Z tego powodu organ odwoławczy za nietrafny uznał zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. Organ nie zgodził się również z zarzutem naruszenia przepisów art. 18 i art. 63 ust. 1 TFUE w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, nie można stwierdzić, że w wyniku odmowy przyznania zwolnienia doszło do naruszenia zakazu dyskryminacji, ograniczenia swobody przedsiębiorczości czy swobody przepływu kapitału. Tylko w przypadku ustalenia, że porównywalność taka występuje, doszłoby do niedopuszczalnej dyskryminacji funduszu, co skutkowałoby uznaniem regulacji krajowych za sprzeczne z prawem unijnym i tym samym dawałoby Stronie możliwość skorzystania ze zwolnienia, jakie przysługuje podmiotom unijnym.
W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:
1. art. 18 i art. 63 ust. 1 TFUE w związku z art. 22 ust. 1 i art. 6 ust. 1 pkt 11-11a u.p.d.o.p., poprzez odmowę stwierdzenia na rzecz funduszu nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych pomimo niezgodności z nadrzędnymi zasadami prawa wspólnotowego przepisów krajowych nakładających zryczałtowany podatek dochodowy od osób prawnych w stosunku do dywidend uzyskiwanych przez nierezydentów z państw trzecich, przy jednoczesnym bezwarunkowym zwolnieniu z podatku porównywalnych podmiotów krajowych i podmiotów z siedzibą w Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, mimo obiektywnej porównywalności sytuacji ww. rezydentów i nierezydentów w zakresie uzyskiwania dochodów z dywidend w Polsce;
2. art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p., poprzez jego błędną wykładnię, zawężającą zakres dozwolonej działalności inwestycyjnej zagranicznych podatników prowadzących program emerytalny, w zakresie dochodów związanych z gromadzeniem oszczędności na cele emerytalne wyłącznie do działalności analogicznej do polskich funduszy emerytalnych, podczas gdy jego literalne brzmienie nie przewiduje żadnych barier inwestycyjnych, a jedynie ogranicza przedmiot działalności do gromadzenia i lokowania środków pieniężnych, bez wprowadzania jakiegokolwiek ograniczenia w zakresie sposobu tego lokowania;
a ponadto naruszenie przepisów postępowania:
1. art. 187 § 1 o.p., poprzez nierozpatrzenie w sposób wyczerpujący zebranego materiału dowodowego, a także nieuzupełnienie materiału dowodowego w zakresie ustalenia, czy w okresie objętym wnioskiem fundusz inwestował w nieruchomości, infrastrukturę, private equity czy kredyty w Polsce, czego efektem było uznanie, że przedmiot działalności funduszu w Polsce był szerszy od przedmiotu działalności polskich funduszy emerytalnych oraz funduszy emerytalnych z Unii Europejskiej lub Europejskiego Obszaru Gospodarczego;
2. art. 120 o.p., poprzez faktyczne pominięcie w sprawie wiążącego Rzeczpospolitą Polską prawa wspólnotowego i ignorowanie sprzeczności przepisów prawa krajowego z prawem wspólnotowym oraz odmowę zastosowania w sprawie swobody przepływu kapitału na podstawie przesłanki nieznajdującej pokrycia w traktatowych przepisach dotyczących odstępstw od stosowania tej swobody;
3. art. 210 § 4 w zw. z art. 124 i art. 121 § 1 o.p., poprzez brak odniesienia się w uzasadnieniu Decyzji do całości argumentacji funduszu, przeprowadzenie pozornej analizy porównywalności funduszu do podmiotów krajowych oraz brak uzasadnienia przyjętych kryteriów porównywalności, co nie może przekonać funduszu o słuszności podjętego rozstrzygnięcia.
W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji zasądzenie kosztów postępowania.
