Wyrok WSA z dnia 16 stycznia 2026, sygn. I SA/Lu 510/25

Sygnatura: I SA/Lu 510/25
Data orzeczenia: 16 stycznia 2026
Sąd: Wojewódzki Sąd Administracyjny (WSA)
Status: Nieprawomocne
Podatnik: Fundusz Inwestycyjny

Streszczenie

Kanadyjski fundusz emerytalny P., działający na podstawie kanadyjskiego prawa emerytalnego, otrzymał w 2019 r. dywidendy od polskich spółek w łącznej kwocie 369.218,27 zł, od których polscy płatnicy pobrali zryczałtowany podatek dochodowy według stawki 19% (70.151,49 zł). Fundusz złożył wniosek o stwierdzenie nadpłaty, argumentując, że przysługuje mu zwolnienie podmiotowe z art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. oraz preferencyjna stawka 15% na podstawie polsko-kanadyjskiej umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. Organy podatkowe ustaliły, że w 2019 r. fundusz inwestował w kredyty, infrastrukturę, nieruchomości i grunty leśne; wartość tych aktywów alternatywnych wyniosła 3,5 mld USD (22,8% aktywów). Polski fundusz emerytalny może lokować środki wyłącznie w akcje i obligacje (zamknięty katalog art. 141 ustawy o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych). Organ pierwszej instancji odmówił zwrotu nadpłaty, uznając, że fundusz nie jest porównywalny do podmiotów krajowych. Organ odwoławczy częściowo uwzględnił odwołanie:…

stwierdził nadpłatę 241,55 zł (różnica między 19% a 15% w przypadku dywidend od dwóch spółek nieobjętych wcześniejszą decyzją), odmówił stwierdzenia nadpłaty w pozostałej części (55.382,76 zł), a postępowanie co do kwoty 14.527,18 zł umorzył z uwagi na uprzednie rozstrzygnięcie. Argumentował, że warunek z art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p. (wyłączny przedmiot działalności – gromadzenie i lokowanie środków) nie został spełniony, ponieważ prawo kanadyjskie nie narzuca takich ograniczeń inwestycyjnych jak polskie, a fundusz faktycznie prowadzi szeroką działalność inwestycyjną. Czy kanadyjski fundusz emerytalny, który lokuje środki również w nieruchomości, infrastrukturę i grunty leśne, może korzystać ze zwolnienia z podatku u źródła od dywidend na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p., a w szczególności czy spełnia warunek z lit. e tego przepisu, zgodnie z którym przedmiotem jego działalności jest wyłącznie gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie z przeznaczeniem na wypłatę emerytur. Dodatkowo podatnik kwestionował zgodność odmowy zwolnienia z zasadami swobody przepływu kapitału (art. 63 TFUE) oraz z postanowieniami umowy między Polską a Kanadą o popieraniu i wzajemnej ochronie inwestycji. Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie oddalił skargę funduszu. Sąd stwierdził, że fundusz nie jest podmiotem obiektywnie porównywalnym do polskich funduszy emerytalnych objętych zwolnieniem. Kluczowa jest interpretacja art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p.: użycie partykuły „wyłącznie” oznacza, że działalność podmiotu musi ograniczać się do gromadzenia i lokowania środków, bez możliwości prowadzenia inwestycji o alternatywnym charakterze. Porównanie z regulacjami polskimi i unijnymi wykazało, że prawo kanadyjskie nie nakłada na fundusze emerytalne ograniczeń w lokowaniu środków, co wyklucza uznanie ich za równoważne. Sąd podkreślił, że warunek ten ma charakter prawny, a nie faktyczny – istotne jest, jakie inwestycje są prawnie dozwolone w kraju siedziby, a nie tylko to, w co fundusz faktycznie inwestuje w Polsce. Odmowa zwolnienia nie narusza prawa unijnego, gdyż opiera się na obiektywnej różnicy w zakresie przedmiotu działalności, a przyznanie zwolnienia podmiotowi o szerszych możliwościach inwestycyjnych stanowiłoby dyskryminację polskich funduszy, które podlegają surowszym restrykcjom. Sąd nie uwzględnił wniosku o pytanie prejudycjalne do TSUE.

jeszcze 327 słów

Pełne streszczenie po zalogowaniu

Streszczenie AI to nasza wartość dodana — zaloguj się lub załóż konto, aby zobaczyć pełną analizę.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Sentencja

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Lublinie w składzie następującym: Przewodniczący: Sędzia WSA Grzegorz Wałejko Sędziowie: Sędzia WSA Monika Kazubińska-Kręcisz Sędzia WSA Andrzej Niezgoda (sprawozdawca) Protokolant: Starszy asystent sędziego Radosław Kot po rozpoznaniu na rozprawie w dniu 16 stycznia 2026 r. sprawy ze skargi P. na decyzję Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z dnia 27 sierpnia 2025 r. nr 0601-IOD-3.4100.95.2024.22 w przedmiocie nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych za 2019 r. oddala skargę.

Uzasadnienie

Zaskarżoną decyzja z dnia 27 sierpnia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Lublinie, dalej: "Dyrektor Izby Administracji Skarbowej", "organ odwoławczy", po rozpatrzeniu odwołania P. z siedzibą w E. (Kanada), w imieniu którego działa A. z siedzibą w E. (Kanada) dalej: "fundusz", "strona", "skarżący", od decyzji Naczelnika Lubelskiego Urzędu Skarbowego w Lublinie, dalej: "Naczelnik Urzędu Skarbowego", "organ pierwszej instancji", z dnia 1 października 2024 r. odmawiającej stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych za 2019 r. w wysokości 70.151,49 zł wraz z oprocentowaniem z tytułu dywidend wypłaconych na rzecz funduszu pobranym przez Bank [...] w W. S.A., jako płatnika, uchylił decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy stwierdzenia nadpłaty i w tym zakresie stwierdził nadpłatę w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 241,55 zł z tytułu nienależnie pobranego przez płatnika podatku od dywidend wypłaconych w 2019 r. na rzecz L. S.A. i J. S.A.; odmówił stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 55.382,76 zł stanowiącym 15% stawki zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych pobranego przez płatnika podatku od dywidend wypłaconych w 2019 r. na rzecz L. S.A., J. S.A., P. S.A., A. S.A., G. S.A. i P. S.A.; umorzył postępowanie w sprawie stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 14.527,18 zł stanowiącym różnicę między stawką 19% a 15% zryczałtowanego podatku dochodowym od osób prawnych pobranego przez płatnika podatku od dywidend wypłaconych w 2019 r. na rzecz P. S.A., A. S.A., G. S.A. i P. S.A. oraz utrzymał w mocy decyzję organu pierwszej instancji w części dotyczącej odmowy oprocentowania nadpłaty za okres od dnia poboru do dnia zwrotu nadpłaty.

Jak wynika z uzasadnienia zaskarżonej decyzji oraz akt sprawy, fundusz zwrócił się o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w wysokości 70.151,49 zł pobranego od dywidend wypłaconych w 2019 r. wraz z należnym oprocentowaniem. Naczelnik Urzędu Skarbowego odmówił zwrotu nadpłaty ponieważ uznał, że fundusz nie spełnia warunków zwolnienia podatkowego wynikającego z z art. 6 ust. 1 pkt 11a ustawy z dnia 15 lutego 1992 r. o podatku dochodowym od osób prawnych (Dz.U. z 2023 r. poz. 2805, ze zm., w brzmieniu obowiązującym w 2019 r.), dalej: "u.p.d.o.p." Zdaniem organu pierwszej instancji, ze zgromadzonego materiału dowodowego wynika bowiem, że przedmiot działalności strony znacznie wykracza poza granice możliwości lokowania środków przez fundusze emerytalne działające w Polsce. To z kolei, w ocenie Naczelnika Urzędu Skarbowego, prowadzi do wniosku, że fundusz nie jest porównywalny do podmiotów, o których mowa w art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p., a tym samym nie jest możliwe stwierdzenie nadpłaty zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych oraz przyznanie oprocentowania za okres od dnia poboru podatku do dnia zwrotu nadpłaty.

