1) właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, z zastrzeżeniem ust. 3;
2) posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych;
3) użytkownikami wieczystymi gruntów.
W ust. 4 art. 3 u.p.o.l. przyjęto, że jeżeli nieruchomość lub obiekt budowlany stanowi współwłasność lub znajduje się w posiadaniu dwóch lub więcej podmiotów, to stanowi odrębny przedmiot opodatkowania, a obowiązek podatkowy od nieruchomości lub obiektu budowlanego ciąży solidarnie na wszystkich współwłaścicielach lub posiadaczach, z zastrzeżeniem ust. 4a-6.
Podstawą opodatkowania podatkiem od nieruchomości, w myśl art. 4 ust. 1 pkt 1-3 u.p.o.l., jest: dla gruntów - powierzchnia; dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa; dla budowli lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej, z zastrzeżeniem ust. 4-6 - wartość, o której mowa w przepisach o podatkach dochodowych, ustalona na dzień 1 stycznia roku podatkowego, stanowiąca podstawę obliczania amortyzacji w tym roku, niepomniejszona o odpisy amortyzacyjne, a w przypadku budowli całkowicie zamortyzowanych - ich wartość z dnia 1 stycznia roku, w którym dokonano ostatniego odpisu amortyzacyjnego.
Wysokość stawek podatku od nieruchomości określona została na podstawie art. 5 ustawy u.p.o.l., w którym przyjęto, że rada gminy, w drodze uchwały, określa wysokość stawek podatku od nieruchomości, przy czym w ww. przepisie podane zostały maksymalne stawki podatku.
Obowiązek podatkowy w podatku od nieruchomości powstaje, zgodnie z art. 6 ust. 1 u.p.o.l., od pierwszego dnia miesiąca następującego po miesiącu, w którym powstały okoliczności uzasadniające powstanie tego obowiązku. Przy czym w myśl ust. 6 tego artykułu, osoby fizyczne, z zastrzeżeniem ust. 11, są obowiązane złożyć właściwemu organowi podatkowemu informację o nieruchomościach i obiektach budowlanych, sporządzoną na formularzu według ustalonego wzoru, w terminie 14 dni od dnia wystąpienia okoliczności uzasadniających powstanie albo wygaśnięcie obowiązku podatkowego w zakresie podatku od nieruchomości lub od dnia zaistnienia zdarzenia, o którym mowa w ust. 3. Zastrzeżenie zawarte w ust. 11 art. 6 u.p.o.l. odnosi się m.in. do współwłaścicieli lub współposiadaczy nieruchomości lub obiektów budowlanych będących osobami fizycznymi, jednostkami organizacyjnymi nieposiadającymi osobowości prawnej lub spółkami nieposiadającymi osobowości prawnej, dla których przewidziano obowiązek składania deklaracji oraz opłacania podatku na zasadach obowiązujących osoby prawne, czyli w sposób wskazany w ust. 9 art. 6 u.p.ol. (obowiązek składania deklaracji do 31 stycznia na dany rok podatkowy, obowiązek składania korekt deklaracji w określonych sytuacjach i określonym terminie, obowiązek wpłaty podatku wynikającego z deklaracji bez wezwania, w określonym terminie). Natomiast w ust. 7 art. 6 u.p.o.l. przyjęto, że podatek od nieruchomości na rok podatkowy od osób fizycznych, z zastrzeżeniem ww. ust. 11, ustala w drodze decyzji organ podatkowy właściwy ze względu na miejsce położenia przedmiotów opodatkowania. Podatek jest płatny w ratach proporcjonalnych do czasu trwania obowiązku podatkowego, w terminach: do dnia 15 marca, 15 maja, 15 września
i 15 listopada roku podatkowego.
W rozpoznawanej sprawie nie jest sporny przedmiot i podstawa opodatkowania oraz stawki podatku, natomiast kwestionowany w skardze jest status skarżącej jako podatniczki podatku od nieruchomości.
Z akt sprawy wynika, że opodatkowane przez organ grunty, budynki i budowle należą do skarżącej A.G. oraz. A.W. Z informacji o działce – wypis z ewidencji gruntów i budynków (akta podatkowe k.104, k.135) wynika bowiem, że sporny grunt jest własnością Skarbu Państwa, przy czym użytkownikami wieczystymi są [...]. Organ odwoławczy wskazał też na treść księgi wieczystej nr: [...],
z której wynika, że sporna nieruchomość jest współużytkowaniem wieczystym ww. osób, tj. stanowi wspólność łączną wspólników ww. spółki cywilnej.
