Organ odwoławczy uznał za niezasadny zarzut błędnego oznaczenia wierzyciela w części E poz. 1 tytułu wykonawczego. Podał, że dotacja oświatowa została przyznana na rzecz Spółki ze środków pozostających w budżecie Gminy Miasta Elbląg i z tego punktu widzenia wierzycielem jest ta właśnie gmina. Prezydent miasta jest jednak upoważniony do reprezentacji gminy oraz do działania w imieniu gminy. Jest też organem wykonawczym gminy w miastach powyżej 100.000 mieszkańców (do których należy Elbląg), o czym przesądza treść art. 26 ust. 4 ustawy z 8 marca 1990 r. o samorządzie gminnym (Dz. U. z 2024 r. poz. 1465 ze zm.).
Kolegium nie dopatrzyło się też podstaw do uwzględnienia zarzutów strony kwestionujących poprawność kwalifikowanych podpisów elektronicznych w tytule wykonawczym i w decyzji z "23 marca 2021 r.". SKO uznało prawidłowość podpisu zamieszczonego w tytule wykonawczym, co przekłada się na niezasadność stanowiska pełnomocnika Spółki o niedoręczeniu stronie odpisu tytułu wykonawczego.
Jak zauważył organ odwoławczy, zarzuty strony koncentrują się raczej na nieprawidłowościach związanych z "technicznym" aspektem tytułu wykonawczego, nie kwestionowano merytorycznej treści tego dokumentu.
W skardze do Sądu strona wniosła o uchylenie w całości postanowienia SKO. Zarzuciła naruszenie art. 34 § 2 pkt 2 lit. a) w zw. z art. 33 § 2 u.p.e.a. w zw. z art. 138 § 1 pkt 1 i art. 144 Kodeksu postępowania administracyjnego w zw. z art. 18 u.p.e.a. poprzez utrzymanie w mocy postanowienia Prezydenta z 10 września 2024 r. w sytuacji, gdy zachodziły przesłanki do jego uwzględnienia. Skarżąca powtórzyła naruszenia podniesione już w piśmie z 30 sierpnia 2024 r. w sprawie zarzutów. Wskazując na naruszenie art. 26 § 5 pkt 1 u.p.e.a. w pkt 1 petitum skargi dodano jedynie, że wbrew twierdzeniom organu wprowadzenie elektronicznego systemu nie stoi na przeszkodzie dla prawidłowego doręczenia tytułu wykonawczego. W treści skargi zaznaczono w tym zakresie, że wydruk dokumentu opatrzonego podpisem elektronicznym nie stanowi dokumentu. W takim przypadku niezbędne jest doręczenie elektroniczne. Kolegium ponadto wypacza istotę zgłoszonego przez stronę zarzutu co do podstawy prawnej obowiązku zapłaty. Skarżąca podała, że nie zarzuca w tym zakresie kwestii objętych przedmiotem oceny przez SKO ani WSA. Podnosi natomiast, że jako podstawę wszczęcia egzekucji wskazano w tytule wykonawczym decyzję z 22 marca 2021 r. w sytuacji, gdy w tej dacie żadna decyzja nie została wydana, gdyż decyzję podpisano 23 marca 2021 r.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie jest zasadna.
Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie z 17 kwietnia 2025 r., którym SKO utrzymało w mocy postanowienie Prezydenta z 10 września 2024 r. o oddaleniu zarzutów w sprawie egzekucji administracyjnej. Sporna stała się dokonana przez organy ocena zasadności zarzutów zgłoszonych przez skarżącą w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej wobec Spółki.
Jak wynika z art. 33 § 1 u.p.e.a. zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Z kolei art. 33 § 2 u.p.e.a. stanowi, że podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej określa istotę i zakres żądania oraz dowody uzasadniające to żądanie (art. 33 § 4 u.p.e.a.).