Nie zgadzając się z powyższym rozstrzygnięciem fundusz złożył odwołanie zarzucając naruszenie:

1) art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. poprzez błędne uznanie, że zasady działania funduszu funkcjonującego w państwie trzecim powinny ściśle odpowiadać zasadom funkcjonowania polskich funduszy emerytalnych, podczas gdy możliwość zastosowania zwolnienia w stosunku do funduszu działającego w państwie trzecim powinna być oparta jedynie o warunki expresis verbis wyszczególnione w art. 6 ust. 1 pkt 11a powołanej ustawy; błędne uznanie, że art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p. przewiduje jako warunek porównywalności, by zakres działalności inwestycyjnej nie obejmował inwestycji w aktywa alternatywne, podczas gdy przedmiotowy przepis nie ogranicza zakresu działalności inwestycyjnej, a odwołuje się do celów zakładania funduszy emerytalnych, tj. gromadzenia środków pieniężnych i ich lokowania, z przeznaczeniem na wypłatę uczestnikom programu emerytalnego po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego;

2) art. 18, art. 49, art. 5 i art. 63 ust. 1, 65 ust. 1 i ust. 3 Traktatu o Funkcjonowaniu Unii Europejskiej (TFUE) w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p., poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych, poprzez wykładnię regulacji z art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. niezgodną z nadrzędnymi zasadami prawa wspólnotowego dotyczącymi ograniczenia swobody przepływu kapitału;

3) art. 3 ust. 2 umowy między Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Kanady w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisanej w Warszawie 6 kwietnia 1990 r. (Dz.U. z 1991 r. Nr 27, poz. 114), dalej: "umowy w sprawie popierania inwestycji", w zw. z art. 91 ust. 2 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej z 2 kwietnia 1997 r. (Dz.U. Nr 78, poz. 483 ze zm.), poprzez odmowę stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w sytuacji, gdy fundusze emerytalne z państw trzecich korzystają ze zwolnienia z opodatkowania.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uzasadniając zaskarżoną decyzję wskazał, że P. jest kanadyjskim funduszem emerytalnym działającym na podstawie odpowiednich regulacji prawnych kanadyjskiego systemu emerytalnego, w tym ustawy o planach emerytalnych sektora publicznego (ang. P. ), a od 1 marca 2019 r. ustawy o pracowniczych planach emerytalnych (ang. E. ) I ustawy o wspólnym zarządzaniu planami emerytalnymi sektora publicznego (ang. J. ). Przedmiotem działalności funduszu jest zapewnienie świadczeń emerytalnych pracownikom samorządowym. W 2019 r. na rzecz strony zostały wypłacone dywidendy w kwocie brutto 369.218,27 zł, od których polscy płatnicy pobrali zryczałtowany podatek dochodowy w kwocie 70.151,49 zł. Zryczałtowany podatek dochodowy został pobrany z zastosowaniem stawki 19% zgodnie z art. 22 ust. 1 w związku z art. 22a u.p.d.o.p.

Dyrektor Izby Administracja Skarbowej wskazał, że dla rozstrzygnięcia sprawy istotna jest prawidłowa wykładnia przepisu prawa materialnego, tj. art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p., w szczególności spornego w sprawie art. art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e tej ustawy. Pozostałe warunki zastosowania zwolnienia podatkowego ujęte w literach od a do d wskazanego przepisu zostały bowiem spełnione.

Jak wskazał organ odwoławczy art. 6 ust. 1 pkt 11a został wprowadzony ustawą nowelizującą ustawę podatkową z dnia 25 listopada 2010 r. Zgodnie z treścią uzasadnienia projektu ustawy nowelizującej, celem wprowadzenia wskazanego przepisu było dostosowanie przepisów ustawy podatkowej do prawa wspólnotowego oraz realizacja zobowiązania podjętego przez Rząd Rzeczypospolitej Polskiej wobec Komisji Europejskiej w sprawie usunięcia naruszenia nr 2006/4093. Nowelizacja, która wprowadziła zwolnienie podmiotowe m.in. dla funduszy emerytalnych miała za cel zrównanie w prawach podatkowych polskich i zagranicznych funduszy, nie pozbawiając polskich podatników praw nabytych oraz wprowadzenie stosownego rozszerzenia zakresu zwolnienia o fundusze inwestycyjne i emerytalne, podlegające nieograniczonemu obowiązkowi podatkowemu w innych krajach UE lub EOG. W związku z tym, wprowadzając zwolnienie dla zagranicznych funduszy inwestycyjnych i emerytalnych określono warunki materialne i formalne, które pozwalają na objęcie tym rozwiązaniem wyłącznie takich podmiotów, które działają na analogicznych zasadach jak krajowe fundusze inwestycyjne i emerytalne.

Organ odwoławczy stwierdził, że mając na względzie wyrok TSUE C-190/12 istotnym w sprawie jest ustalenie czy fundusz spełnia kryteria porównywalności wskazane w art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p., tj. m.in. czy w okresie objętym wnioskiem, pełnił równoważną rolę i funkcję do tej, jaką w polskim systemie prawnym pełnią fundusze emerytalne działające na podstawie ustawy z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych.

W tym kontekście organ odwoławczy podtrzymał stanowisko Naczelnika Urzędu Skarbowego, przyjął, że fundusz nie jest porównywalny do krajowych funduszy emerytalnych i wyjaśnił, że warunek zwolnienia wynikający z art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p. dotyczy przedmiotu działalności podmiotów prowadzących program emerytalny, którym jest "wyłącznie gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, z przeznaczeniem na wypłatę uczestnikom programu emerytalnego po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego". Z przepisu tego wynika zatem, że wyłącznym przedmiotem działalności podmiotu prowadzącego program emerytalny ma być gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, a nie prowadzenie jakichkolwiek innych inwestycji o alternatywnym charakterze. Zdaniem organu odwoławczego jest to jeden z istotnych warunków zwolnienia, który w ocenie ustawodawcy nie tylko polskiego, ale i unijnego, stanowi element konstrukcji inwestowania przez fundusz emerytalny, który współtworzy system gwarantujący określony poziom bezpieczeństwa jego działalności i uznany został jako niezbędny dla przyznania zwolnienia z opodatkowania dla podmiotu spełniającego ten warunek.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że przedmiot działalności funduszu jest znaczenie szerszy niż przedmiot działalności polskich funduszy emerytalnych. Zgodnie z raportem rocznym za 2019 r., fundusz inwestuje w kredyty, infrastrukturę, nieruchomości i grunty leśne. Klasa aktywów, na którą składają się nieruchomości, infrastruktura i grunty leśne wynosiła łącznie 3.509.475.000 USD co odpowiadało 22,8% wartości aktywów funduszu w 2019 r. Stanowiła zatem istotną część poczynionych inwestycji. Z raportu rocznego funduszu wynika, że inwestycje w nieruchomości zostały podzielone między portfele kanadyjskie i zagraniczne. Kanadyjski portfel nieruchomości obejmował nieruchomości biurowe, handlowe, przemysłowe i mieszkalne zlokalizowane w głównych ośrodkach miejskich w O. , A. , Q. i K. . Inwestycje te mają się skupiać głównie na wysokiej jakości nieruchomościach z silnymi lokalizacjami i najemcami. Inwestycje zagraniczne w nieruchomości to przede wszystkim nieruchomości biurowe, handlowe, przemysłowe i mieszkalne w rozwiniętych globalnych centrach w Europie i Ameryce Północnej. inwestycje w infrastrukturę w dniu 31 grudnia 2019 r. wyniosły 1.146.225.000,00 USD i obejmowały inwestycje w projekty, które zapewniają zyski ale i wrażliwość na inflacje z długim horyzontem inwestycyjnym. Projekty infrastrukturalne obejmują transport/logistykę, np.: drogi płatne, lotniska, porty i kolej, energię, np.; zakontraktowane wytwarzanie energii, rurociągi przesyłowe i media, np.: sieci wodociągowe, ściekowe i gazowe.

Organ odwoławczy dodał również, że kryteria porównywalności, jakie zostały wskazanie w art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p., jako warunki zwolnienia, znajdują oparcie w ustawie z dnia 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych (w 2019 r.: Dz.U. z 2018 r. poz. 1906 ze zm.), dalej: "u.o.f.f.e". Zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 2 u.o.f.f.e przedmiotem działalności funduszu jest gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie z przeznaczeniem na wypłatę członkom funduszu emerytury po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego. Art. 141 tej ustawy zawiera wykaz dozwolonych lokat, w jakie może lokować środki fundusz emerytalny. Przepis ten określa zbiór kategorii lokat będący zamkniętym katalogiem ustawowym i obejmuje głównie akcje i obligacje. Jak natomiast stwierdził Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, na terytorium Kanady nie ma prawnego wymogu, aby fundusz emertytalny był zobligowany wyłącznie do gromadzenia środków pieniężnych i ich lokowania we wskazanym zakresie.

