3. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 w zw. z art. 122 w zw. z art. 120, art. 121 § 1 i art. 124 o.p., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza i uznanie, że zaistniała przesłanka wznowienia postępowania, tj. wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, pomijając to, że organ w dniu wydania pierwotnej decyzji miał dostęp do ewidencji gruntów i budynków oraz znał stan faktyczny sprawy, a w szczególności, że zobowiązany jest osobą fizyczną prowadzącą gospodarstwo rolne, tak więc wznowienie postępowanie uznać należy za bezzasadne w związku z utrwaloną praktyką organu;
4. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 w zw. z art. 122 w zw. z art. 120, art. 121 § 1 i art. 124 o.p. w zw. z art. 1a ust. 1 pkt 1 u.p.o.l., poprzez utrzymanie w mocy decyzji Burmistrza, mimo przeprowadzenia postępowania dowodowego w sposób niepełny i niewnikliwy - skutkujący wydaniem decyzji pomijając, że istniejący obiekt na ww. nieruchomości nigdy nie był i nie jest budynkiem w związku z niespełnianiem przesłanek definicyjnych budynku zwartych w ustawie o podatkach i opłatach lokalnych;
5. art. 233 § 1 pkt 1 w zw. z art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 w zw. z art. 187 i art. 188 o.p., poprzez odmowę przez organ przeprowadzenia dowodów, zgodnie z wnioskiem z 22 października 2025 r., mimo że miały one fundamentalne znaczenie dla sprawy i zaistniałych w niej spornych okoliczności.
W oparciu o te zarzuty strona wniosła o uchylenie zaskarżonej decyzji i umorzenie postępowania administracyjnego oraz o zasądzenie kosztów postępowania.
W uzasadnieniu skargi skarżący podkreślił – powołując szeroko orzecznictwo sądów administracyjnych – że w sprawie nie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania opisana w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Zdaniem strony, z tym stanowiskiem nie sposób się zgodzić, tym bardziej, że organ jednocześnie powołuje się na wiążące zapisy ewidencji gruntów i budynków. Organ zobowiązany był do dokonania dogłębnej i wszechstronnej analizy sytuacji prawnej i faktycznej nieruchomości objętych decyzją. Organ zaś, po pierwsze, nie uwzględnił faktu nieistnienia budynków na nieruchomościach, a po drugie, mając dostęp do wskazanej ewidencji w dacie wydawania pierwotnej decyzji, wiedział on o ich oznaczeniach i rzeczywistym wykorzystywaniu (działalność rolnicza). W związku z tym nie sposób uznać, aby w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności nieznane organowi w dniu wydania pierwotnej decyzji. Skoro obowiązkiem organu jest sięgnięcie do odpowiedniej ewidencji przy określaniu zobowiązania podatkowego, to oznacza, że wiedział on w dniu wydawania pierwotnej decyzji o danych w niej zawartych, w szczególności, że od wielu lat przeznaczenie ww. nieruchomości się nie zmieniało, tj. są one wykorzystywane wyłącznie w ramach działalności rolniczej prowadzonej przez stronę – osobę fizyczną prowadzącą gospodarstwo rolne. W sprawie nie pojawiła się więc nowa lub nieznana organowi okoliczność uzasadniająca wznowienie postępowania, w szczególności, że od 2020 r. w stosunku do nieruchomości, wobec których określono wysokość zobowiązania podatkowego, nie zaszły żadne zmiany w ich stanie prawnym.
W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o oddalenie skargi, popierając stanowisko przedstawione w zaskarżonym rozstrzygnięciu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga jest zasadna.
