Z kolei przepis art. 81 O.p. nie miał zastosowania, gdyż dotyczy korekty deklaracji a nie zmiany treści deklaracji. Zmiana deklaracji wywiera skutek na przyszłość, a korekta deklaracji skutkuje zastąpieniem danych ujętych w deklaracji pierwotnej.
Uzasadnienie organu w zaskarżonym rozstrzygnięciu Gmina uznaje za błędne, a argumentację nieprzekonującą. Wojewoda uzasadniając swoje rozstrzygnięcie w sposób bardzo ogólnikowy podważył bowiem treść postanowień uchwały. W tym zakresie powołano w skardze wyroki NSA z 6 czerwca 2018 r., II OSK 786/18, WSA w Gliwicach z 12 kwietnia 2021 r., III SA/G1 125/21 i z 6 listopada 2025 r., akt III SA/G1 954/25. W ocenie skarżącej nie zachodziły w niniejszej sprawie przesłanki stwierdzenia nieważności części załącznika nr 1 do uchwały nr XXXII/171/2025. Zakwestionowane przez Wojewodę przepisy nie są sprzeczne z przepisami prawa, a ponadto ich stosowanie nie tylko może być tolerowane w demokratycznym państwie prawa, ale jest przede wszystkim niezbędne do służebnej roli tychże przepisów wobec uchwały nr XXXII/170/25.
Odpowiadając na skargę Wojewoda wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko dotychczas prezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się nieuzasadniona.
Kwestia sporna w rozpoznawanej sprawie sprowadza się do wyjaśnienia, czy w załączniku nr 1 powołanej na wstępie uchwały Rady Miejskiej w Biskupcu z 22 grudnia 2025 r. nr XXXII/171/2025, określającym zmieniony wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zobowiązano składających deklarację do podania danych wykraczających poza te wskazane w art. 6m ust. 1b u.c.p.g. Wskazaną uchwałą wprowadzono obowiązek podania przyczyn zmiany deklaracji: zgon, narodziny dziecka, inne (pkt B. Dane właściciela nieruchomości, rubryka 4), co stało się podstawą dodania stosownych zapisów w pkt D.1. i dołączania załączników składanych wraz z deklaracją w pkt E. w postaci kopii zgonu i odpowiednio kopii aktu urodzenia. Dodano też objaśnienia do deklaracji w pkt 4 tiret drugie.
Skarżąca Gmina dostrzega zasadność zapisów uchwały zmieniającej w powyższym zakresie. Natomiast Wojewoda w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym z 20 stycznia 2026 r. uznał, że rady gmin nie mają uprawnienia do nakładania obowiązków polegających na podawaniu przyczyny zmiany deklaracji oraz wykazywania jej dokumentami.
Podstawą prawną zaskarżonego do Sądu rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewoda uczynił art. 91 ust. 1 powołanej wyżej ustawy u.s.g. Zgodnie z tym przepisem "Uchwała lub zarządzenie organu gminy sprzeczne z prawem są nieważne. O nieważności uchwały lub zarządzenia w całości lub w części orzeka organ nadzoru w terminie nie dłuższym niż 30 dni od dnia doręczenia uchwały lub zarządzenia, w trybie określonym w art. 90."
Natomiast "W przypadku nieistotnego naruszenia prawa organ nadzoru nie stwierdza nieważności uchwały lub zarządzenia, ograniczając się do wskazania, iż uchwałę lub zarządzenie wydano z naruszeniem prawa." (art. 91 ust. 4).
Ujmując umocowanie do podjęcia rozstrzygnięcia nadzorczego w szerzej perspektywie należy podkreślić, że uprawnienia Wojewody do wydawania rozstrzygnięć nadzorczych wynikają z art. 171 ust. 1 Konstytucji RP, zgodnie z którym działalność samorządu terytorialnego podlega nadzorowi z punktu widzenia legalności, przy czym organem nadzoru nad tą działalnością samorządu terytorialnego jest m.in. Wojewoda (ust. 2). Powyższa zasada nie narusza zapisanej w art. 165 ust. 2 Konstytucji RP zasady samodzielności jednostek samorządu terytorialnego, która podlega ochronie sądowej.
