Zdaniem strony, fikcją jest badanie przez organ przedmiotu, zakresu, charakteru nałożonego obowiązku oraz uwzględnianie celowości i uciążliwości środków stosowanych wobec Spółki. Organ w tym zakresie przekroczył granice uznania administracyjnego, działając wprost z naruszeniem praw i interesów Spółki. Organ powinien był więc zwolnić środki na zapłatę bieżących zobowiązań podatkowych, tak aby sytuacja podatkowa Spółki nie była stale pogarszana. Zgodnie z art. 31 ust. 3 Konstytucji RP, ograniczenia w korzystaniu z konstytucyjnych praw i wolności są dopuszczalne tylko wówczas, gdy są spełnione kumulatywnie następujące przesłanki: ograniczenie jest potrzebne, konieczne, a przy tym jest zachowana proporcja pomiędzy ograniczeniami a zamierzonym rezultatem. W opinii strony, żadne z wymienionych kryteriów nie wystąpiły w pełni, a pewne jest to, że nie nastąpiło ich kumulatywne spełnienie. To oznacza, że organ podjął działania uniemożliwiające Spółce prowadzenia działalności gospodarczej, mimo uzyskania przez organ dostatecznego zabezpieczenia. Spółka podkreśliła, że po złożeniu deklaracji dotyczącej podatku VAT, złożyła wniosek o zwolnienie środków spod egzekucji na zapłatę ww. należności, na zwolnienie to nie wyraził jednak zgody organ oraz wystawił tytuł wykonawczy naliczając koszty egzekucyjne i odsetki, by następnie zawiadomić o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego, z którego Spółka prosiła o zwolnienie na zapłatę tej należności (tej samej której dotyczy tytuł wykonawczy). Dodatkowo w zaskarżonym postanowieniu wskazano, iż wierzytelność z rachunku bankowego została również zajęta przez Komornika M. S., jednocześnie pomijając, że ta egzekucja jest prowadzona w związku z brakiem zgody organu na zwolnienie środków na zapłatę zobowiązań Spółki z tytułu opłaty za użytkowanie wieczyste.
W odpowiedzi na skargę organ odwoławczy wniósł o jej oddalenie, podtrzymując stanowisko zawarte w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie zważył, co następuje.
Skarga nie jest zasadna.
Na wstępie wyjaśnić należy, że sprawę rozpoznano w trybie uproszczonym na podstawie art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.; dalej: p.p.s.a.). Zgodnie z jego treścią, sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Przedmiotem skargi jest bowiem postanowienie wydane w postępowaniu egzekucyjnym na które służy zażalenie. W trybie uproszczonym sąd rozpoznaje sprawę na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów (art. 120 p.p.s.a.).
Przedmiotem kontroli Sądu jest postanowienie dotyczące oddalenia skargi Spółki na czynność egzekucyjną dokonaną zawiadomieniem o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego.
Podstawę prawną zaskarżonego postanowienia stanowi art. 54 § 1 u.p.e.a., zgodnie z którym zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1) lub zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2). Zgodnie z art. 54 § 2 ustawy skarga na czynność egzekucyjną określa zaskarżoną czynność egzekucyjną, zakres żądania i jego uzasadnienie. Skargę wnosi się w terminie 7 dni od dnia doręczenia zobowiązanemu odpisu dokumentu stanowiącego podstawę dokonania zaskarżonej czynności egzekucyjnej (§ 3). Postanowienie w sprawie skargi na czynności egzekucyjne — zgodnie z § 4 powołanego artykułu — wydaje organ egzekucyjny, który uznając skargę za nieuzasadnioną, oddala tę skargę.
Omawiany środek ochrony prawnej zobowiązanego, jakim jest skarga na czynności egzekucyjne, stanowi samoistną instytucję postępowania egzekucyjnego. Skarga na czynności egzekucyjne ma charakter subsydiarny, komplementarny wobec innych środków prawnych i nie może mieć zastosowania do tych przypadków, w których przewidziano inne środki zaskarżenia, jak zarzuty, zażalenie, żądanie wyłączenia rzeczy lub prawa spod egzekucji, czy skargę do sądu powszechnego (zob. wyroki NSA z: 25 sierpnia 2020 r., II FSK 1324/18; 17 maja 2022 r., III FSK 583/21). W postępowaniu prowadzonym na podstawie art. 54 § 1 u.p.e.a. dopuszcza się badanie tylko tych czynności, które należą do kompetencji organu egzekucyjnego, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej, zaś sam proces badania obejmuje wyłącznie zgodność z prawem i prawidłowość dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych. W ramach tego postępowania kognicja organów jest zatem ograniczona, wyłącznie do dokonanych przez organ egzekucyjny czynności egzekucyjnych (zob. wyroki NSA z: 2 kwietnia 2015 r., II FSK 778/13; 18 sierpnia 2015 r., II FSK 1688/13; 24 kwietnia 2019 r., II FSK 1370/17). W szczególności w postępowaniu tym nie orzeka się o zasadności wszczęcia postępowania egzekucyjnego ani nie ocenia się prawidłowości jego prowadzenia (zob. wyroki NSA z: 17 maja 2022 r., III FSK 583/21; 18 grudnia 2025 r., III FSK 674/25).
