Wyrok WSA z dnia 13 sierpnia 2025, sygn. I SA/Ol 215/25

Strona, nie zgadzając się z powyższą decyzją, zaskarżyła ją do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Olsztynie. W skardze wskazała, że nie została poinformowana o zmianie stawki za opłatę za gospodarowanie odpadami ani korespondencyjnie, ani w gablocie na klatce schodowej. Skarżący nie potrafi zaś posługiwać się internetem, gdzie - jak podał organ pierwszej instancji - są podawane wszelkie zmiany. Powołując brzmienie przepisu art. 6m ust. 2a u.c.p.g., skarżący podniósł, że w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie opłatami komunalnymi, nie był zobowiązany do złożenia nowej deklaracji, a organ pierwszej instancji miał obowiązek poinformowania go o wysokości opłaty za gospodarowanie opłatami komunalnymi. W przedmiotowej sprawie skarżący nie został powiadomiony o zmianie stawki opłaty, w związku z czym wniósł o uznanie kwoty 1.184 zł za nadpłatę.

W odpowiedzi na skargę Kolegium wniosło o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje.

Skarga nie była zasadna.

Spór w sprawie sprowadzał się przede wszystkim do wykładni przepisów art. 6m ust. 2a i ust. 4 u.c.p.g.

W świetle stanowiska skarżącego, zgodnie z art. 6m ust. 2a u.c.p.g. powinien był on zostać zawiadomiony przez organ pierwszej instancji o zmianie wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a wobec braku takiego zawiadomienia, skuteczny jest jego wniosek o stwierdzenie nadpłaty z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres od 1 stycznia 2022 r. do 31 sierpnia 2024 r.

Zgodnie zaś ze stanowiskiem organów, przepis art. 6m ust. 4 u.c.p.g. nie dopuszcza możliwości złożenia korekty deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, jeżeli jej złożenie miałoby skutkować zmniejszeniem wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny. Tym samym, jeżeli tego rodzaju korekcie, towarzyszy wniosek o stwierdzenie nadpłaty, nie jest możliwe jego uwzględnienie. Podstawy do stwierdzenia nadpłaty nie mogą przy tym stanowić argumenty o braku znajomości obowiązujących przepisów.

Przystępując do rozpoznania tak zarysowanego sporu pomiędzy stronami postępowania, należy w pierwszej kolejności wskazać, że podstawą obliczenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są dane zawarte w deklaracji (art. 6m ust. 1 i ust. 1a u.c.p.g.). Deklaracja zawiera nie tylko dane niezbędne do określenia wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ale również wskazuje wysokość opłaty (art. 6m ust. 1a u.c.p.g.).

Zgodnie z art. 6m ust. 1d u.c.p.g., wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem art. 6o.

Przepis art. 6o ust. 1 u.c.p.g. stanowi, że w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze.

Stosownie do art. 6m ust. 2 u.c.p.g. w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana.

Zgodnie zaś z art. 6m ust. 2a u.c.p.g., w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu. Zawiadomienie zawiera pouczenie, że stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.

W świetle powyższego opłata za gospodarowanie odpadami komunalnymi oparta jest na samoobliczeniu. Temu też służą wzory deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (D-GK-Z, GO-Z, k. 14-17 akt adm.), które skonstruowane zostały tak, aby po wyborze metody ustalenia opłaty za gospodarowanie nieruchomościami i podaniu poszczególnych danych, można było przyporządkować do nich odpowiednie stawki. W ten sposób składający deklarację sam określa wysokość opłaty. Ponadto to na właścicielu nieruchomości spoczywa obowiązek aktualizacji deklaracji w przypadku zmiany tych danych, o czym stanowi powołany wyżej art. 6m ust. 2 u.c.p.p.g. Dopiero gdy zobowiązany podmiot nie złoży deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, albo pojawią się uzasadnione wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji, wówczas wysokość opłaty ustalana jest w drodze decyzji (art. 6o ust. 1 u.c.p.g.). Organ zaś z urzędu jest zobowiązany do zawiadomienia właściciela nieruchomości o nowej wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi jedynie w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty, o czym stanowi art. 6m ust. 2a u.c.p.g.

Biorąc pod uwagę, że w świetle aktualnie obowiązującej uchwały Rady Miasta E. wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla właścicieli nieruchomości, na których zamieszkują nieruchomości, jest uzależniona m.in. od wyboru metody ustalenia opłaty – od gospodarstwa domowego lub od liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość – zrozumiałe jest, że skarżący podjął działania w kierunku zmiany zadeklarowanej dotychczas metody ustalenia opłaty, po tam jak dostrzegł, że wskazana przez niego w złożonej w dniu 23 grudnia 2020 r. deklaracji metoda ustalenia opłaty od gospodarstwa domowego prowadzi do obciążenia opłatą w wyższej wysokości aniżeli gdyby zadeklarował alternatywną metodę ustalenia opłaty, tj. od liczby mieszkańców. Sporne w sprawie natomiast to, czy organy prawidłowo przyjęły, że podjęte w powyższym zakresie działania skarżącego mogą wywoływać skutek jedynie na przyszłość i że zmiana deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi nie może dotyczyć okresów wstecznych.