Istotne naruszenie prawa ma miejsce wówczas, gdy przepisy gminnego aktu prawnego pozostają w sprzeczności z przepisami ustawowymi. W orzecznictwie sądów administracyjnych oraz w piśmiennictwie powszechnie uznaje się, że sprzeczność z prawem uchwały/zarządzenia organu jednostki samorządu terytorialnego zachodzi w sytuacji, gdy doszło do jej wydania z naruszeniem przepisów wyznaczających kompetencje organu do podejmowania uchwał/zarządzenia, podstawy prawnej podejmowania uchwał/zarządzenia, przepisów prawa ustrojowego, przepisów prawa materialnego – oraz naruszenia przepisów regulujących procedurę podejmowania uchwał (por. m.in. wyrok NSA z 11 lutego 1998 r., II SA/Wr 1459/97; wyrok WSA w Gliwicach z 1 października 2010 r., III SA/Gl 2083/10). Powyższe oznacza, że treść aktu prawnego podejmowanego/wydawanego przez organ jednostki samorządu terytorialnego gminy, nie może wykraczać poza zakres kompetencji określony w przepisie stanowiącym upoważnienie do wydania określonego aktu.
Rozpoznając skargę na rozstrzygnięcie nadzorcze, obowiązkiem Sądu jest najpierw zbadanie zgodności z prawem samego aktu organu jednostki samorządu terytorialnego, a dopiero następnie zbadanie legalności rozstrzygnięcia nadzorczego, mocą którego stwierdzono nieważność tego zarządzenia (por. J. Zimmermann: Elementy Procesowe nadzoru i kontroli NSA nad samorządem terytorialnym, PiP 1991, nr 10, s. 48).
Przedmiotowa uchwała Rady Miejskiej w Biskupcu z 22 grudnia 2025 r. nr XXXII/171/2025 w sprawie zmiany uchwały nr XX/102/2025 Rady Miejskiej w Biskupcu z 21 maja 2025 r. w sprawie ustalenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz warunków i trybu składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej (dalej jako uchwała zmieniająca), została podjęta na podstawie art. 18 ust. 2 pkt 15 powołanej już ustawy u.s.g. oraz art. 6n ust. 1 u.c.p.g. Zgodnie z art. 18 ust. 2 pkt 15 u.s.g. do wyłącznej właściwości rady gminy należy stanowienie w innych sprawach zastrzeżonych ustawami do kompetencji rady gminy. Na podstawie art. 6n ust. 1 u.c.p.g.: "Rada gminy, uwzględniając konieczność zapewnienia prawidłowego obliczenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz ułatwienia składania deklaracji, określi, w drodze uchwały stanowiącej akt prawa miejscowego:
1) wzór deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi składanej przez właścicieli nieruchomości, z uwzględnieniem art. 6m ust. 1a i 1b, obejmujący objaśnienia dotyczące sposobu jej wypełnienia, informacje wskazane w art. 13 ust. 1 i 2 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z dnia 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz. Urz. UE L 119 z 04.05.2016, str. 1, z późn. zm.) oraz pouczenie, że deklaracja stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego; uchwała zawiera także informację o terminach i miejscu składania deklaracji;
2) warunki i tryb składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej, w szczególności:
a) ich format elektroniczny oraz układ informacji i powiązań między nimi zgodnie z przepisami o informatyzacji działalności podmiotów realizujących zadania publiczne,
b) sposób ich przesyłania za pomocą środków komunikacji elektronicznej,
c) rodzaje podpisu elektronicznego, którym powinny być opatrzone."
Z kolei art. 6m ust. 1a u.c.p.g. stanowi: "Deklaracja zawiera dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi." Zgodnie zaś z ust. 1b tego przepisu: "Rada gminy określając wzór deklaracji może wymagać podania następujących danych:
1) imię i nazwisko lub nazwę właściciela nieruchomości oraz adres miejsca zamieszkania lub siedziby;
2) adres nieruchomości;
3) dane stanowiące podstawę zwolnienia z opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi;
4) numer telefonu właściciela nieruchomości;
5) adres poczty elektronicznej właściciela nieruchomości;
6) inne informacje niezbędne do wystawienia tytułu wykonawczego;
7) informacje dotyczące posiadania kompostownika przydomowego i kompostowania w nim bioodpadów stanowiących odpady komunalne."