Sąd ma na uwadze, że postępowanie mające na celu rozpoznanie zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest postępowaniem incydentalnym w ramach administracyjnego postępowania egzekucyjnego. Postępowanie dotyczące zarzutu zgłoszonego w oparciu o jedną z podstaw wymienionych w art. 33 § 2 u.p.e.a. nie dotyczy zatem sprawy administracyjnej, lecz jest toczącym się w ramach sprawy egzekucyjnej postępowaniem, w którym bada się szczególny środek zaskarżenia zobowiązanego, kwestionującego dopuszczalność wszczęcia lub dalszego prowadzenia egzekucji administracyjnej. Ustalenia faktyczne mogą więc dotyczyć jedynie podstaw zgłoszonych zarzutów, a nie kwestii związanych z oceną prawną zasadności lub prawidłowości obowiązku określonego w tytule wykonawczym, co wprost wynika z art. 29 § 1 u.p.e.a.
Rozpoznając skargę Sąd nie znalazł podstaw do uznania, że zaskarżone postanowienie narusza prawo w stopniu uzasadniającym jego uchylenie. Sąd miał przy tym na uwadze, że zarzuty skargi są zbliżone do zarzutów Spółki zgłaszanych w sprawach o sygn. akt: I SA/Łd 276/25, I SA/Łd 208/24, I SA/Łd 209/24 i I SA/Gl 731/24, zakończonych wydaniem stosownych wyroków przez WSA w Łodzi i WSA w Gliwicach. Skład orzekający w niniejszej sprawie miał na uwadze stanowisko wskazanych Sądów i posłużył się częściowo argumentacją zaprezentowaną w tych wyrokach.
W pierwszej kolejności rozpoznaniu podlega ocena SKO dotycząca najdalej idącego zarzutu wygaśnięcia obowiązku objętego egzekucją administracyjną wobec przedawnienia, gdyż jego uwzględnienie czyniłoby bezprzedmiotowymi rozważanie pozostałych zarzutów skargi. W zakresie przedawnienia tego obowiązku WSA w Olsztynie wypowiedział się już w wyroku z 5 czerwca 2024 r., I SA/Ol 97/24, na który powołało się SKO w uzasadnieniu zaskarżonego postanowienia. Sąd rozpoznawał skargę Spółki na decyzję Kolegium z 29 stycznia 2024 r. nr Rep.1572/IN/21 w przedmiocie określenia wysokości dotacji do zwrotu za okres od 1 stycznia 2018 r. do 31 grudnia 2018 r. Wskazaną decyzją SKO utrzymało w mocy decyzję Prezydenta z 22 marca 2021 r., która stała się podstawą prawną obowiązku w prowadzonym obecnie postępowaniu egzekucyjnym. Sąd stwierdził, że bieg terminu przedawnienia dwukrotnie ulegał zawieszeniu. Pełna argumentacja wyroku jest stronie znana i nie ma obecnie potrzeby jej powtarzania. Nie jest zatem uzasadniony zarzut skargi o naruszeniu art. 33 § 2 pkt 5 u.p.e.a. Zauważyć przy tym należy, że poza ogólnym stwierdzeniem, że sprawa dotyczy zwrotu dotacji pobranej w 2018 r., zarzut dotyczący przedawnienia nie został w ogóle uzasadniony. Z tego powodu, w tej wyjątkowej sytuacji, zasadne stało się merytoryczne odniesienie się przez organy pierwszej i drugiej instancji do zarzutu wygaśnięcia obowiązku z powodu przedawnienia skutkujące oddaleniem zarzutu na podstawie art. 34 § 2 pkt 1 u.p.e.a., a nie formalne załatwienie tego zarzutu przez wierzyciela przez stwierdzenie niedopuszczalności tego zarzutu na podstawie art. 34 § 2 pkt 3 u.p.e.a.
