W odpowiedzi na skargę Burmistrz wniósł o jej oddalenie i podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko.
Wyrokiem z 4 września 2023 r., I SA/Ol 232/23, WSA w Olsztynie oddalił skargę wnioskodawcy. Sąd stwierdził, że za elektrownię wiatrową, jako przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości, należy uważać obiekt budowlany, składający się co najmniej z fundamentu i wieży, wraz z instalacjami zapewniającymi możliwość użytkowania tego obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Nie znajduje więc żadnego uzasadnienia "rozdzielenie" budowli z sieci kablowej, gdyż są one budowlą jako całość. Dla celów opodatkowania wszystkie elementy sieci stanowią jedną całość i wartość tak ujętej całości stanowi podstawę opodatkowania, od której naliczony jest podatek.
Na skutek wniesienia przez Spółkę skargi kasacyjnej Naczelny Sąd Administracyjny wyrokiem z 5 marca 2025 r., III FSK 1599/23, uchylił zaskarżony wyrok WSA w Olsztynie z 4 września 2023 r., I SA/Ol 232/23, i przekazał sprawę do ponownego rozpoznania sądowi pierwszej instancji z powodów przedstawionych w dalszej części uzasadnienia.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Przedmiotem kontroli sądowej w niniejszej sprawie jest interpretacja indywidualna Burmistrza z 12 maja 2023 r. w przedmiocie podatku od nieruchomości, poddana powtórnej ocenie tut. Sądu w konsekwencji wyroku kasacyjnego Naczelnego Sądu Administracyjnego z 5 marca 2025 r., III FSK 1599/23.
WSA w Olsztynie rozpoznający obecnie sprawę, związany jest wykładnią prawa dokonaną przez NSA w powołanym wyroku, na podstawie art. 190 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.), dalej jako "p.p.s.a.". Artykuł ten znajduje zastosowanie, gdy doszło do orzeczenia, o którym mowa w art. 185 § 1 p.p.s.a., a mianowicie, gdy zaszła konieczność ponownego rozpoznania sprawy przez wojewódzki sąd administracyjny. Sąd pierwszej instancji rozpoznający sprawę ponownie nie może dokonać interpretacji przepisów w sposób odmienny niż wynikająca z orzeczenia wydanego w wyniku rozpoznania skargi kasacyjnej, nie może też ocenić prawidłowości rozstrzygnięcia sądu odwoławczego (por. wyrok NSA z 12 października 2010 r., II GSK 808/09).
Mając na uwadze stanowisko NSA, Sąd w składzie rozpoznającym niniejszą sprawę, ponownie dokonał oceny legalności zaskarżonej interpretacji i doszedł do przekonania, że interpretacja indywidualna Burmistrza narusza prawo w stopniu powodującym jej uchylenie.
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy opodatkowania podatkiem od nieruchomości, opisanego we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej, obiektu w postaci elektrowni wiatrowej i jest związany z właściwym rozumieniem definicji "budowli" zawartej w art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., jak i specyfiki tego rodzaju obiektów.
Sąd rozpoznając ponownie sprawę ma na względzie rozważania NSA, który w powołanym wyroku kasacyjnym z 5 marca 2025 r., III FSK 1599/23, powołał orzecznictwo NSA i Trybunału Konstytucyjnego oraz opisał zmiany w uregulowaniu problematyki opodatkowania elektrowni wiatrowych rozumianych jako instalacje odnawialnego źródła energii. NSA uznał, że doszło do naruszenia art. 1a ust. 1 pkt 2 i art. 2 ust. 1 pkt 3 u.p.o.l. w zw. z art. 3 ust. 3 u.p.b. oraz w zw. z art. 2 pkt 1 i 2 ustawy z 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych (Dz.U. poz. 961), dalej jako u.i.e.w. WSA w Olsztynie oparł bowiem zaskarżony wyrok z 4 września 2023 r., I SA/Ol 232/23, na przepisach i poglądach nieadekwatnych do realiów przedmiotowej sprawy.
