Zaskarżonemu postanowieniu zarzucono:
1. nieważność (art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 7 k.p.a. w zw. z art. 124 § 1 k.p.a. polegającą na wydaniu postanowień bez podpisu osoby upoważnionej, względnie bez ważnego i weryfikowalnego kwalifikowanego podpisu elektronicznego, co stanowi brak obligatoryjnego elementu aktu administracyjnego i oznacza brak aktu administracyjnego w sensie prawnym;
2. rażące naruszenie art. 28 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. polegające na bezpodstawnym przyjęciu przez organy obu instancji, że skarżący nie był stroną postępowania egzekucyjnego, mimo że: brał faktyczny i udokumentowany udział w czynnościach egzekucyjnych, jego interes prawny był bezpośrednio dotknięty czynnościami organu, przysługiwało mu prawo wniesienia skargi na czynności egzekucyjne na podstawie art. 108 § 1 u.p.e.a.;
3. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. przez utrzymanie w mocy aktu nieważnego, który nie podlega kontroli instancyjnej;
4. rażące naruszenie zasad postępowania (art. 7, art. 8, art. 77 § 1, art. 80 k.p.a.) poprzez pominięcie materiału dowodowego i dowolną ocenę stanu faktycznego;
5. brak podstawy prawnej rozstrzygnięcia (art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a.) wskutek niepowołania podstawy prawnej w postanowieniu organu pierwszej instancji;
6. rażące naruszenie art. 108 § 1 oraz art. 104a § 3 u.p.e.a poprzez bezprawną zmianę trybu sprzedaży z wolnej ręki na tryb ofertowy oraz pominięcie oferty skarżącego jako pierwszej i jedynej;
7. działanie bez podstawy prawnej (art. 6 k.p.a.) polegające na samowolnym ustanowieniu procedury sprzedaży nieprzewidzianej ustawą.
W uzasadnieniu powyższych zarzutów skarżący podniósł, że zaskarżone postanowienia: nie zawierają podpisu, nie zostały prawidłowo doręczone, zostały wydane z naruszeniem prawa do bycia stroną, opierają się na nieistniejącej procedurze, zostały wydane bez podstawy prawnej. Wszystkie te naruszenia mają charakter rażący i skutkują nieważnością aktów na podstawie art. 156 § 1 k.p.a. W konsekwencji akty te nie funkcjonują w obrocie prawnym, a ich utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy stanowi istotne naruszenie prawa.
Mając na uwadze wszystkie przedstawione wyżej okoliczności, skarżący wskazał, że zaskarżone postanowienia zostały wydane z rażącym naruszeniem przepisów prawa materialnego i procesowego. W szczególności akty te nie spełniają podstawowych wymogów formalnych, w tym nie zawierają prawnie skutecznego podpisu, co powoduje ich nieważność i brak zaistnienia w obrocie prawnym.
Niezależnie od powyższego, organy obu instancji naruszyły przepisy dotyczące ustalenia kręgu stron postępowania, prawa strony do udziału w postępowaniu oraz zasady legalizmu, wprowadzając i stosując procedurę niemającą podstawy prawnej oraz pomijając zgłoszenia i dowody przedstawione przez skarżącego.
W konsekwencji doszło do wydania rozstrzygnięć dotkniętych wadą nieważności, które nie mogą zostać utrzymane w mocy ani poddane skutecznej kontroli instancyjnej.
W odpowiedzi na skargę Dyrektor wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:
Sprawa została rozpoznana przez Sąd na posiedzeniu niejawnym w trybie uproszczonym stosownie do art. 119 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2026 r. poz. 143 ze zm., dalej jako: "p.p.s.a.").
Skarga podlegała oddaleniu, bowiem zaskarżone postanowienie odpowiada przepisom prawa.
Zaskarżone postanowienie dotyczy odmowy wszczęcia postępowania w sprawie ze skargi na przebieg sprzedaży z wolnej ręki 2 pojazdów [...] oraz [...] w toku postępowania egzekucyjnego prowadzonego wobec P. s.c.
Zgodnie z art. 105 § 1 u.p.e.a. zajęte ruchomości, z zastrzeżeniem § 2 i 3, organ egzekucyjny:
1) sprzedaje w drodze licytacji publicznej;
2) sprzedaje po cenie oszacowania podmiotom prowadzącym działalność handlową;
3) przekazuje do sprzedaży podmiotom prowadzącym sprzedaż komisową tego rodzaju ruchomości;
4) sprzedaje w drodze przetargu ofert;
5) sprzedaje z wolnej ręki.
