W związku z tym organ nadzorczy pismem z dnia 30 października 2020 r. wezwał spółkę do udzielenia odpowiedzi na pytanie, czy umowa spółki zmieniała ustawowe reguły powoływania członków zarządu oraz czy w okresie od stycznia 2016 r. do kwietnia 2017 r. miała ona w prawidłowy sposób powołany organ uprawniony do jej reprezentacji, a także do nadesłania uchwał wspólników o powołaniu i odwołaniu A. P. z funkcji członka zarządu spółki lub innej dokumentacji potwierdzającej, że jego członkostwo w organie spółki wygasło w następstwie okoliczności skutkujących ustaniem mandatu. Spółka w odpowiedzi z 5 listopada 2020 r. poinformowała, że umowa spółki nie zmieniała ustawowych reguł powoływania członków zarządu, w okresie od stycznia 2016 r. do kwietnia 2017 r. spółka nie miała powołanego organu uprawnionego do jej reprezentacji w związku z wykreśleniem 18 grudnia 2015 r. zarządu w osobach P. K., M. Z. i T. P. oraz prokurenta w osobie A. P., po ich odwołaniu, oraz wykreśleniem 29 stycznia 2016 r. zarządu w osobie A. P. z urzędu przez sąd rejestrowy, od 29 stycznia 2016 r. spółka nie posiadała żadnego organu do jej reprezentowania do 17 marca 2017 r., tj. daty podjęcia uchwały o powołaniu zarządu w osobie A. P..
Postanowieniem z dnia 2 grudnia 2020 r. organ egzekucyjny, na wniosek spółki z dnia 23 listopada 2020 r., wznowił postępowanie zakończone ostatecznym postanowieniem tego organu z dnia 5 września 2018 r. w przedmiocie przybicia na rzecz licytanta oraz zawiadomił o wyznaczeniu nowego terminu rozpatrzenia zażalenia na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z 21 grudnia 2016 r. w sprawie przyznania własności nieruchomości. Postanowieniem z dnia 30 grudnia 2020 r. organ egzekucyjny uchylił postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Lublinie z 5 września 2018 r. w sprawie przybicia oraz utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 19 czerwca 2018 r.
Na utrzymane w mocy postanowienie organu egzekucyjnego spółka wniosła zażalenie zarzucając naruszenie art. 148 § 1 i 2 w zw. z art. 145 § 1 pkt 4 k.p.a., poprzez wznowienie postępowania w sytuacji, gdy od momentu powzięcia przez P. F. wiadomości o decyzji, co do której żądał wznowienia postępowania, minęło ponad jeden miesiąc i fakt ten był znany organowi z urzędu oraz naruszenie art. 111n § 1 oraz 2 u.p.e.a., poprzez brak odmowy przybicia, w sytuacji, gdy uczestnik nie otrzymał zawiadomienia o licytacji oraz nie miał możliwości złożenia skarg i zażaleń wnoszonych w toku postępowania egzekucyjnego ze względu na brak należytej reprezentacji, a ponadto postępowanie egzekucyjne było w dacie wydania postanowienia o przybiciu umorzone, a fakt ten znany był organowi egzekucyjnemu z urzędu.
Postanowieniem z dnia 15 marca 2021 r. organ nadzorczy utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Na to postanowienie organu nadzorczego spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Sąd ten, wyrokiem z dnia z 27 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 199/21, uchylił zaskarżone postanowienie oraz postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 30 grudnia 2020 r. uchylające postanowienie tego organu w wyniku wznowienia postępowania i utrzymujące w mocy postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 19 czerwca 2018 r. w sprawie przybicia. Skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt III FSK 52/22. Po otrzymaniu prawomocnego wyroku organ egzekucyjny, postanowieniem z 2 września 2024 r., podjął zawieszone postępowanie w sprawie zażalenia z dnia 29 grudnia 2016 r. na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 21 grudnia 2016 r. w przedmiocie przyznania własności nieruchomości na rzecz licytanta.