Uzasadniając powyższe zarzuty argumentował on, że analiza porównywalności przeprowadzona przez Dyrektora została przeprowadzona w sposób zdawkowy, kryteria oceny porównywalności zostały przyjęte w sposób dowolny (w szczególności Dyrektor w sposób dowolny odwoływał się do przepisów), sugerujący próbę udowodnienia z góry przyjętego założenia o braku porównywalności. Ponadto analiza Dyrektora pozbawiona jest wystarczającego uzasadnienia wskazującego na doniosłość wybranych przez niego cech poszczególnych podmiotów dla oceny, czy mamy do czynienia z podmiotami porównywalnymi. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, zdaniem skarżąxcego, ograniczył się bowiem jedynie do chaotycznego przytoczenia podstawowych, jego zdaniem, przepisów prawa polskiego odnoszących się do cech formalno-prawnych wyróżniających każdy z typów instytucji przywołanych we wniosku funduszu oraz wskazaniu, że cechy funduszu nie są identyczne z cechami funduszy emerytalnych prawa polskiego. Co więcej, stanowisko Dyrektora o braku porównywalności pozbawione jest uzasadnienia o istotności stwierdzonych odmienności dla uznania, iż w sprawie mamy do czynienia z podmiotem nieporównywalnym do określonych kategorii rezydentów. Ponadto, analiza porównywalności dokonana przez Dyrektora była oparta na nieprawidłowych kryteriach, skupiających się na ogólnym zakresie działalności funduszu, podczas gdy - zgodnie z orzecznictwem sądów administracyjnych - kluczowy dla porównywalności danego podmiotu do polskich funduszy emerytalnych bądź inwestycyjnych jest sposób działania danego podmiotu w Polsce.
W ocenie skarżącego, w świetle brzmienia art. 6 ust. 1 pkt 11 u.p.d.o.p, przedmiotowe zwolnienie w stosunku do polskich rezydentów, tj. funduszy emerytalnych, było i jest bezwarunkowe (miało [ma] charakter podmiotowy, zależny jedynie od bycia legalnie działającym w obrocie gospodarczym podmiotem) i obejmowało (obejmuje) wszystkie polskie fundusze emerytalne. W związku z powyższym, w ocenie funduszu, zapewnienie nierezydentom równego traktowania pod względem podatkowym nie może polegać na narzuceniu im innych warunków niż te obowiązujące rezydentów, a w szczególności warunków, które są węższe/ bardziej restrykcyjne niż te obowiązujące europejskie fundusze emerytalne (tzn. które mają skutek zawężający, wykluczający niektóre podmioty pełniące analogiczne funkcje). Powyższe, w świetle ww. przepisów TFUE, powinno prowadzić do wniosku, że z takiego samego bezwarunkowego zwolnienia powinny korzystać także zagraniczne podmioty (w tym z krajów trzecich), które stanowią odpowiednik ww. polskich podmiotów w prawie wewnętrznym państwa swojej siedziby.
Zdaniem funduszu, w sprawie nie mają znaczenia przepisy polskich ustaw regulujących tryb tworzenia i działania danej kategorii podmiotów, tj. ustawa o funduszach emerytalnych. Powyższe stoi bowiem w sprzeczności z zasadą nakładania obciążeń podatkowych wyłącznie w drodze ustawy podatkowej, wywodzoną z zasady demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji). Fundusz podkreślił, że ww. ustaw w żadnej mierze nie można uznać za akty z zakresu prawa podatkowego i jako takie mogą one stanowić jedynie pomocnicze źródło wykładni pewnych odnośników zawartych w ustawach podatkowych.
Skarżący również podniósł, że z orzecznictwa TSUE (przykładowo w wyroku z 18 czerwca 2009 r. w sprawie C- 303/07 Aberdeen), można wywieść wniosek, że ocena porównywalności danej kategorii podmiotów działających w obrocie gospodarczym, a utworzonych w oparciu o przepisy różnych państw, powinna być oparta na ocenie funkcji ekonomicznych spełnianych przez podmioty poddane porównaniu. Powyższe ma uzasadnienie w braku pełnej harmonizacji prawa spółek (w niniejszej sprawie można analogicznie wskazać na brak harmonizacji prawa dotyczącego instytucji systemu funduszy emerytalnych). Podmioty działające w obrocie gospodarczym, mające siedzibę w różnych państwach, są tworzone i działają na podstawie różniących się między sobą przepisów i zasad. Te różnice nie mogą mieć decydującego wpływu na kwestię oceny porównywalności rezydentów i nierezydentów. Już sam zakres znaczeniowy pojęcia "porównywalność" wskazuje, iż różnice są dopuszczalne. Zgodnie zaś z orzecznictwem sądowoadministracyjnym, kluczowym dla oceny porównywalności przedmiotu działalności danego ocenianego podmiotu do przedmiotu działalności grupy podmiotów (takich jak fundusze emerytalne bądź inwestycyjne) działających zgodnie z prawem polskim (a także z siedzibą w UE lub EOG), jest zakres działania danego podmiotu na terytorium Polski (wyrok NSA z dnia 16 sierpnia 2018 r. sygn. akt II FSK 2150/16). Nie znajduje uzasadnienia powoływanie się przez organ odwoławczy na rodzaje inwestycji funduszu, wykonywane w innych jurysdykcjach, mimo że wniosek dotyczy jedynie działalności funduszu na terytorium Polski obejmującej wyłącznie inwestowanie w akcje polskich spółek. Reasumując skarżący wyjaśnił, że w okresie objętym wnioskiem funduszu o stwierdzenie i zwrot nadpłaty (lata 2017-2021) nie podejmował na terytorium Polski aktywności innych niż dozwolone dla krajowych funduszy emerytalnych. Skarżący wskazuje, że zgodnie z najlepszą wiedzą funduszu, działalność inwestycyjna funduszu na terytorium Polski w okresie objętym Wnioskiem obejmowała wyłącznie inwestowanie w akcje polskich spółek giełdowych.