W myśl art. 108 § 1 u.p.e.a. zajęte ruchomości, które nie zostały sprzedane w trybie wskazanym w art. 105 § 1 pkt 1-4, a w przypadku sprzedaży licytacyjnej - w drugim jej terminie, organ egzekucyjny sprzedaje z wolnej ręki po cenie określonej przez ten organ, jednak nie niższej od 1/3 ich wartości szacunkowej.
Zgodnie z art. 108 u.p.e.a. sprzedaż z wolnej ręki stosuje się do ruchomości, które nie zostały sprzedane ani w drodze licytacji publicznej w drugim jej terminie, ani po cenie oszacowania podmiotom prowadzącym działalność handlową lub komisową, ani w drodze przetargu ofert. Ustawodawca tryb sprzedaży z wolnej ręki traktuje jako formę wsteczną. W rozpoznawanej sprawie wobec nieprzystąpienia do licytacji uczestników zarówno pierwsza, jak i druga licytacja, nie doszły do skutku. Dlatego też zawiadomieniem z 11 grudnia 2025 r. organ egzekucyjny zawiadomił o sprzedaży pojazdów z wolnej ręki, ustalając, że w przypadku zgłoszenia się w wyznaczonym miejscu i czasie więcej niż jednej osoby gotowej spełnić ustalone warunki, sprzedaż nastąpi na rzecz osoby, która zaoferuje najwyższą cenę, zgodnie z procedurą opublikowaną na stronie BIP Izby Administracji Skarbowej w O. Skarżący wniósł skargę na sposób przeprowadzenia sprzedaży pojazdów z wolnej ręki. Niemniej jednak, jak słusznie zauważył organ odwoławczy w zaskarżonym postanowieniu, przepis art. 108 u.p.e.a. określa jedynie sytuacje, w jakich następuje sprzedaż z wolnej ręki. W ustawie tej nie ma natomiast przepisów wskazujących, aby do sprzedaży z wolnej ręki można było odpowiednio stosować przepisy regulujące sprzedaż ruchomości w innym trybie, w tym w trybie określonym w art. 107 § 2a u.p.e.a., który przewiduje skargę na naruszenie przepisów o przeprowadzaniu licytacji.
Zgodnie bowiem z art. 107 § 2a u.p.e.a., zobowiązany, wierzyciel oraz uczestnik licytacji mogą zgłosić do protokołu licytacji skargę na naruszenie przepisów o przeprowadzaniu licytacji. Skarga podlega rozpatrzeniu w terminie 7 dni od dnia zgłoszenia.
Jak trafnie zauważył organ odwoławczy, z literalnego brzmienia przepisu art. 107 § 2a u.p.e.a. wprost wynika, że skargę taką może wnieść m.in. uczestnik licytacji. Sprzedaż z wolnej ręki nie jest jednak rodzajem licytacji, a odrębną formą sprzedaży przewidzianą przez przepisy ustawy o postępowaniu egzekucyjnym. Nie ma zatem prawnej możliwości, przy sprzedaży z wolnej ręki, zgłoszenia skargi do protokołu, której wniesienie skutkowałoby obowiązkiem rozpoznania jej przez organ egzekucyjny w terminie 7 dni od dnia jej zgłoszenia i wydania w tym zakresie stosownego postanowienia.
Zdaniem Sądu, prawidłowe jest również stanowisko organu odwoławczego, że nie było możliwości merytorycznego rozpatrzenia pisma skarżącego jako skargi na czynność egzekucyjną z art. 54 u.p.e.a. Z przepisu prawa wynika wprost, że skarga na czynność egzekucyjną przysługuje zobowiązanemu, którym skarżący nie jest.
W myśl art. 18 pkt 2 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego stosuje się odpowiednio.
Zgodnie zaś z art. 61a k.p.a., gdy żądanie, o którym mowa w art. 61, zostało wniesione przez osobę niebędącą stroną lub z innych uzasadnionych przyczyn postępowanie nie może być wszczęte, organ administracji publicznej wydaje postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania. Przepis art. 61 § 5 stosuje się odpowiednio.
