- art. 26 § 1 u.p.e.a. w związku z brakiem podstaw prawnych do wszczęcia egzekucji z majątku skarżącego, z powodu braku tytułu egzekucyjnego w postaci prawomocnych decyzji ZUS, potwierdzonych wyrokami sądowymi (jak wskazał skarżący, sprawy o zapłatę składek za wykonawców, będących pracownikami agencji, toczą się przed Sądem Okręgowym [...]);
- art. 4 pkt a, art. 18 ust. 1, art. 83 u.s.u.s. oraz art. 1 pkt 16 ustawy z dnia 11 maja 2017 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz ustawy o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw (ustawy zmieniającej) z uwagi na to, że do dnia 12 czerwca 2017 r. ZUS nie miał uprawnień do ustalania kto jest płatnikiem składek ubezpieczeniowych i innych opłat, a tym samym do arbitralnej zmiany płatnika, ponieważ do tej daty płatnikiem składek był wyłącznie ten pracodawca, który zgłosił pracowników do systemu ubezpieczeń społecznych i wypłacał im wynagrodzenie za pracę;
- art. 7, art. 75 § 1, art. 77, art. 107 k.p.a. przez nieustalenie istotnych dla sprawy okoliczności faktycznych i brak przeprowadzenia istotnych w sprawie dowodów;
- art. 5 ustawy zmieniającej, ponieważ z przepisu tego wynika, że składki opłacone przez agencje zatrudnienia będą zaliczane jako należne, a skarżący przesłał organowi rentowemu liczne dowody zapłaty składek za wykonawców usług zatrudnianych przez agencje;
- przepisów rozporządzenia – przez nieuwzględnienie składek ubezpieczeniowych, zapłaconych przez agencję i przez zaliczenie bieżących wpłat na poczet rzekomego i wciąż spornego zadłużenia składkowego;
- art. 1 pkt 16 ustawy zmieniającej w związku z tym, że - z jednym wyjątkiem - wszystkie sprawy związane z decyzjami ZUS, od których skarżący wniósł odwołanie do sądu okręgowego, dotyczyły objęcia obowiązkiem ubezpieczeń społecznych, a nie zapłaty składek, natomiast w sprawie dotyczącej ubezpieczonych D. B. i E. B. sąd apelacyjny skutecznie zakwestionował zaliczanie bieżących wpłat na poczet spornego zadłużenia; podobnie postąpił Wojewódzki Sad Administracyjny w Lublinie (wyrok z dnia 10 maja 2023 r., I SA/Lu 80/23), a mimo tych orzeczeń ZUS bez prawomocnego tytułu wykonawczego przeprowadził kolejne egzekucje z majątku strony.
Skarżący wniósł o przeprowadzenie dowodu z dokumentu w postaci wypisu z protokołu rozprawy przed Sądem Okręgowym [...] z dnia 10 września 2024 r. ([...]), zobowiązania Z. K. jako świadka do udzielenia odpowiedzi na 38 pytań sformułowanych przez pełnomocnika – przez skierowanie korespondencji do tego świadka, a nadto ewentualnie o zwrócenie się do Sądu Okręgowego [...] o przesłanie odpisów prawomocnych wyroków w sprawie [...]. Skarżący stwierdził, że ze wskazanych dowodów wynika, iż zapłata składek za wykonawców usług ciąży na agencjach.
W uzasadnieniu skargi zobowiązany wskazywał, że ZUS nie wziął pod uwagę dokumentów świadczących o zapłacie składek. We wniosku o ponowne rozpatrzenie sprawy strona wnosiła o przeprowadzenie dowodu z oświadczeń Z. K., wystąpienie do Sądu Okręgowego [...] o udostępnienie odpisów lub kopii aktu oskarżenia, zeznań Z. K., planu spłaty jego długów, prawomocnych wyroków dotyczących zapłaty składek za wykonawców usług będących pracownikami agencji oraz wyroków dotyczących zapłaty podatku dochodowego za osoby zatrudnione przez agencje, a ewentualnie także o przesłuchanie Z. K. w formie pisemnej.
Jak podniósł skarżący, ZUS wydał w 2025 r. decyzje na łączną kwotę 363.105,44, ale wskutek wniesionych odwołań nie stały się one prawomocne. Niezależnie od tego ZUS nadal zaliczał bieżące składki wpłacane do tego organu przez stronę na poczet rzekomego, bo spornego zadłużenia składkowego. Miało to miejsce, pomimo wyroku Sądu Apelacyjnego [...] w sprawie sygn. akt [...], wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 10 maja 2023 r., sygn. akt [...] w sprawie zobowiązanego oraz postanowienia tegoż Sądu z dnia 14 września 2023 r. sygn. akt [...], dotyczącego co prawda innego przedsiębiorcy, ale w sprawie związanej z wykonawcami usług będącymi pracownikami agencji. Ponadto skarżący wskazał, że powoływane przez organ przepisy rozporządzenia można stosować tylko wówczas, kiedy zadłużenie składkowe płatnika jest oczywiste, bezsporne i wymagalne.