W opinii skarżącego, nie można wymagać od nierezydentów, by wykazali, że funkcjonują na identycznych zasadach jak rezydenci, bo przepisy w tym zakresie nie są w pełni zharmonizowane nawet w ramach Unii Europejskiej. Takie działanie to przejaw znamion ukrytej dyskryminacji. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej nie przeprowadził analizy porównywalności funduszu do polskich podmiotów pełniących podobne funkcje ekonomiczne/gospodarcze, bowiem analiza ta polegała na stawianiu wymogu identyczności i była nastawiona na wykazanie najdrobniejszych różnic w zasadach czy faktycznym przedmiocie działania, przy jednoczesnym braku wskazania istotności tych różnic dla stwierdzenia braku porównywalności. Zdaniem funduszu, należy uznać, że zarówno fundusz, jak i podmioty krajowe były wyposażone w porównywalne narzędzia zmierzające do osiągnięcia celów wyznaczonych zasadniczymi funkcjami ekonomicznymi spełnianymi przez fundusze emerytalne jako takie. Ustawodawca uznając różnorodność zagranicznych funduszy emerytalnych, świadomie posłużył się niedookreślonym sformułowaniem celem objęcia przedmiotową regulacją jak największego katalogu funduszy emerytalnych, uznając przy tym, że forma lokowania w przypadku funduszy emerytalnych nie jest decydująca dla celów oceny porównywalności.
Skarżący podniósł, że organ nie zebrał całego materiału dowodowego koniecznego do przeprowadzenia prawidłowej analizy porównywalności funduszu z polskimi funduszami emerytalnymi. Dyrektor nie rozważył bowiem, czy inwestycje w kredyty, nieruchomości czy infrastrukturę które - w jego opinii - również świadczą o niemożności uznania funduszu za podmiot porównywalny do polskich funduszy emerytalnych, miały miejsce w okresie objętym wnioskiem na terytorium Rzeczypospolitej Polskiej. Gdyby zatem Dyrektor prawidłowo zebrał i rozważył materiał dowodowy, doszedłby do odmiennego wniosku również w zakresie tego elementu działalności funduszu.
Organ odwoławczy w odpowiedzi na skargę podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga jest niezasadna.
Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy oceny, czy skarżący fundusz jest podmiotem porównywalnym do funduszy emerytalnych korzystających z podmiotowego zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych w Polsce. Fundusz podkreśla, że odmowa stwierdzenia nadpłaty jest wynikiem błędnej wykładni art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. oraz narusza nadrzędne zasady prawa unijnego. Spór dotyczy zatem interpretacji warunku zwolnienia podatkowego określonego w art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p.
Zdaniem skarżącego, jest on obiektywnie porównywalny do państwowych funduszy emerytalnych z siedzibą w Polsce oraz funduszy emerytalnych z siedzibą w Unii Europejskiej/Europejskim Obszarze Gospodarczym, które to podmioty są zwolnione z podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 11 i 11a u.p.d.o.p. Odmienne traktowanie w opodatkowaniu podmiotów z państw trzecich w zakresie korzystania ze zwolnień podatkowych stanowi natomiast naruszenie zasad ogólnych prawa UE, tj. zasady swobody przepływu kapitału uregulowanej w art. 63 TFUE oraz zasady niedyskryminacji uregulowanej w art. 18 TFUE. Skarżący stoi na stanowisku, że z literalnego brzmienia przepisu art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. nie wynika, aby ustawodawca ograniczał katalog dopuszczalnych inwestycji, w które można lokować środki. Ponadto zasady działania podmiotu prowadzącego program emerytalny w państwie trzecim nie muszą być tożsame z zasadami funkcjonowania polskich funduszy emerytalnych. Ustawodawca uznając różnorodność zagranicznych funduszy emerytalnych, świadomie posłużył się niedookreślonym sformułowaniem celem objęcia przedmiotową regulacją jak największego katalogu funduszy emerytalnych, uznając przy tym, że forma lokowania w przypadku funduszy emerytalnych nie jest decydująca dla celów oceny porównywalności.
