Uzasadnienie
Zaskarżoną decyzją z 22 kwietnia 2025 r. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w Olsztynie (dalej: Dyrektor, organ odwoławczy) po rozpatrzeniu odwołania J.C. (dalej: strona, skarżący, podatnik) utrzymał w mocy decyzję Naczelnika Urzędu Skarbowego w Olsztynie (dalej: Naczelnik, organ I instancji) z 15 listopada 2024 r., sprostowanej postanowieniem z 16.12.2024 r. i uzupełnionej decyzją z 13.02.2025 r., którą organ I instancji:
- określił zobowiązanie w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 25.443,00 zł od zawartej 13.09.2024 r. aktem notarialnym za Rep. A [...] umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego w [...];
- stwierdził nadpłatę w podatku od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży prawa do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego nr [...], położonego w [...] w kwocie 2.700,00 zł, zawartej aktem notarialnym z 13.09.2024 r. za Rep. A [...];
- odmówił stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 25.443 zł, od zawartej 13.09.2024 r. aktem notarialnym za Rep. A [...] umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego w [...].
Jak wynika z akt sprawy oraz uzasadnienia zaskarżonej decyzji, wnioskiem z 16.09.2024 r. skarżący zwrócił się o stwierdzenie nadpłaty podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 28.143,00 zł. Wskazał, że 13.09.2024 r., aktem notarialnym Rep. A [...] nabył nieruchomość położoną w [...] o łącznej powierzchni użytkowej 59,48 m2 wraz z przysługującym z tego tytułu udziałem w częściach wspólnych budynku i udziałem w prawie własności gruntu. Z tego tytułu, na podstawie art. 7a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, notariusz pobrała 6% podatek w łącznej kwocie 28.143,00 zł. Zdaniem skarżącego, powyższa nieruchomość jest trzecim nabytym lokalem na osiedlu [...], zatem art. 7a ustawy podatku od czynności cywilnoprawnych, nie ma zastosowania, w związku z czym podatek został pobrany niesłusznie. Natomiast w piśmie z 14.10.2024 r. podatnik wskazał, że na dzień wejścia w życie art. 7a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych nie posiadał żadnego lokalu mieszkalnego w tej inwestycji, gdyż wszystkie nabyte lokale sprzedał przed tą datą. Decyzją z 15.11.2024 r., sprostowaną postanowieniem z 16.12.2024 r., Naczelnik określił stronie zobowiązanie w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 25.443,00 zł z tytułu zakupu lokalu mieszkalnego oraz stwierdził nadpłatę w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 2.700,00 zł, w związku z nabyciem prawa do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego. W uzasadnieniu rozstrzygnięcia organ I instancji wskazał, że w latach 2023 - 2024 podatnik zawarł pięć umów sprzedaży lokali, położonych na jednej nieruchomości gruntowej, opodatkowanych podatkiem od towarów i usług. Umowa z 13.09.2024 r. stanowi szóste nabycie, zatem spełnia przesłanki opisane w art. 7a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych. Jednocześnie w sprawie nie zaistniała przesłanka zawarta w art. 13 ust. 2 ustawy z 26.05.2023 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa, ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2023 r. poz. 1463), tj. nabycie przez Pana lokalu 13.09.2024 r. nie nastąpiło na podstawie umowy sprzedaży zawieranej w związku z wykonaniem umowy zobowiązującej do dokonania tej sprzedaży, zawartej przed 1.01.2024 r. Tym samym 6% podatek od czynności cywilnoprawnych od umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego został pobrany przez notariusz we właściwej wysokości. Organ I instancji wskazał ponadto, że art. 7a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, swoim zakresem obejmuje jedynie lokale mieszkalne, zatem nie będzie miał on zastosowania do nabycia przez Pana prawa do korzystania z miejsca postojowego. Tym samym podatek pobrany przez notariusz z tego tytułu w kwocie 2.700,00 zł stanowi nadpłatę zgodnie z art. 72 § 1 pkt 2 Ordynacji podatkowej. W odwołaniu od decyzji organu I instancji, pełnomocnik strony wniósł o uchylenie decyzji w części, w której Naczelnik określił zobowiązanie w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 25.443,00 zł oraz orzeczenie co do istoty sprawy, tj. stwierdzenie nadpłaty zgodnie z wnioskiem, ewentualnie przekazanie sprawy do ponownego rozpatrzenia. Postanowieniem z 16.12.2024 r. Naczelnik sprostował decyzję z 15.11.2024 r., w ten sposób, że w sentencji decyzji zmienił datę zawarcia umowy sprzedaży nieruchomości z 3.02.2022 r. na 13.09.2024 r. Natomiast decyzją z 13.02.2025 r. organ I instancji uzupełnił decyzję z 15.11.2024 r., poprzez dodanie do rozstrzygnięcia: - art. 75 § 4a ustawy z 29 sierpnia 1997 roku Ordynacja podatkowa (j.t. Dz.U. z 2025 roku, poz. 111); - odmowy stwierdzenia nadpłaty w podatku od czynności cywilnoprawnych w kwocie 25.443 zł, od zawartej 13.09.2024 r., aktem notarialnym za Rep. A [...], umowy sprzedaży lokalu mieszkalnego stanowiącego odrębną nieruchomość, położonego w [...].
