W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Przy piśmie z 15 maja 2023 r. strona przedstawiła protokół kontroli podatkowej w stosunku do Spółki za okres od listopada 2021 r. do lutego 2022 r. oraz postanowienie w sprawie odmowy wstrzymania postanowienia z 2 marca 2023 r. Wniosła jednocześnie o dopuszczenie protokołu kontroli podatkowej jako dowodu na okoliczność stanowiska Naczelnika dotyczącego prowadzonej przez Spółkę działalności w okresie objętym kontrolą. Z treści protokołu wynika bowiem, że organ ten podważa fakt prowadzenia działalności gospodarczej przez Spółkę i tym samym wykonywanie czynności opodatkowanych, a jednocześnie nie kwestionuje wykonywania przez Spółkę usług na rzecz skarżącego. Dyrektor również nie neguje faktu prowadzenia przez spółkę działalności gospodarczej, które zostały objęte fakturą [...]
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wyrokiem z 24 maja 2023 r., I SA/Lu 133/23, oddalił skargę strony na postanowienie Dyrektora z 3 stycznia 2023 r. Sąd podzielił stanowisko Dyrektora, że istniał stosunek prawny łączący skarżącego ze Spółką, w stosunku do której prowadzona jest egzekucja administracyjna. Sąd uznał też, że między tymi podmiotami istniała wierzytelność powstała po dokonaniu zajęć wierzytelności pieniężnych u strony, co wynika z faktury z 31 maja 2022 r. Sąd podzielił stanowisko organu, że z zeznań skarżącego oraz przedstawionej przez niego umowy o współpracy ze Spółką wraz z aneksem wynika, że rozliczenia między tymi podmiotami realizowane były z wykorzystaniem kompensaty. Następnie Sąd dokonał wykładni art. 504 k.c. i stwierdził, że biorąc pod uwagę treść umowy o współpracę między stroną a Spółką, przewidującą rozliczanie się w formie kompensaty z zastosowaniem zaliczek oraz okoliczność, że przed 31 maja 2022 r. wierzytelność strony nie nadawała się jeszcze do potrącenia ze względu na brak wymagalności, to uwzględniając fakt, że zajęcie innej wierzytelności pieniężnej nastąpiło 30 marca 2022 r., a tytuły egzekucyjne w stosunku do Spółki dotyczą jej zaległości z miesięcznych okresów rozliczeniowych 2020 r. i 2021 r., przyjąć trzeba, że spełniona została przesłanka wyłączająca możliwość potrącenia przewidziana w art. 504 k.c. W konkluzji Sąd ocenił jako słuszne stanowisko organu, że spełniona została przesłanka ujęta w treści art. 71a § 9 u.p.e.a.
Wyrokiem Naczelnego Sądu Administracyjnego z 7 lutego 2025 r., III FSK 1377/23, opisany wyrok Sądu z 24 maja 2023 r., I SA/Lu 133/23, został uchylony w całości a sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania Sądowi.
Ponownie rozpoznając sprawę Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Rozstrzygając po raz kolejny skargę Sąd orzekał w warunkach związania wykładnią prawa dokonaną przez NSA w wyroku z 31 października 2024 r., III FSK 867/24, stosownie do art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Przepis ten stanowi, że sąd, któremu sprawa została przekazana do ponownego rozpoznania, związany jest wykładnią prawa dokonaną w tej sprawie przez Naczelny Sąd Administracyjny. Regulacja ta wyklucza zarazem oparcie skargi kasacyjnej od orzeczenia wydanego po ponownym rozpoznaniu sprawy na podstawach sprzecznych z wykładnią prawa ustaloną przez Naczelny Sąd Administracyjny. Dlatego Sąd, ponownie rozpoznający sprawę i będący związany wykładnią przepisów przedstawioną w wyroku NSA, nie może dokonywać własnej ich interpretacji oraz musi wydać w niniejszej sprawie orzeczenie, które w pełni uwzględnia zaprezentowaną przez NSA ocenę prawną.