Zgodnie z art. 6q ust. 1 u.c.p.g., w sprawach dotyczących opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi stosuje się przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa. Z treści tego przepisu wynikałoby, że w sprawie opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi możliwe jest zastosowanie art. 81 § 1 O.p., zgodnie z którym jeżeli odrębne przepisy nie stanowią inaczej, podatnicy, płatnicy i inkasenci mogą skorygować uprzednio złożoną deklarację. To samo dotyczy przepisów zawartych w Rozdziale 9 Działu III zatytułowanego "Nadpłata", w tym art. 73 § 1 pkt 1 O.p., zgodnie z którym nadpłata powstaje z dniem zapłaty przez podatnika podatku nienależnego lub w wysokości większej od należnej. Równocześnie w art. 75 § 3 O.p. przewidziano, że jeżeli z przepisów prawa podatkowego wynika obowiązek złożenia zeznania (deklaracji), to podatnik, płatnik lub inkasent równocześnie z wnioskiem o stwierdzenie nadpłaty jest obowiązany złożyć skorygowane zeznanie (deklarację).

Zdaniem Sądu, trafnie jednak organy w niniejszej sprawie przyjęły, że odesłanie zawarte w art. 6q ust. 1 u.c.p.g. należy rozpatrywać w kontekście treści przepisów art. 6m ust. 4 i ust. 5 pkt 1 i pkt 2 u.c.p.g.

Przepis art. 6m ust. 4 u.c.p.g. stanowi, że właściciel nieruchomości nie może złożyć deklaracji zmniejszającej wysokość zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny, z wyjątkiem przypadku, o którym mowa w ust. 2.

Zgodnie z art. 6m ust. 5 pkt 1 i pkt 2 u.c.p.g., przepisu ust. 4 nie stosuje się, jeżeli właściciel nieruchomości złoży nową deklarację zmniejszającą wysokość:

1) zobowiązania z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w związku ze śmiercią mieszkańca w terminie do 6 miesięcy od dnia tego zdarzenia;

2) opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w związku z informacją lub korektą faktur, uzyskaną z przedsiębiorstwa wodociągowo-kanalizacyjnego.

Sąd zgadza się z twierdzeniem organów, że w art. 6m ust. 4 u.c.p.g. wyrażona została ogólna zasada deklarowania i rozliczania opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyłączająca możliwość deklarowania pomniejszającego za okres wsteczny, przy czym ustawodawca wyraźnie przewidział wyjątki od tej zasady. Wprowadzenie ogólnego zakazu składania deklaracji zmniejszających wstecznie wysokość opłaty wynika z tego, że zakaz ten dotyczy wszystkich deklaracji i wszystkich możliwych do zastosowania metod obliczania opłaty i ustawodawca brał pod uwagę, że nie zawsze byłaby możliwość weryfikacji zgodności skorygowanej deklaracji z historyczną sytuacją rzeczywistą (zob. wyrok WSA w Łodzi z 8 stycznia 2025 r., sygn. akt I SA/Łd 695/24; CBOSA, http://orzeczenia.nsa.gov.pl). Niebezpieczeństwo takie nie dotyczy zaś z pewnością sytuacji opisanych w hipotezie art. 6m ust. 5 pkt 1 i 2 u.c.p.g.

Nie ulega najmniejszych wątpliwości, że w rozpoznawanej sprawie nie zachodził żaden ze wskazanych w art. 6m ust. 5 pkt 1 i pkt 2 u.c.p.g. wyjątków umożliwiających złożenie deklaracji zmniejszającej wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi za okres wsteczny. Zmniejszenie wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w niniejszej sprawie wiązało się bowiem ze zmianą przez skarżącego wyboru metody ustalenia tej opłaty. W złożonej w dniu 2 października 2024 r. nowej deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi skarżący zadeklarował zmianę wyboru metody ustalenia opłaty, tj. z metody "od gospodarstwa domowego" na metodę "od liczby mieszkańców zamieszkujących daną nieruchomość". Jak jednak wynika z akt administracyjnych sprawy, taką możliwość wyboru pomiędzy wskazanymi wyżej metodami ustalenia opłaty skarżący miał już w momencie złożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w dniu 23 grudnia 2020 r. Z przyczyn znanych tylko skarżącemu podjął on wówczas decyzję o wyborze metody "od gospodarstwa domowego", co w konsekwencji przekładało się też na wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości 58 zł miesięcznie, choć już wówczas w przypadku wyboru metody "od liczby mieszkańców" miesięczna stawka opłaty wynosiła 24,50 zł od osoby, przy spełnieniu wymogów określonych w § 1 ust. 1 pkt 4 uchwały Rady Miasta E. nr [...] z dnia 27 maja 2020 r. w sprawie wyboru metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, ustalenia stawki tej opłaty i stawki za pojemnik o określonej pojemności. Tym samym uznać należy, że organ pierwszej instancji był związany dokonanym przez skarżącego wyborem określonej metody ustalenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi do czasu złożenia nowej deklaracji, w której skarżący dokonał zmiany w zakresie metody ustalenia opłaty.