Jak wyjaśnił NSA, przed 1 stycznia 2017 r. w orzecznictwie przyjmowano, że budowlą w rozumieniu przepisów u.p.o.l. są wyłącznie części budowlane urządzenia technicznego, jakim jest elektrownia wiatrowa. W związku z tym do podstawy opodatkowania podatkiem od nieruchomości nie wliczano wartości generatora, rotora z gondolą, wirnika, generatora, skrzyni biegów, komputera sterującego, transformatora, rozdzielni energetycznej, instalacji alarmowej zdalnego sterowania. W wymienionym wyroku o sygn. III FSK 1599/23 uznawano, że budowlą, stanowiącą przedmiot opodatkowania podatkiem od nieruchomości jest w związku z tym wyłącznie fundament i wieża.
NSA zauważył, że w wyroku 7 sędziów NSA z 22 października 2018 r., II FSK 2983/17, wyjaśniono, że art. 2 pkt 1 u.i.e.w. uzupełnia katalog budowli wyszczególnionych w art. 3 pkt 3 u.p.b. Skoro bowiem nakreślona w nim definicja elektrowni wiatrowych została skonstruowana na potrzeby "przepisów prawa budowlanego", to okoliczność ta nie może zostać nie uwzględniona w procesie wykładni art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. Zgodnie więc z art. 2 pkt 1 u.i.e.w. w brzmieniu obowiązującym w 2017 r., przez elektrownię wiatrową należało rozumieć budowlę w rozumieniu przepisów prawa budowlanego, składającą się co najmniej z fundamentu, wieży oraz elementów technicznych, o mocy większej niż moc mikroinstalacji w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. poz. 478 ze zm.).
Od 1 stycznia 2018 r. przez elektrownię wiatrową należy rozumieć instalację odnawialnego źródła energii, składającą się z części budowlanej stanowiącej budowlę w rozumieniu prawa budowlanego oraz urządzeń technicznych, w tym elementów technicznych, w której energia elektryczna jest wytwarzana z energii wiatru, o mocy większej niż moc mikroinstalacji w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2018 r. poz. 1269 i 1276).
Przepis art. 2 pkt 1 u.i.e.w. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r. nie zawiera zatem zwrotu "co najmniej". Taki zwrot zawarty był w art. 2 pkt 1 u.i.e.w. w stanie prawnym obowiązującym przed 1 stycznia 2018 r., czego Sąd pierwszej instancji nie uwzględnił mimo zacytowania także przepisów obowiązujących w 2023 r.
Omawiając zmiany w zakresie opodatkowania elektrowni wiatrowych na tle przepisów ustawy z 7 czerwca 2018 r. o zmianie ustawy o odnawialnych źródłach energii oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2018 r., poz. 1276), NSA wskazał, że po pierwsze, ustawodawca zmodyfikował definicję budowli zawartą w art. 3 pkt 3 u.p.b. wskazując, że budowlą są części budowlane urządzeń technicznych, także w odniesieniu do elektrowni wiatrowych. Ponadto do istotnych zmian doszło w załączniku do ustawy, określającym kategorie obiektów budowlanych pod pozycją XXIX poprzez sformułowanie: "wolno stojące kominy i maszty oraz części budowlane elektrowni wiatrowych" (przed 1 stycznia 2018 r. były to "wolno stojące kominy i maszty oraz elektrownie wiatrowe"). Po drugie, od 1 stycznia 2018 r. istotnej zmianie uległa definicja elektrowni wiatrowych zawarta w art. 2 pkt 1 u.i.e.w., którą przedstawiono już wyżej.
Rozpoznając ponownie skargę na interpretację indywidualną Burmistrza z 12 maja 2023 r. Sąd doszedł do wniosku, że skarga jest zasadna i organ interpretacyjny winien ponownie przeanalizować sprawę. Wniosek o wydanie interpretacji indywidualnej wpłynął do Burmistrza P. 16 marca 2023 r. i dotyczy stanu prawnego obowiązującego w 2023 r.
Przypomnieć należy, że na podstawie art. 2 ust. 1 u.p.o.l., opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają następujące nieruchomości lub obiekty budowlane: 1) grunty; 2) budynki lub ich części; 3) budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Natomiast w art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym w 2023 r. określono, że budowla to obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem.
NSA w wyroku z 25 kwietnia 2024 r., III FSK 1390/23, rozważał wykładnię przedstawioną przez Trybunał Konstytucyjny w wyroku z 4 lipca 2023 r., SK 14/21, który orzekł, że:
I. Art. 1a ust. 1 pkt 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2023 r. poz. 70) jest niezgodny z art. 84 i art. 217 Konstytucji Rzeczypospolitej Polskiej;
II. Przepis wymieniony w części I traci moc obowiązującą po upływie 18 (osiemnastu) miesięcy od dnia ogłoszenia wyroku w Dzienniku Ustaw Rzeczypospolitej Polskiej.