Organ odwoławczy podkreślił przy tym, że warunek sformułowany w art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p. jest to warunek prawny, a nie faktyczny. Brak spełnienia warunku zwolnienia podatkowego przez fundusz wynika zarówno z prawa dotyczącego funduszy emerytalnych obowiązującego w Kanadzie, jak również z rzeczywistego prowadzenia inwestycji alternatywnych przez fundusz na terenie Kanady, Stanów Zjednoczonych czy Wielkiej Brytanii.

Warunek zwolnienia z opodatkowania dotyczący przedmiotu działalności stanowiącego wyłącznie gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie w określone aktywa, ma charakter wymagania prawnego, którego spełnienie trzeba oceniać biorąc pod uwagę treść przepisów prawnych obowiązujących w państwie, w którym fundusz emerytalny ma siedzibę, a nie tylko faktycznego wykonywania lub niewykonywania określonego rodzaju inwestycji w Polsce. Wskazanego wyżej ograniczenia co do lokowania środków przez fundusz emerytalny, jakie występuje w przepisach obowiązujących na terenie UE i EOG, nie sformułowano w przepisach kanadyjskich, które formułują o wiele bardziej liberalne warunki lokowania środków dla podmiotu prowadzącego program emerytalny, aniżeli wynikające z regulacji polskich i unijnych.

Z tych względów, w ocenie organu odwoławczego, fundusz nie jest podmiotem obiektywnie porównywalnym do podmiotów zwolnionych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. Przedmiot działalności funduszu różni się bowiem zasadniczo od przedmiotu działalności podmiotów krajowych. Takiego przedmiotu działalności, jak fundusz kanadyjski, nie posiada żaden z podmiotów zwolnionych na podstawie art. 6 ust.1 pkt 11a u.p.d.o.p. Nie ma przy tym znaczenia, że tzw. inwestycyjna działalność alternatywna, realizowana przez fundusz kanadyjski, jest jedynie środkiem zmierzającym do wypełnienia przez niego jego funkcji ekonomicznych, czyli zapewnienia świadczeń emerytalnych swoim członkom. Nie negując, że taki jest cel funkcjonowania funduszu, nie można pominąć, że jest on jednak realizowany poprzez prowadzenie wskazanej działalności inwestycyjnej.

Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił uwagę, że przedmiot działalności danego podmiotu identyfikuje jego działalność oraz pozwala wyróżnić istotne elementy jego funkcjonowania. Przyznanie określonemu podmiotowi szerszego przedmiotu działalności inwestycyjnej w porównaniu z innym pomiotem wskazuje na istnienie istotnych różnic w zakresie sposobów osiągania celu ich działalności. Nawet zatem jeżeli cel ten jest tożsamy, to aby podmioty uznać za porównywalne, powinny one być wyposażone w porównywalne narzędzia zmierzające do osiągnięcia tego celu. Ustawodawca wprowadzając podmiotowe zwolnienie dla określonej grupy podatników wziął pod uwagę możliwość prowadzenia przez nich określonej działalności, poprzez wskazanie jej przedmiotu. Wobec powyższego, tylko podmiot, którego przedmiot działalności odpowiada ustawowym warunkom zwolnienia, w tym przypadku zakresu lokowania środków, może skorzystać z tego zwolnienia. Możliwość prowadzenia przez fundusz także innej działalności inwestycyjnej, zasadniczo różni go więc od działających na rynku krajowym zwolnionych podmiotów unijnych i tym samym wyklucza ze zwolnienia z opodatkowania.

Z tego powodu organ odwoławczy za nietrafny uznał zarzut naruszenia art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. Organ nie zgodził się również z zarzutem naruszenia przepisów art. 18, art. 49, art. 5 i art. 63 ust. 1, art. 65 ust. 1 i ust. 3 TFUE w zw. z art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, nie można stwierdzić, że w wyniku odmowy przyznania zwolnienia doszło do naruszenia zakazu dyskryminacji, ograniczenia swobody przedsiębiorczości czy swobody przepływu kapitału. Z tego powodu organ odwoławczy uznał również za niezasadny zarzut naruszenia art. 3 ust. 2 umowy w sprawie popierania inwestycji w zw. z art. 91 ust. 2 Konstytucji RP.

Podsumowując tę część rozważań organ odwoławczy stwierdził, że fundusz nie spełnia przesłanki porównywalności do polskich funduszy emerytalnych, z uwagi na szerszy przedmiot działalności inwestycyjnej funduszu kanadyjskiego, obejmującej inwestycje w nieruchomości, infrastrukturę czy grunty leśne.

Dalej organ odwoławczy wskazał, że z akt sprawy wynika, podatek został obliczony wg stawki 19% określonej w art. 22 ust. 1 u.p.d.o.p. Zgodnie z art. 22a tej ustawy, przepisy art. 20-22 stosuje się z uwzględnieniem umów w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, których stroną jest Rzeczpospolita Polska. Na podstawie wymienionego przepisu ustawy zastosowanie będą więc miały postanowienia zawarte w art. 10 ust. 2 umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. W aktach sprawy znajduje się certyfikat rezydencji z 8 czerwca 2021 r. potwierdzający, że w 2019 r. strona była rezydentem Kanady oraz oświadczenie S. (powiernik) z 27 czerwca 2022 r., że dywidendy wygenerowane dla udziałów posiadanych na rachunku zbiorczym są opodatkowane wg odpowiednich stawek umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania. W oświadczeniu z 14 czerwca 2023 r. strona wskazała, że jest rzeczywistym właścicielem należności otrzymywanych z tytułu dywidend wypłaconych na rzecz funduszu w 2019 r. Zatem dochód uzyskany z tytułu dywidend wypłaconych w 2019 r. powinien podlegać opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych wg preferencyjnej stawki 15% z uwagi na spełnienie warunków art. 10 ust. 2 umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania. We wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty z 8 lutego 2023 r. strona wskazała kwotę 70.151,49 zł jako kwotę nienależnie pobranego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych. W piśmie z 31 stycznia 2024 r. wskazała zaś, że "Po przeanalizowaniu dokumentacji oraz mając na uwadze, że S. wystąpił o zwrot 4% (tj. zastosowanie stawki wynikającej z umowy o unikaniu podwójnego opodatkowania), Wnioskodawca wskazuje, że dochodzi zwrotu kwoty 55.382,76 zł. W konsekwencji, Wnioskodawca zmienia treść swojego żądania i wnosi o stwierdzenie i zwrot nadpłaty w podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 55.382,76 zł z tytułu podatku nienależnie pobranego przez płatników od dywidend wypłaconych na rzecz wnioskodawcy w 2019 r., w kwocie brutto 369.218,27 zł, od której został pobrany podatek w wysokości 55.382,76 zł wraz z oprocentowaniem należnym od dnia pobrania nienależnie podatku do dnia zwrotu nadpłaty". Organ odwoławczy wskazał, że weryfikacji wymagają jednak kwoty stwierdzonych nadpłat w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych za 2019 r. na rzecz strony tytułem wypłaconych dywidend w 2019 r. We wniosku o stwierdzenie i zwrot nadpłaty z 8 lutego 2023 r. strona wskazała kwotę 70.151,49 zł jako nienależnie pobranego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych. Pismem z 30 kwietnia 2024 r. strona przedstawiła zestawienie wskazujące na wysokość podstawy opodatkowania w kwocie 369.218,27 zł oraz pobranego podatku w poszczególnych miesiącach wykazanego w informacji IFT-2R za okres od 1 stycznia do 31 grudnia 2019 r. w kwocie 55.382,93 zł. Decyzją z dnia 1 października 2024 r. organ pierwszej instancji odmówił stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w kwocie 70.151,49 zł, nie odnosząc się w treści uzasadnienia decyzji do żądania strony zawartego w piśmie z 31 stycznia 2024 r.