Z kolei Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stoi na stanowisku, skarżący nie jest podmiotem obiektywnie porównywanym do podmiotów zwolnionych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 11 i 11a u.p.d.o.p.
Zagadnienie prawne stanowiące istotę sporu w sprawie niniejszej, było analizowanie przez tut. Sąd w wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 272/25. Sąd orzekający w pełni podziela stanowisko wyrażone w powołanym wyroku i w dalszej części uzasadnienia korzysta z argumentacji w nim zawartej, przyjmując jako własną.
Należy zatem wskazać, że z uwagi na podjęte przez rząd Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązania wobec Komisji Europejskiej w sprawie usunięcia naruszenia nr 2006/4093, ustawą z dnia 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 226, poz. 1478) dodane zostały punkty 10a i 11a w art. 6 ust. 1 u.p.d.o.p. Obowiązkiem Polski było usunięcie dyskryminacji podatkowej zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania tak, by nowe przepisy objęły te zagraniczne podmioty inwestycyjne, których nie dotyczyło zwolnienie określone w pkt 10, lecz jednocześnie, by były to podmioty równoważne zwolnionym z opodatkowania podmiotom krajowym. Wprowadzone uregulowanie - zgodnie z zaleceniami Komisji - z dniem 1 stycznia 2011 r. zwalnia z podatku dochodowego instytucje wspólnego inwestowania i fundusze emerytalne posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie wymienione w tych przepisach warunki. Istotna jest przy tym konstrukcja omawianego przepisu. Ustawodawca zastosował katalog zamknięty przesłanek, których łączne spełnienie daje podstawę do zastosowania zwolnienia podmiotowego. Formułując te warunki oparto się tu na cechach charakteryzujących działania polskich funduszy. Wolą ustawodawcy nie było zatem zwolnienie wszystkich funduszy czy też jednostek wspólnego inwestowania, ale tych tylko, które spełniają określone kryteria, podobne do tych, które muszą spełniać fundusze mające siedzibę w Polsce.
Jednocześnie TSUE w wyroku z 10 kwietnia 2014 r. w sprawie C-190/12 (EU.C.2014.249) potwierdził, że w prawie wspólnotowym nie obowiązuje zasada bezwarunkowego zwolnienia z opodatkowania funduszy inwestycyjnych mających siedziby poza UE i EOG, lecz w każdym przypadku organy podatkowe są zobowiązane do przeprowadzenia analizy, czy dany fundusz inwestycyjny z siedzibą poza UE i EOG prowadzi działalność porównywalną z podmiotami krajowymi w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi UE. TSUE stwierdził, że artykuły 63 TFUE i 65 TFUE, na które w głównej mierze powołuje się również w skardze fundusz, należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom podatkowym państwa członkowskiego, na podstawie których ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy wypłacane przez spółki mające siedzibę w tym państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego mającego siedzibę w państwie trzecim w zakresie, w jakim istnieje pomiędzy tym państwem członkowskim a rozpatrywanym państwem trzecim zobowiązanie umowne do wzajemnej pomocy administracyjnej, które umożliwia krajowym organom podatkowym zweryfikowanie informacji przekazanych ewentualnie przez fundusz inwestycyjny. Warunki ich tworzenia i działania funduszu inwestycyjnego muszą być jednak równoważne z ramami regulacyjnymi Unii.
Trybunał wskazując, że polskie przepisy regulujące zwolnienie dla podmiotów wskazanych w art. 6 ust. 1 pkt 10 i pkt 11 u.p.d.o.p. i odmawiające zwolnienia porównywalnym podmiotom z państw trzecich, naruszają zasadę swobody przepływu kapitału, nie wskazał jednocześnie kryteriów, które należy brać pod uwagę ustalając porównywalności podmiotów krajowych objętych zwolnieniem z podmiotami z państw trzecich. Z wyroku tego wynika jedynie, że kryterium różnicującego nie może stanowić miejsce siedziby danego podmiotu, czy też podleganie przez podmiot z państwa trzeciego takim samym regulacjom prawnym, jakim podlegają podmioty krajowe. Uwagi sformułowane w tym wyroku TSUE odnieść należy także do funduszy emerytalnych.
Nie może budzić zatem wątpliwości, że dokonane od 1 stycznia 2011 r. zmiany art. 6 u.p.d.o.p. miały na celu zapewnienie zgodności przepisów krajowych z przepisami unijnymi w wyniku stwierdzenia przez Komisję Europejską naruszenia traktatowej swobody przepływu kapitału, do której respektowania zobowiązały się państwa członkowskie UE i EOG.