Przyczyny te nie zostały w ustawie skonkretyzowane. Odmowa wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. "z innych uzasadnionych przyczyn" może mieć miejsce w sytuacjach oczywistych, niewymagających analizy sprawy i przeprowadzenia dowodów tj., gdy "na pierwszy rzut oka" można stwierdzić, że brak podstaw do prowadzenia postępowania (por. wyroki NSA: z 22 maja 2015 r., sygn. akt II OSK 2671/13, Lex nr 1982821; z 7 października 2021 r., sygn. akt II OSK 269/21, Lex nr 3331924). Przeszkoda wszczęcia postępowania musi być znana już w chwili złożenia wniosku (żądania), a więc w istocie musi wynikać z treści wniosku, aby można było wydać postanowienie o odmowie wszczęcia postępowania w sprawie (wyrok WSA w Kielcach z 4 października 2012 r., sygn. akt II SA/Ke 557/12, Lex nr 1234275).
W rozpoznawanej sprawie organ odwoławczy słusznie uznał, że przyczyną uzasadniającą odmowę wszczęcia postępowania na podstawie art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. był fakt, że kwestię sprzedaży z wolnej ręki reguluje tylko art. 108 § 1 u.p.e.a. Zatem odmowę wszczęcia postępowania z innych uzasadnionych przyczyn uzasadniał w stanie sprawy brak podstawy prawnej do wszczęcia postępowania w wyniku skargi na sposób przeprowadzenia sprzedaży pojazdów z wolnej ręki. Doktryna jednoznacznie wskazuje (Marta Romańska, Komentarz do art. 61a kodeksu postępowania administracyjnego, Lex), że "do odmowy wszczęcia postępowania powinno dojść wtedy, gdy organ administracji publicznej nie dopatrzy się w podaniu cech żądania, które powinien rozpoznać i załatwić poprzez wydanie decyzji administracyjnej". Zatem prawidłowo oceniona została przez organy kwestia żądania wydania rozstrzygnięcia w sprawie ze skargi na sposób przeprowadzenia sprzedaży pojazdów z wolnej ręki. Ponieważ do sprzedaży z wolnej ręki, uregulowanej w art. 108 u.p.e.a nie stosuje się przepisu art. 107 § 2a u.p.e.a. o skardze na naruszenie przepisów o przeprowadzaniu licytacji, brak jest żądania, które można byłoby rozpoznać i załatwić poprzez wydanie postanowienia.
Niezasadne było również twierdzenie strony o bezpodstawnej zmianie przez organ egzekucyjny trybu sprzedaży z wolnej ręki na tryb ofertowy. Z przepisu art. 108 § 1 u.p.e.a. wynika, że sprzedaż z wolnej ręki jest uproszczoną formą sprzedaży. Norma prawna nie określa szczegółowych zasad jej przeprowadzenia. Pozostawia organowi egzekucyjnemu swobodę w wyborze nabywcy oraz w ustalaniu ceny, co nie zwalnia jednak organu z obowiązku dążenia do uzyskania jak najwyższej sumy, która zostanie przeznaczona na spłatę należności zobowiązanego dochodzonych w toku postępowania egzekucyjnego. Zdaniem Sądu, zasadę tę realizował przyjęty w niniejszej sprawie sposób sprzedaży wynikający z zawiadomienia o sprzedaży ruchomości z wolnej ręki, w ramach którego w przypadku zgłoszenia się w wyznaczonym miejscu i czasie więcej niż jednej osoby gotowej spełnić ustalone przez organ warunki, sprzedaż nastąpi na rzecz osoby, która zaoferuje najwyższą cenę, zgodnie z procedurą opublikowaną na stronie BIP Izby Administracji Skarbowej w O. Skoro, w ocenie skarżącego, procedura ta nie była do zaakceptowania, mógł on zrezygnować z udziału w czynnościach organu. Jeśli natomiast uczynił inaczej, to powinien był liczyć się z tym, że organ zastosuje się do zasad określonych w zawiadomieniu o sprzedaży ruchomości z wolnej ręki oraz procedurze opublikowanej na stronie BIP.
Za bezpodstawny należy zatem uznać w rozpoznawanej sprawie zarzut naruszenia art. 108 § 1 u.p.e.a., jak również art. 28 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a.
W świetle powyższych argumentów chybiony jest też zarzut naruszenia w tej sprawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. Brak regulacji prawnej umożliwiającej wniesienie skargi na przebieg sprzedaży z wolnej ręki pojazdu prawidłowo został przez organ pierwszej instancji zakwalifikowany jako inna uzasadniona przyczyna, z powodu której postępowanie nie może być wszczęte. Skoro zaś wydane w tym przedmiocie postanowienie organu pierwszej instancji znajdowało podstawę prawną w art. 61a § 1 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a., to prawidłowe było jego utrzymanie w mocy przez organ odwoławczy zaskarżonym postanowieniem wydanym na podstawie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. W ocenie Sądu, zgromadzony w sprawie materiał dowodowy był wystarczający do wydania tych postanowień. Nieuprawniony jest zatem również zarzut naruszenia w tej sprawie art. 7, art. 8, art. 77 § 1 i art. 80 k.p.a.
