Uzasadnienie
Wnioskiem z 13 stycznia 2026 r. Gmina A. (dalej: Gmina, strona, wnioskodawca) zwróciła się do Dyrektora Krajowej Informacji Skarbowej (dalej: organ, Dyrektor) o wydanie interpretacji indywidualnej w zakresie nieuznania strony za podatnika podatku od towarów i usług w odniesieniu do transakcji wniesienia do Spółki aportem niezabudowanej działki. We wniosku Gmina wskazała następujący opis stanu faktycznego: Gmina jest zarejestrowanym czynnym podatnikiem podatku od towarów i usług (dalej: VAT). Gmina, na podstawie uchwały nr [...] Rady Miejskiej w A. z dnia 8 sierpnia 2023 r. w sprawie wyrażenia zgody na utworzenie spółki Społeczna Inicjatywa Mieszkaniowa K. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, utworzyła (jako jeden z udziałowców) spółkę pod firmą K. spółka z ograniczoną odpowiedzialnością, z siedzibą w E. (dalej: Spółka). Udziałowcem Spółki jest także Krajowy Zasób Nieruchomości na zasadach określonych w ustawie z dnia 20 lipca 2017 r. o Krajowym Zasobie Nieruchomości (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 834 ze zm.). Podstawowym celem gospodarczym Spółki jest budowanie domów mieszkalnych oraz ich eksploatacja na zasadach najmu zgodnie z przepisami ustawy z dnia 26 października 1995 r. o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1273; dalej: ustawa o SIM). Gmina podkreśliła, że Społeczne Inicjatywy Mieszkaniowe (SIM) – w tym również Spółka – to spółki non-profit, których zasady funkcjonowania reguluje ustawa o SIM, a ich działalność wpisuje się w ramy zadań własnych gminy z zakresu gminnego budownictwa mieszkaniowego. Przedmiotem działalności SIM jest wyłącznie realizacja mieszkań społecznych dla osób i rodzin nieposiadających własnego mieszkania w danej miejscowości, którzy dysponują środkami na regularne opłacanie czynszu, jednak ich dochody są za niskie na zaciągnięcie kredytu hipotecznego na mieszkanie. W celu wypełnienia ww. zadań jednostki samorządu terytorialnego, spółka SIM musi posiadać zasoby nieruchomościowe. Podmiotem wnoszącym aport w postaci gruntu może być wyłącznie jednostka samorządu terytorialnego.
Gmina zwróciła uwagę, że do zadań własnych gminy należy zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty m.in. w zakresie gminnego budownictwa mieszkaniowego – zgodnie z art. 7 ust. 1 pkt 7 ustawy z dnia 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 1153.; dalej: ustawa o samorządzie gminnym).
W tym zakresie, Gmina zgodnie z uchwałą NR [...] Rady Miejskiej w A. z dnia 12 sierpnia 2025 roku w sprawie wyrażenia zgody na wniesienie przez Gminę A. aportu do Społecznej Inicjatywy Mieszkaniowej K. Sp. z o. o. w postaci prawa własności nieruchomości, wyraziła zgodę na wniesienie aportem do Spółki niezabudowanej nieruchomości, stanowiącej własność Gminy, oznaczonej jako działka o nr [...] o pow. 0,9597 ha położonej w obrębie A. 1 (dalej: nieruchomość). Nieruchomość powstała w wyniku podziału działek gminnych nr [...], [...], który zatwierdzony został decyzją Burmistrza A. w dniu 30 maja 2025 r. Natomiast działki gminne o nr [...], [...] zostały nabyte przez Gminę na podstawie decyzji Wojewody E. z dnia 14 maja 1991 r. W związku z nabyciem własności nieruchomości, Gmina nie była uprawniona do odliczenia VAT naliczonego. Zgodnie z Uchwałą Rady Miejskiej w A. nr [...] z dnia 30 czerwca 2015 r., w sprawie miejscowego planu zagospodarowania przestrzennego obejmującego miasto A. i fragment obrębu geodezyjnego S. oraz zgodnie z Uchwałą Rady Miejskiej w A. nr [... ]z dnia 9 listopada 2018 r., nieruchomość jest objęta miejscowym planem zagospodarowania przestrzennego (dalej: MPZP). Zgodnie z MPZP, Nieruchomość położna jest na terenie zabudowy mieszkaniowej wielorodzinnej - symbol [...]. Nieruchomość stanowi grunt niezabudowany. W tym zakresie Gmina wniosła aportem (tytułem wkładu niepieniężnego) nieruchomość do Spółki, w zamian za objęcie w niej udziałów w kapitale zakładowym. Gmina powzięła wątpliwość co do sposobu opodatkowania VAT przeprowadzonej transakcji wniesienia nieruchomości aportem do Spółki. W związku z powyższym zadała pytanie, czy w opisanym stanie faktycznym, wniesienie do Spółki przez Gminę aportu w postaci nieruchomości, stanowiącej niezabudowaną nieruchomość gruntową, w przypadku której wnioskodawca nie posiadał prawa do odliczenia podatku naliczonego przy jej nabyciu, zastosowanie znajduje przepis art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, skutkujący uznaniem, że Gmina w tym zakresie nie działała jako podatnik VAT?