Wynika to jednoznacznie z projektu uzasadnienia ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy z 25 listopada 2010 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (druk Sejmu VI Kadencji nr 3500). Trafnie zwrócił na to uwagę organ, wyprowadzając z tego prawidłowe wnioski, uwzględniając przy wykładni przepisu krajowego wykładnię prounijną, w tym wypracowane w orzecznictwie TSUE pojęcie "równoważności".
Celem nowelizacji było objęcie przedmiotowym zwolnieniem podmiotów działających na analogicznych (równoważnych) zasadach.
Zaznaczyć zatem trzeba, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. zwalnia się od podatku podatników posiadających siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego prowadzących program emerytalny, w zakresie dochodów związanych z gromadzeniem oszczędności na cele emerytalne, którzy spełniają łącznie następujące warunki:
a) podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania,
b) prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa, w którym mają siedzibę,
c) ich działalność podlega nadzorowi właściwych władz państwa, w którym mają siedzibę,
d) posiadają depozytariusza prowadzącego rejestr aktywów tych podatników,
e) przedmiotem ich działalności jest wyłącznie gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, z przeznaczeniem na wypłatę uczestnikom programu emerytalnego po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego.
Sąd podziela stanowisko organu odwoławczego, że z przepisu tego wynika, iż wyłącznym przedmiotem działalności podmiotu prowadzącego program emerytalny ma być gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, a nie prowadzenie innych inwestycji, o alternatywnym charakterze, na rzecz uczestników programu emerytalnego.
Oczywistym jest, że zawarte w art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e) u.p.d.o.p. kryterium porównywalności nawiązuje do wyłącznego przedmiotu prowadzonej działalności przez podmiot prowadzący program emerytalny. Co przy tym trafnie wskazywał organ, odnoszący się do przedmiotu działalności wymóg zawarty w art. art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e) u.p.d.o.p. opisany został za pomocą partykuły "wyłącznie". Z redakcji omawianego przepisu wynika zatem, że prowadzona przez podmioty prowadzące programy emerytalne działalność musi mieć charakter zamknięty. Definicja słownikowa słowa "wyłącznie", wskazuje, że wyraz ten definiuje się jako partykułę ograniczającą odniesienie komunikowanego w zdaniu do tych obiektów i stanów rzeczy, które są wymienione (zob. Słownik Języka Polskiego PWN, dostęp: https://sjp.pwn.pl/sjp/wylacznie;2539710.html). Nie chodzi zatem o dominującą działalność dopuszczającą możliwość ubocznego prowadzenia działalności o innym charakterze. W przeciwnym razie niecelowe i bezzasadne byłoby wprowadzenie przez ustawodawcę podatkowego partykuły "wyłącznie" na określenie przedmiotu działalności. Mając powyższe na uwadze, porównanie przedmiotu działalności wymaga sięgnięcia do przepisów kanadyjskich ustaw regulujących działalność funduszu i zestawienie ich z przepisami krajowymi w ramach, których funkcjonują tego typu podmioty.
Ustawodawca wprowadzając zwolnienie dla zagranicznych funduszy emerytalnych określił warunki materialne i formalne, które pozwalają na objęcie tym rozwiązaniem wyłącznie takich podmiotów, które działają na analogicznych zasadach jak krajowe fundusze emerytalne. Warunki określające zakres podmiotowy zwolnienia zostały ustalone tak, aby zwolnieniem objęte zostały podmioty równoważne polskim funduszom emerytalnym.
Oczywistym bowiem jest, że analizowany przepis odnosi się do tego, aby przedmiotem działalności funduszu (expressis verbis: "podmiotu prowadzącego program emerytalny") było wyłącznie gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, z przeznaczeniem na wypłatę uczestnikom programu emerytalnego po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego.