Rozpatrując zażalenie Dyrektor Izby Administracji Skarbowej wskazał, że z akt sprawy wynika, iż postępowanie egzekucyjne wobec majątku spółki, w ramach którego złożyła ona zażalenie, nie jest już prowadzone, bowiem postanowieniem z dnia 7 marca 2017 r. organ egzekucyjny umorzył je z powodu przedawnienia obowiązku objętego administracyjnymi tytułami wykonawczymi. Oznacza to, zdaniem organu nadzorczego, że od tego momentu wydawanie rozstrzygnięć przez organy egzekucyjne w zakresie umorzonego już postępowania egzekucyjnego jest bezprzedmiotowe. Aktualnie, wobec zaistniałych w sprawie okoliczności, brak jest również podstaw faktycznych i prawnych do prowadzenia postępowania zainicjowanego zażaleniem z 29 grudnia 2016 r. na postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego z dnia 21 grudnia 2016 r. w przedmiocie przyznania własności nieruchomości na rzecz licytanta. W tych okolicznościach sprawy Dyrektor Izby Administracji Skarbowej uważa, że zobligowany jest zastosować się do dyspozycji art. 138 § 1 pkt 3 k.p.a. Na podstawie tego przepisu organ odwoławczy wydaje decyzję, w której umarza postępowanie odwoławcze. Wprawdzie przepis ten nie określa przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, jednakże w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że podstawę umorzenia postępowania odwoławczego stanowi przepis art. 105 § 1 k.p.a., zgodnie z którym organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania, gdy z jakiejkolwiek przyczyny stało się ono bezprzedmiotowe. Postępowanie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli braknie któregoś z elementów tego stosunku materialnoprawnego. W niniejszej sprawie jest to brak prowadzenia postępowania egzekucyjnego, w ramach którego wydane zostało postanowienie z dnia 21 grudnia 2016 r. Jednocześnie organ nadzorczy zauważył, że zgodnie z art. 60 § 1 u.p.e.a., w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10 tej ustawy, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. Jeżeli więc w związku z dokonaną czynnością egzekucyjną osoba trzecia nabyła prawo, np. nabyła w drodze licytacji własność rzeczy, to pomimo pozbawienia mocy czynności egzekucyjnych, które legły u podstaw nabycia tego prawa, nabycie to jest skuteczne. Z dniem 18 stycznia 2017 r. postanowienie o przyznaniu własności stało się ostateczne i na jego podstawie uczestnik postępowania nabył prawo własności nieruchomości. Z tego względu umorzenie postępowania egzekucyjnego w dniu 7 marca 2017 r. nie miało wpływu na skutki, jakie wywołało ostateczne od 18 stycznia 2017 r. postanowienie o przyznaniu własności.
Z tego też względu uchylenie przez Wojewódzki Sąd Administracyjny w dniu 26 lipca 2017 r. ostatecznego postanowienia o przyznaniu własności, w świetle art. 60 § 1 zdanie 2 w zw. z art. 112b § 3 u.p.e.a. nie wpłynęło na prawo własności, które uczestnik nabył w dniu 18 stycznia 2017 r. na podstawie tego ostatecznego postanowienia. Uchylenie aktu administracyjnego nie powoduje skutków ex tunc jak ma to miejsce przy stwierdzeniu nieważności. Ostateczne postanowienie o przyznaniu własności wywołało więc skutki w zakresie nabycia prawa własności przez uczestnika postępowania, których nie zniosło późniejsze uchylenie tego postanowienia. Jak argumentował organ nadzorczy, jego stanowisko znajduje oparcie również w orzecznictwie Naczelnego Sąd Administracyjnego, zgodnie z którym po umorzeniu postępowania egzekucyjnego w mocy pozostają jedynie prawa osób trzecich nabyte na skutek czynności egzekucyjnych, np. prawo własności nieruchomości nabytej w drodze licytacji (por. uchwałę składu 7. sędziów z dnia 28 kwietnia 2014 r., sygn. akt I FPS 8/13).
Spółka w skardze na postanowienie organu nadzorczego zarzuciła brak merytorycznego rozpatrzenia zażalenia, a także wniosła o uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz postanowienia Naczelnika Urzędu Skarbowego z 21 grudnia 2016 r., w którym przyznano prawo wieczystego użytkowania nieruchomości wraz z prawem własności znajdujących się na niej budynków na rzecz licytanta oraz o zasądzenie kosztów postępowania według norm przepisanych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i rozpoznanie sprawy w trybie uproszczonym.
W ocenie Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie skarga jest niezasadna.