Po rozpatrzeniu odwołania, Dyrektor zaskarżoną decyzją podtrzymał stanowisko organu I instancji. Z uwagi na uzupełnienie sentencji decyzji o art. 75 § 4a Ordynacji podatkowej organ odwoławczy uznał, że zarzuty odwołania, dotyczące określenia zobowiązania podatkowego na niewłaściwej podstawie prawnej, nie zasługują na uwzględnienie, a powołanie spornego art. 21 § 3 Ordynacji podatkowej nie narusza praw i interesów podatnika. Dyrektor wskazał, że zgodnie z art. 1 ust. 1 pkt 1 lit. a ustawy z dnia 9 września 2000 r. o podatku od czynności cywilnoprawnych (t.j. Dz.U. z 2024 r. poz. 295), podatkowi temu podlegają m.in. umowy sprzedaży oraz zamiany rzeczy i praw majątkowych. W myśl art. 2 pkt 4 lit. a podatkowi od czynności cywilnoprawnych nie podlegają czynności cywilnoprawne, inne niż umowa spółki i jej zmiany w zakresie, w jakim są opodatkowane podatkiem od towarów i usług, z wyjątkiem umów sprzedaży, których przedmiotem jest lokal mieszkalny stanowiący odrębną nieruchomość, opodatkowanych zgodnie z art. 7a. Natomiast zgodnie z 7a ust. 1 ww. ustawy, w przypadku gdy kupujący nabywa co najmniej sześć lokali mieszkalnych stanowiących odrębne nieruchomości w jednym lub kilku budynkach wybudowanych na jednej nieruchomości gruntowej, opodatkowanych podatkiem od towarów i usług, lub udziały w tych lokalach albo nabył już co najmniej pięć takich lokali lub udziały w nich, stawka podatku od zawartej z tym samym kupującym umowy sprzedaży szóstego i każdego następnego takiego lokalu w tym budynku lub budynkach lub udziału w takim lokalu, wynosi 6%. Stosownie do art. 13 ust. 1 ustawy z 26.05.2023 r. o zmianie ustawy o samorządzie gminnym, ustawy o społecznych formach rozwoju mieszkalnictwa, ustawy o gospodarce nieruchomościami, ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2023 r. poz. 1463), przepisy ustawy zmienianej w art. 4 (ustawa o podatku od czynności cywilnoprawnych), w brzmieniu dotychczasowym, stosuje się do opodatkowania czynności cywilnoprawnych dokonanych przed dniem wejścia w życie art. 4 niniejszej ustawy. Natomiast art. 13 ust. 2 ww. ustawy stanowi, iż przepisu art. 7a ustawy zmienianej w art. 4, w brzmieniu nadanym niniejszą ustawą, nie stosuje się do umów sprzedaży zawieranych w związku z wykonaniem umów zobowiązujących do dokonania tej sprzedaży, zawartych przed dniem wejścia w życie art. 4 niniejszej ustawy. Zgodnie z art. 17 ww. ustawy, art. 7a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych wchodzi w życie z dniem 1.01.2024 r. Biorąc pod uwagę powyższe przepisy Dyrektor stwierdził, że opodatkowanie podatkiem od czynności cywilnoprawnych umowy sprzedaży nieruchomości, którą podatnik zawarł 13.09.2024 r., będzie możliwe po spełnieniu dwóch przesłanek, tj. jeżeli ww. umowa sprzedaży: - poprzedzona była nabyciem, opodatkowanym podatkiem od towarów i usług, co najmniej 5 lokali mieszkalnych w jednym lub kilku budynkach wybudowanych na tej samej nieruchomości gruntowej; - nie została zawarta w związku z wykonaniem umowy zobowiązującej do dokonania sprzedaży. W dniu 11.12.2023 r. podatnik zawarł z P. Sp. z o.o. z siedzibą w O., umowę rezerwacyjną nr [...]. Dotyczyła ona lokalu mieszkalnego nr [...] w budynku nr [...], komórki lokatorskiej i miejsca postojowego znajdujących się na inwestycji [...]. Zgodnie z postanowieniami ogólnymi zawartymi w § 1 ww. umowy, w ramach rezerwacji, rezerwujący uprawniony jest m.in. do złożenia oświadczenia o zamiarze kupna lokalu i złożenia oświadczenia o zamiarze przystąpienia do umowy deweloperskiej. Natomiast zgodnie z § 3 tej umowy, rezerwujący wpłaci na konto wykonawcy opłatę rezerwacyjną w kwocie 5.000,00 zł, a w sytuacji podjęcia decyzji o zakupie lokalu, pozostałą kwotę 464.050,00 zł wpłaci w dwóch ratach. W przypadku odstąpienia rezerwującego od umowy, zwrot wpłaconych środków nastąpi w terminie 30 dni. W umowie tej zawarto także zapis (§5), iż w terminie ustalonym przez wykonawcę, strony podejmą ustalenia warunków umowy deweloperskiej dla zarezerwowanego lokalu. Powołując się na art. 155 § 1, art. 158 ustawy z 23 kwietnia 1964 roku Kodeks cywilny (jednolity tekst Dz. U. z 2024 