Organ po przeanalizowaniu sprawy ustaliły, że w stosunku do zadłużenia strony prawidłowo wystawiono tytuły wykonawcze w oparciu o § 2 pkt 2 rozporządzenia Ministra Finansów z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w związku z art. 15 ust 5 u.p.e.a. Dochodzone należności są należnościami pieniężnymi, a ich wysokość została określona w ostatecznych orzeczeniach - stosownych decyzjach z lat 2017-2021.
W zaskarżonym postanowieniu wskazano przykłady odbierania przez stronę korespondencji pod adresami: ul. [...] w Z. oraz ul. [...] w T. . Zaznaczono, że rejestru PESEL-KEP tj. Centralnego Rejestru Podmiotów Krajowej Ewidencji Podatników wynika, że z adresu ul. O. w T. strona wymeldowała się w 2022 r. Przez cały okres prowadzenia działalności gospodarczej przez stronę Zakład Ubezpieczeń Społecznych posiadał dane adresowe: ul. [...] w Z. jako adres siedziby płatnika oraz ul. [...] w T. jako miejsce zamieszkania osoby ubezpieczonej. Obowiązkiem płatnika składek jest poinformowanie organu o każdej zmianie swego adresu, a zaniedbanie w tym zakresie powoduje, że doręczenie pisma pod dotychczasowym adresem rodzi skutek prawny. Strona nie poinformowała o żadnej zmianie adresu siedziby ani miejsca zamieszkania. Była zatem świadoma toczącego się postępowania i sporządzonych dokumentów oraz wiążących się z tym zobowiązań. Zdaniem organu dokonane doręczenia były więc prawidłowe, a zatem zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. jest niezasadny.
W skardze na powyższe postanowienie strona zwróciła się o jego uchylenie oraz o zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.
Skarga została oparta na zarzutach naruszenia art.19 ust 4 u.p.e.a. przez wydanie postanowienia przez niewłaściwy organ (Oddział ZUS a nie Dyrektora Oddziału ZUS), art. 107 § 1 pkt 5 w zw. z art. 107 § 3 k.p.a. przez wskazanie w treści rozstrzygnięcia, że wydane jest ono z powodu braku doręczenia upomnienia w sytuacji gdy z treści uzasadnienia nie wynika ta przesłanka, art. 9 i art. 41 k.p.a. przez przyjęcie, że skuteczne jest doręczenie decyzji na nieaktualny adres osoby fizycznej w sytuacji, gdy nie ustalono czy wcześniej doręczono jej pouczenie o skutkach prawnych niepowiadomienia strony o zmianie adresu, a także art. 107 § 3 k.p.a. przez nie odniesienie się do zarzutu przedawnienia zobowiązań składkowych.
W odpowiedzi na skargę Zakład Ubezpieczeń Społecznych wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga jest nieuzasadniona, albowiem zaskarżone postanowienie nie narusza przepisów prawa.
W pierwszej kolejności należało zauważyć, że niniejsza sprawa była już przedmiotem kontroli sądu administracyjnego. W wyroku z 28 marca 2025 r., sygn. akt I SA/Lu 750/24 Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie wytknął organowi, że ten wadliwie zakwalifikował żądanie strony i błędnie odniósł do niego obowiązujące przepisy ustawy egzekucyjnej. Sąd nakazał, by organ zwrócił się do skarżącej o sprecyzowanie jej intencji oraz argumentacji, gdyż to ona ma prawo do zakreślenia granic żądania oraz wyboru przysługującego jej w egzekucji środka lub żądania. Organ powinien ustalić intencję strony oraz jej argumentację, a następnie właściwe rozpoznać żądania w świetle przepisów ustawy egzekucyjnej.
Zgodnie z art. 153 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. – Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.) ocena prawna i wskazania co do dalszego postępowania wyrażone w orzeczeniu sądu wiążą w sprawie organy, których działanie, bezczynność lub przewlekłe prowadzenie postępowania było przedmiotem zaskarżenia, a także sądy, chyba że przepisy prawa uległy zmianie. W niniejszej sprawie można stwierdzić, że organ uczynił zadość obowiązkom, nałożonym nań przez sąd w prawomocnym wyroku. Organ wystosował do skarżącej wezwanie, ta zaś w odpowiedzi wskazała, że jej pierwotne żądanie należy traktować jako:
- wniosek o umorzenie postępowań egzekucyjnych prowadzonych przeciwko niej w przypadku, gdy decyzje wymiarowe, upomnienia lub postanowienia o wszczęciu zostały skutecznie doręczone;
- zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym w stosunku do postępowań - gdy decyzje wymiarowe, upomnienia lub postanowienia o wszczęciu nie zostały skutecznie doręczone (pismo z 21 maja 2025 r.).
Organ potraktował zatem żądanie skarżącej m.in. jako zarzut i przyjął - zgodnie z treścią pisma strony z 8 września 2024 r., że jest on oparty na braku uprzedniego doręczenia upomnienia.