Jedynie wyjątkowo Sąd mógłby odstąpić od wykładni prawa zawartej we wskazanym orzeczeniu NSA, gdyby stan faktyczny lub prawny sprawy uległ istotnej zmianie. Nie ulega zaś wątpliwości, że taka zmiana w niniejszej sprawie nie wystąpiła.
Wskazać trzeba, że we wspomnianym wyroku NSA ocenił jako zasadne zarzuty skargi kasacyjnej dotyczące naruszenia art. 145 § 1 pkt 1 lit. c) p.p.s.a. w związku z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 71a § 9 u.p.e.a., gdyż brak jest w aktach sprawy dowodów zaświadczających w sposób niebudzący wątpliwości o istnieniu wierzytelności, do przekazania której został zobowiązany skarżący, przez co nie ma podstaw, aby przyjąć, iż skarżący bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności.
NSA uzasadniając to stanowisko zwrócił najpierw uwagę, że na treść art. 71a § 9 u.p.e.a., który stanowi, że jeśli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Wynika zatem z niego, jak podniósł NSA, że zasadniczo bezpodstawne uchylanie się dłużnika zajętej wierzytelności od przekazania zajętej wierzytelności organ musi stwierdzić w wyniku kontroli. Przeprowadzenie kontroli umożliwia zgromadzenie dowodów, które mogą zaświadczyć, iż wierzytelność istnieje a dłużnik zajętej wierzytelności uchyla się od jej przekazania i czyni to bezpodstawnie, lub taką sytuację wykluczyć. Wprawdzie w orzecznictwie akceptowane jest odstąpienie od przeprowadzenia kontroli u dłużnika zajętej wierzytelności, jeżeli zebrany materiał dowodowy w sposób niebudzący wątpliwości zaświadcza o wystąpieniu przesłanki określonej w art. 71a § 9 u.p.e.a., lecz zdaniem NSA, taka sytuacja nie wystąpiła w sprawie.
NSA dostrzegł, że choć Naczelnik wskazał, że nie przeprowadził kontroli, gdyż nie można było zastać strony w miejscu prowadzenia działalności gospodarczej, to strona wyjaśniła to tym, że nie prowadzi działalności gospodarczej, która wiąże się ze stałym przebywaniem w miejscu prowadzenia działalności oraz że byłaby na miejscu, gdyby została powiadomiona o kontroli chociażby mailem lub telefonicznie. W aktach sprawy brak jest zaś dowodów na to, że organ pomimo dołożenia należytej staranności i pomimo wykorzystania wszystkich dostępnych mu środków nie mógł przeprowadzić kontroli.
Sąd kasacyjny odnotował też, że jak wynika z twierdzeń strony, Naczelnik będący organem egzekucyjnym w sprawie, prowadził jednocześnie kontrolę podatkową wobec Spółki, a zatem powinien mieć wiedzę co do świadczonych przez nią usług na rzecz skarżącego oraz dokonanych przez niego płatnościach na rzecz Spółki. Pomimo tego organy nie uwzględniły dowodów złożonych w toku kontroli, a oparły się tylko na protokole przesłuchania strony.
NSA za słuszne uznał te uwagi. Zdaniem Sądu kasacyjnego, jeżeli organ "nie mógł przeprowadzić kontroli u skarżącego i skorzystał z jednego dowodu uzyskanego w trakcie kontroli podatkowej prowadzonej w Spółce (protokołu przesłuchania Skarżącego), to powstaje pytanie, dlaczego nie uwzględnił dowodów, które mogły wskazywać na wpłacenie przez skarżącego zaliczek na poczet należności za wykonane przez Spółkę usługi. Skarżący twierdzi, że dowody na tę okoliczność zostały złożone w toku kontroli, a według organu był on prezesem Spółki, więc można przyjąć, iż ma wiedzę odnośnie do przebiegu kontroli i dokumentacji w jej toku przedłożonej. Organy nie wyjaśniły, dlaczego nie skorzystały z istotnych w niniejszej sprawie dowodów. Nie można przecież wykluczyć, że na ich podstawie możliwe byłoby ustalenie, czy wierzytelność Spółki wobec skarżącego istnieje albo czy została pokryta zaliczkami, o czym stanowi umowa zawarta pomiędzy tymi podmiotami w dniu 1 lipca 2019 r., na którą powołuje się skarżący. Oczywiście organ nie miał obowiązku skorzystać z tych dowodów, natomiast miał obowiązek zgromadzić dowody zaświadczające w sposób niebudzący wątpliwości o spełnieniu przesłanki z art. 71a § 9 u.p.e.a. i powinien to uczynić w toku kontroli przeprowadzonej u skarżącego lub w inny dopuszczalny sposób, jeśli rzeczywiście nie było możliwe przeprowadzenie kontroli u skarżącego, jako dłużnika zajętej wierzytelności".
