnienia zajętego stanowiska. Dyrektor uznał, iż świadczenie pobierane przez skarżącą nie należy do katalogu świadczeń rodzinnych wskazanych w art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych i przyjął w związku z tym, że otrzymywaną przez nią rentę wdowią z Irlandii uznać należy za rentę wypłacaną na podstawie przepisów o ubezpieczeniach społecznych obowiązujących w Irlandii, bez jakiejkolwiek analizy prawnej w tym zakresie.
Organ ograniczył się jedynie do wskazania, iż w jego ocenie otrzymywane przez skarżącą świadczenie nie jest świadczeniem rodzinnym, a więc zapewne jest świadczeniem będącym odpowiednikiem renty rodzinnej wypłacanej w Polsce na podstawie przepisów ustawy o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych, bez zweryfikowania czy irlandzkie przepisy prawa przewidują tego rodzaju świadczenie i czy skarżąca spełniła warunki do jego uzyskania, tym bardziej, że w świetle przepisów polskich, na które powoływał się organ – strona nie byłaby uprawniona do renty rodzinnej (jej mąż zmarł w wieku 44 lat, nie nabył uprawnień do emerytury i renty, skarżąca w dacie śmierci męża nie ukończyła 50 roku życia).
Powoływanie się zatem na irlandzkie przepisy o ubezpieczeniach społecznych w drodze analogii do przepisów polskich, bez dokonania jakiejkolwiek analizy merytorycznej w tym przedmiocie oraz bez poparcia takiego stanowiska konkretnymi przepisami prawa oraz ustaleniami stanu faktycznego, stanowi duże nadużycie ze strony organu.
Dalej podniosła, że szczególnie krzywdzącym pozostaje fakt, iż jej sytuacja podatkowa została potraktowana odmiennie niż sytuacja podatkowa innych podatników pobierających ten sam rodzaj świadczenia. Działanie organu godzi w wyrażoną w art. 121 O.p. zasadę prowadzenia postępowania w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych.
W konsekwencji organ dokonał błędnej wykładni art. 21 ust. 1 pkt. 8 ustawy o PIT ograniczając ocenę rodzaju świadczenia jedynie do polskich przepisów o świadczeniach rodzinnych, podczas gdy prawidłowa wykładnia wskazanego przepisu, potwierdzona w orzecznictwie sądów administracyjnych, prowadzi do wniosku, iż wskazany przepis nie odnosi się wyłącznie do polskich przepisów.
Konkludując, skarżąca powtórzyła, że świadczenie przez nią jest świadczeniem rodzinnym otrzymywanym na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych obowiązujących w Irlandii, nie podlega opodatkowaniu zgodnie z prawem irlandzkim i w związku z tym winno być również zwolnione od podatku na podstawie art. 21 ust. 1 pkt. 8 ustawy o PIT.
W odpowiedzi na skargę, organ wniósł o jej oddalenie podtrzymując w całości argumentację wyrażono w zaskarżonym akcie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
W pierwszej kolejności wskazać należy, że zgodnie z art. 57a ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 - dalej: "p.p.s.a."), skarga na pisemną interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie może być oparta wyłącznie na zarzucie naruszenia przepisów postępowania oraz dopuszczeniu się błędu wykładni lub niewłaściwej oceny co do zastosowania przepisu prawa materialnego. Przepis ten wyznacza granice rozpoznania skargi na interpretację przepisów prawa podatkowego wydaną w indywidualnej sprawie i stanowi, że sąd administracyjny jest związany zarzutami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Sąd bada więc prawidłowość zaskarżonej interpretacji indywidualnej tylko z punktu widzenia zarzutów skargi i wskazanej w niej podstawy prawnej.
Mając powyższe na uwadze Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Przedmiotem skargi jest wydana przez organ interpretacja indywidualna, w której na tle przedstawionego przez skarżącą stanu faktycznego wyrażono stanowisko, według którego przedmiotowa renta wdowia nie może zostać uznana za świadczenie rodzinne otrzymywane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, a tym samym nie może korzystać ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, gdyż z uwagi na jej charakter i warunki przyznania nie jest żadnym ze świadczeń wymienionych w tym przepisie. Zdaniem organu otrzymywaną przez stronę rentę wdowią z Irlandii uznać należy za rentę wypłacaną na podstawie przepisów o ubezpieczeniach społecznych obowiązujących w Irlandii, która mieści się w dyspozycji art. 12 ust. 7 ustawy o PIT, w związku z czym, w Polsce podlega opodatkowaniu zgodnie z art. 9 ust. 1 tej ustawy.