Przedmiotem sporu w rozpoznawanej sprawie jest zasadniczo ocena czy w tej sprawie zaistniała przesłanka wznowienia postępowania opisana w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. W pierwotnej decyzji Burmistrza ustalono skarżącemu (osobie fizycznej) łączne zobowiązanie pieniężne za rok podatkowy 2023, które dotyczyło wyłącznie gruntów – podatek od nieruchomości od jednej działki oraz podatek rolny od działki (objętej zwolnieniem). Organ podatkowy uznał, że wyszły na jaw nowe okoliczności istotne dla wymiaru podatkowego, które istniały w dniu jego wydania, ale nie miał o nich wiedzy. Dotyczyło to faktu, że zgodnie z danymi ewidencji geodezyjnej na opodatkowanym gruncie znajdowały się niezgłoszone do opodatkowania budynki przemysłowe. Organ powołał się przy tym na to, że o tej nowej, istotnej dla wymiaru podatku od nieruchomości okoliczności dowiedział się z pisma Starosty O. z 2 lipca 2024 r. informującego, że na działkach nr [...] i [...], obrębu ewid. [...], jedn. ewid. P. M., [...] znajdują się budynki niezgłoszone do opodatkowania. Na działce nr [...] położone są dwa budynki o powierzchni użytkowej 4144 m2 i 1517 m2, a na działce nr [...] budynek o powierzchni użytkowej 76 m2. W związku z tym organ podatkowy wznowił z urzędu postępowanie zakończone decyzją ostateczną i po przeprowadzeniu wznowionego postępowania orzekł o uchyleniu decyzji własnej z 13 lutego 2023 r., nr 52.5, ustalającej łączne zobowiązanie pieniężne za 2023 r. w kwocie 6.946 zł i jednocześnie ustalił nową wysokość tego zobowiązania w kwocie 58.423 zł.
Skarżący natomiast uważa, że nie było podstaw do wznowienia postępowania przez organ pierwszej instancji z urzędu w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 o.p. Jego zdaniem, organ zobowiązany był do dokonania dogłębnej i wszechstronnej analizy sytuacji prawnej i faktycznej nieruchomości objętych decyzją. Mając dostęp do wiążących go zapisów ewidencji gruntów i budynków w dacie wydawania pierwotnej decyzji, organ ten znał jej treść. W związku z tym nie sposób uznać, aby w sprawie wyszły na jaw nowe okoliczności nieznane organowi w dniu wydania pierwotnej decyzji. W ocenie strony, skoro obowiązkiem organu jest sięgnięcie do odpowiedniej ewidencji przy określaniu zobowiązania podatkowego, to oznacza, że wiedział on w dniu wydawania pierwotnej decyzji o danych w niej zawartych. Podkreślił przy tym skarżący, że od 2020 r. w stosunku do nieruchomości, wobec których określono wysokość zobowiązania podatkowego, nie zaszły żadne zmiany w ich stanie prawnym.
W tak określonym sporze przyznać należało rację skarżącemu.
Zgodnie z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. w sprawie zakończonej decyzją ostateczną wznawia się postępowanie, jeżeli wyjdą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji nieznane organowi, który wydał decyzję. Wznowienie postępowanie podatkowego następuje z urzędu lub na żądanie strony (art. 241 § 1 o.p.). W myśl art. 243 § 1 i 2 o.p. w razie dopuszczalności wznowienia postępowania organ podatkowy wydaje postanowienie o wznowieniu postępowania. Postanowienie to stanowi podstawę do przeprowadzenia przez właściwy organ postępowania co do przesłanek wznowienia oraz co do rozstrzygnięcia istoty sprawy. Organem właściwym w sprawach wymienionych w art. 243 jest organ, który wydał w sprawie decyzję w ostatniej instancji (art. 244 § 1 o.p.). Organ podatkowy po przeprowadzeniu postępowania określonego w art. 243 § 2 wydaje decyzję, w której uchyla w całości lub w części decyzję dotychczasową, jeżeli stwierdzi istnienie przesłanek określonych w art. 240 § 1, i w tym zakresie orzeka co do istoty sprawy lub umarza postępowanie w sprawie (art. 245 § 1 pkt 1 o.p.).