Jednocześnie NSA podkreślił, że "w aktach sprawy powinny być dowody, które wskazują na brak możliwości przeprowadzenia kontroli", zaś "organ nie może określić wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności, jeśli nie jest pewne istnienie wierzytelności, a więc i wątpliwa jest bezpodstawność uchylania się dłużnika zajętej wierzytelności od jej przekazania". W tym kontekście NSA ocenił, że samo oparcie się na treści umowy z 1 lipca 2019 r. nie dawało podstaw do stwierdzenia, że sporna wierzytelność była należna. Wynika to z tego, w opinii Sądu drugiej instancji, że "zapisy umowy mogą być nieprzestrzegane, a poza tym same w sobie nie stanowią dowodu na istnienie wierzytelności i uchlanie się od jej przekazania. Poza tym w niniejszej sprawie sporna jest interpretacja tych zapisów. Organ odwoławczy i Sąd pierwszej instancji przyjęli, że z umowy tej wynika, iż do rozliczeń pomiędzy skarżącym a Spółką zastosowanie ma instytucja kompensaty. Skarżący twierdzi zaś, że w sprawie nie miała miejsca ani kompensata ani potrącenie, natomiast zobowiązanie jego wobec Spółki wygasło na skutek zapłaty zaliczek na poczet usług wykonywanych na jego rzecz przez Spółkę. Odnotować należy, że w aneksie do umowy z dnia 1 lipca 2019 r. mowa jest o takiej formie rozliczeń pomiędzy jej stronami".
Podkreślenia wymaga raz jeszcze, że powyższe stanowisko Naczelnego Sądu Administracyjnego jest prawnie wiążące dla Sądu rozpoznającego niniejszą sprawę.
Stosownie do odesłania zawartego w art. 18 u.p.e.a. w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji zobowiązane były do podjęcia wszelkich kroków zmierzających do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy. Organy te więc – w myśl art. 7, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. w zw. z art. 18 u.p.e.a. – miały przede wszystkim obowiązek w sposób wyczerpujący zebrać i rozpatrzyć cały materiał dowodowy i na tej podstawie ocenić, czy sporna w sprawie okoliczność spełnienia przesłanki z art. 71a § 9 u.p.e.a. została udowodniona. Stosownie bowiem do tego ostatniego przepisu, jeżeli w wyniku kontroli stwierdzono, że dłużnik zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchyla się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu, organ ten wydaje postanowienie, w którym określa wysokość nieprzekazanej kwoty. Na postanowienie w sprawie wysokości nieprzekazanej kwoty przysługuje zażalenie.