W pierwszej kolejności zaznaczyć trzeba, że sprawa rozpoznana została na posiedzeniu niejawnym, w trybie uproszczonym. Wniosek o rozpoznanie sprawy w takim trybie złożył organ nadzorczy. Zgodnie z treścią art. 119 pkt 3 p.p.s.a., sprawa może być rozpoznana w trybie uproszczonym, jeżeli przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, na które służy zażalenie. Zgodnie z treścią powołanego przepisu, w przypadku skarg na tego rodzaju postanowienia skierowanie ich do rozpoznania w powyższym trybie nie jest uzależnione od wniosku strony. Dla porządku dodać należy, że skarżąca nie wniosła o rozpoznanie sprawy na rozprawie.
Zgodnie z art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r., poz. 1267) kontrola działalności administracji publicznej przez sądy administracyjne zasadniczo wykonywana jest w oparciu o kryterium zgodności z prawem. Stosownie z kolei do art. 3 § 1 p.p.s.a. sądy administracyjne sprawują kontrolę działalności administracji publicznej i stosują środki określone w ustawie. W myśl art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a. sąd uchyla decyzję lub postanowienie w całości albo w części w razie stwierdzenia naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeżeli mogło ono mieć istotny wpływ na wynik sprawy. Stwierdza – jak to wynika z pkt 2 – nieważność decyzji lub postanowienia w całości lub w części, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach, wreszcie – zgodnie z pkt 3 – stwierdza wydanie decyzji lub postanowienia z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach. W razie zaś nieuwzględnienia skargi w całości albo w części sąd – na podstawie art. 151 p.p.s.a. – oddala skargę odpowiednio w całości albo w części. Zgodnie zaś z art. 134 § p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem niemającym zastosowania w rozpoznawanej sprawie. Z powyższych przepisów wynika, że uchylenie zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu egzekucyjnego byłoby zasadne jedynie w sytuacji stwierdzenia naruszenia prawa materialnego mającego wpływ na wynik sprawy, tj. treść zawartego w postanowieniu rozstrzygnięcia, lub naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy albo naruszenia prawa, stanowiącego podstawę wznowienia postępowania. Jeżeli zaś takiego naruszenia nie stwierdza, sąd obowiązany jest skargę oddalić.
Przedmiotem kontroli Sądu było postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, jako organu nadzorczego, umarzające postępowanie odwoławcze zainicjowane zażaleniem zobowiązanej na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 21 grudnia 2016 r. w przedmiocie przyznania własności nieruchomości na rzecz licytanta. Jako uzasadnienie takiego rozstrzygnięcia organ nadzorczy podał, że postępowanie egzekucyjne wobec skarżącej, w ramach którego w dniu 29 grudnia 2016 r. złożone zostało zażalenie na wskazane postanowienie organu egzekucyjnego, zostało umorzone postanowieniem tego organu z dnia 7 marca 2017 r. ze względu na przedawnienie obowiązku podatnika, za którego odpowiedzialność ponosiła skarżąca spółka. Zauważyć należy, że wskazanym postanowieniem organ egzekucyjny, na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie części administracyjnych tytułów wykonawczych i w związku z zakończeniem czynności związanych z egzekucją z nieruchomości, poinformował o zakończeniu zbiegu egzekucji sądowej z administracyjną wierzycieli cywilnoprawnych. Natomiast stwierdzając bezskuteczność dalszej egzekucji prowadzonej na podstawie pozostałych administracyjnych tytułów wykonawczych, na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a., umorzył on postępowanie egzekucyjne.
Wcześniej, w toku egzekucji, postanowieniem z dnia 18 stycznia 2017 r. Dyrektor Izby Skarbowej utrzymał w mocy postanowienie organu egzekucyjnego o przyznaniu własności nieruchomości. W związku z tym organ egzekucyjny na podstawie art. 115a § 1 i § 3 oraz art. 115b u.p.e.a., 10 lutego 2017 r. sporządził plan podziału sumy uzyskanej ze sprzedaży nieruchomości. Ze sporządzonego planu wynika, że część egzekwowanych należności została zaspokojona. Na wskazane postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej spółka wniosła skargę do sądu administracyjnego.
