W celu wyegzekwowania ww. należności z tytułu składek wierzyciel czyli ZUS Oddział w L. wystawił tytuły wykonawcze. W tytułach tych wskazał, że dochodzone należności są wymagalne i podlegają egzekucji administracyjnej na podstawie art. 2 u.p.e.a. Zatem egzekucja administracyjna należności pieniężnych dochodzonych na podstawie ww. tytułów wykonawczych jest dopuszczalna.
Odnosząc się do zarzutu skarżącej, że jedynie Dyrektor Oddziału ZUS w L. jest władny do wystawiania tytułów wykonawczych, natomiast ww. tytuły wykonawcze zostały wystawione przez ZUS Oddział w L. i podpisane przez nieupoważnioną osobę, organ wyjaśnił należy, że w egzekucji administracyjnej Zakład Ubezpieczeń Społecznych uczestniczy zarówno jako wierzyciel, jak również jako organ egzekucyjny, którego kompetencje wykonują dyrektorzy poszczególnych oddziałów. Zgodnie z art. 1a pkt 13 u.p.e.a., przez wierzyciela rozumie się podmiot uprawniony do żądania wykonania obowiązku lub jego zabezpieczenia w administracyjnym postępowaniu egzekucyjnym lub zabezpieczającym. W świetle powyższego przepisu Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest wierzycielem uprawnionym do domagania się zapłaty nieopłaconych w terminie przez płatnika należności z tytułu składek. Natomiast według art. 19 § 4 u.p.e.a., dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych, wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych, jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Jak jednak wynika z powyższego przepisu, kompetencji do prowadzenia egzekucji administracyjnej nie mają wszyscy, ale tylko wyznaczeni przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych dyrektorzy oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych. Na podstawie upoważnienia ustawowego, Minister Finansów rozporządzeniem z dnia 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne (Dz.U. z 2016 r., poz. 1411) wyznaczył jako organ egzekucyjny Dyrektora Oddziału ZUS w L.. Zakład Ubezpieczeń Społecznych jest natomiast wierzycielem co do zaległych składek i - wbrew zarzutom skarżącej - jest uprawniony do skierowania zadłużenia z tego tytułu do przymusowego dochodzenia w ramach egzekucji, a tym samym do wystawienia stosownych tytułów wykonawczych.
Odnosząc się zaś do zarzutu, że tytuły wykonawcze zostały podpisane przez nieupoważnioną osobę organ nadzoru zauważył, że w aktach sprawy znajdują się upoważnienie z 10 lipca 2017 r. nr [...] oraz pełnomocnictwo z 25 marca 2021 r. nr [...] mocujące wystawiającego ww. tytuły wykonawcze pracownika do dokonywania m.in. tej czynności.
W związku z powyższym organ odwoławczy stwierdził, że w tej sprawie nie doszło do naruszenia art. 268a k.p.a., tytuły wykonawcze spełniają wymogi określone w art. 27 § 1 u.p.e.a., a prowadzona wobec skarżącej egzekucja administracyjna jest dopuszczalna.
W zaskarżonym postanowieniu organ egzekucyjny wyjaśnił również, że w tej sprawie nie wystąpiły także inne okoliczności wskazane w art. 59 § 1, § 1a i § 2 u.p.e.a., przemawiające za umorzeniem prowadzonego postępowania egzekucyjnego. Nie budzi wątpliwości, że:
- nie zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego ani sytuacja, gdy egzekucja nie może być prowadzona za względu na osobę zobowiązanego, zobowiązana żyje;
- nie zachodzi sytuacja, w której postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;
- wierzyciel nie skierował do organu egzekucyjnego żądania o umorzenie postępowania egzekucyjnego;
- nie wystąpiły inne przesłanki przewidziane w ustawach;
- nie wystąpiły żadne z przyczyn określonych w art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a. (egzekwowane należności z tytułu składek istnieją i są wymagalne, wynikają z prawomocnej decyzji ZUS Oddział w L. z 18 listopada 2024 r. znak: [...], w związku z tym w sprawie tej nie było też obowiązku doręczenia uprzednio upomnienia);
- postępowanie egzekucyjne jest w toku i nie ma aktualnie podstaw do stwierdzenia, że w postępowaniu egzekucyjnym dotyczącym należności pieniężnej nie uzyska się kwoty przewyższającej koszty egzekucyjne.