W świetle regulacji art. 240 § 1 pkt 5 o.p. wyjście na jaw nowych dowodów lub nowych okoliczności faktycznych istniejących w dacie wydania decyzji ostatecznej, istotnych dla sprawy uzasadnia co do zasady wznowienie postępowania z wyłączeniem sytuacji, gdy wiedzę o tych okolicznościach faktycznych lub dowodach posiadał sam organ. Dlatego, aby stwierdzić zaistnienie omawianej przesłanki wznowienia muszą łącznie wystąpić następujące okoliczności. Muszą wyjść na jaw istniejące w dniu wydania decyzji okoliczności faktyczne lub dowody, które mają charakter "nowych" okoliczności lub "nowych" dowodów. Te nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody powinny istnieć w dniu wydania decyzji. Wreszcie omawiane nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nie mogą być znane organowi, który wydał decyzję. Konsekwencją tego jest, że opisywanej podstawy wznowienia nie mogą stanowić okoliczności faktyczne, z którymi organ podatkowy mógł i powinien zapoznać się już w toku postępowania wymiarowego (zob. wyroki NSA z: 26 sierpnia 2025 r., III FSK 205/25; 23 września 2025 r., III FSK 425/24, 2 grudnia 2025 r., II FSK 879/25).
Inaczej mówiąc, skoro istotą postępowania wznowieniowego jest – jako wyjątek od zasady trwałości decyzji podatkowych wyrażonej w art. 128 o.p. – możliwość przeprowadzenia postępowania w sytuacji, gdy postępowanie główne, w którym wydana została kwestionowana decyzja, dotknięte było wadami określonymi w art. 240 o.p. Muszą być to wady tego rodzaju, że na zasadzie wyjątku otwierają drogę do wzruszenia decyzji, która ma już przymiot ostatecznej. Niedopuszczalne jest więc wykorzystywanie postępowania wznowieniowego do kontynuowania merytorycznej kontroli decyzji, dokonanej wcześniej w postępowaniu zwykłym. Dlatego postępowanie w przedmiocie wznowienia toczy się co do zasady w zakresie oceny istnienia jednej lub kilku przesłanek określonych w art. 240 § 1 o.p. Wznowienie postępowania w oparciu o art. 240 § 1 pkt 5 o.p. może – w zakresie wyznaczonym tą podstawą wznowieniową – służyć nadzwyczajnej weryfikacji zakończonego decyzją ostateczną postępowania podatkowego, a nie ponawianiu czy też uzupełnianiu wcześniejszego postępowania wymiarowego (zob. wyroki NSA z: 8 stycznia 2013 r., II FSK 994/11; 15 stycznia 2019 r., I FSK 393/17; 10 października 2024 r., II FSK 75/22; 17 lipca 2025 r., II FSK 1358/22).
Dlatego jeśli organ podatkowy nie przeprowadził postępowania dowodowego przed wydaniem decyzji ustalającej wysokość zobowiązania podatkowego, w ramach którego mógł ustalić istotne okoliczności, nie może w przypadku zaniechania tej czynności odwoływać się do nieznajomości ważnych dla rozstrzygnięcia okoliczności faktycznych. W sytuacji więc, gdy organ ten podjął ryzyko wydając decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe bez dostatecznej weryfikacji podstawy faktycznej rozstrzygnięcia i nie powinien wykorzystywać instytucji wznowienia postępowania, aby stwierdzić wadliwość tak wydanej decyzji i naprawić swój błąd (zob. wyroki NSA z: 21 czerwca 2023 r., III FSK 2189/21; 5 marca 2024 r., III FSK 4777/21).
