b) art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 Ordynacji podatkowej poprzez niewłaściwe ustalenie stanu faktycznego sprawy i dowolną ocenę zgromadzonego materiału dowodowego, czego wyrazem jest:
- przyjęcie przez organ odwoławczy, że nałożenie podwyższonej opłaty stanowi rekompensatę dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowanie źle zebranych odpadów komunalnych w sytuacji braku dowodu, że gmina takowy wyższy koszt poniosła;
- pominięcie faktu, że organ pierwszej instancji nie przeprowadził jakiejkolwiek kontroli w miejscu gromadzenia odpadów przez skarżącą, nie zweryfikował zarzucanych nieprawidłowości i poprzestał wyłącznie na dokumentacji fotograficznej, z której nie wynika na terenie jakiej nieruchomości znajdują się kontenery na odpady;
2. przepisów prawa materialnego:
a) art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. poprzez niepowiadomienie właściciela nieruchomości o niedopełnieniu przez niego obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych – o nieprawidłowościach skarżącą poinformowano dopiero 12 czerwca 2024 r., a organ pierwszej instancji 7 czerwca 2024 r.;
b) art. 6o u.c.p.g. poprzez błędne przyjęcie, że wspólnota złożyła wadliwą deklarację i nie dokonywała zgodnej z tą deklaracją zbiórki odpadów;
c) art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. poprzez uznanie przez organ, że mieszkańcy skarżącej zbierali odpady w sposób nieselektywny, podczas gdy z przekazanych przez przedstawicieli podmiotu odbierającego odpady komunalne zdjęć nie wynika, że są to kontenery wspólnoty, a organ pierwszej instancji zaniechał zweryfikowania tych okoliczności.
W treści skargi podniesiono, że dokumentacja fotograficzna nie pozwala na zidentyfikowanie, czy pojemniki na fotografii są pojemnikami do gromadzenia odpadów pochodzących od członków wspólnoty. Nie wiadomo kiedy zdjęcia zostały wykonane i gdzie znajdują się pojemniki na opady. Organ zaniechał przeprowadzenia wizji lokalnej miejsca zgłoszenia w celu potwierdzenia nieprawidłowości w sposobie segregacji odpadów przez skarżącą. Organ pierwszej instancji nie zweryfikował zgłoszenia z 7 czerwca 2024 r. Podstawą wydania decyzji było jedynie powiadomienie z 7 czerwca 2024 r., mail od firmy odbierającej odpady z 12 czerwca 2024 r. oraz deklaracja o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Podnosząc naruszenie art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. przedstawiono w skardze fragmenty wyroku Naczelnego Sądu Administracyjnego z 4 lipca 2023 r., III FSK 1496/22. Zaakcentowano, że nie został zachowany obowiązek niezwłocznego powiadomienia właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych. Zawiadomienie właściciela nastąpiło natomiast kilkanaście dni po rzekomym braku segregacji odpadów.
Omawiając niespójność stosowanych przez organy kryteriów autor skargi podniósł, że z omawianych kontenerów na odpady korzystają również inne wspólnoty mieszkaniowe, które z niewiadomych powodów nie otrzymały tożsamej decyzji o podwyższonej opłacie za odbiór śmieci. Dostęp do śmietnika mają także najemcy lokali komunalnych będących własnością gminy O., jak też osoby postronne. Nie zebrano zatem w sprawie w wyczerpujący sposób i nie rozpatrzono całego materiału dowodowego, z którego wynikałaby podstawa do naliczenia podwyższonej stawki opłaty za nieprawidłową segregację odpadów.
W ocenie strony nie sposób też uznać, że zmieszanie tylko jednej frakcji odpadów zmieszanych w pojemniku na szkło, którą łatwo oddzielić, może stanowić podstawę do jednoznacznego uznania, że odpady te nie są zbierane w sposób selektywny. Nie została ponadto zbadana kwestia przepełnienia pojemników na odpady zmieszane.