Z uwagi na powyższe, w opinii organu odwoławczego Dyrektor Oddziału ZUS w L. postanowieniem z 20 marca 2025 r. znak: [...] zasadnie odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach od [...] do [...]
Organ nadzoru zauważył, że w zażaleniu skarżąca przywołała szereg przepisów ustawy egzekucyjnej, w szczególności przepisy dotyczące wniesienia zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej, jednakże w brzmieniu nieobowiązującym w sprawie.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie zobowiązana wnosiła o uchylenie zaskarżonego postanowienia organu odwoławczego oraz postanowienia organu egzekucyjnego i umorzenie postępowania egzekucyjnego. Skarżąca nie sprecyzowała zarzutów. W uzasadnieniu skargi przytoczyła obszerny fragment publikacji opartej na stanie prawnym obowiązującym przez zmianą u.p.e.a., dotyczący obowiązków organu egzekucyjnego w razie stwierdzenia wadliwości tytułu wykonawczego. Zarzuciła, że organ odwoławczy pominął milczeniem wymieniony wyżej komentarz o stosowaniu prawa. Stwierdziła, że upoważnienia do wstawienia tytułów wykonawczych nigdy nie zostały do nich załączone.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wnosił o oddalenie skargi.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga podlega oddaleniu, ponieważ zaskarżone postanowienie nie narusza prawa.
Na wstępie należy stwierdzić, że organ egzekucyjny, rozstrzygając wątpliwości wynikające z różnicy między tytułem pisma skarżącej z dnia 10 lutego 2025 r. ("zarzuty w sprawie prowadzonej egzekucji administracyjnej") oraz treścią pisma prawidłowo uznał, że w rzeczywistości skarżąca wnosiła o umorzenie postępowania egzekucyjnego nie powołując się na złożenie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej na podstawie art. 33 § 1 - 5 u.p.e.a.
Umorzenie postępowania egzekucyjnego może nastąpić między innymi, jeżeli występują okoliczności wskazane w art. 59 § 1 i 2 u.p.e.a. W stanie prawnym obowiązującym od 25 marca 2024 r. [po wejściu w życie ustawy z dnia 9 marca 2023 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 556)] umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie przesłanek, które są podstawą zarzutów wymienionych w art. 33 § 2 pkt 1-6 u.p.e.a. może nastąpić nie tylko po uznaniu zarzutu przez wierzyciela ( art. 34 § 4 u.p.e.a.) ale również na podstawie art. 59 § 1a u.p.e.a., jeżeli organ egzekucyjny jest jednocześnie wierzycielem.