roku, poz. 1061 ze zm.), organ odwoławczy uznał, że zawarta przez stronę umowa rezerwacyjna z 11.12.2023 r. nie stanowi umowy zobowiązującej w rozumieniu Kodeksu cywilnego. Bowiem jej treść wskazuje, iż rezerwujący dopiero podejmie decyzję o zakupie wskazanego w niej lokalu mieszkalnego, a dopiero w przypadku decyzji pozytywnej, nastąpi zawarcie umowy deweloperskiej. Zatem stanowi ona pewnego rodzaju deklarację, ale nie występuje tu ani skutek zobowiązujący ani rozporządzający, co jest charakterystyczne dla umów zobowiązujących (np. umowy deweloperskiej). Umowa rezerwacyjna nie została także zawarta w formie przewidzianej prawem dla umów zobowiązujących do przeniesienia prawa własności nieruchomości, tj. w formie aktu notarialnego. Zatem w przedmiotowej sprawie nie będzie miał zastosowania art. 13 ust. 2 ustawy zmieniającej z 26.05.2023 r. Z umowy rezerwacyjnej wynika także, że w przypadku decyzji o kupnie, cena za lokal mieszkalny wraz z przynależną do niego komórką lokatorską wynosi 424.050,00 zł, a za prawo do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego - 45.000,00 zł. Zatem łączna cena nabywanej nieruchomości wynosiła 469.050,00 zł. Powyższe zgodne jest z aktem notarialnym z 13.09.2024 r. (Rep. A [...]), którym skarżący nabył lokal mieszkalny nr [...] położony w budynku nr [...] przy ul. [...] wraz z przynależną do lokalu komórką lokatorską oraz prawem do wyłącznego korzystania z miejsca postojowego nr [...].
Odnosząc się natomiast do przesłanek zawartych w art. 7a ust. 1 ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, organ odwoławczy zaznaczył, że z aktów notarialnych wynika, iż przed umową sprzedaży z 13.09.2024 r. (Rep. A [...]), dotyczącą nabycia lokalu mieszkalnego położonego w [...] skarżący zawarł już pięć umów sprzedaży lokali mieszkalnych stanowiących odrębne nieruchomości, położonych na nieruchomości gruntowej obejmującej działki nr [...], tj. umowy: [...]. Organ odwoławczy wskazał, że przepis przejściowy, zawarty w art. 13 ust. 1 ustawy zmieniającej z 26.05.2023 r. przewiduje, że do czynności dokonanych przed 1.01.2024 r., zastosowanie mają przepisy ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych w brzmieniu dotychczasowym. Wbrew twierdzeniom zawartym w odwołaniu, organ I instancji nie zastosował nowych przepisów, tj. art. 7a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, do ww. umów zawartych przed 1.01.2024 r. Bowiem z ww. aktów notarialnych wynika, że umowy sprzedaży nie podlegały opodatkowaniu podatkiem od czynności cywilnoprawnych, zgodnie z art. 2 pkt 4 lit. a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych w brzmieniu obowiązującym do 1.01.2024 r., tj. w zakresie w jakim były opodatkowane podatkiem od towarów i usług. Opodatkowaniu 6% stawką podlega dopiero czynność zawarta 13.09.2024 r., tj. czynność dokonana w stanie prawnym obowiązującym od 1.01.2024 r. Wyjaśnił również, że art. 7a ustawy o podatku od czynności cywilnoprawnych, nie zawiera w swej treści żadnych ograniczeń czasowych w związku z nabywaniem przez kupującego lokali mieszkalnych stanowiących odrębną nieruchomość, jak również nie ma w nim mowy o konieczności posiadania tych lokali po 1 stycznia 2024 roku. Z treści przepisu wynika jedynie, że jeżeli kupujący nabywa co najmniej sześć lokali mieszkalnych stanowiących odrębną nieruchomość w jednym lub kilku budynkach na jednej nieruchomości gruntowej, które podlegały opodatkowaniem podatkiem od towarów i usług albo nabył już co najmniej pięć takich lokali, to stawka podatku od umowy sprzedaży szóstego i każdego następnego mieszkania, wynosi 6%. Organ odwoławczy zwrócił uwagę, że przed zawarciem umowy sprzedaży z 13.09.2024 r. (Rep. A [...]) skarżący nabył w jednym budynku położonym na tej samej nieruchomości gruntowej, pięć lokali mieszkalnych stanowiących odrębne nieruchomości. Powyższe nabycia były opodatkowane podatkiem od towarów i usług. Tym samym podatnik spełnił wszystkie przesłanki wymienione w art. 7a ustawy o podatku od czynność cywilnoprawnych, więc stawka podatku od czynności cywilnoprawnych od nabytego szóstego lokalu mieszkalnego wynosi 6%.