Poza sporem jest, że organ egzekucyjny zastosował w sprawie – zgodnie z art. 7 u.p.e.a. – jeden ze środków egzekucyjnych, jakim jest egzekucja z wierzytelności z rachunku bankowego (art. 1a pkt 12 lit. a ustawy). Trafnie organ stwierdził, że przebieg zaskarżonej czynności egzekucyjnej polegającej na zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w M. S.A., wskazuje, że czynność egzekucyjna została dokonana prawidłowo. Niesporne jest, że podstawą dokonania zajęcia był tytuł wykonawczy z 14 marca 2025 r. nr 0616-SEW.723.221417.2025 obejmujący podatek VAT za grudzień 2024 r. w kwocie 1570 zł wraz z należnymi odsetkami i kosztami egzekucyjnymi. Odpis omawianego tytułu wykonawczego (wraz z odpisem zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w M. doręczono stronie przesyłką poleconą o numerze [...] na adres Spółki 2 kwietnia 2025 r.
Sąd podziela również stanowisko organu, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego zostało dokonane zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a. poprzez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu. wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytuł u niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Jak wynika z akt sprawy, zawiadomienie o zajęciu przesłano do M. drogą elektroniczną za pośrednictwem systemu teleinformatycznego O. 14 marca 2025 r.
Zasadnie także nie stwierdził organ jakichkolwiek uchybień formalnych w zaskarżonej przez stronę czynności egzekucyjnej. Bezsprzecznie zastosowany wzór zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego odpowiada załącznikowi nr 3 rozporządzenia Ministra Finansów z 18 marca 2024 r. w sprawie wzorów dokumentów stosowanych w egzekucji należności pieniężnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 426). Zawiadomienie z 14 marca 2025 r. zawierało wszystkie niezbędne elementy przewidziane art. 67 § 2 u.p.e.a., między innymi: numer tytułu wykonawczego, kwotę należności oraz okres, za który należność została określona, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę naliczonych odsetek, a także kwotę należnych kosztów egzekucyjnych. Zawiadomienie o zajęciu opatrzone zostało jednym z rodzajów podpisów wskazanych w art. 26e ustawy. Zgodnie zaś z art. 67 § 2a u.p.e.a., jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej, w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz pieczęci organu egzekucyjnego. Zarazem, jak potwierdza art. 26e § 4 ustawy, doręczenie wydruku pisma sporządzonego przez organ egzekucyjny w postaci elektronicznej uznaje się za doręczenie tego pisma lub jego odpisu.
Z uwagi na zarzuty skargi, wskazać trzeba, że w myśl art. 7 § 2 u.p.e.a., organ egzekucyjny stosuje środki egzekucyjne, które prowadzą bezpośrednio do wykonania obowiązku, a spośród kilku takich środków - środki najmniej uciążliwe dla zobowiązanego. Z przepisu tego wynikają dwie zasady: zasada celowości (stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania zobowiązania) oraz zasada stosowania najłagodniejszego środka. Pierwsza z nich oznacza, że podstawową zasadą tego postępowania jest jego celowość - czyli podejmowanie w nim takich postanowień i innych czynności, które zmierzają najprostszą drogą do wykonania przez zobowiązanego spoczywającego na nim obowiązku. Jeżeli dana czynność do takiego celu nie prowadzi, jest niedopuszczalna. Natomiast druga jest związana z koniecznością wyboru wśród środków egzekucyjnych środka najłagodniejszego. Pamiętać przy tym trzeba, że uciążliwość wynikająca z zastosowania środków egzekucyjnych jest konsekwencją pierwotnego uchybienia po stronie zobowiązanego. O tym, czy zastosowany środek egzekucyjny przekracza granice dopuszczalnej ingerencji w sferę praw zobowiązanego, decydują okoliczności konkretnego przypadku, uwzględniające zarówno charakter i wysokość dochodzonych należności, dotychczasowy przebieg postępowania egzekucyjnego, jak i skuteczność wcześniej zastosowanych środków.