W cytowanym wyżej wyroku NSA przesądził, że w aktach administracyjnych sprawy nie zostały wyczerpująco zgromadzone dowody potwierdzające w sposób niebudzący wątpliwości fakt istnienia wierzytelności, do przekazania której został zobowiązany skarżący, przez co nie ma podstaw, aby przyjąć, iż skarżący bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności. Zdaniem NSA, doszło w ten sposób do naruszenia powołanych przepisów art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. oraz art. 71a § 9 u.p.e.a. Przekazując sprawę do ponownego rozstrzygnięcia Sądowi, NSA zwrócił uwagę na stanowisko skarżącego, który twierdził, że w toku postępowania kontrolnego przedstawił dowody, co do których – w ocenie NSA – nie można wykluczyć, że na ich podstawie możliwe byłoby ustalenie, czy wierzytelność Spółki wobec skarżącego istnieje albo czy została pokryta zaliczkami, o czym stanowi umowa zawarta pomiędzy tymi podmiotami w dniu 1 lipca 2019 r. Zaznaczył NSA jednocześnie, że choć organ egzekucyjny nie był obowiązany skorzystać z tych dowodów, to jego obowiązkiem był zebrać dowody "zaświadczające w sposób niebudzący wątpliwości o spełnieniu przesłanki z art. 71a § 9 u.p.e.a. i powinien to uczynić w toku kontroli przeprowadzonej u skarżącego lub w inny dopuszczalny sposób, jeśli rzeczywiście nie było możliwe przeprowadzenie kontroli u skarżącego, jako dłużnika zajętej wierzytelności"
Podkreślenia wymaga, że nie jest rzeczą Sądu podejmowanie działań służących dokładnemu wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy, albowiem te obowiązki ciążą na organach administracji. Natomiast prawodawca pozostawił do decyzji Sądu możliwość przeprowadzenie uzupełniającego postępowania dowodowego w granicach określonych art. 106 § 3 p.p.s.a. Stanowi on, że Sąd może z urzędu lub na wniosek stron przeprowadzić dowody uzupełniające z dokumentów, jeżeli jest to niezbędne do wyjaśnienia istotnych wątpliwości i nie spowoduje nadmiernego przedłużenia postępowania w sprawie. Celem postępowania dowodowego, o którym mowa w tym przepisie, nie jest ponowne ustalenie stanu faktycznego w sprawie administracyjnej, ale ocena, czy organy ustaliły ten stan zgodnie z regułami obowiązującymi w procedurze administracyjnej, a następnie – czy dokonały prawidłowej subsumcji ustalonego stanu faktycznego do dyspozycji przepisów prawa materialnego. Sąd nie może zasadniczo wykraczać poza materiał dowodowy zgromadzony w sprawie, lecz w toku uzupełniającego postępowania dowodowego może dokonywać wyłącznie ustaleń, które mają wpływ na ocenę legalności aktu lub czynności. Nie mogą one natomiast prowadzić do nowego ustalenia stanu faktycznego sprawy administracyjnej albo kontynuowania postępowania dowodowego prowadzonego przez organy, gdyż w takim przypadku sąd administracyjny powinien uchylić zaskarżony akt (zob. B. Dauter, Komentarz do art. 106, [w:] B. Dauter, A. Kabat, M. Niezgódka-Medek, Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi. Komentarz, Warszawa 2024, Lex/el., nr 12-13 wraz z powołanym orzecznictwem).
W rozstrzyganej sprawie, co przesądził NSA wiążąco w wydanym wyroku, organy nie ustaliły należycie stanu faktycznego. W związku z tym Sąd postanowił przeprowadzić uzupełniające postępowanie dowodowe z protokołu kontroli podatkowej przeprowadzonej wobec C. spółki z o.o. za okres od 1 listopada 2021 r. do 28 lutego 2022 r. Z uwagi na zakres tej kontroli obejmowała ona okres, w którym – według stanowiska Spółki – świadczyła ona usługi na rzecz C. , a które to usługi zostały objęte wystawioną przez Spółkę fakturą nr [...] Sąd nie przesądza jednocześnie w żadnym zakresie, aby te twierdzenia znajdowały oparciu w tym dokumencie, ani tym bardziej w dowodach zgromadzonych w aktach sprawy. Jak wskazano bowiem wyżej, to obowiązkiem organów orzekających w sprawie jest przeprowadzenie takiej oceny celem prawidłowego rozpoznania sprawy. Sąd zauważa natomiast, że treść tego dowodu (znanego organom z urzędu) nie została należycie przeanalizowana przez organy, w kontekście wiążącego stanowiska NSA, który uznając za trafne zastrzeżenia skarżącego dotyczące zakresu przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego w sprawie podkreślił stanowczo: "Skoro bowiem organ nie mógł przeprowadzić kontroli u skarżącego i skorzystał z jednego dowodu uzyskanego w trakcie kontroli podatkowej prowadzonej w Spółce (protokołu przesłuchania skarżącego), to powstaje pytanie, dlaczego nie uwzględnił dowodów, które mogły wskazywać na wpłacenie przez skarżącego zaliczek na poczet należności za wykonane przez Spółkę usługi. Skarżący twierdzi, że dowody na tę okoliczność zostały złożone w toku kontroli, a według organu był on prezesem Spółki, więc można przyjąć, iż ma wiedzę odnośnie do przebiegu kontroli i dokumentacji w jej toku przedłożonej".
Jest jasne, że jak wskazał NSA, organy nie wyjaśniły powodów braku przeprowadzenia wyczerpująco postępowania dowodowego w sprawie. Nie ulega zaś wątpliwości, że uwzględnienie tego dowodu przez organy mogło mieć istotny wpływ ma wynik sprawy. Z treści bowiem tego dokumentu wynika m.in., że:
- "Z włączonego postanowieniem [...] z 5.01.2023 r. do niniejszej kontroli materiału dowodowego zebranego w toku czynności sprawdzających prowadzonych przez urząd w firmie: "C. [...] kontrahent, na wezwanie [...] wskazał wypłaty na rzecz pracowników C. Sp z o.o. z rachunków [...] jako zapłaty należności wynikających z faktury nr [...] z 31.10.2021 r. (wystawiona - czerwiec 2022 r.) na kwotę 1.202,797,54 zł. brutto;
- przywołano wyjaśnienia zawarte w piśmie pełnomocnika strony z 16 września 2022 r. wskazujące, że w sytuacji, gdy "przelane na konta pracowników spółki kwoty w okresie do 31.10.2021 roku nie pokryły pełnego, należnego wynagrodzenia spółki wynikającego z faktury [...] za usługi wykonane do końca października 2021 usługi", doszło do tego, że "strony umowy ustaliły, że należności wynikające z wystawionej faktury [...], które nie zostały rozliczone z wpłatami dokonanymi w okresie od lipca do dnia wystawienia faktury, zostaną przez podatnika [G. S.] uregulowane poprzez dokonanie dalszych bezpośrednich wpłat na rzecz wynagrodzeń, diet i innych kosztów pracowników spółki C. Sp. z o. o., którzy wykonywali usługi objęte wystawioną fakturą";
- mając na uwadze także to dowody i wyjaśnienia Naczelnik (jako organ prowadzący kontrolę) ocenił, że: "dostarczone w niniejszej kontroli wydruki przelewów z ww. rachunków bankowych C. na rzecz pracowników C. Sp. z o.o. miały zaspokoić należności na jej rzecz, zarówno z faktury nr [...] z 31.10.2022 r. - wystawionej w czerwcu 2022 r. - na kwotę netto 977.884,18 zł, VAT 224.913,36 zł, jak i z faktury nr [...] wystawionej w maju 2022 r. za okres kontrolowany" (zob. s. 22-24 protokołu kontroli; k. 65-66 akt sąd.).
Nie budzi zatem wątpliwości, że ten sam organ, który orzekał w pierwszej instancji w rozpoznawanej obecnie sprawie stwierdził jednoznacznie w tym protokole, że "dostarczone [...] wydruki przelewów z rachunków bankowych" skarżącego na rzecz pracowników Spółki "miały zaspokoić należności na jej rzecz [...] z faktury nr [...] wystawionej w maju 2022 r.". Co więcej, nie wynika z treści tego protokołu, jakoby organ prowadzący postępowanie kontrolne widział podstawy, aby podważyć zasadność przywołanego w protokole twierdzenia pełnomocnika skarżącego, który wywodził, że wobec tego, że "przelane na konta pracowników spółki kwoty w okresie do 31.10.2021 roku nie pokryły pełnego, należnego wynagrodzenia spółki wynikającego z faktury [...] za usługi wykonane do końca października 2021 usługi", to skarżący oraz Spółka – działając jako strony umowy – wiążąco dla siebie ustalili, iż "należności wynikające z wystawionej faktury [...], które nie zostały rozliczone z wpłatami dokonanymi w okresie od lipca do dnia wystawienia faktury, zostaną przez [skarżącego] uregulowane poprzez dokonanie dalszych bezpośrednich wpłat na rzecz wynagrodzeń, diet i innych kosztów pracowników Spółki". Już zatem te wyjaśnienia, nie kwestionowane w treści protokołu kontroli, mogą uzasadniać twierdzenia skarżącego – podnoszone w niniejszej sprawie – które zostały ocenione przez NSA jako konieczne do zweryfikowania na dalszym etapie postępowania, że wbrew temu, co wskazywał organ ("że z umowy tej [z 1 lipca 2019 r.] wynika, iż do rozliczeń pomiędzy skarżącym a Spółką zastosowanie ma instytucja kompensaty") – "w sprawie nie miała miejsca ani kompensata ani potrącenie, natomiast zobowiązanie jego wobec Spółki wygasło na skutek zapłaty zaliczek na poczet usług wykonywanych na jego rzecz przez Spółkę". NSA zwrócił zarazem uwagę na treść aneksu do wspomnianej umowy z 1 lipca 2019 r., gdzie – według NSA – "mowa jest o takiej formie rozliczeń pomiędzy jej stronami". Przy tym NSA podkreślił, że konieczne było dokonanie wnikliwej oceny skorzystania w sprawie z innych jeszcze dowodów (wskazywanych przez skarżącego), zwłaszcza, że w ocenie NSA "Nie można przecież wykluczyć, że na ich podstawie możliwe byłoby ustalenie, czy wierzytelność Spółki wobec skarżącego istnieje albo czy została pokryta zaliczkami, o czym stanowi umowa zawarta pomiędzy tymi podmiotami w dniu 1 lipca 2019 r., na którą powołuje się skarżący".
Dostrzec także trzeba, że z treści opisywanego dokumentu wynika również m.in., że:
- pełnomocnik skarżącego pismem z 8 listopada 2022 r. złożyła jako dowód wyfiltrowane wydruki bankowe z rachunków zgłoszonych w działalności gospodarczej firmy skarżącego "zawierające przelewy na rzecz pracowników" Spółki w wysokości łącznej 684.463,60 zł brutto, czego organ kontrolujący nie kwestionował, a jedynie ocenił, że "w kwotach tych zawarto również przelewy z października 2021 r., które nie dotyczyły usług wykonanych w kontrolowanym okresie";
- "Wyłącznym przychodem z działalnością spółki C. były wynagrodzenia pracowników otrzymywane z tytułu ich użyczania na rzecz C. bez wkalkulowania zysku czy choćby wartości podatku VAT. Wszystkie osoby zatrudnione świadczyły swą pracę na zasadzie powierzenia na rzecz Pana G. S.;
- "Jedyną zapłatą [dla Spółki] za świadczone usługi były wynagrodzenia płacone przez C. na rzecz pracowników Spółki" (zob. s. 29-30, 39, 45-46 protokołu kontroli; k. 69, 74, 76 akt sąd.).
Obowiązkiem organów obu instancji było ustosunkować się wyczerpująco do tych wszystkich – znanych im z urzędu – dokumentów i twierdzeń, czego niewątpliwie nie uczyniły. Zastrzec w tym miejscu trzeba, że to obowiązkiem organów jest dokonanie oceny opisanego wyżej dokumentu oraz odniesienie tej oceny do całokształtu okoliczności faktycznych i prawnych sprawy. Pamiętać należy, że organy są obowiązane do zgromadzenia wyczerpująco materiału dowodowego oraz pogłębionej analizy sprawy. Sąd jest zaś jedynie sądem prawa, a nie sądem faktu, co oznacza, że z zasady nie przeprowadza postępowania dowodowego, a także w tym zakresie jaki był objęty uzupełniająco przedstawionym dowodem nie przesądza wiążąco kierunku ustaleń faktycznych, jaki winny organy przyjąć w sprawie. Sąd zwraca uwagę organów na niektóre tylko okoliczności wynikające z omawianego dokumentu, który muszą zostać ocenione w kontekście wszystkich zebranych w sprawie dowodów.