W toku postępowania podatkowego przeprowadzone zostały oględziny nieruchomości, zakończone protokołem z 22 czerwca 2023 r. (akta podatkowe k.102-103). W toku oględzin opisano, co do powierzchni i sposobu wykorzystania, budynki znajdujące się na działce nr [...]. Wykonano też dokumentację fotograficzną dołączoną do akt sprawy.
Z akt tych wynika, że do skarżącej kierowana była korespondencja, początkowo w trybie czynności sprawdzających, szereg wezwań do dostarczenia dokumentacji oraz danych dotyczących podstawy opodatkowania wraz z wyjaśnieniami celu wezwań (przykładowo, wezwanie z 21 lutego 2023 r. k.42). Skarżąca została także powiadomiona o terminie i celu przeprowadzenia oględzin nieruchomości (k.57) oraz
o wszczęciu postępowania podatkowego (k.111), o włączeniu dowodów (k.124)
i o możliwości zapoznania się z aktami sprawy oraz wypowiedzenia się przed wydaniem decyzji (k.129).
Skarżąca, chociaż odbierała kierowaną do niej korespondencję, to jednak na żadnym etapie postępowania podatkowego nie współpracowała z organem. Nie udzielała odpowiedzi na wezwania, nie uczestniczyła w oględzinach, nie składała wniosków dowodowych, nie skorzystała z możliwości zapoznania się z materiałem dowodowym zebranym przez organ oraz z prawa do zajęcia stanowiska przed wydaniem decyzji. Jedynym przejawem aktywności skarżącej było złożenie odwołania od decyzji organu I instancji.
W tej sytuacji, mając na uwadze rozkład ciężaru dowodzenia, spoczywającego zarówno na organie jak i na stronie postępowania, Sąd uznał, że dowody zgromadzone w postępowaniu podatkowym były wystarczające do wydania decyzji w takim kształcie, jaki ostatecznie przyjęła. Zasadnie wskazał organ odwoławczy na treść art. 21 ust. 1 ustawy z dnia 17 maja 1989 r. - Prawo geodezyjne i kartograficzne (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1151 z późn. zm.) jako podstawę do przyjęcia danych zawartych w ewidencji gruntów i budynków, uzupełnioną danymi wynikającymi z księgi wieczystej [...]. Wprawdzie w aktach sprawy nie ma odpisu księgi wieczystej, niemniej jednak ze względu na jawność ksiąg wieczystych wynikającą z art. 2 ustawy
z dnia 6 lipca 1982 r. o księgach wieczystych i hipotece (t.j. Dz. U. z 2025 r. poz. 341) Sąd za wystarczające uznał powołanie się przez SKO na wpisy dokonane w ww. księdze wieczystej. Z treści DZIAŁU II WŁASNOŚĆ wynika, że współwłaścicielami wieczystymi spornego gruntu są A.G. i A.W. Z księgi wieczystej wynika też, jak wskazało Kolegium, że budynki i budowle stanowią współwłasność łączną wspólników ww. spółki cywilnej [...]. Dodać należy, że zgodnie z art. 3 i art. 5 ww. ustawy o księgach wieczystych i hipotece obowiązuje domniemanie, że prawo jawne
z księgi wieczystej jest wpisane zgodnie z rzeczywistym stanem prawnym, zaś w razie niezgodności między stanem prawnym nieruchomości ujawnionym w księdze wieczystej a rzeczywistym stanem prawnym treść księgi rozstrzyga na korzyść tego, kto przez czynność prawną z osobą uprawnioną według treści księgi nabył własność lub inne prawo rzeczowe (rękojmia wiary publicznej ksiąg wieczystych).
Skarżąca eksponowała na rozprawie kwestię nieistnienia spółki cywilnej, przy czym, chociaż miała taką możliwość, w postępowaniu podatkowym nie przedstawiła żadnych dowodów, z których wynikałoby, że spółka cywilna [...] nie istnieje, bądź że na spornej nieruchomości nie jest prowadzona działalność gospodarcza. Zaś
w skardze do Sądu powoływała się na wyroki sądowe mające świadczyć o nieistnieniu spółki cywilnej, załączając kserokopię zaświadczenia GUS z 5 lutego 2009 r.
o skreśleniu nr REGION s.c. [...] oraz kserokopię umowy najmu z 20 grudnia 2010 r. pomiędzy ww. spółką a innym podmiotem, bez wniosku dowodowego.