NSA doszedł do konkluzji, że orzeczenie o niekonstytucyjności art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w wyroku TK o sygn. SK 14/21 nie stoi na przeszkodzie do procedowania i orzekania z zastosowaniem tego przepisu przed upływem zakreślonej w pkt II wyroku TK klauzuli odraczającej termin utraty mocy wymienionego przepisu. Pozwala to na rozważanie kwestii podniesionych w interpretacji indywidualnej skarżącej Spółki, w odniesieniu do zadanych we wniosku pytań nr 1 i nr 3, do których zawężono zakres sprawy w skardze do tut. Sądu.
Terminem "budowla" nakreślonym w art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. objęto dwa odrębne, choć powiązane ze sobą pojęcia: 1) obiekt budowlany w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, a także 2) urządzenie budowlane w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem. Przy czym od 1 stycznia 2025 r. obowiązuje zmieniona treść art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., co nie może być przedmiotem rozważań w niniejszej sprawie, która dotyczy wyłącznie stanu prawnego na dzień złożenia wniosku interpretacyjnego.
Naczelny Sąd Administracyjny w powołanym już wyżej wyroku z 22 października 2018 r., II FSK 2983/17, skonstruował normę prawną pozwalającą ustalić przedmiot opodatkowania w oparciu o przepis art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w powiązaniu z art. 3 pkt 1 u.p.b., rubryki XXIX Załącznika do u.p.b. oraz art. 2 pkt 1 ustawy z 20 maja 2016 r. o inwestycjach w zakresie elektrowni wiatrowych.
Jak wynika z treści art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. przy wykładni pojęcia budowli należało uwzględnić definicję elektrowni wiatrowych "w rozumieniu przepisów prawa budowlanego". Ustawodawca nie posłużył się przy tym sformułowaniem: "przepisów Prawa budowlanego", które oznaczałoby odwołanie się wyłącznie do ustawy Prawo budowlane. Zwrócił na to uwagę NSA w powołanym wyżej wyroku z 25 kwietnia 2024 r., III FSK 1390/23, przy omawianiu wyroku TK z 13 września 2011 r., P 33/09, wskazując również, że o kwalifikacji określonych obiektów do budowli będących przedmiotem opodatkowania może decydować wyłącznie akt rangi ustawowej.
W tej sytuacji cytowany wyżej art. 2 pkt 1 u.i.e.w. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r., uzupełnia katalog budowli wyszczególnionych w art. 3 pkt 3 u.p.b. W art. 3 pkt 3 u.p.b. uznaje się za budowlę każdy obiekt budowlany niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury, jak: obiekty liniowe, lotniska, mosty, wiadukty, estakady, tunele, przepusty, sieci techniczne, wolno stojące maszty antenowe, wolno stojące trwale związane z gruntem tablice reklamowe i urządzenia reklamowe (...), a także części budowlane urządzeń technicznych (kotłów, pieców przemysłowych, elektrowni jądrowych, elektrowni wiatrowych, morskich turbin wiatrowych i innych urządzeń) oraz fundamenty pod maszyny i urządzenia, jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Zatem w stanie prawnym obowiązującym od 1 stycznia 2018 r., który ma zastosowanie w niniejszej sprawie, budowlą są części budowlane urządzeń technicznych także w odniesieniu do elektrowni wiatrowej rozumianej jako instalacja odnawialnego źródła energii, składająca się z: a) części budowlanej stanowiącej budowlę w rozumieniu prawa budowlanego oraz b) urządzeń technicznych, w tym elementów technicznych, w której energia elektryczna jest wytwarzana z energii wiatru, o mocy większej niż moc mikroinstalacji w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2018 r. poz. 1269 i 1276) (art. 2 pkt 1 u.i.e.w.).
Wobec tego przy opodatkowaniu elektrowni wiatrowej w stanie prawnym w 2023r. należy odróżnić część budowlaną, która jest budowlą w rozumieniu prawa budowlanego i podlega opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości w omawianym stanie prawnym, od urządzeń technicznych, w tym elementów technicznych elektrowni wiatrowej, w której energia elektryczna jest wytwarzana z energii wiatru, o mocy większej niż moc mikroinstalacji w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy o odnawialnych źródłach energii.