W sprawie bezspornym jest, że w skład systemu emerytalnego O. wchodzi kilka planów emerytalnych w tym O. . Według wyjaśnień strony, plany stanowią fundusze emerytalne w rozumieniu ustawodawstwa Kanady. Fundusz jest wielozakładowym planem/funduszem emerytalnym regulowanym przede wszystkim przez ustawę O. , ustawę o świadczeniach emerytalnych prowincji O. oraz federalną ustawę o podatku dochodowym. Fundusz wskazuje, że jest zasilany środkami pieniężnymi pochodzącymi ze składek wnoszonych przez uczestników funduszu i pracodawców oraz zysków pochodzących z inwestowania aktywów funduszu. W ramach funduszu wyróżnia się pulę zdefiniowanych świadczeń oraz pulę dodatkowych dobrowolnych świadczeń. W pierwszej z wymienionych puli gromadzone są środki pieniężne pochodzące ze składek wnoszonych w równej wysokości przez uczestników i pracodawców oraz z zysków z inwestowania aktywów w równej wysokości przez uczestników i pracodawców oraz z zysków z inwestowania aktywów funduszu. Z tej puli wypłacane są uczestnikom (lub innym uposażonym) świadczenia z tytułu emerytur i wcześniejszych emerytur, świadczenia z tytułu śmierci uczestnika czy renty z tytułu niezdolności do pracy. Z kolei pula dobrowolnych składek w ramach funduszu umożliwia jego uczestnikom wnoszenie dodatkowych dobrowolnych składek, z tytułu których uczestnicy uzyskują zwrot z zysku netto z inwestycji dokonywanych przez fundusz. Zgodnie z raportami rocznymi jakie zostały sporządzone za lata objęte wnioskiem, przedmiot działalności funduszu jest znaczenie szerszy niż przedmiot działalności polskich funduszy emerytalnych. Fundusz bowiem inwestuje w kredyty, private equity i nieruchomości. Z informacji zawartych w raportach rocznych wprost wynika, że fundusz prowadzi inwestycje w infrastrukturę poprzez inwestycje bezpośrednio w spółki rynku private eqity. Zgodnie z informacjami zawartymi na str. 60-63 raportu rocznego za 2021 r.: aktywa private equity wygenerowały w 2021 r. zwrot netto na poziomie 25,8% wobec naszego benchmarku na 2021 rok wynoszącego 8,0% (2020 - strata netto 8,4%). Odpowiada to dochodowi z inwestycji netto w wysokości 4,0 miliarda dolarów w 2021 r. Ponadto, istotnym narzędziem inwestycyjnym funduszu są również nieruchomości. W raporcie rocznym za 2021 r. wskazano: "Inwestycje w nieruchomości wzrosły do 19,8 mld dolarów na 31 grudnia 2021 r., w porównaniu z 15,0 mld dolarów na 31 grudnia 2020 r. Kluczowe wdrożenia obejmowały nabycie portfela nieruchomości do przemysłu lekkiego w USA o łącznej powierzchni 14,5 mln stóp kwadratowych.
Krajowe fundusze emerytalne działają natomiast w oparciu o ustawę z 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 2 u.o.f.f.e przedmiotem działalności funduszu jest gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie z przeznaczeniem na wypłatę członkom funduszu emerytury po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego oraz emerytury częściowej, o których mowa w ustawie z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub okresowej emerytury kapitałowej, o której mowa w ustawie z 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 3. Ich działalność lokacyjna, do którego to pojęcia odwołuje się art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e) u.p.d.o.p. została natomiast określona w rozdziale 15 ww. ustawy. Art. 141 u.o.f.f.e. zawiera wykaz dozwolonych lokat, w jakie może inwestować swoje środki fundusz emerytalny. Przepis ten stanowi zbiór kategorii lokat będący zamkniętym katalogiem ustawowym i są to głównie akcje i obligacje.
Oczywistym zatem jest, że przedmiot działalności skarżącego jest znaczenie szerszy niż przedmiot działalności polskich funduszy emerytalnych. Na terytorium Kanady nie ma bowiem prawnego wymogu, aby fundusz emerytalny był zobligowany wyłącznie do gromadzenia środków pieniężnych i ich lokowania. Zatem w sprawie brak spełnienia warunku wynika zarówno z prawa dotyczącego funduszy obowiązującego w Kanadzie, jak i z rzeczywistego prowadzenia inwestycji alternatywnych przez fundusz na terenie Kanady.
Wbrew stanowisku skarżącego, fundusz nie jest podmiotem obiektywnie porównywalnym do podmiotów zwolnionych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. Tym samym Sąd nie podziela stanowiska skarżącego, że fundusz jest podmiotem obiektywnie porównywalnym do podmiotów zwolnionych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 11a powołanej ustawy, gdyż przepis ten nie przewiduje ograniczenia w zakresie przedmiotu działalności inwestycyjnej (lokowania) oraz, że ocena porównywalności danej kategorii podmiotów działających w obrocie gospodarczym, a utworzonych w oparciu o przepisy różnych państw, powinna być oparta na ocenie funkcji ekonomicznych spełnianych przez podmioty poddane porównaniu. Stanowisko to sprzeczne jest z brzmieniem analizowanego przepisu, który nie stanowi o celu działalności danego podmiotu, lecz o wyłącznym przedmiocie działalności podmiotów prowadzących program emerytalny.