Organ niezasadnie także stwierdził, że każde, nawet jednorazowe zanieczyszczenie selektywnie zebranych odpadów pozwala przyjąć, że właściciele nieruchomości nie segregują odpadów. Podmiot odbierający odpady zaniechał powiadomienia o tym niezwłocznie właściciela nieruchomości celem usunięcia tej nieprawidłowości przez właściciela, czy też umożliwienia mu zweryfikowania poprawności segregacji odpadów.
Odpowiadając na skargę organ odwoławczy wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał stanowisko dotychczas prezentowane w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się niezasadna.
Spór w rozpoznawanej sprawie sprowadzał się do oceny zgodności z prawem decyzji SKO z 15 stycznia 2025 r., które zaaprobowało decyzję Prezydenta określającą wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości wspólnoty za maj 2024 r. w wysokości jak dla odpadów niesegregowanych, czyli wyższej od zadeklarowanej przez stronę skarżącą. Wspólnota w korekcie deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi z 8 grudnia 2023 r. obowiązującej od 1 listopada 2023 r. wybrała bowiem selektywny sposób gospodarowania odpadami komunalnymi.
Zgodnie z art. 6ka w/cyt. ustawy u.c.p.g., w przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, podmiot odbierający odpady komunalne przyjmuje je jako niesegregowane (zmieszane) odpady komunalne i powiadamia o tym wójta, burmistrza lub prezydenta miasta oraz właściciela nieruchomości (ust. 1). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta na podstawie powiadomienia, o którym mowa w ust. 1, wszczyna postępowanie w sprawie określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (ust. 2). Wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za miesiąc lub miesiące, a w przypadku nieruchomości, o których mowa w art. 6j ust. 3b za rok, w których nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, stosując wysokość stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3 (ust. 3).
Sąd stwierdza, że zgromadzony w aktach sprawy materiał dowodowy bezspornie wskazywał, że odpady nie były prawidłowo segregowane. Podmiot odbierający odpady stwierdził, że 29 maja 2024 r. w punkcie gromadzenia odpadów przy ul. [...] w O. w pojemniku przeznaczonym do selektywnej zbiórki szkła znajdowały się odpady zmieszane nienależące do frakcji selektywnych zgodnych z przeznaczeniem pojemnika. Do wskazanego pojemnika wrzucone zostały w znacznej ilości odpady zmieszane: opakowania kartonowe, torby papierowe, butelki PET, reklamówki i worki foliowe. Odpady zostały odebrane 3 czerwca 2024 r. jako odpady zmieszane. Przedstawiciel podmiotu odbierającego odpady komunalne powiadomił o powyższym Prezydenta, jak też właściciela nieruchomości.
W ocenie Sądu decyzja SKO z 15 stycznia 2025 r. oraz utrzymana nią w mocy decyzja Prezydenta z 26 lipca 2024 r. nie naruszają prawa. Wobec prawidłowego stwierdzenia w decyzjach obu instancji, że nie dopełniono obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, zasadne stało się zastosowanie art. 6ka ust. 3 u.c.p.g. i określenie według stawki opłaty podwyższonej, o której mowa w art. 6k ust. 3. Przy czym wykazanie choćby jednego przypadku nieprzestrzegania przyjętej zasady segregacji odpadów pociąga za sobą obowiązek nałożenia na określony podmiot opłaty w stawce właściwej dla nieselektywnego zbierania odpadów (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 lipca 2024 r., III FSK 1508/23). Oceny tej nie zmienia odmienne stanowisko autora skargi. Tym bardziej, że w orzecznictwie sądów administracyjnych nie ma w tej sprawie wątpliwości, czego przykładem jest ocena prawna wyrażona w tym zakresie także w powołanym w skardze wyroku NSA z 4 lipca 2023 r., III FSK 1496/22.