Podkreślenia wymaga, że wbrew temu, co przyjęły organy obu instancji, w rozpoznawanej sprawie nie zachodziły podstawy do wznowienia postępowania oraz uchylenia – w wyniku wznowienia – dotychczas wydanej decyzji ostatecznej. Przesłanka wznowienia, na którą powołały się organy podatkowy, ujęta w art. 240 § 1 pkt 5 o.p., zakłada, że wychodzą na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody istniejące w dniu wydania decyzji ostatecznej, które nie były znane organowi. W tej sprawie miałby to być – zdaniem organów – fakt istnienia budynków na działkach nr ewid. [...] i [...]. Tymczasem z ewidencji gruntów i budynków, jak również z akt postępowania podatkowego, wynika, że zmiana w zakresie przedmiotowym ewidencji gruntów i budynków miała miejsce w 2003 roku. Potwierdza to treść skierowanego do organu podatkowego pisma Starosty Opolskiego z 2 lipca 2024 r., które to pismo stanowiło odpowiedź na adresowane do Starosty pismo Burmistrza z 17 czerwca 2024 r. z prośbą o udzielenie informacji, kiedy zostały ujawnione w bazie ewidencji gruntów i budynków budynki na działce nr ewid. [...] oraz na działce nr ewid. [...] – to jest o podanie dokładnej daty wraz z podstawą prawną oraz powierzchni użytkowej budynków. Pismo Starosty z 2 lipca 2024 r. informowało organ pierwszej instancji, że budynki zostały ujawnione w bazie ewidencji gruntów i budynków, zgodnie z operatem technicznym przyjętym do państwowego zasobu geodezyjnego i kartograficznego w dniu 3 września 2003 r. Starosta wyjaśnił jednocześnie, że stosownie do ujawnionych w 2003 roku danych, zgodnie z powołanym operatem, na działce nr ewid. [...] znajduje się inny budynek przemysłowy jednokondygnacyjny o pow. zabudowy 4644,56 m2 i pow. użytkowej 4144 m2 oraz inny budynek przemysłowy jednokondygnacyjny o pow. zabudowy 1566,63 m2 i pow. użytkowej 1517 m2, zaś na działce nr ewid. [...] znajduje się inny budynek przemysłowy jednokondygnacyjny o pow. zabudowy 76 m2 i pow. użytkowej 76 m2.
Wobec tego, organ podatkowy wydając decyzję ostateczną dotyczącą ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego za 2023 r. mógł i powinien był zapoznać się z urzędu z materiałem dowodowym, obejmującym również wiążące zapisy ewidencji gruntów i budynków, w taki sposób, aby wnikliwie i wyczerpująco zarazem ustalić okoliczności faktyczne sprawy oraz aby na tej podstawie wydać prawidłowo omawianą decyzję ostateczną.
Nie ulega wątpliwości Sądu, że postępowanie wznowieniowe nie służy uzupełnianiu przez organ podatkowy materiału dowodowego wadliwie zgromadzonego bądź wadliwie ocenionego przez ten organ w postępowaniu wymiarowym. Jeżeli organ podatkowy nie przeprowadził postępowania dowodowego w sposób prawidłowy przed wydaniem decyzji ostatecznej (ustalającej), to nie mógł naprawić tego błędu wykorzystując do tego instytucję prawną wznowienia postępowania podatkowego.
Zauważyć należy jednocześnie, że z uzasadnienia decyzji Burmistrza z 13 lutego 2023 r., nr 52.5, ustalającej stronie łączne zobowiązanie pieniężne za 2023 r., wynika expressis verbis, że została ona wydana "na podstawie ewidencji gruntów i budynków i/lub złożonej przez podatnika informacji podatkowej". Niezależnie więc od tego czy informacja podatkowa złożona przez podatnika była prawidłowa (informacja ta nie ma charakteru deklaracji), obowiązkiem organu – po prawidłowym przeprowadzeniu postępowania wyjaśniającego – było zebranie zupełnego materiału dowodowego oraz w oparciu o ten materiał wydanie opisanej decyzji wymiarowej. Organ wskazał wyraźnie, że analizował zapisy obowiązującej w dacie orzekania w pierwotnie prowadzonym postępowaniu wymiarowym ewidencji gruntów i budynków oraz uwzględnił dane z tej ewidencji wynikające, a zatem nie miał podstaw, by twierdzić następczo, że na skutek uzyskanej informacji w 2024 roku od organu ewidencyjnego powziął wiedzę o ujawnieniu się nowych okoliczności faktycznych lub nowych dowodów istniejących w dniu wydania decyzji ostatecznej, które nie były znane organowi podatkowemu.