W ocenie sądu stanowisko to - jak trafnie wskazuje skarżąca - jest nieprawidłowe.
Rozpocząć należy od przypomnienia, że specyfika postępowania w sprawie wydania interpretacji indywidualnej polega na tym, że organ wydający interpretację bierze pod uwagę tylko i wyłącznie elementy stanu faktycznego/zdarzenia przyszłego przedstawione przez stronę we wniosku, nie weryfikując w żaden sposób ich prawdziwości. W postępowaniu interpretacyjnym organ rozpatruje sprawę wyłącznie na podstawie stanu faktycznego przedstawionego przez wnioskodawcę oraz wyrażonej przez niego oceny prawnej, nie dokonując własnych ustaleń. W tego rodzaju sprawach organ nie przeprowadza postępowania dowodowego, ograniczając się do analizy okoliczności podanych we wniosku. W stosunku tylko do tych okoliczności wyraża następnie swoje stanowisko, które winno być ustosunkowaniem się do stanowiska prezentowanego w danej sprawie przez wnioskodawcę, a w razie negatywnej oceny stanowiska wyrażonego we wniosku winno wskazywać prawidłowe stanowisko z uzasadnieniem prawnym, stosownie do art. 14c § 1 i 2 O.p.
Organ natomiast z naruszeniem przywołanej regulacji całkowicie pominąć stanowisko skarżącej wyrażone we wniosku. Mianowicie skarżąca zarówno we wniosku o interpretację (pkt G i I wniosku) jak i w skardze wskazywała, że otrzymywana przez nią renta wdowia jest świadczeniem rodzinnym wypłacanym na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych obowiązujących w Irlandii. Stąd zupełnie dowolna i nieuprawniona jest ocena wyrażona w zaskarżonym akcie (str. 5), że przedmiotową rentę wdowią uznać należy za rentę wypłacaną na podstawie przepisów o ubezpieczeniach społecznych obowiązujących w Irlandii.
Ponadto przyznać należy rację skarżącej, że problem występujący w sprawie wielokrotnie był już przedmiotem oceny organu interpretacyjnego. Dokonana przez sąd analiza rozstrzygnięć wydanych w tożsamych sprawach dowodzi istnienia dwóch rozbieżnych stanowisk.
W kierunku, który można uznać za dominujący organ kładzie akcent na to, że jeśli we wniosku wskazano, że świadczenie wypłacane jest na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych obowiązujących w Irlandii, to takie świadczenie jest zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o CIT i w związku z tym świadczenia tego nie wykazuje się w zeznaniu rocznym w sytuacji gdy zaś podatek został zapłacony to można dochodzić jego zwrotu. Przykładami takich interpretacji są nie tylko przywołane przez skarżącą w skardze ale również interpretacja: z 7 sierpnia 2024 r. nr 0113-KDWPT.4011.105.2024.2.MG, z 6 lipca 2024 r.0114-KDIP3-2.4011.450.2024.2.JM, z dnia 16 lipca 2024 r. nr 0112-KDIL2-1.4011.428.2024.1.KP, z dnia 5 czerwca 2024 r. 0112-KDIL2-1.4011.268.2024.2.AK, z dnia 6 września 2023 r. 0113-KDIPT2-2.4011.480.2023.2.EC czy z 18 sierpnia 2023 r. 0114-KDIP3-2.4011.550.2023.2.JK3.