Skarżący podał też, że w trakcie rozprawy przed Sądem Okręgowym [...] oskarżony Z. K. złożył oświadczenie dotyczące zapłaty składek i twierdził, iż posiada prawomocne wyroki, stosownie do których sporne składki oraz podatki od wynagrodzeń pracowników za lata 2012 i 2013 obciążają jego pracowników. W ocenie skarżącego, jest to oświadczenie wiarygodne, ponieważ za fałszywe zeznania grozi odpowiedzialność karna.
W uzasadnieniu skargi zwrócono też uwagę, że organy podatkowe przeprowadziły skuteczną egzekucję z faktur wystawianych przez agencje dla przedsiębiorców, w tym dla strony. Zdaniem skarżącego, potwierdza to legalność tych faktur oraz legalność realizowanego outsourcingu pracowniczego. Zachodzi wręcz podejrzenie, że tzw. afera outsourcingowa dowodzi popełniania przez organy państwa przestępstwa przeciwko mieniu znacznej wartości należącego do przedsiębiorców. W latach 2011-2013 pozwolono na świadczenie usług w stosunku do około 1.000 przedsiębiorców oraz 30.000 ubezpieczonych przez agencje oraz na niepłacenie przez nie pełnych składek ZUS i zaliczek na podatek. Agencje te były traktowane przez organy państwa jako pracodawcy, zleceniodawcy i płatnicy, co potwierdza postawienie zarzutów ich kierownictwu. Przedsiębiorcy są w tej sytuacji pokrzywdzonymi.
W odpowiedzi na skargę Prezes Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie, popierając stanowisko prezentowane w zaskarżonym postanowieniu.
Zarządzeniem Przewodniczącego z dnia 16 lipca 2026 r. sprawa skierowana została do rozpatrzenia w trybie uproszczonym, na podstawie art. 119 pkt 3 p.p.s.a.
W piśmie z dnia 14 lipca 2026 r. skarżący zgłosił dodatkowo wnioski dowodowe z dokumentu w postaci protokołu zeznań Z. K. w Prokuraturze Regionalnej [...]. Wniósł też o wystąpienie z zapytaniami i żądaniem nadesłania dokumentów do wskazanych w piśmie sądów powszechnych.
Wnioski dowodowe strony zostały przez Sąd oddalone, bowiem z jednej strony zgłoszone dowody nie przyczynią się na obecnym etapie sprawy administracyjnej do wyjaśnienia istotnych wątpliwości, ale też w większości nie są to wnioski, o jakich mowa w art. 106 § 3 p.p.s.a., tj. wnioski z dokumentów, a ich przeprowadzenie mogłoby zakłócić tok sprawy przed sądem administracyjnym (wpłynąć na nadmierne jego przedłużenie).
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje:
Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a., zgodnie z którym decyzja (również postanowienie) podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.
Mając na uwadze powyższe stwierdzić należy, że skarga jest zasadna, choć nie z przyczyn bezpośrednio w niej zawartych. Zaskarżone postanowienie narusza w sposób istotny prawo procesowe, co bez wątpliwości mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Te same wadliwości dotyczą postanowienia wydanego w pierwszej instancji, które z tych przyczyn należało wyeliminować z obrotu prawnego na podstawie art. 135 p.p.s.a.
Przedmiotem w niniejszej sprawie są zarzuty spółki złożone w toku trwającego postępowania egzekucyjnego. Organ (zarówno w pierwszej, jak i w drugiej instancji) uznał, że argumentacja skarżącej (działającej w sprawie bez profesjonalnego pełnomocnika) sprowadza się do zarzutu z art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a, czyli zarzutu wygaśnięcia obowiązku w całości lub w części (organ pierwszej instancji błędnie wskazał na art. 33 § 2 pkt 2 u.p.e.a.).
Według art. 33 § 2 u.p.e.a. (w brzmieniu po nowelizacji dokonanej ustawą z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw - Dz. U. z 2019 r. poz. 2070 dalej: ustawa zmieniająca), podstawą zarzutu w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej należności pieniężnych może być:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej.