Tożsame stanowisko wyraził NSA w wyroku z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt II FSK 1608/23, który w orzeczeniu tym stanowczo podkreślił, że z analizowanego przepisu jednoznacznie wynika, że wyłącznym przedmiotem działalności podmiotu prowadzącego program emerytalny ma być gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, a nie prowadzenie jakichkolwiek innych inwestycji o alternatywnym charakterze, w tym na rzecz uczestników programu emerytalnego. Jest to jeden z istotnych warunków zwolnienia, który w ocenie ustawodawcy nie tylko polskiego, ale i unijnego, stanowi element konstrukcji inwestowania przez fundusz emerytalny, który współtworzy system gwarantujący określony poziom bezpieczeństwa jego działalności i uznany został jako niezbędny dla przyznania zwolnienia z opodatkowania dla podmiotu spełniającego ten warunek. Tymczasem z niespornych w tym zakresie ustaleń faktycznych wynika, że na terytorium Kanady nie ma prawnego wymogu, aby fundusz emertytalny był zobligowany wyłącznie do gromadzenia środków pieniężnych i ich lokowania. Nie ma, wobec tego decydującego znaczenia czy warunek taki został spełniony przez fundusz co do inwestycji kapitałowych w Polsce.
Trafnie wskazał organ odwoławczy, że warunek sformułowany w art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e) u.p.d.o.p. jest to warunek prawny, a nie faktyczny, dotyczący nie wykonywania w danym okresie innej działalności niż inwestycyjna. Bez znaczenia było zatem, że fundusz w analizowanym okresie w Polsce inwestował jedynie w spółki akcyjne notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Warunek zwolnienia z opodatkowania dotyczący przedmiotu działalności stanowiącego wyłącznie gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, ma charakter wymogu prawnego w państwie, w którym fundusz emerytalny ma siedzibę, a nie faktycznego wykonywania lub niewykonywania innego przedmiotu działalności i do tego jeszcze dodatkowo na określonym rynku, czy obszarze. Przesłanki takiej, czy raczej zastrzeżenia takiego jak w przepisach obowiązujących na terenie UE i EOG, nie sformułowano w przepisach kanadyjskich, które formułują o wiele bardziej liberalne warunki dla podmiotu prowadzącego program emerytalny, aniżeli wynikające z regulacji unijnych (por. powołany wyżej wyrok NSA z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt II FSK 1608/23).
W ocenie Sądu ze względu na fakt, że przedmiot działalności funduszu różni się zasadniczo od przedmiotu działalności podmiotów nie tylko krajowych, ale i podmiotów z UE i EOG, to nie spełniony jest warunek porównywalności. Podkreślić należy, że tak szerokiego przedmiotu działalności nie posiada żaden z podmiotów zwolnionych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 11 i 11a u.p.d.o.p. Nie ma przy tym znaczenia, że działalność alternatywna jest jedynie środkiem zmierzającym do wypełnienia przez fundusz jego funkcji ekonomicznych, czyli zapewnienia świadczeń emerytalnych swoim członkom. Nie negując, że taki jest cel jego funkcjonowania, to jednak jest on realizowany poprzez prowadzenie określonej działalności w ramach zakreślonego przedmiotu jej wykonywania. Samego przedmiotu działalności nie można przy tym utożsamiać z celem działania danej spółki. Jak się wskazuje w orzecznictwie, przedmiot działalności ma z jednej strony informować innych uczestników obrotu o zakresie działania danego podmiotu, z drugiej zaś służyć zakreśleniu ram, w których winien poruszać się zarząd, realizując jego cel.
Przedmiot działalności danego podmiotu identyfikuje jego działalność oraz pozwala wyróżnić istotne elementy jego funkcjonowania. Nie może ulegać wątpliwości, że przyznanie określonemu podmiotowi szerszego przedmiotu działalności w porównaniu z innym podmiotem, prowadzi do istotnych różnic w zakresie osiągania celu ich działalności. Nawet jeżeli cel ten jest tożsamy, to aby podmioty można uznać za porównywane, powinny one być wyposażone w porównywalne narzędzia zmierzające do osiągnięcia tego celu. Sposób osiągnięcia zamierzonego celu, czyli realizacji funkcji konkretnego podmiotu, jest określany poprzez wskazanie przedmiotu jego działalności. Nie można tracić z pola widzenia, że krajowy legislator wprowadzając podmiotowe zwolnienie dla określonej grupy podatników wziął pod uwagę możliwość prowadzenia przez nich określonej działalności, poprzez wskazanie jej przedmiotu. Wobec powyższego, tylko podmiot, którego przedmiot działalności odpowiada wymogom ustawowym, może skorzystać ze zwolnienia. Możliwość prowadzenia przez fundusz także innej działalności inwestycyjnej zasadniczo różni go od działających na rynku krajowym zwolnionych podmiotów unijnych i tym samym wyklucza go ze zwolnienia z opodatkowania (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 66/17). W działalności funduszy równoważnych nie chodzi bowiem wyłącznie o cel, lecz także o to za pomocą jakich środków może on zostać osiągnięty.