Działanie organów obu instancji było – zdaniem Sądu – sprzeczne z zasadą zaufania do organów podatkowych (art. 121 § 1 o.p.) oraz zasadą prawdy obiektywnej (art. 122 o.p.), zgodnie z którą w toku postępowania (w tym postępowania w przedmiocie wznowienia) organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. Niewątpliwe zaś w postępowaniu wznowieniowym zasadę prawdy materialnej należało stosować wąsko jedynie do wskazanych w postanowieniu określonym w art. 243 § 1 o.p. konkretnych okoliczności czy dowodów istniejących w dacie wydania decyzji ostatecznej, które nie były znane Burmistrzowi w dacie wydania decyzji ostatecznej.
Podsumowując powyższe, raz jeszcze wskazać trzeba, że w niniejszej sprawie nie zachodziła określona w art. 240 § 1 pkt 5 o.p. podstawa wznowienia. Wobec tego, uwzględniając wynikającą z art. 128 o.p. zasadę trwałości decyzji ostatecznych należało orzec o uchyleniu decyzji organów podatkowych obu instancji oraz o umorzeniu postępowania wznowieniowego, ze względu na jego bezprzedmiotowość (w rozumieniu art. 208 § 1 o.p.). Przesłanka wznowieniowa, na którą powołał się organ podatkowy wznawiając postępowanie, w rzeczywistości nie zachodziła w sprawie. W świetle danych ujawnionych w ewidencji gruntów i budynków, opisana w powołanym wyżej piśmie Starosty z 2 lipca 2024 r., zmiana przedmiotowa zapisów tej ewidencji gruntów i budynków co do działek nr ewid. [...] i [...] miała miejsce w 2003 r., na skutek przeprowadzonej aktualizacji ewidencji na podstawie operatu technicznego. Organ podatkowy wydając decyzję wymiarową za 2023 rok obowiązany był więc te dane uwzględnić.
Sąd stwierdził zatem, że w sprawie naruszono przepisy art. 243 § 1 i § 2 oraz art. 245 § 1 pkt 1 w zw. z art. 240 § 1 pkt 5 o.p. w wyniku bezpodstawnego wszczęcia i przeprowadzenia postępowania wznowieniowego względem zobowiązania wynikającego z decyzji ostatecznej. Zaskarżona decyzja organu odwoławczego narusza także art. 233 § 1 pkt 1 o.p., gdyż brak było podstaw do utrzymania w mocy wadliwej decyzji pierwszej instancji.
Mając to wszystko na uwadze Sąd, na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) w zw. z art. 135 p.p.s.a., orzekł o uchyleniu decyzji organów obu instancji (pkt I sentencji). Wobec zaś stwierdzenia braku podstaw do wznowienia postępowania podatkowego, Sąd umorzył postępowanie administracyjne (podatkowe) w oparciu o art. 145 § 3 p.p.s.a. (pkt II sentencji). Przepis ten jest bowiem przeniesieniem na grunt postępowania sądowoadministracyjnego instytucji obligatoryjnego umorzenia postępowania administracyjnego, przewidzianej w art. 208 § 1 o.p. W konsekwencji powyższego za bezprzedmiotowe należało uznać formułowanie wobec organu podatkowego jakichkolwiek wskazań do dalszego postępowania.
O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 i art. 205 § 2 p.p.s.a., zasądzając na rzecz strony kwotę 697 zł, obejmującą uiszczony wpis od skargi – 200 zł, wynagrodzenie pełnomocnika strony będącego adwokatem, zgodnie z § 14 ust. 1 pkt 1 lit. c rozporządzenia Ministra Sprawiedliwości z 22 października 2015 r. w sprawie opłat za czynności adwokackie (Dz.U. z 2026 r., poz. 215) – 480 zł oraz opłatę za złożenie do akt dokumentu pełnomocnictwa w kwocie 17 zł.
Z tych wszystkich względów, Sąd orzekł jak w sentencji.