Analiza powołanych powyżej przepisów prowadzi do wniosku, że gmina podejmując uchwałę dotyczącą wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi zobowiązania jest do przestrzegania ograniczeń, których źródłem są w szczególności art. 6m ust. 1a i ust. 1b u.c.p.g. Podkreślenia wymaga, że w świetle art. 6m ust. 1a tej ustawy deklaracja zawierać może wyłącznie dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Z przepisu tego wynika zatem zakaz zawierania w deklaracji danych, które nie są niezbędne do określenia wysokości opłaty. Zasady określania opłat uregulowane zostały natomiast w art. 6j u.c.p.g. Kryteria wskazane w powołanym przepisie wyznaczają zakres danych niezbędnych do określenia wysokości opłat. Należy także pamiętać, że w art. 6m ust. 1b u.c.p.g. przedstawiony został zamknięty katalog danych, których podania gmina może wymagać od właściciela nieruchomości. Utrwalona praktyka wykładni przepisów formułujących wszelkie wyliczenia o charakterze zamkniętym, enumeratywnym wyklucza ich wykładnię rozszerzającą. Jak wskazał WSA w Krakowie, odnosząc się do zakresu danych jakie żądane mogą być na podstawie art. 6m ust. 1b u.c.p.g., nie jest dopuszczalna wykładnia rozszerzająca tego przepisu w odniesieniu do innych kwestii, które nie zostały w nim wymienione (wyrok z 3 czerwca 2015 r., I SA/Kr 577/15). Oznacza to, że w podejmowanym na podstawie cytowanych przepisów akcie prawa miejscowego nie można zamieszczać postanowień, które wykraczają poza treść tych przepisów (wyrok WSA w Olsztynie z 7 października 2020 r., I SA/Ol 405/20).
Deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powinna zatem zawierać jedynie takie dane, które konieczne są do prawidłowego obliczenia wysokości opłaty.
Przeprowadzona przez Sąd kontrola legalności zaskarżonego rozstrzygnięcia nadzorczego Wojewody wykazała, że skarga nie zasługuje na uwzględnienie. Zakwestionowana przez Wojewodę cześć postanowień deklaracji stanowiącej załącznik nr 1 uchwały zmieniającej wykracza bowiem poza zakres określony przez przepisy art. 6n ust. 1, art. 6m ust. 1a i 1b u.c.p.g. Obowiązek podania przyczyn zmian: zgon, narodziny dziecka, inne (pkt B. Dane właściciela nieruchomości, rubryka 4), które stały się podstawą dodania stosownych pozycji w pkt D.1. i załączników składanych wraz z deklaracją w pkt E. w postaci kopii zgonu i odpowiednio kopii aktu urodzenia oraz treści objaśnień do deklaracji w pkt 4 tiret drugie – wykracza poza dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które może zawierać deklaracja.
Gmina nie ma podstaw prawnych, aby zobowiązać do podania powyższych danych. Deklaracja powinna zawierać wyłącznie dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Obowiązek podania przyczyny złożenia nowej deklaracji nakładany w pkt B. załącznika nr 1 do uchwały zmieniającej, podobnie jak bazujący na podaniu tej przyczyny obowiązek złożenia oświadczenia w pkt D.1 o ilości zużytej wody – w okresie miesiąca kalendarzowego następującego po miesiącu, w którym nastąpiła śmierć mieszkańca lub urodziny dziecka mieszkańca, nie stanowią danych niezbędnych do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, które wyszczególniono w art. 6m ust. 1a u.c.p.g. Nowe obowiązki wykraczają poza zakres danych, których rada gminy może wymagać, wymienionych w cytowanym już wyżej art. 6m ust. 1b u.c.p.g.
Rada gminy nie ma też podstaw prawnych, aby zobowiązać do przedkładania kopii aktu zgonu czy aktu urodzenia. Dokumenty te bowiem informują nie tylko o określonym zdarzeniu (zgonie, urodzinach dziecka), z którym w przedmiotowej sprawie strona skarżąca wiąże obowiązek złożenia deklaracji, ale również zawierają inne dane, do gromadzenia których gmina nie została upoważniona w tym postępowaniu żadnymi przepisami.
Wobec powyższego zarzuty skargi nie są uzasadnione. W przeciwieństwie do stanowiska skarżącej przedstawionego w zarzucie z pkt 1 petitum skargi, zakwestionowane przez organ postanowienia deklaracji nie stanowią danych niezbędnych do określenia wysokości opłaty. Gmina nie ma podstaw prawnych, aby zobowiązać do podania spornych danych, co Sąd już wyżej wykazał w powiązaniu z art. 6n ust. 1 oraz art. 6m ust. 1a u.c.p.g., które stały się podstawą prawną tego zarzutu skargi. Gmina dokonała ponadto wyboru ustalenia wysokości omawianej opłaty na podstawie zużycia wody z danej nieruchomości co powoduje, że wyłącznie zmiana ilości zużycia wody stanowi podstawę złożenia nowej deklaracji. Podanie przyczyny złożenia oświadczenia w pkt D.1 o ilości zużytej wody tym bardziej nie powinno być wymagane. Ilość osób zamieszkałych w nieruchomości stała się podstawą wyliczeń opłaty dopiero w odniesieniu do nieruchomości niewyposażonych w wodomierz lub dla których nie ma odpowiednich danych o ilości zużytej wody. Jednak i w tym przypadku zmianę ilości osób zamieszkałych zgłasza się poprzez proste wpisanie liczby osób w pkt D.2 nowej deklaracji. Powody takiej zmiany nie są istotne dla Gminy.