Na przeciwległym, mniejszościowym biegunie znajdują się z kolei interpretacje, w których organ podnosi, że przyznana przez Irlandzki Urząd Pomocy Społecznej renta wdowia nie korzysta ze zwolnienia z opodatkowania na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT, gdyż z uwagi na jej charakter i warunki przyznania nie jest żadnym ze świadczeń wymienionych w tym przepisie. Otrzymywane świadczenie uznać należy bowiem za rentę wypłacaną na podstawie przepisów o ubezpieczeniach społecznych obowiązujących w Irlandii co oznacza, że świadczenie to podlega wykazaniu w zeznaniu podatkowym, składanym za rok podatkowy, w którym zostało otrzymane i nie przysługuje prawo do zwrotu nadpłaconego podatku z tego tytułu. Stanowisko takie organ przedstawił w interpretacji z 3 stycznia 2025 r. 0112-KDIL2-1.4011.870.2024.1.MB oraz z 17 lipca 2024 r. 0115-KDIT2.4011.291.2024.2.KC. Zaznaczyć przy tym trzeba, że obie ostatnio wymienione interpretacje różni od wcześniej przywołanych to, że w ich opisach stanu faktycznego - odmiennie niż w przedmiotowej sprawie - nie wskazywano ani nie podnoszono, że świadczenia wypłacane są na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych obowiązujących w Irlandii.
Zaskarżona interpretacja wpisuje się w ten drugi nurt interpretacyjny, choć w opisie stanu faktycznego skarżąca wyraźnie podała, że renta wdowia jest to świadczenie rodzinne otrzymane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych obowiązujących w Irlandii.
Przechodząc do sedna, podnieść należy najistotniejszą kwestę a mianowicie, że w myśl art. 21 ust 1 pkt 8 ustawy o PIT "wolne od podatku dochodowego są: świadczenia rodzinne otrzymane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, dodatki rodzinne i pielęgnacyjne, zasiłki dla opiekunów otrzymane na podstawie przepisów o ustaleniu i wypłacie zasiłków dla opiekunów, świadczenia pieniężne otrzymane w przypadku bezskuteczności egzekucji alimentów, zasiłki porodowe otrzymane na podstawie odrębnych przepisów oraz świadczenie wychowawcze otrzymane na podstawie przepisów o pomocy państwa w wychowywaniu dzieci".
Przytaczając treść tego przepisu uwypuklić należy, że ustawodawca użył w nim frazy "(...) świadczenia rodzinne otrzymane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych (...)" a nie frazy "świadczenia rodzinne otrzymywane na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych".
Oznacza to, że "przepisami o świadczeniach rodzinnych" będzie więc zarówno polska ustawa z dnia 28 listopada 2003 r. o świadczeniach rodzinnych (t.j.Dz.U.2024.323) jak również irlandzkie przepisy o świadczeniach rodzinnych.
Jeśli zatem skarżąca wskazała we wniosku, co podtrzymała w skardze, że przedmiotowe świadczenie otrzymuje na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych obowiązujących w Irlandii, to świadczenie takie co do zasady jest objęte dyspozycją art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT.
Skarżąca również w odpowiedzi na zapytanie organu wskazywała, znamienne dla sprawy okoliczności, iż otrzymywana przez nią renta wdowia nie jest świadczeniem cyklicznym, którego wysokość jest uzależniona od zarobków i lat pracy zmarłego małżonka. Jest to świadczenie stałe i jest wypłacane, o ile beneficjent pozostaje wdową/wdowcem i nie mieszka z nowym partnerem.
Tymczasem organ z naruszeniem ww. przepisu przyjął, że świadczenie otrzymywane przez skarżącą nie może zostać uznane za świadczenie rodzinne otrzymywane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych, gdyż nie kwalifikuje się ono do żadnego ze świadczeń z art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych.
Problem w tym, że wbrew przyjętemu przez organ założeniu tak przeprowadzona charakterystyka świadczenia nie podważa w stopniu wystarczającym twierdzenia skarżącej, że świadczenie które otrzymuje, wypłacane jest jej na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych obowiązujących w Irlandii.