Prawidłowo przy tym ocenił organ jako niezasadne zarzuty strony wskazujące na zastosowania zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej. Wyjaśnić należy, że w sytuacji, gdy cel egzekucji tego wymaga np. z uwagi na wysokość dochodzonych należności, organ egzekucyjny może stosować jednocześnie wszystkie dostępne środki egzekucyjne. Przy czym zastosowanie środka najmniej uciążliwego dla zobowiązanego będzie mogło mieć miejsce jedynie wówczas, gdy w ogóle istnieje wybór w tym zakresie. Jednocześnie przy wyborze odpowiedniego środka egzekucyjnego organ powinien się kierować nie tylko jego jak najmniejszą dolegliwością, lecz także efektywnością. Wybór środka każdorazowo powinien określać cel postępowania egzekucyjnego, którym jest zagwarantowanie spełnienia warunków niezbędnych do skutecznego prowadzenia egzekucji, a poprzez to zapewnienie także odpowiedniej ochrony interesów wierzyciela. W toku danego postępowania egzekucyjnego prowadzący je organ powinien ocenić, który z przewidzianych w ustawie środków egzekucyjnych zapewni skuteczne wykonanie ciążącego na zobowiązanym obowiązku, jednocześnie będąc środkiem dla zobowiązanego najmniej dolegliwym.
Niewątpliwie, jak wskazał organ, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego stanowi środek egzekucyjny, który co do zasady należy do najczęściej stosowanych i jest jednym z najmniej uciążliwych środków egzekucyjnych, a wybór tego środka egzekucyjnego nie narusza zasady stosowania środków egzekucyjnych prowadzących bezpośrednio do wykonania obowiązku. Skarżąca została ograniczona w korzystaniu z wierzytelności do wysokości należności podlegającej egzekucji (zob. wyrok NSA z 8 lipca 2025 r., III FSK 254/25). Nawet jeśli tak zastosowany środek stanowi niedogodność dla strony, to nie sposób przyjąć, że organ naruszył zasadę zastosowania najmniej uciążliwego środka egzekucyjnego. Natomiast zastosowanie zabezpieczenia należności pieniężnej przez organ egzekucyjny poprzez obciążenie nieruchomości Spółki hipoteką przymusową, na podstawie art. 164 § 1 pkt 2 ustawy, nie świadczy o tym, że zasadne były argumenty strony wskazujące na zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano ww. czynności egzekucyjnej. W dziale IV u.p.e.a. unormowano przepisy dotyczące zabezpieczenia należności pieniężnych lub obowiązków o charakterze niepieniężnym. Istotą zabezpieczenia jest zastosowanie środków prewencyjnych celem uniknięcia sytuacji, w których przyszła egzekucja mogłaby okazać się niemożliwa lub utrudniona. Dlatego też czynności zabezpieczające można podejmować nawet przed terminem płatności zobowiązania podatkowego (art. 154 § 1 i 2 u.p.e.a.). Jedną z czynności zabezpieczających należności pieniężne jest dokonanie zabezpieczenia należności pieniężnej przez organ egzekucyjny poprzez obciążenie nieruchomości zobowiązanego hipoteką przymusową (art. 164 § 1 pkt 2 u.p.e.a.). jedną z nich jest dokonanie zabezpieczenia należności pieniężnej przez organ egzekucyjny poprzez obciążenie nieruchomości zobowiązanego hipoteką przymusową. Zarazem, co istotne, postępowania o wpis hipoteki przymusowej nie można traktować jak postępowania egzekucyjnego, a hipoteki przymusowej jako środka egzekucyjnego. Hipoteka przymusowa nie zmierza do zaspokojenia wierzyciela i nie warunkuje wszczęcia egzekucji z nieruchomości, a sąd wieczystoksięgowy nie działa, jako organ egzekucyjny (zob. wyrok NSA z 29 marca 2023 r., III FSK 3897/21). Fakt, że organ dokonał wpisu hipoteki przymusowej na nieruchomości, która stanowi własność Spółki, na kwotę 946 942 zł nie stał na przeszkodzie podjęciu zaskarżonej czynności egzekucyjnej. Przy tym prawidłowość czynności złożenia wniosku o wpis hipoteki przymusowej podlega ocenie w odrębnym postępowaniu sądowym, prowadzonym przed sądem powszechnym na podstawie przepisów kodeksu postępowania cywilnego regulujących postępowanie wieczystoksięgowe, zamieszczonych w księdze dotyczącej postępowania nieprocesowego.