Wyrokiem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 292/17, zostało uchylone postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 18 stycznia 2017 r. oraz postanowienie organu egzekucyjnego z 21 grudnia 2016 r. w przedmiocie przyznania własności nieruchomości. Jednakże wyrokiem z dnia 9 października 2019 r., sygn. akt I SA/Lu 287/19, zmienił on wyrok z dnia 26 lipca 2017 r., sygn. akt I SA/Lu 292/17, w sprawie ze skargi spółki na postanowienie Dyrektora Izby Skarbowej z 18 stycznia 2017 r. w przedmiocie przyznania własności nieruchomości na rzecz licytanta w ten sposób, że uchylił to postanowienie organu nadzorczego. Skarga kasacyjna spółki została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 3 dnia czerwca 2020 r., sygn. akt II FSK 441/20.
Rozpatrując ponownie zażalenie organ nadzorczy postanowieniem z dnia 15 marca 2021 r. utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika Urzędu Skarbowego. Na to postanowienie organu nadzorczego spółka wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Lublinie. Sąd ten, wyrokiem z dnia z 27 sierpnia 2021 r., sygn. akt I SA/Lu 199/21, uchylił zaskarżone postanowienie. Skarga kasacyjna od tego wyroku została oddalona przez Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z dnia 4 kwietnia 2024 r., sygn. akt III FSK 52/22. Po otrzymaniu prawomocnego wyroku organ egzekucyjny, postanowieniem z dnia 2 września 2024 r., podjął zawieszone postępowanie w sprawie zażalenia z dnia 29 grudnia 2016 r. na postanowienie organu egzekucyjnego z dnia 21 grudnia 2016 r. w przedmiocie przyznania własności nieruchomości na rzecz licytanta i zaskarżonym w niniejszej sprawie postanowieniem umorzył postępowanie odwoławcze ze wskazanego wyżej powodu.
Ustawa egzekucyjna nie normuje zagadnienia umorzenia postępowania odwoławczego, a ściśle postępowania przez organem nadzorczym, wszczętego w wyniku wniesienia zażalenia na postanowienie organu egzekucyjnego w sprawie przyznania własności. Zgodnie z treścią art. 18 pkt 2 u.p.e.a. w aktualnym brzmieniu, jeżeli przepisy tej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym odpowiednio stosuje się przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego. Do 24 marca 2024 r. identyczna normę odsyłającą zawierał przepis art. 18 u.p.e.a.
Należy zatem zauważyć, że zgodnie z treścią art. 105 § 1 k.p.a. gdy postępowanie z jakiejkolwiek przyczyny stało się bezprzedmiotowe w całości albo w części, organ administracji publicznej wydaje decyzję o umorzeniu postępowania odpowiednio w całości albo w części. Jak zaś wynika z art. 138 § 1 pkt 3 organ odwoławczy wydaje decyzję, w której, umarza postępowanie odwoławcze. Mimo, że Kodeks postępowania administracyjnego nie normuje przesłanek umorzenia postępowania odwoławczego, w doktrynie i orzecznictwie przyjmuje się, że podstawę umorzenia postępowania odwoławczego stanowi przepis art. 105 § 1. Skutkiem prawnym decyzji o umorzeniu postępowania odwoławczego jest zaś pozostawienie w obrocie prawnym zaskarżonej odwołaniem decyzji (por. M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Komentarz aktualizowany do Kodeksu postępowania administracyjnego, LEX/el 2025, komentarz do art. 105 k.p.a.).
Bezprzedmiotowość postępowania, jak trafnie przyjął organ odwoławczy, oznacza brak któregokolwiek z elementów materialnego stosunku prawnego, co skutkuje tym, że nie można załatwić sprawy przez rozstrzygniecie co do istoty. Zachodzi ona zatem wówczas, gdy organ stwierdzi brak podstaw prawnych i faktycznych do merytorycznego rozpatrzenia sprawy. Przyczyny bezprzedmiotowości mogą mieć charakter przedmiotowy bądź podmiotowy. Przedmiotem postępowania jest konkretna sprawa, w której organ administracji publicznej jest uprawniony i zobowiązany rozstrzygnąć na podstawie przepisów prawa materialnego o uprawnieniach bądź obowiązkach konkretnego podmiotu. Z tego punktu widzenia postępowanie w sprawie staje się bezprzedmiotowe, jeżeli zabraknie któregoś z elementów stosunku materialnoprawnego.