Stosownie do art. 33 § 2 pkt 4 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane. Co do zasady egzekucja administracyjna – stosownie do art. 15 § 1 u.p.e.a. – może być wszczęta, jeżeli wierzyciel, po upływie terminu do wykonania przez zobowiązanego obowiązku, przesłał mu pisemne upomnienie, zawierające wezwanie do wykonania obowiązku z zagrożeniem skierowania sprawy na drogę postępowania egzekucyjnego oraz inne dane niezbędne do prawidłowego wykonania obowiązku przez zobowiązanego, chyba że przepisy szczególne stanowią inaczej. Postępowanie egzekucyjne może być wszczęte dopiero po upływie 7 dni od dnia doręczenia tego upomnienia.
Od wymogu doręczenia upomnienia zwalnia m.in. art. 15 § 3a, a ponadto ustawa w art. 15 § 5 u.p.e.a. przewiduje delegacje ustawową, na podstawie której minister właściwy do spraw finansów publicznych określa, w drodze rozporządzenia, inne niż określone w § 3a należności pieniężne, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia, kierując się celowością doręczenia upomnienia oraz potrzebą zapewnienia efektywności czynności wierzyciela zmierzających do zastosowania środków egzekucyjnych. Na tej podstawie Minister Finansów wydał rozporządzenie z dnia 30 października 2014 r. w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2023 r. poz. 1626).
W myśl § 2 pkt 1 rozporządzenia egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu. Należności wobec ZUS z tytułu składek powstają z mocy prawa. Jak natomiast wynika z przedłożonych akt, wysokość egzekwowanych należności została określona w ostatecznych decyzjach administracyjnych. Decyzje zostały doręczone pod adresem zgłoszonym przez stronę jako adres zamieszkania osoby ubezpieczonej, ponadto - jak ustalono - była ona wciąż pod tym adresem zameldowana. Nie ma zatem podstaw by podważać fakt wejścia decyzji do obrotu prawnego. Wobec tego ziściły się wszystkie wynikające z § 2 pkt 1 rozporządzenia przesłanki, pozwalające wszcząć postępowanie egzekucyjne bez uprzedniego doręczenia upomnienia.
Zgłoszony przez skarżącą zarzut wobec tego był bezzasadny i słusznie organ go oddalił. Na marginesie Sąd zauważa, że błędne wskazanie na wstępie zaskarżonego postanowienia przepisu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. (odnoszącego się do nieistnienia obowiązku jako podstawy zarzutu) pozostaje bez wpływu na treść rozstrzygnięcia. Lektura całości postanowienia nie pozostawia wątpliwości, że organ rozpatrzył go w zakresie zarzutu niedoręczenia upomnienia, a w uzasadnieniu przywołano właściwa podstawę prawną.
Nie można jednocześnie podzielić zarzutów skarżącej w tym zakresie, w jakim podnosi ona, że przesłanka braku upomnienia nie wynika z uzasadnienia. Z uwagi na sposób sformułowania skargi trudno ustalić, czy intencją strony było wykazanie, że organ nie odniósł się do zarzutu związanego z niedoręczeniem upomnienia, czy też wskazała ona, iż brak upomnienia nie stanowił w sprawie zarzutu. Niemniej jednak organ wyjaśnił, z jakich przyczyn zarzut niepoprzedzenia postępowania egzekucyjnego doręczeniem upomnienia w niniejszej sprawie jest bezzasadny, a na brak takiego doręczenia strona zwracała uwagę zarówno w swoim pierwotnym piśmie z 8 września 2024 r., jak i w odpowiedzi na wezwanie organu, udzielonej pismem z 21 maja 2025 r.
W odniesieniu do zarzutu wydania postanowienia przez Oddział ZUS a nie dyrektora tegoż oddziału Sąd zwraca uwagę, że Zakład Ubezpieczeń Społecznych występuje w tego rodzaju postępowaniach w dwojakiej roli, jest zarówno wierzycielem, jak i organem egzekucyjnym, z tym że w tej drugiej funkcji, zgodnie z przywołanym w skardze art. 19 § 4 u.p.e.a. działa nie Zakład jako całość, a dyrektor oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych wyznaczony przez ministra właściwego do spraw finansów publicznych. Jak jednak wynika z art. 33 § 1 i § 2 u.p.e.a., zarzuty rozpatruje wierzyciel, a nie organ egzekucyjny. Sąd postanowienie w przedmiocie zarzutów wydaje Zakład (jego konkretny oddział), a nie dyrektor oddziału, wyznaczony w trybie art. 19 § 4 u.p.e.a.
Podsumowując, ponieważ zarzuty skargi nie potwierdziły się, a Sąd nie dostrzegł uchybień, które prowadziłyby do konieczności uchylenia zaskarżonemu postanowienia, należało uznać, że odpowiada ono prawu, co prowadziło do oddalenia skargi na mocy art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.