Na wynik sprawy nie mogą mieć wpływu podniesione przez skarżącą zarzuty odnoszące się do braku zwolnienia z egzekucji zajętego rachunku bankowego. Powtórzyć należy, że w postępowaniu zainicjowanym skargą na czynność egzekucyjną dopuszcza się badanie jedynie tych czynności, które przynależą organowi egzekucyjnemu, a nie są objęte zakresem innego środka prawnego, w tym zarzutów na prowadzenie egzekucji administracyjnej. W związku z tym, organ nie ma podstaw, aby skargę na czynności egzekucyjne traktować jako uniwersalny środek zaskarżenia, za pomocą którego możliwe jest skuteczne kwestionowanie wszystkich aktów i działań podejmowanych przez organ egzekucyjny w toku całego postępowania. Jak trafnie zauważył Dyrektor, iż w przedmiocie wniosku strony o zwolnienie z egzekucji zajętego rachunku bankowego toczyło się odrębne postępowanie, zakończone ostatecznym postanowieniem Dyrektora z 23 kwietnia 2025 r., nr 0601-1EE.7192.45.2025.2, utrzymującym w mocy postanowienie Naczelnika o odmowie zwolnienia z egzekucji wierzytelności z rachunku bankowego w M.. Sądowi z urzędu jest wiadome, że skarga strony na ww. postanowienie organu odwoławczego została oddalona nieprawomocnym wyrokiem Sądu z 5 listopada 2025 r., I SA/Lu 370/25.
Nieuzasadnione były również podniesione w skardze zarzuty naruszenie przepisów procesowych. Stosownie do art. 18 u.p.e.a, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy kodeksu postępowania administracyjnego. Odpowiednie stosowanie przepisów tego kodeksu w postępowaniu egzekucyjnym oznacza, że przepisy te mogą być stosowane wyłącznie w takim zakresie i w taki sposób, aby uzupełniać, a nie modyfikować, przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji. W ocenie Sądu, w sprawie organ egzekucyjny ani organ odwoławczy nie naruszyły zasada prawdy obiektywnej z art. 7 k.p.a. zobowiązującej organy do podejmowania wszelkich kroków niezbędnych do dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz do załatwienia sprawy, mając na względzie interes społeczny i słuszny interes obywateli. Orzekające w rozpoznawanej sprawie organy obu instancji wyjaśniły stan faktyczny w sposób wymagany do podjęcia rozstrzygnięć w przedmiocie skargi strony na wspomnianą czynność egzekucyjną. Organy te nie naruszyły również zasady pogłębiania zaufania obywateli do organów państwa (art. 8 k.p.a.). Materiał dowodowy sprawy był kompletny i zgromadzony prawidłowo, a jego ocena dokonana została wnikliwie i rzetelnie. Fakt, że w uzasadnieniu postanowienia nie odniesiono się wprost do każdego twierdzenia Spółki, nie stanowi mogącego mieć wpływ na wynik sprawy naruszenia zasad postępowania określonych w art. 7 i art. 8 k.p.a. ani przepisów regulujących sposób prowadzenia postępowania wyjaśniającego (art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.), w sytuacji, gdy zaskarżone postanowienie jako całość jest przejrzyste, spójne, zgodne z przepisami prawa i pozwala stronie na zrozumienie podstaw rozstrzygnięcia. Również sposób gromadzenia i oceny materiału dowodowego przez organy obu instancji nie dawał podstaw do stwierdzenia naruszenia reguł prawa dowodowego z art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a. Raz jeszcze podkreślenia wymaga, że materiał dowodowy sprawy na etapie rozpatrywania skargi na czynność zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego był kompletny, a jego ocena dokonana została w sposób wnikliwy i rzetelny w oparciu o całość tego materiału dowodowego.
Sąd nie dopatrzył się w sprawie podstaw do stwierdzenia, że wydane przez organy rozstrzygnięcia naruszały zasadę proporcjonalności uregulowaną w art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zgodnie z tym przepisem, ograniczenia w zakresie korzystania z konstytucyjnych wolności i praw mogą być ustanawiane tylko w ustawie i tylko wtedy, gdy są konieczne w demokratycznym państwie dla jego bezpieczeństwa lub porządku publicznego, bądź dla ochrony środowiska, zdrowia i moralności publicznej, albo wolności i praw innych osób. Ograniczenia te nie mogą naruszać istoty wolności i praw. W rozpoznawanej sprawie wymagania te zostały spełnione. Sporna czynność egzekucyjna bezsprzecznie stanowi dolegliwość dla strony, ale wynika to z jej istoty. Ograniczenie praw strony, do którego prowadzi jej zastosowanie, wynika z przepisów ustawy, jest konieczne dla ochrony wartości prawnie chronionych, skoro służy skutecznemu prowadzeniu egzekucji administracyjnej, a dodatkowo – jak wskazano wyżej – zastosowany środek egzekucyjny nie przekracza granice dopuszczalnej ingerencji w sferę praw Spółki jako zobowiązanego w postępowaniu egzekucyjnym.
Mając na względzie powyższe, Sąd nie znalazł podstaw do stwierdzenia, że zaskarżone postanowienie wydane zostało z naruszeniem prawa. Tak więc, na podstawie art. 151 p.p.s.a., Sąd skargę oddalił.