Wyżej wyjaśniono już, że jedynie wyjątkowo sąd administracyjny może przeprowadzić, z urzędu lub na wniosek stron, dowód uzupełniający z dokumentu. Sąd nie znalazł podstaw do przeprowadzenia z urzędu dowodu z kserokopii pism złożonych wraz ze skargą, zaś skarżąca stosownego wniosku nie złożyła. Niemniej jednak, gdyby wniosek taki został złożony, nie zostałby uwzględniony przez Sąd. Bowiem ani organ
w postępowaniu podatkowym, ani obecnie Sąd nie posiadają kompetencji do badania istnienia bądź nieistnienia spółki cywilnej bądź do analizy skutków skreślenia
nr REGON spółki. Skarżąca podała na rozprawie, że przed sądami powszechnymi toczy się szereg spraw dotyczących kwestii rozwiązania spółki cywilnej i podziału majątku, przy czym nie zostały one prawomocnie rozstrzygnięte. Nie przedłożyła jednak dowodów w tym zakresie. Natomiast organ zgromadził wyżej wymienione dowody wskazujące nie tylko na istnienie spółki cywilnej [...], ale przede wszystkim, co jest w tej sprawie istotne, na wykorzystywanie spornej nieruchomości do działalności gospodarczej. Ta ostatnia okoliczność wynika z protokołu oględzin nieruchomości wraz z fotografiami i szkicem obrazującym parter i piętro budynku wykorzystywanego przez s.c. Potwierdza to także przedłożony przez A.W. audyt (k.36-39). Do takiego wniosku prowadzi także analiza okoliczności, w których doszło do wszczęcia postępowania podatkowego. Z akt sprawy wynika bowiem, że w przeszłości składane były przez A.W. deklaracje podatkowe, w których zostały wykazane grunty, budynki i budowle wykorzystywane do działalności gospodarczej. W 2022 r. złożone zostały korekty deklaracji za lata 2018-2022. Organ podatkowy uznał wówczas, że korektę powinni podpisać wszyscy współwłaściciele nieruchomości. Jednak skarżąca, wezwana pismem z 21 lutego 2023 r. (k.44), nie uzupełniła korekty poprzez złożenie na niej podpisu i nie złożyła we własnym imieniu informacji podatkowej, zaś organ wszczął postępowanie podatkowe wobec obojga współwłaścicieli nieruchomości i wydał decyzję ustalającą wysokość zobowiązania podatkowego. Jak już wcześniej zasygnalizowano, skarżąca w postępowaniu podatkowym przyjęła bierną postawę, ograniczając się do odbioru korespondencji.
Zdaniem Sądu postępowanie podatkowe nie dało podstaw do przyjęcia stanowiska prezentowanego przez skarżącą na rozprawie w kwestii nieistnienia spółki cywilnej. Natomiast faktu prowadzenia na spornej nieruchomości działalności gospodarczej skarżąca nie kwestionuje, wywodząc jedynie, że prowadzi ją A.W. Poza zakresem sprawy pozostaje podnoszona przez skarżącą okoliczność pobierania pożytków i korzyści z nieruchomości, przypisywana A.W. Istotne jest bowiem to, że skarżąca jest współużytkowniczką wieczystą gruntu oraz współwłaścicielką budynków i budowli wykorzystywanych w działalności gospodarczej. Słusznie wskazało Kolegium w zaskarżonej decyzji, że podatek od nieruchomości jest podatkiem majątkowym, wynikającym z faktu własności (współwłasności) nieruchomości (art. 3 u.p.o.l.). Bowiem, co do zasady, status współwłaściciela nieruchomości wyznacza status podatnika podatku od nieruchomości. Kwestia sposobu, w jaki jest wykorzystywana nieruchomość, może zaś mieć znaczenie dla określenia prawidłowej stawki podatku. Tego zagadnienia dotyczy wyrok Trybunału Konstytucyjnego o sygn. SK 39/19 z 24 lutego 2021 r. (OTK-A 2021, nr 14). Trybunał oceniał w nim zgodność z Konstytucją RP zastosowania podwyższonej stawki podatku od nieruchomości związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej wyłącznie na podstawie kryterium posiadania danej nieruchomości przez przedsiębiorcę lub inny podmiot prowadzący działalność gospodarczą. Sąd uznał jednak, że powyższe rozstrzygnięcie Trybunału nie znajdzie zastosowania do stanu faktycznego ustalonego w rozpoznawanej sprawie, w której nie jest sporne, że na nieruchomości objętej opodatkowaniem jest prowadzona działalność gospodarcza przypisywana współwłaścicielom uznanym za podatników podatku od nieruchomości. Zatem nie sam fakt współwłasności nieruchomości, lecz ustalona przez organ okoliczność jej faktycznego wykorzystywania do prowadzenia działalności gospodarczej była podstawą ustaleń faktycznych w sprawie.