W związku z powyższym, organ odwoławczy uznał za konieczne wyjaśnienie okoliczności, na które strona powołuje się w piśmie z 31 stycznia 2024 r. występując o wyjaśnienia i przekazanie dokumentów w przypadku zaistnienia okoliczności potwierdzających zwrot podatku objętego wnioskiem z 8 lutego 2023 r. W odpowiedzi Naczelnik Urzędu Skarbowego przy piśmie z 30 kwietnia 2025 r. przekazał akta sprawy dotyczące postępowania nr [...] zakończonego decyzją z 9 grudnia 2021 r. nr [...] w sprawie stwierdzenia i zwrotu nadpłaty z tytułu nienależnie pobranego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od wypłaconych w latach 2019-2020 dywidend przez płatnika Bank [...] S.A. na rzecz A. . Analiza akt i ww. decyzji wykazała, że na rzecz strony stwierdzono nadpłatę w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych z tytułu nienależnie pobranego przez płatnika podatku od dywidend wypłaconych w 2019 r. w kwocie 104.901 zł. Analiza akt sprawy [...] oraz dokumentów załączonych do wniosku strony z 11 sierpnia 2021 r. wykazała, że są one tożsame z dokumentami objętymi wnioskiem z 8 lutego 2023 r. Były zatem one przedmiotem postępowania w zakresie stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych z tytułu nienależnie pobranego przez Bank [...] podatku od dywidend wypłaconych w 2019 r. Ww. decyzją Naczelnik Urzędu Skarbowego stwierdził, że dochód uzyskany przez A. z tytułu dywidend wypłaconych m.in. w 2019 r. powinien podlegać w Polsce opodatkowaniu zryczałtowanym podatkiem dochodowym od osób prawnych wg preferencyjnej stawki 15%, zgodnie z dyspozycją art. 10 ust. 2 umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania, stwierdzając tym samym nadpłatę w kwocie stanowiącej różnicę między zastosowaną stawką 19% a stawką wynikającą z umowy w wysokości 15%. Z uwagi zatem, że w obiegu prawnym znajduje się decyzja Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 9 grudnia 2021 r. nr [...].6 stwierdzająca nadpłatę z tytułu pobranego zryczałtowanego podatku dochodowego od osób prawnych od wypłaconych w 2019 r. dywidend przez Bank [...] na rzecz A. w wyniku zastosowania preferencyjnej stawki podatku, zasadnym jest, w ocenie organu odwoławczego, umorzyć postępowanie w tej części z uwagi na jego bezprzedmiotowość. Ww. decyzja rozstrzygnęła kwestię stwierdzenia nadpłaty w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w zakresie dywidend objętych wnioskiem strony z 8 lutego 2023 r., przyznając prawo do zastosowania preferencyjnej stawki opodatkowania i wskazując kwotę nadpłaty. Orzekanie w tej części stało się zatem bezprzedmiotowe. Przy czym organ odwoławczy zauważył, że postępowanie [...] nie obejmowało należności dywidendowych wypłaconych przez L. S.A. w dniu 27 czerwca 2019 r. i J. S.A. w dniu 10 września 2019 r. Zastosowana stawka podatku to 19%, podczas gdy dochód uzyskany przez stronę z tytułu dywidend powinien podlegać opodatkowaniu wg preferencyjnej stawki 15% zgodnie z art. 10 ust. 2 umowy w sprawie unikania podwójnego opodatkowania i winien wynosić odpowiednio:

- L. S.A. dywidenda brutto 2.941,33 zł, podatek wg stawki 15% - 441,20 zł,

- J. S.A. dywidenda brutto 3.097,44zł, podatek wg stawki 15% - 464,62 zł.

Tym samym, na podstawie art. 72 § 1 pkt 2 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.), dalej: "o.p.", organ stwierdził nadpłatę w zryczałtowanym podatku dochodowym od osób prawnych w łącznej kwocie 241,55 zł.

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarżąca zarzuciła naruszenie przepisów prawa materialnego:

1. art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. poprzez:

a) błędne uznanie, że zasady działania funduszu działającego w państwie trzecim powinny być tożsame z zasadami funkcjonowania polskich funduszy emerytalnych, podczas gdy możliwość zastosowania zwolnienia w stosunku do funduszu działającego w państwie trzecim powinna być oparta jedynie o warunki expressis verbis wyszczególnione w art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p., które nie przewidują ograniczenia w zakresie przedmiotu działalności inwestycyjnej (lokowania), w przeciwieństwie do art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b tej ustawy, który expressis verbis wskazuje, że wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa w papiery wartościowe lub instrumenty rynku pieniężnego;

b) błędne uznanie, że fundusz nie jest podmiotem obiektywnie porównywalnym do podmiotów zwolnionych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 11a u.d.o.p. ze względu na przedmiot działalności (zakres lokowania) poza granicami Polski, tj. inwestycje w nieruchomości, infrastrukturę (drogi płatne, lotniska, porty i kolej, zakontraktowane wytwarzanie energii i rurociągi przesyłowe, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe) i grunty leśne;

2. art. 18, 49, 5 i art. 63 ust. 1, 65 ust. 1 i ust. 3 TFUE poprzez wykładnię i stosowanie regulacji z art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p. w sposób, który prowadzi do niezgodności prawa krajowego i praktyki krajowej z zasadami prawa wspólnotowego dotyczącymi ograniczenia swobody przepływu kapitału;

3. art. 3 ust. 2 i 4 umowy pomiędzy Rządem Rzeczypospolitej Polskiej a Rządem Kanady w sprawie popierania i wzajemnej ochrony inwestycji, podpisanej w Warszawie 6 kwietnia 1990 r. w zw. z art. 91 ust. 2 Konstytucji RP, poprzez:

a) odmowę zastosowania zwolnienia w stosunku do funduszu, podczas gdy art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. expressis verbis nie przewiduje ograniczenia w zakresie przedmiotu działalności inwestycyjnej (lokowania), zaś organ wyprowadził ograniczenie w zakresie przedmiotu działalności inwestycyjnej w drodze rozszerzającej interpretacji tego przepisu, która jest niezgodna z umową w sprawie popierania inwestycji;

b) odmowę zastosowania zwolnienia w stosunku do funduszu w sytuacji, gdy w Polsce fundusz inwestuje jedynie w spółki akcyjne notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

W oparciu o powyższe skarżący wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji oraz decyzji organu pierwszej instancji i zasądzenie zwrotu kosztów postępowania.

Ponadto skarżący wniósł o skierowanie pytania prejudycjalnego, czy art. 18, 49, 5 i art. 63 ust. 1, 65 ust. 1 i ust. 3 TFUE stoją na przeszkodzie regulacji takiej jak art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p. i opartej na niej praktyce krajowej prowadzącej do wykluczenia stosowania wobec podmiotów prowadzących programy emerytalne z państw trzecich zwolnienia podatkowego w sytuacji, gdy taki podmiot lokuje (inwestuje) gromadzone środki w nieruchomości, infrastrukturę (drogi płatne, lotniska, porty i kolej, zakontraktowane wytwarzanie energii i rurociągi przesyłowe, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe) i grunty leśne, nawet jeśli w Polsce inwestuje wyłącznie w akcje spółek notowanych na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

Uzasadniając powyższe zarzuty skarżący argumentował, że organ błędnie przyjął, że zasady działania podmiotu prowadzącego program emerytalny w państwie trzecim powinny odpowiadać być tożsame z zasadami funkcjonowania polskich funduszy emerytalnych, podczas gdy możliwość zastosowania zwolnienia w stosunku do podmiotu prowadzącego program emerytalny w państwie trzecim powinna być oparta jedynie o warunki literalnie wyszczególnione w art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. Wbrew treści zaskarżonej decyzji, wymóg dotyczący przedmiotu działalności nie został opisany za pomocą partykuły "wyłącznie", czyli "tylko", "jedynie". Organ odwoławczy nie dostrzegł, że wyraz "wyłącznie" / "wyłącznym" użyty w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b oraz w art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p. występuje w odmiennych kontekstach normatywnych.