Mając na względzie powyższe za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego.
Sąd zwraca uwagę, że nowelizacja, która nadała aktualne brzmienie art. 6 ust. 1 pkt 10a i pkt 11a u.p.d.o.p., wprowadziła zmiany usuwające problem dyskryminacji zagranicznych funduszy inwestycyjnych i emerytalnych. Komisja Europejska w dodatkowej opinii z 16 czerwca 2011 r. IP/11/720 uznała, że po nowelizacji ustawy i wprowadzeniu pkt 10a i 11a do art. 6 ust. 1 u.p.d.o.p. Polska zasadniczo (poza pewnymi wątpliwościami nie związanymi z przedmiotem sporu w niniejszej sprawie) nie uchybia przepisom unijnym. Wobec powyższego przepis art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. ukształtowany został w sposób niedyskryminujący podmioty zagraniczne.
Również z tych względów Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów wyrażonych w art. 18 i art. 63 ust. 1 TFUE.
Zdaniem Sądu, wyrażając odmowę przyznania zwolnienia podatkowego organ nie naruszył wynikającego z tych przepisów zakazu dyskryminacji, ograniczenia swobody przedsiębiorczości, czy swobody przepływu kapitału. Jak zasadnie wywodził organ odwoławczy, okoliczność, że dany podmiot posiada szerszy przedmiot działalności w porównaniu z innym podmiotem, prowadzi do istotnych różnic w zakresie osiągania celu ich działalności. Nawet zatem, jeżeli cel działalności funduszy kanadyjskich i polskich jest tożsamy, to aby podmioty można uznać za porównywane, powinny one być wyposażone w porównywalne narzędzia zmierzające do osiągnięcia tego celu.
Natomiast przyznanie zwolnienia podmiotom posiadających szerszy przedmiot działalności prowadziłoby do dyskryminacji podmiotów krajowych, których przedmiot działalności odpowiada ograniczeniom ustawowym co do lokowania gromadzonych środków w postaci braku możliwości prowadzenia innej działalności inwestycyjnej.
Nie ma zatem wątpliwości, że podmioty prowadzące programy emerytalne z państw trzecich, gdy lokują gromadzone środki w inne inwestycje o alternatywnym charakterze (nieruchomości, infrastrukturę, grunty leśne) to zakres ich działalności jest znacznie szerszy niż polskich funduszy wskazany, w ustawie o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, co wyklucza zastosowanie przedmiotowego zwolnienia.
Podsumowując, skoro z podanych przyczyn wypłacona na rzecz funduszu dywidenda nie może korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. to podatek dochodowy obliczony z zastosowaniem prawidłowo ustalonej w postępowaniu podatkowym stawki w wysokości 15% nie podlega zwrotowi.
Wbrew zarzutom skargi, organ odwoławczy zebrał materiał dowodowy, który wyczerpująco odzwierciedla stan faktyczny sprawy. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji na istotne okoliczności mające znaczenie dla rozstrzygnięcia sprawy, odnosząc się do zgromadzonych dokumentów, wyjaśnił motywy przyjętych przez niego kryteriów porównywalności, tj. wskazał na okoliczności wprowadzenia do polskiego porządku prawnego art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p., oraz znaczenie wyroku TSUE z 10 kwietnia 2014 r. C-190/12. Odmienna ocena skarżącego funduszu co do ustaleń poczynionych w toku postępowania podatkowego nie podważa prawidłowości oceny tych okoliczności dokonanej przez organy podatkowe. Zdaniem Sąd,u stan faktyczny w sprawie – w zakresie pozwalającym na uznanie, że wypłacona na rzecz funduszu dywidenda nie może korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. - został ustalony i rozpatrzony w sposób pełny, przy wykorzystaniu wszystkich dostępnych środków dowodowych oraz uwzględnieniu wszystkich dowodów zebranych w toku postępowania.
Biorąc powyższe pod uwagę i nie znajdując innych okoliczności, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, ze zm.) oddalił skargę.