Rozpoznając sprawę, w której zasadniczą poruszoną w skardze kwestią był status skarżącej jako podatniczki podatku od nieruchomości Sąd miał na względzie treść uchwały składu siedmiu sędziów Naczelnego Sądu Administracyjnego z 13 marca 2017 r. o sygn. II FPS 5/16. W uchwale tej NSA wskazał, że "w przypadku spółek nieposiadających osobowości prawnej, koniecznym dla przypisania im statusu podatnika podatku od nieruchomości w rozumieniu art. 3 ust. 1 u.p.o.l., jest wystąpienie więzi prawnej takiej spółki z nieruchomością, w postaci: prawa własności (art. 3 ust. 1 pkt 1); posiadania samoistnego (art. 3 ust. 1 pkt 2); użytkowania wieczystego (art. 3 ust. 1 pkt 3) albo posiadania w warunkach określonych w art. 3 ust. 1 pkt 4 tej ustawy. Nie ulega natomiast wątpliwości, że spółka cywilna nie może we własnym imieniu nabywać praw, w tym własności nieruchomości i innych praw rzeczowych, a także praw obligacyjnych (np. zawierać we własnym imieniu umowy najmu)." NSA podkreślił, że skoro "w myśl regulacji prawa cywilnego spółka cywilna nie może być właścicielem nieruchomości ani użytkownikiem wieczystym gruntów (...) to w świetle postanowień art. 3 ust. 1 u.p.o.l. nie jest podatnikiem podatku od nieruchomości. Obowiązek podatkowy w tym podatku ciąży solidarnie na wszystkich wspólnikach spółki cywilnej. (...) W przypadku, gdy podatnikiem jest osoba fizyczna (jako wspólnik spółki cywilnej), organ podatkowy wydaje decyzję ustalającą podatek od nieruchomości w stosunku do każdego ze wspólników (...) określenie "stanowi współwłasność" (wobec braku wypowiedzi ustawodawcy, że chodzi tu o tylko jedną z form współwłasności) należy postrzegać w sposób szeroki, tzn. obejmujący zarówno współwłasność w częściach ułamkowych, jak i współwłasność łączną."
Przypomnieć przy tym należy, że z ustaleń organu opartych na ewidencji gruntów i budynków oraz na treści księgi wieczystej wynika, że nieruchomość stanowi współwłasność łączną skarżącej i A.W. w ramach spółki cywilnej oraz że znajdują się na niej budynki i budowle przemysłowe, czyli przeznaczone do działalności gospodarczej (przykładowo, budynek oczyszczalni cystern, magazyn materiałów technicznych i inne). Z audytu sporządzonego na zlecenie A.W. (k.36-39) wynika, że budynki i budowle służą do działalności gospodarczej. Wobec braku kontrdowodów Sąd uznał, że powyższe okoliczności dawały podstawy do stwierdzenia, że nieruchomość, w skład której wchodzą grunt, budynki i budowle opisane w decyzji podatkowej – są związane z prowadzeniem działalności gospodarczej w rozumieniu
art. 2 ust. 1-3 u.p.o.l., bowiem są w tym celu wykorzystywane, zaś ich współwłaściciele, a jednocześnie wspólnicy spółki cywilnej są podatnikami wymienionymi w art. 3 ust. 1 pkt 1 i 3 u.p.o.l.
W związku z powyższym zarzuty skargi okazały się niezasadne.
Końcowo należy wskazać, że Sąd zobowiązany był do przeprowadzenia w tej sprawie kontroli legalności decyzji organów podatkowych, nie będąc związanym zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, zgodnie z przytoczonym na początku art. 134 § 1 ppsa. Dokonując kontroli w takich granicach Sąd nie stwierdził naruszenia prawa, które w świetle art. 145 § 1 w zw. z art. 135 ppsa uzasadniałoby uwzględnienie skargi wniesionej w niniejszej sprawie. Dlatego też na podstawie art. 151 tej ustawy skarga została oddalona.
Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych na stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.