Nie ma wątpliwości, że opodatkowaniem w 2023 r. były objęte fundament i posadowiona na fundamencie wieża i nie jest to sporne między stronami. Niemniej w tym okresie obowiązywał art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l., w którym ustawodawca posłużył się pojęciami: obiekt budowlany (w rozumieniu przepisów prawa budowlanego niebędący budynkiem lub obiektem małej architektury) oraz urządzenie budowlane (w rozumieniu przepisów prawa budowlanego związane z obiektem budowlanym, które zapewnia możliwość użytkowania obiektu zgodnie z jego przeznaczeniem). Natomiast w art. 3 pkt 3 u.p.b. występuje pojęcie: części budowlane urządzeń technicznych (m.in. elektrowni wiatrowych), jako odrębne pod względem technicznym części przedmiotów składających się na całość użytkową.
Nie ma już podstaw, aby uwzględniać w podstawie opodatkowania podatkiem od nieruchomości w 2023 r. elementów technicznych, które powodują, że dany obiekt odnawialnego źródła energii stanowi elektrownię wiatrową w rozumieniu art. 2 pkt 1 u.i.e.w. Omawianemu opodatkowaniu podlegają natomiast części budowlane urządzeń technicznych elektrowni wiatrowych, co potwierdza obowiązujący w 2023 r. art. 3 pkt 3 u.p.b. i załącznik do tej ustawy, w którym określono kategorie obiektów budowlanych pod pozycją XXIX "wolno stojące kominy i maszty oraz części budowlane elektrowni wiatrowych" w sytuacji, gdy przed 1 stycznia 2018 r. były to "wolno stojące kominy i maszty oraz elektrownie wiatrowe". Przepis art. 2 pkt 1 u.i.e.w. w brzmieniu obowiązującym od 1 stycznia 2018 r., uzupełnia katalog budowli wyszczególnionych w art. 3 pkt 3 u.p.b. W art. 2 pkt 1 u.i.e.w. wymieniono dwie składowe elektrowni wiatrowej, rozumianej jako instalacja odnawialnego źródła energii: 1) część budowlana – stanowiąca budowlę w rozumieniu prawa budowlanego oraz 2) urządzenia techniczne, w tym elementy techniczne omawianej instalacji odnawialnego źródła energii, w której energia elektryczna jest wytwarzana z energii wiatru, o mocy większej niż moc mikroinstalacji w rozumieniu art. 2 pkt 19 ustawy z 20 lutego 2015 r. o odnawialnych źródłach energii (Dz. U. z 2018 r. poz. 1269 i 1276).
Oznacza to, że uzasadnione są zarzuty skargi naruszenia przepisów postępowania: art. 14c § 1 i § 2 O.p. i art. 14c § 1 i § 2 w zw. art. 14h w zw. z art. 120 oraz art. 121 O.p., oraz przepisów prawa materialnego: art. 1a ust. 1 pkt 2 w zw. z art. 2 ust. 1 pkt 3 w zw. z art. 4 ust. 1 u.p.o.l.
Burmistrz ponownie rozpoznając sprawę uwzględni rozważania przedstawione w uzasadnianiu niniejszego wyroku Sądu przy udzielaniu odpowiedzi na pytania nr 1 i 3 w zakresie opodatkowania elektrowni wiatrowej, rozumianej jako instalacja odnawialnego źródła energii, i zastosuje wykładnię art. 1a ust. 1 pkt 2 u.p.o.l. w brzmieniu obowiązującym w 2023 r., na podstawie analizy pojęć: "obiekt budowlany" i "urządzenie budowlane" – w powiązaniu z przepisami prawa budowlanego wyszczególnionymi powyżej oraz w rozumieniu przedstawionym przez NSA w wyroku kasacyjnym z 5 marca 2025 r., III FSK 1599/23, i następnie przez tut. Sąd, mając na uwadze przedstawioną we wniosku o wydanie interpretacji indywidualnej specyfikę opisanych obiektów i urządzeń.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 146 § 1 w związku z art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) oraz art. 190 p.p.s.a. orzekł, jak w pkt I. sentencji. O kosztach postępowania orzeczono w pkt II. na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 4 p.p.s.a.
Przywoływane wyżej orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w internetowej bazie orzeczeń Naczelnego Sądu Administracyjnego na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.