Taka sytuacja (tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego) występuje w niniejszej sprawie. Zgodnie z art. 19 § 4 u.p.e.a. dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych jest organem egzekucyjnym uprawnionym do stosowania egzekucji z wynagrodzenia za pracę, ze świadczeń z ubezpieczenia społecznego, z renty socjalnej, z wierzytelności pieniężnych oraz z rachunków bankowych, w egzekucji administracyjnej należności pieniężnych z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i należności pochodnych od składek oraz nienależnie pobranych świadczeń z ubezpieczenia społecznego lub innych świadczeń wypłacanych przez Zakład Ubezpieczeń Społecznych, które nie mogą być potrącane z bieżących świadczeń. Wierzycielem wymienionych w art. 19 § 4 u.p.e.a. należności pieniężnych jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych jako państwowa jednostka organizacyjna posiadająca osobowość prawną, której w oznaczonym zakresie, przysługują środki prawne właściwe organom administracji państwowej (art. 66 ust. 1 i 4 u.s.u.s.). Zgodnie z art. 67 ust. 1 u.s.u.s. w skład Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wchodzą centrala i terenowe jednostki organizacyjne, którymi są m.in. oddziały (§ 10 ust. 1 pkt 1 Statutu Zakładu Ubezpieczeń Społecznych stanowiącego załącznik do rozporządzenia Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 4 marca 2021 r. w sprawie nadania statutu Zakładowi Ubezpieczeń Społecznych - Dz. U. z 2021 r. poz. 431). Przepis § 10 ust. 2 ww. Statutu przewiduje, że oddziałem zakładu kieruje dyrektor. Usytuowanie dyrektora oddziału ZUS w strukturze organizacyjnej Zakładu w powiązaniu z wypełnieniem obowiązków organu egzekucyjnego powoduje, że dyrektor oddziału ZUS jest jednocześnie podmiotem personifikującym ZUS (wyrok NSA z dnia 24 maja 2007 r. sygn. akt II GSK 16/07) oraz organem egzekucyjnym. Z tej przyczyny zachodzi tożsamość wierzyciela i organu egzekucyjnego powodująca, ze zastosowanie może mieć art. 59 § 1a u.p.e.a.
Skarżąca we wniosku z dnia 10 lutego 2025 r., wnosząc o umorzenie postępowania egzekucyjnego, zarzuciła, że tytuły wykonawcze, na podstawie których prowadzona jest egzekucja zostały podpisane przez nieupoważnioną osobę oraz że nieprawidłowo oznaczono w nich wierzyciela i nie podano decyzji administracyjnej, z której wynikają egzekwowane obowiązki. Ponadto w opinii zobowiązanej, dochodzone należności zostały określone w tytułach wykonawczych niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa. Oznacza to, że według skarżącej postępowanie egzekucyjne powinno być umorzone na podstawie art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a.(niespełnienie w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27) oraz na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. c w związku z art. 59 § 1a u.p.e.a. (określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu).
Zarzuty te są bezzasadne. Według art. art. 27 § 1 u.p.e.a. elementy tytułu wykonawczego, które dotyczą tytułów w rozpoznawanej sprawie to: oznaczenie wierzyciela, wskazanie imienia i nazwiska zobowiązanego oraz adresu jego zamieszkania, wskazanie imienia ojca i imienia matki oraz daty urodzenia zobowiązanego, o ile są znane wierzycielowi, a także numeru PESEL, NIP lub REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada; treść podlegającego egzekucji obowiązku, podstawę prawną tego obowiązku oraz stwierdzenie, że obowiązek jest wymagalny, a w przypadku egzekucji należności pieniężnej - także określenie jej wysokości i rodzaju, terminu, od którego nalicza się odsetki z tytułu niezapłacenia należności w terminie, oraz rodzaju i stawki tych odsetek; wskazanie podstawy prawnej prowadzenia egzekucji administracyjnej; data wystawienia tytułu, podpis, imię i nazwisko oraz stanowisko służbowe osoby upoważnionej do działania w imieniu wierzyciela; pouczenie zobowiązanego o skutkach niezawiadomienia