Nie wystąpiło również naruszenie art. 33 § 2 pkt 1, 2 i 3 u.p.e.a. z uwagi na nieistnienie obowiązku wskazanego w tytule wykonawczym. Autor skargi zmierza w tym zakresie do uznania, że decyzja nakładająca egzekwowany obowiązek w ogóle nie weszła do obrotu prawnego. Jest to jednak wniosek zbyt daleko idący, gdyż to, czy decyzja z 22 marca 2021 r. została podpisana elektronicznie kolejnego dnia, nie ma znaczenia dla rozważania istnienia samego obowiązku. Z akt sprawy jednoznacznie wynika, że podstawą egzekucji jest decyzja Prezydenta o nr DSM-RB.3032.9.2021.DB określająca Spółce wysokość dotacji:
1) pobranej w nadmiernej wysokości podlegającej zwrotowi w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, tj. od dnia stwierdzenia okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości, oraz
2) wykorzystanej niezgodnie z przeznaczeniem podlegającej zwrotowi w łącznej kwocie [...] zł wraz z odsetkami liczonymi jak dla zaległości podatkowych, tj. od dnia przekazania dotacji z budżetu jednostki samorządu terytorialnego.
Jak zauważyło Kolegium w zaskarżonym postanowieniu, numer decyzji Prezydenta nie został co prawda wskazany w tytule wykonawczym, jednak oznaczenie tej decyzji zawarto w skierowanym do Spółki upomnieniu z 8 listopada 2023 r. Były to ponadto jedyne zobowiązania strony, którego podstawą stała się omawiana decyzja. Upomnienie wystosowano do strony przed skierowaniem należności do egzekucji na podstawie spornego tytułu wykonawczego z 21 sierpnia 2024 r.
Zasadnie w tej sytuacji SKO uznało, że obowiązek wyszczególniony w tytule wykonawczym istnieje. Przeciwny zarzut zobowiązanej odnoszący się do naruszenia art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., nie jest trafny.
Wobec zaprezentowania już wyżej brzmienia art. 33 § 1 i 2 u.p.e.a. omawiana argumentacja nieistnienia obowiązku może odnosić się wyłącznie do zarzutu z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., który umożliwia wniesienie zarzutu o tej treści. Natomiast zarzuty naruszenia art. 33 § 2 pkt 2 i 3 u.p.e.a. wniesione w tej samej jednostce redakcyjnej petitum skargi wspólnie z art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a., nie zostały poparte przez stronę inną argumentacją niż podniesiona łącznie z zarzutem nieistnienia obowiązku. Wobec tego organy wierzycielskie nie naruszyły prawa wspólnie rozpoznając kwestię naruszenia art. 33 § 2 pkt 1, 2 i 3 u.p.e.a., co Sąd rozważał z urzędu, mając na uwadze, że nie jest związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (art. 134 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi – Dz.U. z 2024 r., poz. 935 ze zm.).
Na aprobatę zasługuje ocena SKO również w odniesieniu do zarzutu strony zgłoszonego na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. a) u.p.e.a., że określenie obowiązku nastąpiło niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4. Przy ocenie tego zarzutu bada się, czy nie doszło do zniekształcenia w zakresie przedmiotu postępowania egzekucyjnego, ujawnionego w tytule wykonawczym w porównaniu do obowiązku wynikającego z decyzji. Przy czym zniekształcenie to może odnosić się zarówno do rodzaju egzekwowanego obowiązku, jak i innych jego parametrów, w tym daty powstania (por. wyroki: WSA w Warszawie z 11 marca 2021 r., VII SA/Wa 1616/20, WSA w Gdańsku z 21 maja 2019 r., I SA/Gd 281/19, WSA w Poznaniu z 3 czerwca 2022 r., I SA/Po 77/22, WSA w Łodzi z 5 czerwca 2024 r., I SA/Łd 209/24).