Zdaniem wnioskodawcy, w opisanym stanie faktycznym, wniesienie do Spółki przez Gminę aportu w postaci nieruchomości, stanowiącej niezabudowaną nieruchomość gruntową, w przypadku której wnioskodawca nie posiadał prawa do odliczenia podatku naliczonego przy jej nabyciu, zastosowanie znajduje przepis art. 15 ust. 6 ustawy o VAT, skutkujący uznaniem, że Gmina w tym zakresie nie działała jako podatnik VAT. Wnioskodawca wskazał, że opodatkowanie VAT ma miejsce wówczas, jeżeli spełnione zostaną jednocześnie przesłanki o charakterze: - przedmiotowym, tj. wystąpi czynność podlegająca opodatkowaniu w oparciu o przepis art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy o VAT, - podmiotowym, tj. gdy czynność podlegająca opodatkowaniu VAT zostanie dokonana przez osobę (lub jednostkę organizacyjną) będącą podatnikiem w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy o VAT, działającą w takim charakterze. Skarżąca wskazała, że ustawa o gospodarce komunalnej przewiduje, że gmina może prowadzić gospodarkę komunalną w formie samorządowego zakładu budżetowego lub spółek prawa handlowego (art. 2 ustawy o gospodarce komunalnej), może tworzyć spółki z ograniczoną odpowiedzialnością lub spółki akcyjne, a także przystępować do takich spółek (art. 9 ust. 1 ustawy o gospodarce komunalnej). Na podstawie aktów prawa miejscowego, Gmina (wraz z Krajowym Zasobem Nieruchomości oraz innymi jednostkami samorządu terytorialnego) utworzyła Spółkę i w celu realizacji swoich zadań wniosła wkład niepieniężny w postaci Nieruchomości. Tym samym Gmina, jako udziałowiec Spółki, ma realny wpływ na realizację – za jej pośrednictwem – zadań z zakresu komunalnego budownictwa mieszkaniowego, nałożonych na Gminę na podstawie ustawy o samorządzie gminnym. W związku z powyższym, w ocenie Gminy, Spółka nie powinna być postrzegana jako zupełnie odrębny podmiot zewnętrzny, lecz przeciwnie – działalność Spółki można uznać za formę bezpośredniego działania Gminy w sferze gospodarki komunalnej. Spółka prowadzi działalność w zakresie gminnego budownictwa mieszkaniowego (jednocześnie realizując zadania własne Gminy) na podstawie powołującego ją do życia aktu notarialnego, podpisanego m.in. przez Gminę, a nie na podstawie umowy o powierzeniu wykonania zadań. Zdaniem Gminy, w ramach transakcji wniesienia aportu do Spółki nie działa ona w charakterze przedsiębiorcy, lecz w charakterze publicznoprawnym. Wniesienie aportu do Spółki nie ma na celu jej dokapitalizowania, lecz związane jest z realizacją zadania własnego. Zasadnicza odmienność między gospodarką komunalną a działalnością gospodarczą polega głównie na tym, że gospodarka komunalna nie ma celu zarobkowego. Musi się ona mieścić w ramach działalności komunalnej, a jej obligatoryjnym celem pozostaje wykonywanie zadań własnych jednostki samorządu terytorialnego, a w tym zaspokajanie zbiorowych potrzeb wspólnoty (zadań użyteczności publicznej). Gmina wskazała, że Społeczne Inicjatywy Mieszkaniowe (SIM) – w tym także Spółka – to spółki non-profit, których zasady funkcjonowania reguluje ustawa o SIM, a ich działalność wpisuje się w ramy zadań własnych gminy z zakresu gminnego budownictwa mieszkaniowego. Przedmiotem działalności SIM jest wyłącznie realizacja mieszkań społecznych dla osób i rodzin nieposiadających własnego mieszkania w danej miejscowości, którzy dysponują środkami na regularne opłacanie czynszu, jednak ich dochody są za niskie na zaciągnięcie kredytu hipotecznego na mieszkanie. W celu wypełnienia ww. zadań jednostki samorządu terytorialnego, spółka SIM musi posiadać zasoby nieruchomościowe. Ponadto, podmiotem wnoszącym aport w postaci gruntu może być wyłącznie jednostka samorządu terytorialnego. Stanowisko Gminy znajduje również odzwierciedlenie w aktualnej linii orzeczniczej. W konsekwencji Gmina uznała, ze dokonując opisanego aportu nieruchomości na rzecz Spółki nie występowała jako podatnik VAT, gdyż w tym przypadku realizowała swoje zadania własne (bez nastawienia na zysk), wspierające budownictwo mieszkaniowe realizowane w celu wykonania obowiązków konstytucyjnych i ustawowych organu władzy