Trafnie w powyższym zakresie organy obu instancji podnosiły w sprawie, że to podmiot zobowiązany do złożenia deklaracji, a nie organy, dysponuje wiedzą o faktach mających wpływ na wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W trosce o swój interes, skarżący powinien zatem reagować w każdym przypadku na zmiany tych danych, dążąc do tego, aby opłata za gospodarowanie odpadami była adekwatna do stanu rzeczywistego i zgodna z kryteriami ustalania wysokości wskazanej opłaty. Kwestie te normuje przywołany wyżej przepis art. 6m ust. 2 u.c.p.g., który stanowi, że w przypadku zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi lub określonej w deklaracji ilości odpadów komunalnych powstających na danej nieruchomości, właściciel nieruchomości jest obowiązany złożyć nową deklarację w terminie do 10 dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym nastąpiła zmiana. Opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w zmienionej wysokości uiszcza się za miesiąc, w którym nastąpiła zmiana. Zdaniem Sądu, przez "dane będące podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty" w rozumieniu przepisu art. 6m ust. 2 u.c.p.g. należy rozumieć m.in. wybór metody ustalenia opłaty.

Nie można też zasadnie w niniejszej sprawie podnosić, jak czyni to skarżący, że to na organie pierwszej instancji spoczywał obowiązek zawiadomienia skarżącego o zmianie wysokości opłaty, który to obowiązek skarżący wywodzi z przepisu art. 6m ust. 2a u.c.p.g. W świetle tego przepisu, spoczywający na organie pierwszej instancji obowiązek zawiadomienia skarżącego o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstałby w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty. Wówczas właściciel nieruchomości nie byłby obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszczałby opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu, wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. Prawidłowo doręczone zawiadomienie stanowiłoby przy tym podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. W niniejszej sprawie nie mieliśmy jednak do czynienia z przypadkiem uchwalenia nowej stawki opłaty. Stawka opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi według zadeklarowanej pierwotnie przez skarżącego metody ustalenia opłaty od gospodarstwa domowego uległa zmianie dopiero od 1 stycznia 2025 r. (por. uchwała Rady Miasta E. nr [...] z dnia 30 października 2024 r., [...] z 5 listopada 2024 r.), tj. już po złożeniu przez skarżącego w dniu 2 października 2024 r. nowej deklaracji, w której dokonał on zmiany wyboru metody ustalenia opłaty na metodę "od liczby mieszkańców". Stawka ta nie ulegała zmianom przez cały okres od daty złożenia przez skarżącego pierwotnej deklaracji w dniu 23 grudnia 2020 r. do daty złożenia nowej deklaracji w dniu 2 października 2024 r. Wynikający zaś z art. 6m ust. 2a u.c.p.g. obowiązek zawiadomienia właściciela nieruchomości nie dotyczy zmiany danych będących podstawą ustalenia wysokości należnej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, w zakresie których przepis art. 6m ust. 2 u.c.p.g. nakłada obowiązki na właściciela nieruchomości. Jak zasadnie wskazał organ odwoławczy, wszelkie zmiany przepisów prawa miejscowego są na bieżąco aktualizowane i ogólnie dostępne dla mieszkańców na stronach internetowych organu oraz w Dzienniku Urzędowym Województwa Warmińsko-Mazurskiego. Przy czym, jak już wyżej wskazano, w złożonej w dniu 23 grudnia 2020 r. deklaracji to sam skarżący dokonał wyboru metody ustalenia opłaty "od gospodarstwa domowego", choć już wówczas miał możliwość wyboru innej metody, tj. "od liczby mieszkańców", co mogło się przekładać na wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. Wybór metody ustalenia opłaty jest indywidualną decyzją właściciela nieruchomości i jest powiązany jednoznacznie z wolą samego właściciela nieruchomości, który poprzez złożenie określonego oświadczenia sam decyduje o poddaniu się wybranemu reżimowi metody ustalenia opłaty.

Z powołanych wyżej względów, wobec niezasadności skargi oraz braku stwierdzenia z urzędu innych naruszeń prawa, które mogłyby skutkować uchyleniem kontrolowanej decyzji, skarga podlegała oddaleniu.

Mając powyższe na uwadze, Sąd orzekł jak w sentencji na podstawie art. 151 ustawy - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi.