Skarżąca zarzuciła naruszenie art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. l w związku z art. 4 ust 1 pkt 11 ustawy, z uwagi na ich błędną wykładnię oraz niewłaściwe zastosowanie, a w konsekwencji uznanie, że przychody uzyskane w sposób opisany we wniosku nie będą mogły podlegać opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym z zastosowaniem stawki 15%, a zatem są opodatkowane według stawki 17 %. Nadto, w skardze podniesiony został zarzut naruszenia art. 14c § 1 i § 2 O.p. przez sporządzenie uzasadnienia interpretacji w sposób niewyczerpujący, tj. bez merytorycznego odniesienia się do argumentacji przedstawionej we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej.
W uzasadnieniu podkreślono, że przedmiot umowy, zakres czynności, okoliczności i sposób ich wykonywania pozwalają ją zakwalifikować jako umowę o świadczenie usług na warunkach zlecenia, do której odpowiednio stosuje się przepisy i regulacje właściwe dla umowy zlecenia, co w konsekwencji prowadzi do uznania, że jest to umowa, o której mowa w art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy.
Podatniczka zauważyła też, że z art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. l w zw. z art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy nie wynikają warunki dotyczące kierownictwa, podległości, relacji i równowagi pomiędzy stronami umowy. Nie jest zrozumiała zatem interpretacja w części, w jakiej organ wskazuje na zależność między zlecająca a przyjmującą zlecenie, nie podając przepisu wedle którego ustawa o ryczałcie nie uznaje za zatrudnienie powierzenie wykonania odpłatnie czynności specjalisty innemu specjaliście. Zatrudnienie przez skarżącą innego doradcy podatkowego, który wykonuje czynności związane z istotą tego zawodu powoduje, że skarżąca nie wykonuje działalności osobiście.
Jak podkreślała skarżąca, zatrudnienie nie zawsze odbywa się w oparciu o umowę o pracę (w rozumieniu Kodeksu pracy), a więc nie dotyczy wyłącznie osoby fizycznej nieprowadzącej działalności gospodarczej. "Zatrudniać" w sensie literalnym oznacza po prostu przyjmować do wykonywania pracy. Natomiast przepis art. 4 ust 1 pkt 11 ustawy doprecyzowuje to, że praca ta wykonywana powinna być na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło czy też na podstawie innej umowy o podobnym charakterze. Przesłanka zatrudnienia innej osoby na podstawie umowy o podobnym charakterze powinna zostać uznana za spełnioną. Doradca podatkowy, podejmując stalą współpracę z innym doradcą podatkowym – bez względu na formułę – traci przymiot samodzielności i niezależności, cechujący wolny zawód. Istotą regulacji art. 12 ust 1 pkt 2 lit. l ustawy jest preferencja dotycząca sytuacji, gdy doradca podatkowy przestaje świadczyć swoje usługi w ramach wolnego zawodu, ponieważ zleca część obowiązków innej osobie.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Krajowej Informacji Skarbowej wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonej interpretacji.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Skarga jest zasadna, bowiem zaskarżona interpretacja indywidualna nie jest zgodna z prawem. Narusza zarówno prawo materialne w zakresie wadliwej interpretacji i zastosowania, jak też procesowe – z uwagi na brak należytego odniesienia się do argumentacji strony.
Przedmiotem sporu w sprawie było prawo skarżącej do zastosowania obniżonej stawki podatkowej 15% w ramach stosowanego w rozliczeniu podatku dochodowego ryczałtu. W ocenie wnioskodawczyni, przychody uzyskane ze świadczenia usług doradztwa podatkowego (PKWiU dział 69), w ramach jednoosobowej działalności gospodarczej, mogą podlegać opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym z zastosowaniem stawki określonej w art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy, tj. 15%, niezależnie od wymiaru czasowego realizacji zlecenia przez doradcę (pod warunkiem skutecznego wyboru tej formy opodatkowania i braku zaistnienia przesłanek wyłączających możliwość opodatkowania ryczałtem). W ocenie organu, takie stanowisko nie jest uzasadnione, bowiem współpracująca ze skarżącą osoba doradcy podatkowego jest także przedsiębiorcą, a zatem świadczy na jej rzecz usługi na zasadzie równoważności i własnego ryzyka gospodarczego. Przeczy to założeniu ustawodawcy o zatrudnieniu takiej osoby, które charakteryzuje się z zasady podległością i zależnością od zatrudniającego.
Zdaniem Sądu, stanowisko organu interpretacyjnego jest wadliwe, nie uwzględnia bowiem literalnej (ale i celowościowej) wykładni przepisów ustawy podatkowej mających zastosowanie do przedstawionego stanu faktycznego. Abstrahuje też całkowicie od własnego orzecznictwa organu interpretacyjnego w sprawach analogicznych (które powołała skarżąca), bez należytej motywacji dla zmiany poglądu, co niewątpliwie świadczy o naruszeniu zasady zaufania (art. 121 § 1 O.p.).
Zgodnie z art. 9a ust. 1 u.p.d.o.f., dochody osiągnięte przez podatników ze źródła, o którym mowa w art. 10 ust. 1 pkt 3, są opodatkowane na zasadach określonych w art. 27, z zastrzeżeniem ust. 2 i 3, chyba że podatnicy złożą właściwemu naczelnikowi urzędu skarbowego sporządzone na piśmie oświadczenie o zastosowaniu opodatkowania w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych określonego w ustawie o zryczałtowanym podatku dochodowym. W myśl art. 9 ust. 1 ustawy z dnia 20 listopada 1998 r. o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz. U. z 2025.843, t.j.- dalej: ustawa), sporządzone na piśmie oświadczenie o wyborze opodatkowania przychodów z pozarolniczej działalności gospodarczej w formie ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych na dany rok podatkowy podatnik składa naczelnikowi urzędu skarbowego właściwemu według miejsca zamieszkania podatnika, a w przypadku przedsiębiorstwa w spadku - według ostatniego miejsca zamieszkania zmarłego przedsiębiorcy, do 20. dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym osiągnął pierwszy przychód z tego tytułu w roku podatkowym, albo do końca roku podatkowego, jeżeli pierwszy taki przychód osiągnął w grudniu roku podatkowego. Stosownie do art. 6 ust. 1 tej ustawy, opodatkowaniu ryczałtem od przychodów ewidencjonowanych podlegają przychody osób fizycznych lub przedsiębiorstw w spadku z pozarolniczej działalności gospodarczej, o których mowa w art. 7a ust. 4 lub art. 14 ustawy o podatku dochodowym, z zastrzeżeniem ust. 1e i 1f, w tym również gdy działalność ta jest prowadzona w formie spółki cywilnej osób fizycznych, spółki cywilnej osób fizycznych i przedsiębiorstwa w spadku lub spółki jawnej osób fizycznych, zwanych dalej "spółką". Do przychodów przedsiębiorstwa w spadku nie stosuje się przepisu art. 12 ust. 10a. Na podstawie art. 4 ust. 1 pkt 1 ustawy, działalność usługowa to pozarolnicza działalność gospodarcza, której przedmiotem są czynności zaliczone do usług zgodnie z Polską Klasyfikacją Wyrobów i Usług (PKWiU) wprowadzoną rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 4 września 2015 r. w sprawie Polskiej Klasyfikacji Wyrobów i Usług (PKWiU) (Dz. U. poz. 1676, z 2017 r. poz. 2453, z 2018r. poz. 2440, z 2019 r. poz. 2554 oraz z 2020 r. poz. 556), z zastrzeżeniem pkt 2 i 3. Zgodnie z art. 12 ustawy, ryczałt od przychodów ewidencjonowanych wynosi: 17% przychodów osiąganych w zakresie wolnych zawodów (art. 12 ust. 1 pkt 1 ustawy), 15% przychodów ze świadczenia usług prawnych, rachunkowo-księgowych i doradztwa podatkowego (PKWiU dział 69), innych niż świadczone w ramach wolnych zawodów (art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. l ustawy). Zgodnie z art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy, wolny zawód oznacza pozarolniczą działalność gospodarczą wykonywaną osobiście przez m.in. doradców podatkowych, z tym, że za osobiste wykonywanie wolnego zawodu uważa się wykonywanie działalności bez zatrudniania na podstawie umów o pracę, umów zlecenia, umów o dzieło oraz innych umów o podobnym charakterze osób, które wykonują czynności związane z istotą danego zawodu.
Założeniem poczynionym przez wnioskodawczynię w opisie stanu faktycznego jest to, że 1. sama w ramach kancelarii wykonuje zawód doradcy podatkowego; 2. wypełnia wszystkie warunki formalne do skorzystania z opodatkowania ryczałtem; 3. w ramach prowadzonej działalności gospodarczej zawarła umowę cywilną o świadczenie usług z doradcą podatkowym, który – w ramach zlecanych na bieżąco czynności – wspiera ją w świadczeniu usług doradcy podatkowego, 4. współpracujący ze skarżącą doradca podatkowy wykonuje czynności związane z istotą zawodu doradcy. Kwestią, która legła u podstaw negatywnego stanowiska organu było to, że doradca podatkowy współpracujący na powyższych zasadach ze skarżącą jest podmiotem gospodarczym, co zdaniem organu, wyklucza uznanie, że na podstawie przywołanych powyżej przepisów pozostaje on "zatrudniony" przez skarżącą, a co za tym idzie, skarżąca jest uprawniona do stosowania obniżonej stawki ryczałtu. Nie ma natomiast sporu co do tego, że powołane regulacje wskazują, iż z wolnym zawodem mamy do czynienia wówczas, gdy doradca podatkowy wykonuje działalność gospodarczą osobiście, czyli bez zatrudniania na podstawie umów o pracę, umów zlecenia, umów o dzieło oraz innych umów o podobnym charakterze osób fizycznych, które wykonują czynności związane z istotą tego zawodu. Aby więc podatnik mógł zastosować 15% stawką ryczałtu winien spełnić dwie przesłanki: 1. zatrudnić osobę fizyczną, 2. osoba zatrudniona powinna wykonywać czynności związane z istotą zawodu wykonywanego przez podatnika (wymienionego wprost w art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy), 3. osoba ta winna wykonywać czynności na podstawie umowy o pracę, umowy zlecenia, umowy o dzieło, względnie innych umów o podobnym charakterze.
Jak słusznie zauważa skarżąca, przepis art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy nie określa minimalnego wymiaru, w jakim osoba wykonująca czynności związane z istotą zawodu doradcy podatkowego ma być zatrudniona. Wbrew stanowisku organu, nie określa też – poza oczywistym posiadaniem kwalifikacji, które umożliwiają wykonywanie czynności związanych z istotą zawodu, czyli czynności wpływających na zasadnicze elementy usług doradztwa podatkowego – statusu prawnego takiej osoby, tj. nie wyklucza, by była ona zarejestrowanym przedsiębiorcą. Ta okoliczność ma charakter prawnie obojętny, nie została wskazana ani w art. 12 ust. 1 pkt 2 lit l ustawy, ani też w art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy. Fakt prowadzenia działalności gospodarczej nie powoduje, że podmiot przestaje być uznany w świetle ustawy Kodeks cywilny za osobę fizyczną, która może zostać "zatrudniona" w rozumieniu powyższych przepisów przez prowadzącego wolny zawód doradcę podatkowego. Takie podmioty nie współpracują wówczas ze sobą na podstawie umowy spółki, gdzie można byłoby rozważać, iż każdy z nich wykonuje wolny zawód, ale w oparciu o "zatrudnienie" na podstawie umowy o świadczenie usług, w ramach której to zleceniodawca (tu: skarżąca) decyduje o rodzaju i zakresie prac wykonywanych przez takiego doradcę, w zamian za co otrzymuje on stosowne wynagrodzenie.
Dla prawidłowego odczytania powyższych norm prawnych istotnym jest to, że podatnik mający prawo do zastosowania stawki 15% nie wykonuje usług osobiście, ale korzysta ze wsparcia innej osoby, którą "zatrudnia". Taką osobę fizyczną z podatnikiem wiąże albo umowa o pracę, albo umowa cywilna o charakterze zlecenia, świadczenia usług (do której, zgodnie z art. 750 k.c., stosuje się przepisy o zleceniu), o dzieło lub inna umowa o podobnym charakterze. Na tej podstawie osoba ta świadczy usługi związane z istotą zawodu, który wykonuje podatnik (a mieści się on pośród zawodów wymienionych w art. 4 ust. 1 pkt 11 ustawy). Ustawodawca w żadnym razie nie wykluczył więc, by "zatrudniony" w powyższym rozumieniu korzystał z równości praw w stosunku zobowiązaniowym z podatnikiem, co wynika ze stanowiska organu. Każda bowiem umowa o charakterze cywilnoprawnym posiada taką właśnie cechę - stosunki zobowiązaniowe są oparte – inaczej niż w prawie pracy – na swobodzie kontraktowania i równości stron, a wymieniona grupa umów o charakterze zlecenia (umowy starannego działania) lub o dzieło (umowy rezultatu) – cechuje się ekwiwalentnością świadczeń obu stron. Dlatego też we wniosku skarżąca zastrzegła, że rozliczenie ze współpracownikiem (co istotne - nie będącym jej wspólnikiem, bo nie działa ona w formie spółki) będzie następować po wykonaniu zleconych każdego miesiąca czynności i na podstawie wystawionej faktury VAT oraz przedstawionego protokołu, zatwierdzonego przez zleceniodawcę. Jak wskazano we wniosku, skarżąca wykorzystuje efekty pracy zleceniobiorcy do świadczenia własnych usług doradczych (np. zredagowane pisma, opinie prawne, środki zaskarżenia, zastępstwa pełnomocnika na rozprawach, itp.).
Tym samym uznać należy, że przez fakt zatrudnienia doradcy podatkowego w swojej kancelarii skarżąca utraciła przymiot doradcy podatkowego wykonującego swoje usługi w ramach wolnego zawodu, czyli wykonującego te usługi osobiście (bez zatrudniania na podstawie umów o pracę, umów zlecenia, umów o dzieło oraz innych umów o podobnym charakterze osób, które wykonują czynności związane z istotą danego zawodu). Świadczy ona natomiast i będzie świadczyć usługi doradztwa podatkowego inne niż w ramach wolnego zawodu, a w konsekwencji, na mocy art. 12 ust. 1 pkt 2 lit. I ustawy, jest i będzie uprawniona do korzystania z ryczałtu od przychodów ewidencjonowanych w wysokości 15% przychodów. Takie różnicowanie stawek ryczałtu w opisanym przypadku uzasadnia się ponoszeniem przez podatnika wyższych kosztów w związku z zatrudnianiem osób wykonujących czynności związane z istotą danego zawodu, których to wydatków nie może uwzględnić przy wyliczaniu podstawy opodatkowania ryczałtem (zob: Gazeta Podatkowa nr 91 (175 7) z dnia 12.11.2020, strona 3).
Organ nie tylko pominął więc wykładnię literalną powyżej wskazanych przepisów ustawy podatkowej, ale też wskazany cel uregulowania, jak też – z naruszeniem przepisów art. 14c § 2 O.p.- nie odniósł się do całości argumentacji strony.
Mając powyższe na uwadze, Sąd na podstawie art. 146 § 1 p.p.s.a. w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 lit a i c p.p.s.a. uchylił zaskarżony akt. O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w zw. z art. 205 § 1 p.p.s.a. Na zasądzoną kwotę składa się wartość uiszczonego wpisu od skargi.
W ponownie prowadzonym postępowaniu organ interpretacyjny uwzględni powyżej przedstawioną wykładnię przepisów prawa materialnego, zaś decydując o sporządzeniu uzasadnienia interpretacji odniesie się do wszystkich argumentów podniesionych przez wnioskodawczynię, w tym do powoływanego orzecznictwa, które kształtuje określoną praktykę orzeczniczą organów podatkowych i wyznacza sposób postępowania podatników, nawet jeśli nie są bezpośrednio adresatami wydanych aktów (np. interpretacji indywidualnych).