Formułując zarzut naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383 ze zm.), dalej jako O.p., autor skargi niezasadnie podniósł, że nie ma dowodu, że gmina poniosła wyższy koszt zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepisy u.c.p.g. nie nakładają bowiem obowiązku udowodnienia przez gminę, że poniosła wyższy koszt w omawianej sytuacji. Natomiast ugruntowane orzecznictwo sądowoadministracyjne przekonuje, że opłata podwyższona stanowi nie tyle finansową dolegliwość za niewłaściwą segregację, ale jest rekompensatą dla gminy związaną z dodatkowym, wyższym kosztem zagospodarowania źle zebranych odpadów komunalnych. Przepis art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. stanowi wprost, że niesegregowane odpady komunalne podmiot odbierający odpady przyjmuje jako niesegregowane (zmieszane). Koszt ich zagospodarowania jest wyższy niż koszt zagospodarowania poszczególnych frakcji zbieranych w sposób selektywny. Koszt ten pokrywany jest z opłaty podwyższonej, co czyni z niej opłatę za dodatkową usługę (por. np. wyroki NSA z 30 marca 2022 r., III FSK 4846/21, z 19 maja 2022 r., III FSK 13/22, z 14 czerwca 2022 r., III FSK 4968/21).
Wobec tego skarżąca nie powinna traktować podwyższonej opłaty jako sankcji, ale jako potrzebę wyrównania wyższych kosztów zagospodarowania odpadów przez gminę. Jak zauważyło SKO w zaskarżonej decyzji podwyższona opłata w odniesieniu do przedmiotowej nieruchomości nie ma charakteru stałego. Określana jest za miesiąc, w którym stwierdzono nieselektywną zbiórkę odpadów. Także ta okoliczność wskazuje na jej charakter jako opłaty za koszt dodatkowych usług związanych z odbiorem odpadów (por. m.in. wyrok NSA z 11 października 2024 r., III FSK 1522/22).
Ponadto nie jest zasadny formułowany również w ramach naruszenia art. 122, art. 187 § 1 i art. 191 O.p. zarzut nieprzeprowadzenia przez Prezydenta kontroli w miejscu gromadzenia odpadów przez skarżącą i braku weryfikacji zarzucanych nieprawidłowości. SKO zasadnie podało, że podstawa prawna, na jakiej wszczęto postępowanie, a następnie wydano decyzję, wyklucza konieczność prowadzenia dodatkowej kontroli w zakresie opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W powiązaniu z powyższym słusznie SKO odnotowało, że niezabezpieczenie swojego punktu gromadzenia odpadów przed dostępem do niego osób nieuprawnionych, nie może być argumentem za uchyleniem decyzji. Za selektywne zbieranie odpadów na terenie nieruchomości odpowiada bowiem właściciel nieruchomości. Podrzucanie odpadów należałoby zgłosić odpowiednim służbom. Ponadto strona skarżąca ma możliwość podejmowania działań mających na celu zapewnienie należytego stopnia segregacji np. poprzez regularne sprawdzanie zawartości pojemników przez pracowników porządkowych, czy też właściwe zabezpieczenie pojemników do których dostęp miałyby jedynie osoby uprawnione. Natomiast podnoszona w skardze dodatkowa okoliczność, że dostęp do śmietnika mają też najemcy lokali komunalnych będących własnością gminy O., nie może w ocenie Sądu wyłączać odpowiedzialności skarżącej.