Analiza zaskarżonego postanowienia oraz poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji prowadzi do wniosku, że nie naruszają one również pozostałych powołanych w skardze przepisów Kodeksu postępowania administracyjnego. Postanowienia te zawierają wszystkie elementy wymienne w art. 124 k.p.a., tj. 1) oznaczenie organu administracji publicznej; 2) datę jego wydania; 3) oznaczenie strony lub stron albo innych osób biorących udział w postępowaniu; 4) powołanie podstawy prawnej; 5) treść rozstrzygnięcia; 6) pouczenie, czy i w jakim trybie służy: a) na nie zażalenie lub skarga do sądu administracyjnego, b) od niego sprzeciw; 7) podpis z podaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby upoważnionej do wydania postanowienia.
Wbrew zarzutom skargi, organy wskazały właściwą podstawę prawną rozstrzygnięcia, jak również postanowienia zostały podpisane podpisem kwalifikowanym, czego dowodem są załączone do akt sprawy raporty weryfikacji podpisów złożonych na obydwu postanowieniach. Możliwość stosowania takiego podpisu wynika z art. 14 § 1a k.p.a., zgodnie z którym sprawy należy prowadzić i załatwiać na piśmie utrwalonym w postaci papierowej lub elektronicznej (...). Pisma utrwalone w postaci elektronicznej opatruje się kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym lub kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną organu administracji publicznej ze wskazaniem w treści pisma osoby opatrującej pismo pieczęcią. Postać pisma, w jakiej została załatwiona sprawa, ma bezpośrednie przełożenie na sposób jego doręczenia stronie postępowania. Zaskarżone postanowienie zostało doręczone skarżącemu z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej (PUH).
Stosownie bowiem do art. 39 § 2 pkt 1 k.p.a. w przypadku braku możliwości doręczenia w sposób, o którym mowa w § 1, organ administracji publicznej doręcza pisma za pokwitowaniem: przez operatora wyznaczonego z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej, o której mowa w art. 2 pkt 7 ustawy z dnia 18 listopada 2020 r. o doręczeniach elektronicznych W usłudze PUH dokument elektroniczny zostaje wydrukowany i przesyłany listem do odbiorcy. Do zawartości przesyłki, w ramach PUH operator wyznaczony (Poczta Polska) dołącza potwierdzenie, że integralność i pochodzenie dokumentu wysłanego przez podmiot publiczny zostały zapewnione za pomocą środka identyfikacji elektronicznej (zgodnie z art. 46 ustawy o doręczeniach elektronicznych). Takiemu wydrukowi przysługuje domniemania autentyczności oraz wiarygodności. Oznacza to, że pochodzi od podmiotu, który sporządził dokument elektroniczny, a treść jest zgodna z tym dokumentem i z rzeczywistym stanem rzeczy. Przepisy zrównują mocą dowodową wydruków wykonanych przez operatora wyznaczonego i dokumentów, z których zostały wykonane (art. 47 ust. 2 ustawy o doręczeniach elektronicznych). Wydruk wykonany z elektronicznego dokumentu urzędowego uzyskuje moc dowodową tego dokumentu (por. wyrok WSA w Gdańsku z 22 kwietnia 2026 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Gd 132/26, wyrok WSA w Olsztynie z 22 kwietnia 2026 r. w sprawie o sygn. akt I SA/Ol 52/26, w których skarżący już wcześniej podniósł tożsamy zarzut).
Zaskarżone postanowienie zawiera prawidłowe wskazanie podstawy prawnej rozstrzygnięcia, a ponadto zostało prawidłowo opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym i przesłane skarżącemu z wykorzystaniem publicznej usługi hybrydowej (PUH). Wobec tego nie doszło do naruszenia przepisów wymienionych w pkt 1. petitum skargi, tj. art. 156 § 1 pkt 2 i pkt 7 w zw. z art. 124 § 1 k.p.a., w pkt 5. petitum skargi, tj. art. 156 § 1 pkt 2 k.p.a., oraz w pkt 7 petitum skargi, tj. art. 6 k.p.a.
Mając powyższe na uwadze, nie sposób uznać zarzutów skargi, albowiem organy działały na podstawie przepisów prawa, z zachowaniem zasady legalizmu.
W tym stanie sprawy Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.