organu egzekucyjnego o zmianie adresu miejsca zamieszkania lub siedziby; pouczenie zobowiązanego o przysługującym mu prawie wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej oraz o skutkach wniesienia tego zarzutu nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia odpisu tytułu wykonawczego i po upływie tego terminu; pouczenie zobowiązanego o przysługującym jego małżonkowi prawie do wniesienia sprzeciwu w sprawie odpowiedzialności majątkiem wspólnym; klauzulę organu egzekucyjnego o skierowaniu tytułu do egzekucji administracyjnej; wskazanie środków egzekucyjnych stosowanych w egzekucji należności pieniężnych: datę doręczenia upomnienia, a jeżeli doręczenie upomnienia nie było wymagane, podstawę prawną braku tego obowiązku
Wszystkie te elementy, prawidłowo sformułowane, tytuły wykonawcze w rozpoznawanej sprawie zawierają. W szczególności tytuły wykonawcze zostały wystawione przez wierzyciela, to jest Zakład Ubezpieczeń Społecznych Oddział w L., za którego zgodnie z upoważnieniem udzielonym przez Dyrektora Oddziału ZUS działał pracownik Oddziału zajmujący stanowisko starszego inspektora. Upoważnienie dla tej osoby zostało dołączone do akt postępowania egzekucyjnego. W egzekucji administracyjnej Zakład Ubezpieczeń Społecznych uczestniczy jako wierzyciel reprezentowany przez dyrektora właściwego oddziału ZUS, a dyrektor tego samego oddziału może być organem egzekucyjnym, wyznaczonym przez Ministra Finansów rozporządzeniem z dnia 2 września 2016 r. w sprawie siedzib i właściwości rzeczowej oraz miejscowej dyrektorów oddziałów Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczonych do działania jako organy egzekucyjne (Dz.U. z 2016 r., poz. 1411). Dyrektor Oddziału ZUS w L. w wyżej wskazanym rozporządzeniu został wyznaczony do działania jako organ egzekucyjny
W tytułach wykonawczym została prawidłowo wskazana treść podlegającego egzekucji obowiązku (oddzielnie w poszczególnych tytułach: składki na ubezpieczenia społeczne, ubezpieczenie zdrowotne oraz Fundusz Pracy, Fundusz Solidarnościowy i Fundusz Gwarantowanych Świadczeń Pracowniczych wraz z odsetkami za zwłokę). Wskazano także podstawę prawną tego obowiązku (podstawę wystawienia tytułów wykonawczych) w postaci decyzji ZUS Oddziału w L. z dnia 18 listopada 2024 r. znak: [...]
Obowiązek zapłaty należności został określony zgodnie z treścią decyzji będącej podstawą wystawienia tytułów wykonawczych. Przepis art. 33 § 2 pkt 2 lit. a w związku z art. 59 § 1a u.p.e.a. nie może być w związku z tym uznany za uzasadnioną podstawą umorzenia postępowania egzekucyjnego. Twierdzenie zobowiązanej, że dochodzone należności zostały określone w tytułach wykonawczych niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z przepisów prawa jest w niniejszej sprawie nieadekwatne do podstawy prawnej obowiązku i wystawienia tytułów wykonawczych. Podstawą wystawienia tytułów wykonawczych była bowiem decyzja ZUS Oddział w L. (dla takiej sytuacji przewidziany jest zarzut z art. 33 § 2 pkt 2 lit. a u.p.e.a), a nie przepis, z którego bezpośrednio wynika obowiązek (dla takiej sytuacji przewidziany jest zarzut z art. 33 § 2 pkt 2 lit. c u.p.e.a),
Organ nadzoru, mimo że zobowiązana wskazała tylko dwie przesłanki, które jej zdaniem uzasadniały umorzenie postępowania egzekucyjnego, zbadał, czy występuje którakolwiek z przesłanek umorzenia tego postępowania określonych w art. 59 § 1, 1a i 2 u.p.e.a. Organ prawidłowo ustalił, że brak jest którejkolwiek przesłanki do umorzenia postępowania egzekucyjnego. Na takie okoliczności nie powoływała się także sama skarżąca i nie przedstawiła żadnych faktów, które pozwalałyby na wniosek, że możliwe jest umorzenie postępowania egzekucyjnego na jakiejkolwiek podstawie przewidzianej w ustawie egzekucyjnej.
Biorąc pod uwagę omówione wyżej okoliczności Wojewódzki Sąd Administracyjny oddalił skargę na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.).