Nieuzasadniony okazał się także zarzut skargi naruszenia art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. Zarządca wspólnoty został bowiem powiadomiony mailowo 12 czerwca 2024 r. o nieprawidłowościach w powyższym punkcie gromadzenia odpadów. Powołana w skardze okoliczność, że powiadomienie wystosowano kilkanaście dni po stwierdzeniu wad w segregacji odpadów, nie oznacza jeszcze wady postępowania, która uzasadnia uchylenie zaskarżonej decyzji. Sąd ma na uwadze, że obowiązujące w omawianym zakresie przepisy nie określają zarówno formy, jak i terminu tego powiadomienia. Przepis art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. nie narzuca obowiązku niezwłocznego powiadomienia właściciela nieruchomości o niedopełnieniu obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych, jak to ujęto w skardze. SKO wyjaśniło w decyzji, że podmioty odbierające odpady komunalne od właścicieli nieruchomości wykonują to zadnie na podstawie umowy wykonawczej zawartej z Gminą O., nie zaś z poszczególnymi właścicielami nieruchomości. Firma wywozowa nie dysponuje pełną listą podmiotów korzystających z danego punktu odbioru, dlatego też w celu wykonania omawianego obowiązku musi pozyskać dane właścicieli nieruchomości od organu. Powoduje to, że szczególnie w zabudowie wielorodzinnej nie jest możliwe powiadomienie strony w chwili stwierdzenia nieprawidłowości przez pracowników opróżniających pojemniki, a procedura ta nieuchronnie jest wydłużona. Zasadnie przy tym SKO podniosło, że z treści art. 6ka ust. 1 u.c.p.g. wprost wynika, że powiadomienie o przypadku niedopełnienia przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych i przyjęciu ich jako niesegregowanych (zmieszanych) może zostać sformułowane nie wcześniej niż dopiero po faktycznym odbiorze odpadów jako zmieszanych. W rozpoznawanej sprawie odpady odebrano 3 czerwca 2024 r., a stronę powiadomiono 12 czerwca 2024 r. i nie ma podstaw oczekiwanie autora skargi, że wcześniejsze poinformowanie właściciela ma umożliwić weryfikację poprawności segregacji odpadów i usunięcie stwierdzonej nieprawidłowości. Z konstrukcji art. 6ka u.c.p.g. wynika, że poprawność segregacji odpadów jest weryfikowana przez organ administracji na etapie postępowania po jego wszczęciu, natomiast do zadań podmiotu odbierającego odpady komunalne należy w tym zakresie wyłącznie powiadomienie o przypadku niedopełnienia obowiązku segregacji.
Nie budzi również wątpliwości, że niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych dotyczy pojemnika na odpady przypisanego m.in. mieszkańcom wspólnoty. Wyjaśnił to już Prezydent w decyzji z 26 lipca 2024 r. wskazując, że na załączonej przez firmę wywozową dokumentacji fotograficznej widać całą wiatę śmietnikową i łatwo ustalić lokalizację pojemnika do selektywnej zbiórki szkła. Wiadomo też kiedy zdjęcia zostały wykonane: 29 maja 2024 r., zgodnie z informacją w lewym dolnym rogu zdjęć.
Nie jest trafny zarzut naruszenia art. 6o u.c.p.g. Organy obu instancji nie uznawały za wadliwą deklarację wspólnoty o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (korekta deklaracji obowiązywała od 1 listopada 2023 r.). Przyczyną wszczęcia postępowania i określenia wspólnocie wysokości zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za maj 2024 r., stała się wyłącznie okoliczność nieprawidłowej segregacji odpadów, niezgodnej z deklaracją. Niezgodność ta odnosi się ponadto wyłącznie do jednego miesiąca – maja 2024 r., w którym zaobserwowano niedopełnienie przez właściciela nieruchomości obowiązku selektywnego zbierania odpadów komunalnych.
W toku postępowania administracyjnego nie zostało stwierdzone podnoszone w skardze przepełnienie pojemników na odpady zmieszane. Niemniej uznać należy, że zapełnienie pojemników na odpady zmieszane nie stanowi kwestii, która może konwalidować wadliwą segregację odpadów w pojemnikach przeznaczonych na selektywne gromadzenie poszczególnych frakcji. Problem ten dotyczy raczej właściwej organizacji w utrzymaniu czystości i porządku w danym punkcie gromadzenia odpadów.
Wszystkie zarzuty skargi okazały się zatem niezasadne. Przy czym rozpoznając skargę Sąd zobowiązany był do przeprowadzenia kontroli legalności decyzji organu nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną. Dokonując kontroli w takich granicach Sąd nie stwierdził jednak naruszenia prawa, które w świetle art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U z 2024 r. poz. 935 ze zm.), uzasadniałoby uwzględnienie skargi wniesionej w niniejszej sprawie.
Mając powyższe na uwadze, wobec braku uzasadnionych podstaw, skarga podlega oddaleniu na podstawie art. 151 tej ustawy.
Przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych dostępne są na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.