W art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p. mowa jest o wyłącznym przedmiocie działalności, przy czym ustawodawca jednoznacznie wskazuje dopuszczalne formy lokowania środków, tj. w papiery wartościowe lub instrumenty rynku pieniężnego. Natomiast w art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p. ustawodawca posłużył się sformułowaniem, zgodnie z którym "przedmiotem działalności jest wyłącznie gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, z przeznaczeniem na wypłatę uczestnikom programu emerytalnego po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego". Przepis ten odwołuje się więc do celu społecznego programu emerytalnego, tj. zapewnienia wypłat emerytalnych poprzez wcześniejsze gromadzenie i lokowanie środków. Organ pominął szyk zdania oraz umiejscowienie partykuły "wyłącznie", a wskazana przez niego okoliczność wręcz wspiera stanowisko funduszu. Gdyby ustawodawca chciał bowiem zawęzić dostęp do owego zwolnienia i uzależnić go od rodzaju działalności inwestycyjnej, dodałby do art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. regulację podobną lub tożsamą, jak w art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b tej ustawy (wyłącznym przedmiotem ich działalności jest zbiorowe lokowanie środków pieniężnych, zebranych w drodze publicznego proponowania nabycia ich tytułów uczestnictwa, w papiery wartościowe lub instrumenty rynku pieniężnego), co jednak nie nastąpiło. Odtwarzając tok rozumowania organu, można uznać, że jego stanowisko na tle art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p. opiera się na nieuprawnionej analogii do treści 6 ust. 1 pkt 10a lit. b tej ustawy. Jednakże, w prawie podatkowym stosowanie analogii jest dopuszczalne wyłącznie na korzyść podatnika.

W ocenie strony, w interpretacji tej normy, należy - wbrew treści zaskarżonej decyzji - uwzględnić jedynie cel społeczny, czyli zapewnienie świadczeń emerytalnych. Tym samym przepis koncentruje się nie na formie organizacyjnej danego podmiotu, ale na celu jego działalności. Koresponduje to z literalną warstwą art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p., która nie przewiduje expressis verbis żadnych ograniczeń co do dopuszczalnych form lokowania środków - przeciwnie do art. 6 ust. 1 pkt 10a lit. b u.p.d.o.p., który precyzyjnie wskazuje zamknięty katalog instrumentów inwestycyjnych. Oznacza to, że dla ustawodawcy kluczowe znaczenie dla zastosowania ma cel działalności inwestycyjnej, tj. zapewnienie wypłat emerytalnych. Analizowana regulacja ma odróżniać fundusze emerytalne od innych zbiorowych form inwestowania. Istotą jest gromadzenie środków na wypłatę emerytur. W takim duchu powinien być interpretowany ten przepis. W ocenie skarżącego analizowana regulacja ma na celu ograniczenia preferencji podatkowych dla podmiotów, które zajmują się spekulacją, a nie gromadzeniem środków na wypłatę świadczeń emerytalnych. Z tym celem analizowanej regulacji koresponduje cel działania funduszu. Powyższe stanowisko potwierdza również najnowsze orzecznictwo TSUE wskazujące, że w kwestii zastosowania zwolnienia dla funduszy emerytalnych, należy mieć na uwadze cel i funkcję społeczną. Sposób funkcjonowania powinien być podobny, ale nie musi być taki sam. W praktyce orzeczniczej TSUE inwestowanie przez podmioty prowadzące programy emerytalne w nieruchomości nie jest kwestionowane. Inwestowanie w nieruchomości wręcz odpowiada celowi i funkcji społecznej planów emerytalnych, bowiem są one odporne na inflację oraz nie są środkiem inwestycyjnym generującym większe ryzyko. Stąd przedmiotowa kwestia nie jest przedmiotem sporów. Również NSA w orzeczeniu sygn. akt II FSK 1954/23 wskazał, że możliwość inwestowania w tego rodzaju aktywa nie może stanowić podstawy do odmowy przyznania zwolnienia podatkowego. "Wyłączność" w art. 6 ust. 1 pkt 11a pkt e u.p.d.o.p. dotyczy gromadzenia i lokowania, ale nie "wyłącznie" w określony sposób i z ograniczeniami, których ustawodawca nie zadekretował w przepisie.

Skarżący również podniósł, że regulacje dotyczące zakazu dyskryminacji ze względu na przynależność państwową, a także przepisy gwarantujące swobodę przedsiębiorczości oraz swobodę przepływu kapitału, mają kluczową rolę w konstrukcji rynku wewnętrznego Unii Europejskiej. Zasady te zostały ustanowione po to, aby zapewnić równe warunki działania wszystkim uczestnikom rynku, niezależnie od tego, z którego państwa członkowskiego pochodzą. Ich podstawowym celem jest eliminowanie barier prawnych, administracyjnych i podatkowych, które mogłyby utrudniać działalność transgraniczną, zniechęcać do inwestowania lub prowadzenia działalności gospodarczej w innym państwie członkowskim. Tym samym przepisy krajowe, które uniemożliwiają lub utrudniają dostęp do rynku krajowego towarom lub podmiotom z innych państw członkowskich, są zakazane przez prawo unijne, chyba że mogą być usprawiedliwione na podstawie wyjątków traktatowych lub wyjątków sformułowanych w orzecznictwie. Odmienne traktowanie dozwolone przez art. 65 ust. 1 lit. a TFUE nie powinno stanowić, zgodnie z art. 65 ust. 3, arbitralnej dyskryminacji ani ukrytego ograniczenia.

W opinii skarżącego, dopóki działalność inwestycyjna funduszu służy wyłącznie realizacji celu emerytalnego dopóty nie ma uzasadnienia, by zawężać interpretację przepisu wyłącznie do określonych form lokowania kapitału. Co więcej, gdyby przyjąć, że ww. przepis uniemożliwia stosowanie zwolnienia w przypadku inwestycji w powyższe aktywa, to naruszałoby to postanowienia TFUE, tj.:

- art. 18 TFUE - zakaz dyskryminacji ze względu na przynależność państwową,

- art. 49 i 56 TFUE - dotyczące swobody przedsiębiorczości i świadczenia usług,

- art. 63 ust. 1 TFUE - gwarantujący swobodny przepływ kapitału,

- art. 65 ust. 1 i 3 TFUE - dopuszczający ograniczenia tylko w ściśle określonych przypadkach oraz wymagający proporcjonalności.

W konsekwencji odmowa przyznania zwolnienia stanowi nieproporcjonalne ograniczenie swobody przepływu kapitału. Taka praktyka może bowiem skutecznie zniechęcać zagraniczne fundusze emerytalne do inwestowania w Polsce, co w dłuższej perspektywie może prowadzić do odpływu zagranicznego kapitału i ograniczenia konkurencyjności polskiego rynku inwestycyjnego.

Tym samym nawet jeśli strona cześć środków lokuje w inwestycje, takie jak inwestycje w nieruchomości, infrastrukturę (drogi płatne, lotniska, porty i kolej, zakontraktowane wytwarzanie energii i rurociągi przesyłowe, sieci wodociągowe, kanalizacyjne, gazowe) i grunty leśne, trudno mówić o jakiejkolwiek spekulacji czy erozji podstawy opodatkowania. Wiele funduszy emerytalnych w tym europejskich prowadzi tego typu inwestycje. Opisana praktyka organu podatkowego, polegająca na odmowie zastosowania zwolnienia z podatku dochodowego podmiotu prowadzącego program emerytalny z państwa trzeciego, prowadzi więc do naruszenia fundamentów rynku wewnętrznego Unii Europejskiej.

W zakresie naruszenia mowy w sprawie popierania inwestycji skarżący wskazał, że zgodnie z treścią jej art. 3 ust. 2, każda umawiająca się strona zapewni inwestycjom lub przychodom inwestorów drugiej umawiającej się strony na własnym terytorium traktowanie nie mniej korzystne niż przyznane inwestycjom lub przychodom inwestorów jakiegokolwiek trzeciego państwa.

Zgodnie zaś z art. 241 ust. 1 Konstytucji, umowy międzynarodowe ratyfikowane dotychczas przez Rzeczpospolitą Polską na podstawie obowiązujących w czasie ich ratyfikacji przepisów konstytucyjnych i ogłoszone w Dzienniku Ustaw uznaje się za umowy ratyfikowane za uprzednią zgodą wyrażoną w ustawie i stosuje się do nich przepisy art. 91 Konstytucji, jeżeli z treści umowy międzynarodowej wynika, że dotyczą one kategorii spraw wymienionych w art. 89 ust. 1 Konstytucji. W rezultacie organ zastosował nieprawidłowo art. 3 ust. 4 umowy w sprawie popierania inwestycji.