publicznej. Ponadto, wnosząc aport nieruchomości do Spółki, Gmina nie wykonywała czynności charakterystycznej dla obrotu gospodarczego i dostępnej wszystkim podmiotom. W konsekwencji błędnym byłoby uznanie, że ww. transakcja prowadzi do zakłóceń konkurencji. W zaskarżonej interpretacji z 13 lutego 2026 r. Dyrektor uznał stanowisko Gminy za nieprawidłowe. Powołał art. 5 ust. 1 pkt 1, art. 2 pkt 6, art. 2 pkt 22, art. 7 ust. 1, art. 8 ust.1, art. 5 ust.1 pkt 1, art. 15 ust. 1 i 2, art. 15 ust. 6 ustawy z 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t. j. Dz. U. z 2025 r. poz. 775 ze zm.), dalej: ustawa. Następnie organ wywiódł, że opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług, zgodnie z zasadą powszechności opodatkowania, podlegają wszelkie transakcje, których przedmiotem jest dostawa towarów lub świadczenie usług pod warunkiem, że są one realizowane przez podatników w rozumieniu ustawy i wykonywane w ramach działalności gospodarczej w rozumieniu ustawy. W świetle wskazanych unormowań, jednostki samorządu terytorialnego, na gruncie podatku od towarów i usług występować mogą w dwoistym charakterze: − podmiotów niebędących podatnikami, gdy realizują zadania nałożone na nie odrębnymi przepisami prawa, oraz − podatników podatku od towarów i usług, gdy wykonują czynności na podstawie umów cywilnoprawnych. Kryterium podziału stanowi charakter wykonywanych czynności: czynności o charakterze publicznoprawnym wyłączają te podmioty z kategorii podatników, natomiast czynności o charakterze cywilnoprawnym skutkują uznaniem tych podmiotów za podatników podatku od towarów i usług, a realizowane przez nie odpłatne dostawy towarów i świadczenie usług podlegają opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług. W ocenie Dyrektora, jednostki samorządu terytorialnego są podatnikami podatku od towarów i usług jedynie w zakresie wszelkich czynności, które mają charakter cywilnoprawny, tzn. są przez nie realizowane na podstawie umów cywilnoprawnych. Będą to wszystkie realizowane przez te jednostki czynności w sferze ich aktywności cywilnoprawnej, np. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy itp., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych). Tylko w tym zakresie ich czynności mają bowiem charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Zdaniem organu, w przypadku transakcji wniesienia aportu do Spółki wyczerpane zostaną przesłanki do uznania tej czynności za podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług w świetle art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z art. 7 ust. 1 ustawy – transakcja zbycia nieruchomości w drodze aportu jest czynnością cywilnoprawną (nie zaś publicznoprawną). Gmina – w zakresie czynności wykonywanych na podstawie umów cywilnoprawnych, tj. czynności sprzedaży, zamiany (nieruchomości i ruchomości), wynajmu, dzierżawy itp., umów prawa cywilnego (nazwanych i nienazwanych) – jako osoba prawna podlega obowiązkowi podatkowemu na zasadach ogólnych. W związku z tym dokonana przez Gminę czynność, objęta zakresem wniosku, ma charakter działalności gospodarczej w rozumieniu art. 15 ust. 2 ustawy. Jednocześnie opisana we wniosku czynność nie podlega wyłączeniu z opodatkowania na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy. Organy władzy publicznej nie są uznawane za podatników w zakresie czynności, które mieszczą się w ramach zadań, dla realizacji których zostały one powołane, dodatkowo pod warunkiem, że czynności te nie będą wykonywane na podstawie zawartych umów cywilnoprawnych. W przypadku dostawy nieruchomości za odpłatnością (w tym wniesienia aportu) nie są realizowane zadania, dla realizacji których organy te zostały powołane. Zdaniem organu, działania Gminy są w tym przypadku tożsame z działaniami każdego innego podmiotu dokonującego dostawy nieruchomości. Tym samym uznanie, że aport wskazanej nieruchomości do Spółki będzie wyłączony z opodatkowania na podstawie art. 15 ust. 6 ustawy prowadziłoby do znaczących zakłóceń konkurencji w stosunku do innych podmiotów gospodarczych, dla których aport jest czynnością podlegającą