W szczególności okoliczność, że zdaniem organu wypłacane skarżącej świadczenie nie kwalifikuje się do żadnego ze świadczeń z art. 2 ustawy o świadczeniach rodzinnych jest prawnie nierelewantne, bo po pierwsze jak już była o tym mowa w myśl art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT zwolnione z podatku są świadczenia rodzinne otrzymywane na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych a nie o świadczenia rodzinne otrzymywane na podstawie przepisów ustawy o świadczeniach rodzinnych, a po drugie, zgodnie z definicją zawartą w Artykule 1 lit. z) przywołanego przez organ interpretacyjny Rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady Nr 883/2004 z dnia 29 kwietnia 2004 r. w sprawie koordynacji systemów zabezpieczenia społecznego (Dz.Urz.UE L Nr 166/1 z dnia 30 kwietnia 2004) określenie świadczenia rodzinne oznacza wszelkie świadczenia rzeczowe lub pieniężne, które mają odpowiadać wydatkom rodziny. Innymi słowy, jeśli organ zamierzał obalić stanowisko skarżącej, że wypłacane jej świadczenie otrzymuje ona na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych obowiązujących w Irlandii, to w ramach doprecyzowania przez skarżącą opisu stanu faktycznego powinien był po prostu dopytać ją w oparciu o jakie konkretnie przepisy o świadczeniach rodzinnych obowiązujące w Irlandii świadczenie to zostało jej przyznane.
Tymczasem w sprawie niniejszej organ, bez ustalenia o jakie konkretnie przepisy o świadczeniach rodzinnych obowiązujące w Irlandii chodziło skarżącej autorytatywnie stwierdził, że przyznane skarżącej świadczenie nie jest świadczeniem rodzinnym otrzymywanym na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych obowiązujących w Irlandii lecz uznać należy je za rentę wypłacaną na podstawie przepisów o ubezpieczeniach społecznych obowiązujących w Irlandii.
Słusznie zarazem skarżąca podnosi, iż organ interpretacyjny naruszył względem niej także wyrażoną w art. 121 O.p. zasadę zaufania przez brak odniesienia się do stanowiska prezentowanego we wcześniejszych licznych interpretacjach przywołanych przez skarżącą i brak wskazania dlaczego w przypadku skarżącej w analogicznej sytuacji zajęto stanowisko odmienne (niekorzystne dla skarżącej). Jakkolwiek bowiem interpretacje indywidulane rzeczywiście wydawane są w konkretnej sprawie, to jednak nie można tracić z pola widzenia, że powołanie ich przez stronę we własnej sprawie powoduje, że argumentacja tam zawarta na temat wykładni konkretnego przepisu staje się argumentacją strony w jej sprawie. Jeżeli więc organ interpretacyjny nie podzielał tej argumentacji, powinien odnieść się do tego i ustosunkować się do wyrażonych tam poglądów, wyjaśniając, dlaczego obecnie je odrzuca. Oczywistym bowiem jest, że zmienność rozstrzygnięć podejmowanych przez organy podatkowe (w tym także interpretacji indywidulanych) przy tym samym stanie faktycznym i prawnym, narusza zasadę zaufania wyrażoną w art. 121 O.p.
Jakkolwiek zasada zaufania nie może być rozumiana jako konieczność wydawania rozstrzygnięć sprzecznych z obowiązującym prawem i powielających poprzednie błędy to jednak w sprawie niniejszej problem jest to, że organ nie wyjaśnił skarżącej na czym konkretnie polegał wcześniej błąd organu, gdy w analogicznych stanach faktycznych wydawał interpretacje indywidulane w których kategorycznie stwierdzał, że jeśli we wniosku strona wskazała, że świadczenie wypłacane jest na podstawie przepisów o świadczeniach rodzinnych obowiązujących w Irlandii, to takie świadczenie jest zwolnione z opodatkowania podatkiem dochodowym od osób fizycznych na podstawie art. 21 ust. 1 pkt 8 ustawy o PIT.
Z przytoczonych względów sąd uznał więc, że skarga zasługuje na uwzględnienie i w konsekwencji orzekł jak w sentencji na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) p.p.s.a.
O kosztach postępowania sądowego (697 zł) sąd orzekł na podstawie art. 200 w zw. art. 205 § 2 p.p.s.a., uwzględniając uiszczony wpis od skargi (200 zł), opłatę skarbową od dokumentu stwierdzającego udzielenie pełnomocnictwa (17 zł) oraz wynagrodzenie profesjonalnego pełnomocnika (480 zł), ustalone według stawki z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z dnia 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2023 r. poz. 1964 ze zm.).
Rozpoznając ponownie sprawę organ uwzględni ocenę prawną zawartą w niniejszym wyroku.