Końcowo skarżący dodał, że na dyskryminujący charakter zastosowanego przez organ podejścia wskazuje też rzeczywisty zakres działalności inwestycyjnej prowadzonej przez fundusz na terytorium Polski oraz sposób jego funkcjonowania. Fundusz inwestuje w Polsce w spółki akcyjne notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie.

Organ w odpowiedzi na skargę podtrzymał argumentację zawartą w zaskarżonej decyzji i wniósł o jej oddalenie.

W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga jest niezasadna.

Istota sporu w niniejszej sprawie dotyczy oceny, czy skarżący fundusz jest podmiotem porównywalnym do funduszy emerytalnych korzystających z podmiotowego zwolnienia z podatku dochodowego od osób prawnych w Polsce. Fundusz podkreśla, że odmowa stwierdzenia nadpłaty jest wynikiem błędnej wykładni art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. oraz narusza nadrzędne zasady prawa unijnego. Spór dotyczy zatem interpretacji warunku zwolnienia podatkowego określonego w art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p.

Zdaniem skarżącego, jest on obiektywnie porównywalny do państwowych funduszy emerytalnych z siedzibą w Polsce oraz funduszy emerytalnych z siedzibą w Unii Europejskiej/Europejskim Obszarze Gospodarczym, które to podmioty są zwolnione z podatku dochodowego od osób prawnych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 11 i 11a u.p.d.o.p. Odmienne traktowanie w opodatkowaniu podmiotów z państw trzecich w zakresie korzystania ze zwolnień podatkowych stanowi natomiast naruszenie zasad ogólnych prawa UE, tj. zasady swobody przepływu kapitału uregulowanej w art. 63 TFUE oraz zasady niedyskryminacji uregulowanej w art. 18 TFUE. Skarżący stoi na stanowisku, że z literalnego brzmienia przepisu art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. nie wynika, aby ustawodawca ograniczał katalog dopuszczalnych inwestycji, w które można lokować środki. Ponadto zasady działania podmiotu prowadzącego program emerytalny w państwie trzecim nie muszą być tożsame z zasadami funkcjonowania polskich funduszy emerytalnych.

Natomiast Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stoi na stanowisku, skarżący nie jest podmiotem obiektywnie porównywanym do podmiotów zwolnionych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 11 i 11a u.p.d.o.p.

Zagadnienie prawne stanowiące istotę sporu w sprawie niniejszej, było analizowanie przez tut. Sąd w wyroku w sprawie o sygn. akt I SA/Lu 272/25. Sąd orzekający w pełni podziela stanowisko wyrażone w powołanym wyroku i w dalszej części uzasadnienia korzysta z argumentacji w nim zawartej, przyjmując jako własną.

Należy zatem wskazać, że z uwagi na podjęte przez rząd Rzeczypospolitej Polskiej zobowiązania wobec Komisji Europejskiej w sprawie usunięcia naruszenia nr 2006/4093, ustawą z dnia 25 listopada 2010 r. o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (Dz.U. Nr 226, poz. 1478) dodane zostały punkty 10a i 11a w art. 6 ust. 1 u.p.d.o.p.. Obowiązkiem Polski było usunięcie dyskryminacji podatkowej zagranicznych instytucji wspólnego inwestowania tak, by nowe przepisy objęły te zagraniczne podmioty inwestycyjne, których nie dotyczyło zwolnienie określone w pkt 10, lecz jednocześnie, by były to podmioty równoważne zwolnionym z opodatkowania podmiotom krajowym. Wprowadzone uregulowanie - zgodnie z zaleceniami Komisji - z dniem 1 stycznia 2011 r. zwalnia z podatku dochodowego instytucje wspólnego inwestowania i fundusze emerytalne posiadające siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego, które spełniają łącznie wymienione w tych przepisach warunki. Istotna jest przy tym konstrukcja omawianego przepisu. Ustawodawca zastosował katalog zamknięty przesłanek, których łączne spełnienie daje podstawę do zastosowania zwolnienia podmiotowego. Formułując te warunki oparto się tu na cechach charakteryzujących działania polskich funduszy. Wolą ustawodawcy nie było zatem zwolnienie wszystkich funduszy czy też jednostek wspólnego inwestowania, ale tych tylko, które spełniają określone kryteria, podobne do tych, które muszą spełniać fundusze mające siedzibę w Polsce.

Jednocześnie TSUE w wyroku z 10 kwietnia 2014 r. w sprawie C-190/12 (EU.C.2014.249) potwierdził, że w prawie wspólnotowym nie obowiązuje zasada bezwarunkowego zwolnienia z opodatkowania funduszy inwestycyjnych mających siedziby poza UE i EOG, lecz w każdym przypadku organy podatkowe są zobowiązane do przeprowadzenia analizy, czy dany fundusz inwestycyjny z siedzibą poza UE i EOG prowadzi działalność porównywalną z podmiotami krajowymi w ramach regulacyjnych równoważnych z ramami regulacyjnymi UE. TSUE stwierdził, że artykuły 63 TFUE i 65 TFUE, na które w głównej mierze powołuje się również w skardze fundusz, należy interpretować w ten sposób, że sprzeciwiają się one przepisom podatkowym państwa członkowskiego, na podstawie których ze zwolnienia podatkowego nie mogą korzystać dywidendy wypłacane przez spółki mające siedzibę w tym państwie członkowskim na rzecz funduszu inwestycyjnego mającego siedzibę w państwie trzecim w zakresie, w jakim istnieje pomiędzy tym państwem członkowskim a rozpatrywanym państwem trzecim zobowiązanie umowne do wzajemnej pomocy administracyjnej, które umożliwia krajowym organom podatkowym zweryfikowanie informacji przekazanych ewentualnie przez fundusz inwestycyjny. Warunki ich tworzenia i działania funduszu inwestycyjnego muszą być jednak równoważne z ramami regulacyjnymi Unii.

Trybunał wskazując, że polskie przepisy regulujące zwolnienie dla podmiotów wskazanych w art. 6 ust. 1 pkt 10 i pkt 11 u.p.d.o.p. i odmawiające zwolnienia porównywalnym podmiotom z państw trzecich, naruszają zasadę swobody przepływu kapitału, nie wskazał jednocześnie kryteriów, które należy brać pod uwagę ustalając porównywalności podmiotów krajowych objętych zwolnieniem z podmiotami z państw trzecich. Z wyroku tego wynika jedynie, że kryterium różnicującego nie może stanowić miejsce siedziby danego podmiotu, czy też podleganie przez podmiot z państwa trzeciego takim samym regulacjom prawnym, jakim podlegają podmioty krajowe. Uwagi sformułowane w tym wyroku TSUE odnieść należy także do funduszy emerytalnych.

Nie może budzić zatem wątpliwości, że dokonane od 1 stycznia 2011 r. zmiany art. 6 u.p.d.o.p. miały na celu zapewnienie zgodności przepisów krajowych z przepisami unijnymi w wyniku stwierdzenia przez Komisję Europejską naruszenia traktatowej swobody przepływu kapitału, do której respektowania zobowiązały się państwa członkowskie UE i EOG.

Wynika to jednoznacznie z projektu uzasadnienia ustawy o zmianie ustawy o podatku dochodowym od osób fizycznych, ustawy z 25 listopada 2010 r. o podatku dochodowym od osób prawnych oraz ustawy o zryczałtowanym podatku dochodowym od niektórych przychodów osiąganych przez osoby fizyczne (druk Sejmu VI Kadencji nr 3500). Trafnie zwrócił na to uwagę organ, wyprowadzając z tego prawidłowe wnioski, uwzględniając przy wykładni przepisu krajowego wykładnię prounijną, w tym wypracowane w orzecznictwie TSUE pojęcie "równoważności".

Celem nowelizacji było objęcie przedmiotowym zwolnieniem podmiotów działających na analogicznych (równoważnych) zasadach.

Zaznaczyć zatem trzeba, że zgodnie z art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. zwalnia się od podatku podatników posiadających siedzibę w innym niż Rzeczpospolita Polska państwie członkowskim Unii Europejskiej lub w innym państwie należącym do Europejskiego Obszaru Gospodarczego prowadzących program emerytalny, w zakresie dochodów związanych z gromadzeniem oszczędności na cele emerytalne, którzy spełniają łącznie następujące warunki:

a) podlegają w państwie, w którym mają siedzibę, opodatkowaniu podatkiem dochodowym od całości swoich dochodów, bez względu na miejsce ich osiągania,

b) prowadzą swoją działalność na podstawie zezwolenia właściwych władz państwa, w którym mają siedzibę,

c) ich działalność podlega nadzorowi właściwych władz państwa, w którym mają siedzibę,

d) posiadają depozytariusza prowadzącego rejestr aktywów tych podatników,

e) przedmiotem ich działalności jest wyłącznie gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, z przeznaczeniem na wypłatę uczestnikom programu emerytalnego po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego.