Tymczasem jak wynika z decyzji Prezydenta z 22 marca 2021 r. zwrotowi podlegają dotacje w wysokości wskazanej już wyżej: [...] zł i [...] zł. Kwoty te wyszczególniono w części D.1. i D.2. poz. 1 tytułu wykonawczego z 21 sierpnia 2024 r. Dotacje udzielone z budżetu jednostki samorządu terytorialnego pobrane w nadmiernej wysokości, jak też wykorzystane niezgodnie z przeznaczeniem – podlegają zwrotowi do budżetu wraz z odsetkami w wysokości określonej jak dla zaległości podatkowych, w ciągu 15 dni od dnia stwierdzenia okoliczności, pobrania dotacji w nadmiernej wysokości (art. 252 ust. 1 ustawy z 27 sierpnia 2009 r. o finansach publicznych). Stwierdzenie okoliczności pobrania dotacji w nadmiernej wysokości nastąpiło w dacie odbioru przez spółkę wystąpienia pokontrolnego. Niemniej dopiero wydanie decyzji z 22 marca 2021 r. nr DSM-RB.3032.9.2021.DB dało możliwość skierowania obowiązku do przymusowej realizacji. Wobec wskazania daty 22 marca 2021 r. w pozycji 5 części D.1. i D.2. tytułu wykonawczego z 21 sierpnia 2024 r. zasadnie organy wierzycielskie uznały, że określenie obowiązku nastąpiło zgodnie z treścią obowiązku wynikającego z orzeczenia.
Na zarzut zgłoszony na podstawie art. 33 § 2 pkt 2 lit. a) u.p.e.a. nie ma też wpływu argumentacja zobowiązanej dotycząca odsetek od niezwróconych w terminie kwot dotacji. Sporne kwestie w tym zakresie zostały przesądzone w powoływanym już wyżej wyroku z 5 czerwca 2024 r., I SA/Ol 97/24. Argumentacja skargi zgłoszona już w ramach zarzutu egzekucyjnego, dotycząca wysokości odsetek i terminu od którego się je nalicza, stanowi polemikę z treścią ostatecznej decyzji w tym przedmiocie, na co nie ma miejsca na etapie postępowania egzekucyjnego.
Prezydent miasta jest ponadto upoważniony do reprezentacji gminy oraz do działania w imieniu gminy, co wynika z art. 26 ust. 4 ustawy o samorządzie gminnym, jak zasadnie odnotowało Kolegium w odpowiedzi na zarzut błędnego oznaczenia wierzyciela w części E poz. 1 tytułu wykonawczego. Stanowisko Spółki nie jest w tej sytuacji trafne.
Natomiast w zakresie zarzutu skarżącej o braku wymagalności obowiązku z powodu braku podpisu wierzyciela na tytule wykonawczym, jak też braku złożenia wniosku przez wierzyciela o wszczęcie egzekucji, SKO wystarczająco ustosunkowało się w tym przedmiocie. Organ poinformował, że osoba wykonująca funkcję Skarbnika Miasta Elbląg została formalnie upoważniona m.in. do składania oświadczeń woli oraz podpisywania korespondencji w materii windykacji i egzekucji administracyjnej. Tytuł wykonawczy wystawiono w elektronicznym systemie eTW i zawiera on kwalifikowany podpis elektroniczny. Nie jest istotne ponadto czy żądanie wierzyciela zostało sformułowane w odrębnym wniosku, czy też w treści samego tytułu wykonawczego. Istotne jest, że wierzyciel skierował do organu egzekucyjnego żądanie co do wszczęcia postępowania egzekucyjnego. W przedmiotowej sprawie wierzyciel taki wniosek sformułował w części E w rubryce poniżej poz. 28 tytułu wykonawczego.
Wyrażona przez Kolegium w tym zakresie ocena spełnia wymogi udzielenia informacji z uwzględnieniem zasady informowania stron na podstawie art. 9 kpa w związku z art. 18 u.p.e.a. Wskazane zastrzeżenia nie mogą stanowić podstawy zarzutów z art. 33 § 2 pkt 6 lit. c) u.p.e.a. Ewentualne wady tytułu wykonawczego nie pociągają bowiem za sobą braku wymagalności egzekwowanego obowiązku (wyrok NSA OZ w Szczecinie z 22 marca 2000 r., SA/Sz 357/99, LEX nr 41537).
Mając na uwadze całokształt okoliczności sprawy wynikający z nadesłanych akt organu, w zestawieniu z argumentacją strony należy uznać, że organ odwoławczy nie naruszył prawa przy wydawaniu zaskarżonego postanowienia.
Wobec powyższego Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, orzekł o oddaleniu skargi.
Przytoczone orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na stronie internetowej: http://orzeczenia.nsa.gov.pl, o ile nie zastrzeżono inaczej.