Skarżąca wykracza też poza swoje uprawnienia żądając udokumentowania tych danych, co powoduje niezasadność zarzutu naruszenia art. 6n ust. 2 u.c.p.g. z pkt 2 petitum skargi poprzez jego niezastosowanie. Jak wynika z art. 6m ust. 1a u.c.p.g. omawiana deklaracja ma zawierać dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a rada gminy może w uchwale określić wykaz dokumentów potwierdzających dane zawarte w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (art. 6n ust. 2 u.c.p.g.). Nie oznacza to jednak przyzwolenia na swobodny dobór w określaniu przez radę gminy listy dokumentów potwierdzających dane. Celem tego zapisu jest wyłącznie potwierdzenie danych zawartych w deklaracji o wysokości omawianej opłaty. W celu usunięcia ewentualnych wątpliwości w zakresie zadeklarowanych informacji o wysokości omawianej opłaty Gmina może je zweryfikować w ramach czynności sprawdzających określonych w dziale V Ordynacji podatkowej. Wojewoda zwrócił już na to uwagę w zaskarżonym rozstrzygnięciu nadzorczym, a ponadto zasadnie podkreślił w odpowiedzi na skargę, że kopie aktu zgonu czy aktu urodzenia informują nie tylko o określonym zdarzeniu (zgonie, urodzinach dziecka), z którym w przedmiotowej sprawie skarżąca wiąże obowiązek złożenia deklaracji, ale również zawierają inne dane, do gromadzenia których Gmina nie została upoważniona żadnymi przepisami. Objęcie wszystkich właścicieli nieruchomości (i innych osób) systemem gospodarowania odpadami komunalnymi w ramach zadania publicznego, w żaden sposób nie wiąże się z prawem ani obowiązkiem gromadzenia danych osobowych w zakresie nieunormowanym ustawą o utrzymaniu czystości i porządku w gminach. W tym zakresie akt zgonu oraz akt urodzenia zawierają dane, które pozwalają zidentyfikować osobę fizyczną i uzyskać inne dane podmiotowe osób w nich ujawnionych. Ujawniają więc dane osobowe w rozumieniu art. 4 ust. 1 rozporządzenia Parlamentu Europejskiego i Rady (UE) 2016/679 z 27 kwietnia 2016 r. w sprawie ochrony osób fizycznych w związku z przetwarzaniem danych osobowych i w sprawie swobodnego przepływu takich danych oraz uchylenia dyrektywy 95/46/WE (ogólne rozporządzenie o ochronie danych) (Dz.U.UE.L.2016.119.1 z 2016.05.04) znane jako RODO, a ich przetwarzanie (pozyskiwanie, gromadzenie, analizowanie, wykorzystywanie) musi być zgodne z prawem.
Mając na uwadze wyżej poczynione uwagi, brak jest podstaw do gromadzenia informacji o zmarłych oraz nowonarodzonych mieszkańcach w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Zaznaczyć należy, że w przypadku zmiany danych w zakresie objętym deklaracją śmieciową (np. w związku narodzeniem się dziecka mieszkańców lub ze śmiercią mieszkańca), które mają wpływ na wysokość pobieranej opłaty, obowiązek złożenia nowej deklaracji spoczywa na właścicielu nieruchomości (art. 6m ust. 2 lub art. 6m ust. 5 pkt 1 u.c.p.g.). Zatem opłata śmieciowa obciąża właściciela nieruchomości, który nie zaktualizował deklaracji śmieciowej poprzez ujawnienie stosownych danych w nowej deklaracji. Gmina nie ma podstaw prawnych ani też powodu, aby w przedmiotowym trybie pozyskiwać, gromadzić a w konsekwencji przetwarzać dane zmarłych mieszkańców ani nowonarodzonych dzieci mieszkańców. Nie zmienia tego uzasadnianie w skardze wprowadzenia uchylonych zapisów wzoru deklaracji z uwagi na aspekt społeczny.