Sąd podziela stanowisko organu, że z przepisu tego wynika, iż wyłącznym przedmiotem działalności podmiotu prowadzącego program emerytalny ma być gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, a nie prowadzenie innych inwestycji, o alternatywnym charakterze, na rzecz uczestników programu emerytalnego.

Oczywistym jest, że zawarte w art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p. kryterium porównywalności nawiązuje do wyłącznego przedmiotu prowadzonej działalności przez podmiot prowadzący program emerytalny. Co przy tym trafnie wskazywał organ, odnoszący się do przedmiotu działalności wymóg zawarty w art. art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p. opisany został za pomocą partykuły "wyłącznie". Z redakcji omawianego przepisu wynika zatem, że prowadzona przez podmioty prowadzące programy emerytalne działalność musi mieć charakter zamknięty. Definicja słownikowa słowa "wyłącznie", wskazuje, że wyraz ten definiuje się jako partykułę ograniczającą odniesienie komunikowanego w zdaniu do tych obiektów i stanów rzeczy, które są wymienione (zob. Słownik Języka Polskiego PWN, dostęp: https://sjp.pwn.pl/sjp/wylacznie;2539710.html). Nie chodzi zatem o dominującą działalność dopuszczającą możliwość ubocznego prowadzenia działalności o innym charakterze. W przeciwnym razie niecelowe i bezzasadne byłoby wprowadzenie przez ustawodawcę podatkowego partykuły "wyłącznie" na określenie przedmiotu działalności. Mając powyższe na uwadze, porównanie przedmiotu działalności wymaga sięgnięcia do przepisów kanadyjskich ustaw regulujących działalność funduszu i zestawienie ich z przepisami krajowymi w ramach, których funkcjonują tego typu podmioty.

Ustawodawca wprowadzając zwolnienie dla zagranicznych funduszy emerytalnych określił warunki materialne i formalne, które pozwalają na objęcie tym rozwiązaniem wyłącznie takich podmiotów, które działają na analogicznych zasadach jak krajowe fundusze emerytalne. Warunki określające zakres podmiotowy zwolnienia zostały ustalone tak, aby zwolnieniem objęte zostały podmioty równoważne polskim funduszom emerytalnym.

Oczywistym bowiem jest, że analizowany przepis odnosi się do tego, aby przedmiotem działalności funduszu (expressis verbis: "podmiotu prowadzącego program emerytalny") było wyłącznie gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, z przeznaczeniem na wypłatę uczestnikom programu emerytalnego po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego.

W sprawie bezspornym jest, że fundusz inwestuje w kredyty, infrastrukturę, nieruchomości i grunty leśne. Klasa aktywów alternatywy, na którą jak już wcześniej wspomniano składają się nieruchomości, infrastruktura i grunty leśne wynosiła łącznie 3.509.475.000 USD co odpowiadało 22,8% wartości aktywów P. w 2019 r. Stanowiła zatem istotną część poczynionych inwestycji. Z raportu rocznego funduszu wynika, że inwestycje w nieruchomości zostały podzielone między portfele kanadyjskie i zagraniczne. Kanadyjski portfel nieruchomości obejmował nieruchomości biurowe, handlowe, przemysłowe i mieszkalne zlokalizowane w głównych ośrodkach miejskich w O. , A. , Q. i K. . Skupia się on głównie na wysokiej jakości nieruchomościach z silnymi lokalizacjami i najemcami. Inwestycje zagraniczne w nieruchomości to przede wszystkim mieszanka nieruchomości biurowych, handlowych, przemysłowych i mieszkalnych w rozwiniętych globalnych centrach w Europie i Ameryce Północnej. Jak wspomniano powyżej inwestycje w infrastrukturę na dzień 31 grudnia 2019 r. wyniosły 1.146.225.000 USD i jak podał skarżący, obejmowały inwestycje w projekty, które zapewniają atrakcyjne zyski plus wrażliwość na inflacje z długim horyzontem inwestycyjnym. Projekty infrastrukturalne obejmują transport/logistykę (np.: drogi płatne, lotniska, porty i kolej), energię (np.; zakontraktowane wytwarzanie energii, rurociągi przesyłowe) i media (np.: sieci wodociągowe, ściekowe, gazowe).

Krajowe fundusze emerytalne działają natomiast w oparciu o ustawę z 28 sierpnia 1997 r. o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych. Zgodnie z brzmieniem art. 2 ust. 2 u.o.f.f.e przedmiotem działalności funduszu jest gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie z przeznaczeniem na wypłatę członkom funduszu emerytury po osiągnięciu przez nich wieku emerytalnego oraz emerytury częściowej, o których mowa w ustawie z 17 grudnia 1998 r. o emeryturach i rentach z Funduszu Ubezpieczeń Społecznych lub okresowej emerytury kapitałowej, o której mowa w ustawie z 21 listopada 2008 r. o emeryturach kapitałowych, z zastrzeżeniem ust. 3. Ich działalność lokacyjna, do którego to pojęcia odwołuje się art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p. została natomiast określona w rozdziale 15 ww. ustawy. Art. 141 u.o.f.f.e. zawiera wykaz dozwolonych lokat, w jakie może inwestować swoje środki fundusz emerytalny. Przepis ten stanowi zbiór kategorii lokat będący zamkniętym katalogiem ustawowym i są to głównie akcje i obligacje.

Oczywistym zatem jest, że przedmiot działalności skarżącego jest znaczenie szerszy niż przedmiot działalności polskich funduszy emerytalnych. Na terytorium Kanady nie ma bowiem prawnego wymogu, aby fundusz emerytalny był zobligowany wyłącznie do gromadzenia środków pieniężnych i ich lokowania. Zatem w sprawie brak spełnienia warunku wynika zarówno z prawa dotyczącego funduszy obowiązującego w Kanadzie, jak i z rzeczywistego prowadzenia inwestycji alternatywnych przez fundusz na terenie Kanady i Stanów Zjednoczonych.

Wbrew stanowisku skarżącego, fundusz nie jest podmiotem obiektywnie porównywalnym do podmiotów zwolnionych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. Tym samym Sąd nie podziela stanowiska strony, że fundusz jest podmiotem obiektywnie porównywalnym do podmiotów zwolnionych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 11a powołanej ustawy, gdyż przepis ten nie przewiduje ograniczenia w zakresie przedmiotu działalności inwestycyjnej (lokowania) oraz, że ocena porównywalności danej kategorii podmiotów działających w obrocie gospodarczym, a utworzonych w oparciu o przepisy różnych państw, powinna być oparta na ocenie funkcji ekonomicznych spełnianych przez podmioty poddane porównaniu. Stanowisko to sprzeczne jest z brzmieniem analizowanego przepisu, który nie stanowi o celu działalności danego podmiotu, lecz o wyłącznym przedmiocie działalności podmiotów prowadzących program emerytalny.

Tożsame stanowisko wyraził NSA w wyroku z dnia 7 marca 2024 r. sygn. akt II FSK 1608/23, który w orzeczeniu tym stanowczo podkreślił, że z analizowanego przepisu jednoznacznie wynika, że wyłącznym przedmiotem działalności podmiotu prowadzącego program emerytalny ma być gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, a nie prowadzenie jakichkolwiek innych inwestycji o alternatywnym charakterze, w tym na rzecz uczestników programu emerytalnego. Jest to jeden z istotnych warunków zwolnienia, który w ocenie ustawodawcy nie tylko polskiego, ale i unijnego, stanowi element konstrukcji inwestowania przez fundusz emerytalny, który współtworzy system gwarantujący określony poziom bezpieczeństwa jego działalności i uznany został jako niezbędny dla przyznania zwolnienia z opodatkowania dla podmiotu spełniającego ten warunek. Tymczasem z niespornych w tym zakresie ustaleń faktycznych wynika, że na terytorium Kanady nie ma prawnego wymogu, aby fundusz emertytalny był zobligowany wyłącznie do gromadzenia środków pieniężnych i ich lokowania. Nie ma, wobec tego decydującego znaczenia czy warunek taki został spełniony przez fundusz co do inwestycji kapitałowych w Polsce.