Taki sposób rozumienia bezprzedmiotowości postępowania, jak prawidłowo przyjął organ nadzorczy, znajduje zastosowanie także do rozpoznawanej sprawy. Umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje bowiem bezprzedmiotowość postępowania zażaleniowego na czynności dokonane w toku egzekucji z nieruchomości, w tym przybicia i przyznania własności (por wyrok NSA z dnia 25 stycznia 2024 r., sygn. akt III FSK 3568/21).
Na dzień wydawania zaskarżonego postanowienia tj. 30 września 2024 r., nie toczyło się już bowiem postępowanie egzekucyjne. Zostało ono umorzone 7 marca 2017 r. w związku ze stwierdzeniem, że zobowiązanie podatkowe, za które odpowiedzialność ponosiła spółka, jako osoba trzecia, uległo przedawnieniu. Umorzenie postępowania egzekucyjnego z kolei spowodowało, że bezprzedmiotowe stało się postępowanie zażaleniowe dotyczące zażalenia na dokonane w trakcie egzekucji z nieruchomości czynność przyznania własności. W tych okolicznościach prawidłowo organ nadzorczy wywiódł bezprzedmiotowość postępowania zażaleniowego z tego, że na skutek umorzenia postępowania egzekucyjnego brak jest sprawy egzekucyjnej, w ramach której wydane zostało postanowienie organu egzekucyjnego w przedmiocie przyznania własności, objęte zażaleniem zobowiązanej. Nie ma zatem uzasadnienia zarzut skarżącego, że organ nadzorczy naruszając prawo, nie rozpoznał sprawy merytorycznie.
Z kolei zgodnie z treścią art. 60 § 1, w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania zaskarżonego postanowienia, umorzenie postępowania egzekucyjnego powoduje uchylenie czynności egzekucyjnych. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. Przytoczony przepis w brzmieniu obowiązującym w dacie wydania postanowienia o umorzeniu postępowania egzekucyjnego stanowił natomiast, że umorzenie postępowania egzekucyjnego z przyczyny, o której mowa w art. 59 § 1 pkt 1-8 i 10, powoduje uchylenie dokonanych czynności egzekucyjnych, jeżeli przepisy ustawy nie stanowią inaczej. Pozostają jednak w mocy prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności. W sprawie niniejszej organ egzekucyjny na podstawie art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., umorzył postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie części administracyjnych tytułów wykonawczych i w związku z zakończeniem czynności związanych z egzekucją z nieruchomości, poinformował o zakończeniu zbiegu egzekucji sądowej z administracyjną wierzycieli cywilnoprawnych. Natomiast stwierdzając bezskuteczność dalszej egzekucji prowadzonej na podstawie pozostałych administracyjnych tytułów wykonawczych, umorzył on postępowanie egzekucyjne na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a.
Zauważyć należy, że umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 2 u.p.e.a. nie wywoływało skutku w postaci uchylenia dokonanych czynności egzekucyjnych. Skutek taki wywoływało natomiast umorzenie postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 59 § 1 pkt 2. Niemniej jednak prawa osób trzecich nabyte na skutek tych czynności pozostają w mocy. Zaznaczyć więc trzeba, że organ egzekucyjny postanowieniem z dnia 21 grudnia 2016 r. przyznał własność nieruchomości w W. P. F.. Organ nadzorczy postanowieniem z dnia 18 stycznia 2017 r. utrzymał w mocy wskazane postanowienie organu egzekucyjnego. Z dniem 18 stycznia 2017 r. postanowienie o przyznaniu własności stało się więc ostateczne. Umorzenie postępowania egzekucyjnego postanowieniem z dnia 7 marca 2017 r., jak trafnie przyjął organ nadzorczy, nie miało zatem wpływu na skutki, jakie wywołało ostateczne postanowienie o przyznaniu własności. Zgodnie bowiem z treścią art. 112b § 3 u.p.e.a., postanowienie o przyznaniu własności, które stało się ostateczne, przenosi własność na nabywcę i jest tytułem do ujawnienia na rzecz nabywcy prawa własności w katastrze nieruchomości oraz przez wpis w księdze wieczystej lub podlega złożeniu do zbioru dokumentów.
Mając na uwadze, że zarzuty skargi okazały się niezasadne, a Sąd nie znalazł innych powodów, które uzasadniałyby uchylenie zaskarżonego postanowienia, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.