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zarzut w sprawie prowadzenia egzekucji administracyjnej jest podstawowym środkiem ochrony zobowiązanego przed nieuzasadnionym bądź niezgodnym z prawem wszczęciem i prowadzeniem egzekucji. Rozpatrzenie zarzutu odbywać się powinno wyłącznie w odniesieniu do złożonego przez zobowiązanego zarzutu, a zatem złożenie przez zobowiązanego zarzutu w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym na jednej z podstaw wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. legitymuje organ administracyjny do rozpatrzenia sprawy wyłącznie w odniesieniu do tej podstawy. Granice sprawy są bowiem określane treścią zgłoszonego zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Oznacza to, że rzeczą organu jest rozpoznanie tego zarzutu lub zarzutów, które w postępowaniu zgłosiła strona, jak też ocena tych wniosków, z którymi występuje, ale także właściwe odczytanie intencji strony, zarówno w zakresie środka procesowego, z którego korzysta, jak i podstawy lub podstaw zgłaszanych zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym. Zasadą postępowania jest bowiem to, że to nie określenie (tytuł) pisma, ale jego treść stanowią podstawę działania organu. Podobnie rzecz się ma ze wskazywaną podstawą prawną wystąpienia strony – jeśli w treści pisma strony (szczególnie nie korzystającej z pomocy adwokata, radcy prawnego lub doradcy podatkowego) wskazano błędną podstawę prawną lub nie wskazano jej wcale, organ jest zobowiązany do właściwego jej określenia. Nierzadko wymaga to współdziałania ze stroną, która – uprzednio należycie pouczona – powinna sprecyzować swoje stanowisko i zgłaszane żądania. Działanie organu w tym zakresie nie może być bowiem arbitralne i w sposób nieuprawniony zawężać granic sprawy poprzez pomijanie części twierdzeń i wniosków.
Zaprezentowane w art. 33 § 2 u.p.e.a. przesłanki zarzutów w postępowaniu egzekucyjnym tworzą katalog zamknięty. Podstawą zarzutu w sprawie prowadzonego postępowania egzekucyjnego mogą być zatem wyłącznie konkretne zdarzenia i okoliczności wymienione w tym przepisie, a nie jakiekolwiek niezadowolenie zobowiązanego z poddania go egzekucji administracyjnej (por. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego: z 18 stycznia 2012 r., sygn. akt II FSK 1244/10; z 18 sierpnia 2015 r., sygn. akt II FSK 1688/13; z 18 listopada 2015 r., sygn. akt II FSK 2594/13). Zaznaczyć trzeba, że postępowanie wywołane zarzutami w trybie art. 33 u.p.e.a. jest postępowaniem wykonawczym wobec postępowania rozpoznawczego, zmierza do realizacji obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Zarzuty w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego są więc sformalizowanym środkiem prawnym, zaś postępowanie w sprawie rozpatrzenia zarzutów nie służy weryfikacji legalności nałożonego na zobowiązanego, a podlegającego wykonaniu, obowiązku, ale weryfikacji prawidłowości podejmowanej egzekucji. Wynika to wprost z art. 29 § 1 u.p.e.a., w myśl którego organ egzekucyjny bada z urzędu dopuszczalność egzekucji administracyjnej, nie jest natomiast uprawniony do badania zasadności i wymagalności obowiązku objętego tytułem wykonawczym. Przedmiot badania dopuszczalności egzekucji administracyjnej wyznaczony został treścią art. 29 § 2 u.p.e.a. i obejmuje wyłącznie kwestie: czy dany obowiązek objęty treścią tytułu wykonawczego podlega egzekucji administracyjnej, czy na podstawie wiedzy posiadanej przez organ egzekucyjny zachodzi prawdopodobieństwo bezskuteczności egzekucji oraz czy tytuł wykonawczy spełnia określone w art. 27 § 1 i 2 u.p.e.a. wymogi formalne. Zgodność z prawem ciążącego na zobowiązanym obowiązku, będącego podstawą do wystawienia i doręczenia mu tytuł wykonawczego, nie stanowi więc kryterium oceny zgodności z prawem wszczęcia i prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w tym oceny zarzutów, które – jak powiedziano - mogą być wniesione tylko z przyczyn przewidzianych w art. 33 § 2 u.p.e.a.