Trafnie wskazał organ odwoławczy, że warunek sformułowany w art. 6 ust. 1 pkt 11a lit. e u.p.d.o.p. jest to warunek prawny, a nie faktyczny, dotyczący nie wykonywania w danym okresie innej działalności niż inwestycyjna. Bez znaczenia było zatem, że fundusz w analizowanym okresie w Polsce inwestował jedynie w spółki akcyjne notowane na Giełdzie Papierów Wartościowych w Warszawie. Warunek zwolnienia z opodatkowania dotyczący przedmiotu działalności stanowiącego wyłącznie gromadzenie środków pieniężnych i ich lokowanie, ma charakter wymogu prawnego w państwie, w którym fundusz emerytalny ma siedzibę, a nie faktycznego wykonywania lub niewykonywania innego przedmiotu działalności i do tego jeszcze dodatkowo na określonym rynku, czy obszarze. Przesłanki takiej, czy raczej zastrzeżenia takiego jak w przepisach obowiązujących na terenie UE i EOG, nie sformułowano w przepisach kanadyjskich, które formułują o wiele bardziej liberalne warunki dla podmiotu prowadzącego program emerytalny, aniżeli wynikające z regulacji unijnych (por. powołany wyżej wyrok NSA z dnia 7 marca 2024 r., sygn. akt II FSK 1608/23).

W ocenie Sądu ze względu na fakt, że przedmiot działalności funduszu różni się zasadniczo od przedmiotu działalności podmiotów nie tylko krajowych, ale i podmiotów z UE i EOG, to nie spełniony jest warunek porównywalności. Podkreślić należy, że tak szerokiego przedmiotu działalności nie posiada żaden z podmiotów zwolnionych na podstawie art. 6 ust. 1 pkt 11 i 11a u.p.d.o.p. Nie ma przy tym znaczenia, że działalność alternatywna jest jedynie środkiem zmierzającym do wypełnienia przez fundusz jego funkcji ekonomicznych, czyli zapewnienia świadczeń emerytalnych swoim członkom. Nie negując, że taki jest cel jego funkcjonowania, to jednak jest on realizowany poprzez prowadzenie określonej działalności w ramach zakreślonego przedmiotu jej wykonywania. Samego przedmiotu działalności nie można przy tym utożsamiać z celem działania danej spółki. Jak się wskazuje w orzecznictwie, przedmiot działalności ma z jednej strony informować innych uczestników obrotu o zakresie działania danego podmiotu, z drugiej zaś służyć zakreśleniu ram, w których winien poruszać się zarząd, realizując jego cel.

Przedmiot działalności danego podmiotu identyfikuje jego działalność oraz pozwala wyróżnić istotne elementy jego funkcjonowania. Nie może ulegać wątpliwości, że przyznanie określonemu podmiotowi szerszego przedmiotu działalności w porównaniu z innym podmiotem, prowadzi do istotnych różnic w zakresie osiągania celu ich działalności. Nawet jeżeli cel ten jest tożsamy, to aby podmioty można uznać za porównywane, powinny one być wyposażone w porównywalne narzędzia zmierzające do osiągnięcia tego celu. Sposób osiągnięcia zamierzonego celu, czyli realizacji funkcji konkretnego podmiotu, jest określany poprzez wskazanie przedmiotu jego działalności. Nie można tracić z pola widzenia, że krajowy legislator wprowadzając podmiotowe zwolnienie dla określonej grupy podatników wziął pod uwagę możliwość prowadzenia przez nich określonej działalności, poprzez wskazanie jej przedmiotu. Wobec powyższego, tylko podmiot, którego przedmiot działalności odpowiada wymogom ustawowym, może skorzystać ze zwolnienia. Możliwość prowadzenia przez fundusz także innej działalności inwestycyjnej zasadniczo różni go od działających na rynku krajowym zwolnionych podmiotów unijnych i tym samym wyklucza go ze zwolnienia z opodatkowania (wyrok NSA z dnia 16 stycznia 2019 r., sygn. akt II FSK 66/17). W działalności funduszy równoważnych nie chodzi bowiem wyłącznie o cel, lecz także o to za pomocą jakich środków może on zostać osiągnięty.

Mając na względzie powyższe za niezasadne należy uznać zarzuty naruszenia prawa materialnego.

Sąd zwraca uwagę, że nowelizacja, która nadała aktualne brzmienie art. 6 ust. 1 pkt 10a i pkt 11a u.p.d.o.p., wprowadziła zmiany usuwające problem dyskryminacji zagranicznych funduszy inwestycyjnych i emerytalnych. Komisja Europejska w dodatkowej opinii z 16 czerwca 2011 r. IP/11/720 uznała, że po nowelizacji ustawy i wprowadzeniu pkt 10a i 11a do art. 6 ust. 1 u.p.d.o.p. Polska zasadniczo (poza pewnymi wątpliwościami nie związanymi z przedmiotem sporu w niniejszej sprawie) nie uchybia przepisom unijnym. Wobec powyższego przepis art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. ukształtowany został w sposób niedyskryminujący podmioty zagraniczne.

Również z tych względów Sąd nie dopatrzył się naruszenia przepisów wyrażonych w art. 18, art. 49, art. 5 i art. 63 ust. 1, art. 65 ust. 1 i ust. 3 TFUE.

Zdaniem Sądu, wyrażając odmowę przyznania zwolnienia podatkowego organ nie naruszył wynikającego z tych przepisów zakazu dyskryminacji, ograniczenia swobody przedsiębiorczości, czy swobody przepływu kapitału. Jak zasadnie wywodził organ, okoliczność, że dany podmiot posiada szerszy przedmiot działalności w porównaniu z innym podmiotem, prowadzi do istotnych różnic w zakresie osiągania celu ich działalności: Nawet zatem, jeżeli cel działalności funduszy kanadyjskich i polskich jest tożsamy, to aby podmioty można uznać za porównywane, powinny one być wyposażone w porównywalne narzędzia zmierzające do osiągnięcia tego celu.

Natomiast przyznanie zwolnienia podmiotom posiadających szerszy przedmiot działalności prowadziłoby do dyskryminacji podmiotów krajowych, których przedmiot działalności odpowiada ograniczeniom ustawowym co do lokowania gromadzonych środków w postaci braku możliwości prowadzenia innej działalności inwestycyjnej.

Nie ma zatem wątpliwości, że podmioty prowadzące programy emerytalne z państw trzecich, gdy lokują gromadzone środki w inne inwestycje o alternatywnym charakterze (nieruchomości, infrastrukturę, grunty leśne) to zakres ich działalności jest znacznie szerszy niż polskich funduszy wskazany w ustawie o organizacji i funkcjonowaniu funduszy emerytalnych, co wyklucza zastosowanie przedmiotowego zwolnienia.

Z tych przyczyn Sąd nie uwzględnił wniosku strony o skierowanie do TSUE sformułowanego w skardze pytania prejudycjalnego. Przedmiotowe zagadnienie nie budzi wątpliwości prawnych, które mogłoby stanowić uzasadnioną podstawę do zajęcia stanowiska przez TSUE. Z tego samego powodu za niezasadny należy uznać zarzut naruszenie przepisów umowy w sprawie popierania inwestycji.

Podsumowując, skoro z podanych przyczyn wypłacona na rzecz funduszu dywidenda nie może korzystać ze zwolnienia, o którym mowa w art. 6 ust. 1 pkt 11a u.p.d.o.p. to podatek dochodowy obliczony z zastosowaniem prawidłowo ustalonej w postępowaniu podatkowym stawki w wysokości 15% nie podlega zwrotowi.

Biorąc powyższe pod uwagę i nie znajdując innych okoliczności, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonej decyzji, Sąd na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143) oddalił skargę.

jeszcze 5138 słów

Przeczytaj pełną treść uzasadnienia

Widzisz ~30% uzasadnienia. Zaloguj się lub załóż konto, aby przeczytać całość.

Zaloguj się Wypróbuj za darmo

Szukasz podobnych spraw?

QuickMap AI przeszukuje 2,87 mln dokumentów podatkowych i zwraca dopasowane orzeczenia z analizą linii orzeczniczej.

Wypróbuj za darmo