Jednocześnie należy raz jeszcze podkreślić, że jak wynika z prawnie wiążącego w niniejszej sprawie stanowiska NSA, dopiero wyczerpujące zgromadzenie wszystkich istotnych w sprawie dowodów pozwolić może na ustalenie, czy wierzytelność Spółki wobec skarżącego istnieje albo czy została pokryta zaliczkami, o czym stanowi umowa z 1 lipca 2019 r. W związku z tym, na organach obu instancji orzekających w sprawie spoczywa obowiązek zebrania całokształtu dowodów pozwalających na rozstrzygnięcie o tym, czy w sprawie tej stwierdzono, że skarżący będący dłużnikiem zajętej wierzytelności bezpodstawnie uchylał się od przekazania zajętej wierzytelności albo części wierzytelności organowi egzekucyjnemu. Zarazem, jak podkreślone to zostało przez NSA, co do zasady organ egzekucyjny winien ustalić spełnienie tej przesłanki w wyniku kontroli przeprowadzonej u niego bądź ewentualnie, gdy przeprowadzenie tej kontroli z obiektywnych przyczyn nie będzie możliwe, musi ustalić te okoliczności w inny dopuszczalny prawem sposób, pamiętając o konieczności niebudzącego wątpliwości wyjaśnienia wszystkich istotnych w tym zakresie kwestii, w tym odnosząc się do dowodów przedłożonych przez stronę – w kontekście uwag zawartych w wyroku NSA oraz w niniejszym wyroku.
Wobec faktu, że organ egzekucyjny nie dochował opisanych wyżej obowiązków w zakresie niebudzącego wątpliwości wyjaśnienia podstawy faktycznej rozpoznawanej sprawy, zaś organ odwoławczy nie dostrzegając tego uchybienia wadliwie utrzymał w mocy rozstrzygnięcie organu pierwszej instancji – obowiązkiem Sądu było uchylić zaskarżone postanowienie oraz poprzedzające je postanowienie organu pierwszej instancji, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. c w zw. z art. 135 p.p.s.a.
Z uwagi na konieczność ponownego przeprowadzenia postępowania wyjaśniającego w znacznej części, Sąd nie był uprawniony do wypowiadania się co do zasadności pozostałych zarzutów skargi, albowiem rozstrzygnięcie takie – w obecnym stanie sprawy – jest przedwczesne.
Ponownie rozpatrując sprawę, organy uwzględnią wyrażoną w opisanym wyroku NSA oraz w niniejszym orzeczeniu ocenę prawną i wynikające z niej konsekwencje co do dalszego postępowania. Organy będą zobowiązane uwzględnić to, że określenie wysokości nieprzekazanej kwoty zajętej wierzytelności może nastąpić tylko wtedy, gdy organ dysponuje niebudzącym wątpliwości materiałem dowodowym zaświadczającym spełnienie przesłanek określonych przepisami prawa. Rzeczą organu pierwszej instancji będzie też, zważywszy na treść art. 71a § 9 u.p.e.a., rozważenie przeprowadzenia kontroli u skarżącego. Organ ten, uwzględniając akcentowaną przez NSA – jako mającą znaczenie w okolicznościach rozpoznawanej sprawy – specyfikę prowadzenia działalności gospodarczej strony, powinien dołożyć starań w celu skutecznego powiadomienia strony o zamiarze przeprowadzenia kontroli (w tym przy użyciu poczty elektronicznej bądź telefonicznie). Organ winien jednocześnie pamiętać, że z uwagi na te szczególne okoliczności sprawy, gdyby ponownie okazało się, że nie było możliwe przeprowadzenie kontroli, to fakt ten musi zostać wykazany należycie.
Orzeczenie o zwrocie kosztów postępowania, obejmujących uiszczony wpis od skargi, wynagrodzenie dla pełnomocnika oraz opłatę skarbową od pełnomocnictwa, znajduje podstawę w art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a. oraz § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności radców prawnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 1935 ze zm.).
Z tych względów Sąd orzekł jak w sentencji.