W badanej sprawie skarżąca podniosła w ramach pisma z dnia 19 lutego 2026r., zatytułowanego zarzuty, że prowadzone wobec niej postępowanie egzekucyjne jest niedopuszczalne – podjęto je bez podstawy prawnej; spółka zapłaciła za wskazany okres wszystkie należne składki wobec ZUS (na tę okoliczność skarżąca powołała dowody z przelewów bankowych oraz zaświadczenia o niezaleganiu w opłacaniu składek, jak też pism przedstawiciela ZUS do Sądu Okręgowego VIII Wydziału Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z 7 marca 2019 r., 25 stycznia 2018 r. i 13 lipca 2021 r. w sprawie zestawienia zrealizowanych należności z tytułu składek); rażąco naruszono przepisy rozporządzenia Rady Ministrów z 21 września 2017 r. w sprawie szczegółowych zasad i trybu postępowania w sprawach rozliczania składek, do których poboru jest zobowiązany Zakład Ubezpieczeń Społecznych (Dz.U. z 2017r., poz. 1831), bowiem bieżące wpłaty rozliczono na sporne zobowiązania za lata 2012 – 2013; egzekwowane obowiązki uległy przedawnieniu; powoływane przez organ postępowania sądowe przed sądami powszechnymi nie dotyczyły zapłaty składek, ale podlegania ubezpieczeniom społecznym (co ewentualnie mogło mieć wpływ na ocenę biegu terminu przedawnienia); błąd co do osoby zobowiązanego (w tym względzie spółka powołała się na oświadczenia i zeznania Z. K.). Skarżąca wskazała w podstawie złożonego środka zaskarżenia przepisy art. 33 § 1 i 2 pkt 6 lit c u.p.e.a., art. 35 § 1 u.p.e.a. i art. 59 § 1 pkt 1 i pkt 2 u.p.e.a.
Tymczasem organ, bez uprzedniego wezwania skarżącej do ewentualnego sprecyzowania stanowiska, nadał bieg pismu jako zarzutowi opartemu na art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. – wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części. Zważywszy na treść pisma strony, taki sposób rozpoznania jej intencji stanowi, w ocenie Sądu, istotne zawężenie granic sprawy i powoduje, że nie sposób uznać, by istota sprawy została należycie rozpoznana. Jak bowiem wskazano powyżej, organ w pierwszej kolejności jest zobowiązany do określenia granic sprawy zgodnie z treścią wniosku, a następnie do rozpoznania złożonego środka w granicach wyznaczonych z jednej strony tym wnioskiem, z drugiej ustawą. Ograniczenie treściowe zarzutów dotyczy nie tylko strony, ale i organu je rozpoznającego, nie może być jednak tak, że organ ignoruje wskazania strony, nie poddaje ich stosownej ocenie, zarówno w świetle normy prawnej art. 33 § 2 u.p.e.a., jak też innych przepisów ustawy egzekucyjnej kształtujących uprawnienia procesowe zobowiązanego. W uzasadnieniu postanowienia pojawiły się natomiast luźne stwierdzenia organu, nawiązujące wprawdzie do faktycznych podstaw wskazanych w piśmie strony, ale dalekie od zakresu sprawy wyznaczonego przez zarzut zidentyfikowany przez organ. Powoduje to, iż postanowienie organu (w obu instancjach) nie poddaje się kontroli sądowej.
Organ nie wskazał też (nie wynika to z akt sprawy, ani z treści postanowienia), by nadał wnioskowi strony bieg także/lub w zakresie umorzenia postępowania egzekucyjnego, a taka intencja strony może wynikać w związku z powołaną podstawą faktyczną i prawną jej wystąpienia (art. 59 u.p.e.a.).
Rzeczą organu w ponownie prowadzonym postępowaniu będzie zatem, w stosownym współdziałaniu ze stroną postępowania, należyte zidentyfikowanie jej zamiarów związanych ze złożonym w dniu 23 lutego 2026 r. pismem, właściwe określenie granic sprawy administracyjnej poprzez odwołanie się do konkretnych jednostek redakcyjnych art. 33 § 2 u.p.e.a., przy uwzględnieniu stanowiska i argumentacji strony, jak też dokonanie właściwej oceny treści wniosków strony (czy są to wyłącznie zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym, na co wskazuje tytuł pisma, czy także wniosek o umorzenie postępowania egzekucyjnego, na co z kolei może wskazywać część argumentów i podstaw faktycznych oraz powołany w piśmie przepis ustawy egzekucyjnej).
W tym stanie rzeczy Sąd nie znalazł postaw do wypowiedzenia się w kwestiach bezpośrednio związanych z zarzutami skargi, uznając takie działanie za przedwczesne. Zdaniem Sądu, dopiero właściwe (co oznacza także pełne i wszechstronne) zakwalifikowanie zarzutów strony oraz właściwe nadanie biegu złożonym przez nią środkom procesowym umożliwi kontrolę aktu, w ramach której zostaną właściwie zabezpieczone interesy zobowiązanego.
Z tych względów, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit c) oraz art. 135 p.p.s.a. orzeczono jak w wyroku. Skarżąca w skardze złożyła wprawdzie wniosek o zasądzenie na jej rzecz od organu zwrotu kosztów postępowania, jednak nie wykazała iżby koszty takie poniosła (jest zwolniona z obowiązku ponoszenia opłat sądowych, nie ustanowiła pełnomocnika procesowego, nie wykazała poniesienia wydatków).