Ponadto ustawa o utrzymaniu czystości i porządku w gminach posługuje się głównie pojęciem "nowej deklaracji", której obowiązek złożenia wynika z art. 6m ust. 2 u.c.p.g. – w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty, i której złożenie przewidziano w art. 6m ust. 5 u.c.p.g. Korekta deklaracji, obok zmiany stawki opłat, stanowi natomiast okoliczność wymienioną w art. 6m ust. 1d u.c.p.g., zgodnie z którym "Wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem art. 6o.".
Jednak dla rozpoznawanej kwestii spornej nie ma znaczenia, czy nowa deklaracja ma być składana jako korekta deklaracji czy jednak jako zmiana treści deklaracji. Dlatego nie może odnieść oczekiwanego przez stronę skarżącą skutku podniesiony w tym zakresie w pkt 3 petitum skargi zarzut naruszenia art. 81 O.p. poprzez jego zastosowanie i uznanie, że zawarta w załączniku nr 1 do uchwały zmieniającej treść: "w przypadku zmiany deklaracji podać przyczynę (zgon, narodziny, inne)" jest niezgodna z tym przepisem w sytuacji, gdy art. 81 O.p. nie ma w ocenie skarżącej zastosowania, jako odnosząca się do korekty deklaracji a nie zmiany jej treści.
Ostatni zarzut naruszenia art. 91 ust. 1 w zw. z art. 91 ust. 4 u.s.g. okazał się całkowicie chybiony, ponieważ zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym z 20 stycznia 2026 r. nr PN.4131.1.6.2026 Wojewoda nie stwierdził nieważności uchwały Rady Miejskiej w Biskupcu z 22 grudnia 2025 r. nr XXXII/170/2025 w sprawie zmiany uchwały Rady Miejskiej w Biskupcu z 17 lutego 2022 r. nr XLVII/279/2022 w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki takiej opłaty oraz w sprawie ustalenia ryczałtowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za rok od domku letniskowego na nieruchomości lub innej nieruchomości wykorzystywanej na cele rekreacyjno-wypoczynkowe, jak to podniesiono w pkt 4 petitum skargi. Jest to inny akt prawa miejscowego niż zaskarżony. Zaskarżonym w rozpoznawanej sprawie rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewoda stwierdził nieważność określonej części załącznika nr 1 do uchwały Rady Miejskiej w Biskupcu z 22 grudnia 2025 r. nr XXXII/171/2025 w sprawie zmiany uchwały nr XX/102/2025 Rady Miejskiej w Biskupcu z 21 maja 2025 r. w sprawie ustalenia wzoru deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi oraz warunków i trybu składania deklaracji za pomocą środków komunikacji elektronicznej.
Okoliczność podnoszona w skardze, że podjęcie uchwały zmieniającej nr XXXII/171/2025 ma być konsekwencją uchwały nr XXXII/170/2025, nie ma dla sprawy znaczenia. Podobnie jak argumentacja skargi, że podjęcie uchwały zmieniającej było odpowiedzią na głosy mieszkańców Gminy oraz, że nie stwierdzono nieważności powoływanej wyżej uchwały Rady Miejskiej w Biskupcu z 22 grudnia 2025 r. nr XXXII/170/25 w całości ani w części. Jedynym kryterium stwierdzenia nieważności załącznika nr 1 do powyższej uchwały zmieniającej stała się sprzeczność z prawem tego załącznika w omawianej części. Sąd nie kontroluje w niniejszym postępowaniu uchwały Rady Gminy innej niż objęta zaskarżonym rozstrzygnięciem nadzorczym Wojewody.
Organ nie może też gromadzić niejako "na wyrost" danych wykraczających poza te, do których gromadzenia upoważnił go ustawodawca. Uzasadniając zaskarżone rozstrzygnięcie nadzorcze Wojewoda w sposób wystarczający i czytelny wykazał istnienie postanowień w załączniku nr 1 uchwały zmieniającej, które wykraczają poza treść przepisów art. 6n ust. 1, art. 6m ust. 1a i 1b u.c.p.g. To, że skarżąca oczekiwała bardziej szczegółowej prezentacji analizy przez Wojewodę zakwestionowanych postanowień uchwały, nie uzasadnia jeszcze wystąpienia nieprawidłowości.
Mając na uwadze powyższe rozważania sąd na podstawie art.151 p.p.s.a. orzekł jak w sentencji wyroku.