opodatkowaniu. Organ powołał się w tym zakresie należy powołać wyrok Trybunału Sprawiedliwości Unii Europejskiej z 22 lutego 2018 r. w sprawie C-182/17 oraz na wyrok NSA z 5 czerwca 2019 r., sygn. akt I FSK 659/18. Podsumowując organ stwierdził, że wniesienie przez Gminę do Spółki w formie aportu niepieniężnego składnika majątkowego w postaci niezabudowanej nieruchomości o nr [...] stanowi czynność podlegającą opodatkowaniu podatkiem od towarów i usług na podstawie art. 5 ust. 1 pkt 1 ustawy w związku z art. 7 ust. 1 ustawy, a Gmina występuje w tym przypadku w roli podatnika w rozumieniu art. 15 ust. 1 ustawy, wykonującego działalność gospodarczą, o której mowa w art. 15 ust. 2 ustawy, a nie jako organ władzy publicznej korzystający z wyłączenia, o którym mowa w art. 15 ust. 6 ustawy. W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie Gmina zarzuciła zaskarżonej interpretacji naruszenie : 1) przepisów prawa materialnego, tj.: - art. 15 ust. 1 i 2 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług (t.j. Dz.U. z 2025 r., poz. 775 ze zm.; dalej: ustawa o VAT) w związku z art. 9 ust. 1 Dyrektywy 2006/112/WE Rady z dnia 28 listopada 2006 r. w sprawie wspólnego systemu podatku od wartości dodanej (Dz. U. UE.L.2006.347.1., dalej: Dyrektywa) poprzez błędną wykładnię polegającą na uznaniu, że wymienione przepisy mają zastosowanie do czynności jednostki samorządu terytorialnego wykonywanych w granicach nałożonych odrębnymi przepisami zadań publicznych, związanych z realizacją budownictwa społecznego; - art. 15 ust. 6 ustawy o VAT w związku z art. 13 ust. 1 Dyrektywy poprzez niewłaściwą ocenę co do braku jego zastosowania w sprawie i przyjęcie, że każda forma przeniesienia prawa do nieruchomości jakiej podejmuje się Gmina jest przedmiotem opodatkowania VAT, z pominięciem okoliczności, w których dokonując dostawy jednostka ta nie działa jako podatnik, gdyż realizuje zadania publiczne powierzone jej przepisami prawa - występuje w zakresie danej czynności jako organ władzy publicznej wykonujący zadania w zakresie budownictwa społecznego; - art. 5 ust. 1 pkt 1 w powiązaniu z art. 7 ust. 1 ustawy o VAT poprzez jego błędną wykładnię i uznanie, iż w przedstawionym w Interpretacji stanie faktycznym transakcja zbycia nieruchomości gruntowej w drodze wkładu niepieniężnego do spółki komunalnej jest czynnością opodatkowaną VAT; 2) naruszenie przepisów postępowania, które miało istotny wpływ na wynik sprawy, tj.: - art. 14c § 1 i 2 w związku z art. 14b § 1 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j. Dz.U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.; dalej: Ordynacja podatkowa), przez nienależyte rozpoznanie stanu faktycznego przedstawionego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, tj. pominięcie podnoszonych okoliczności, według których, w zakresie zadanego pytania, Gmina wnosząc opisany aport będzie realizowała w przewidzianej formie prawnej zadania publiczne z zakresu zadań ustawowych jednostki samorządu terytorialnego, polegające na realizacji budownictwa społecznego, co miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy; - art. 120 oraz 121 § 1 i § 2 Ordynacji podatkowej, poprzez prowadzenie postępowania w sposób niebudzący zaufania do organów podatkowych, co miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy; - art. 122 Ordynacji podatkowej, poprzez pominięcie istotnego elementu stanu faktycznego, tj. wskazanego przez Gminę publicznego a nie komercyjnego celu czynności - bez uzasadnienia, dlaczego Organ nie uznał go za istotny w sprawie, co miało bezpośredni wpływ na wynik sprawy Mając na uwadze powyższe skarżąca wniosła o: -uwzględnienie skargi i uchylenie zaskarżonej Interpretacji - na podstawie art. 146 § 1 w zw. z art. 145 § 1 pkt 1 p.p.s.a, -zasądzenie na rzecz skarżącej od strony przeciwnej zwrotu kosztów postępowania niezbędnych do celowego dochodzenia praw, w tym kosztów zastępstwa procesowego - na podstawie art. 200 i art. 205 p.p.s.a. W odpowiedzi na skargę, Dyrektor wniósł o jej oddalenie i podtrzymał stanowisko zawarte w zaskarżonej interpretacji indywidualnej.