Uzasadnienie
Decyzją z 16 stycznia 2024 r. Burmistrz Miasta [...] (dalej jako: "organ I instancji", "Burmistrz") ustalił C. D. (dalej jako: "strona", "skarżąca") zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości na 2024 r. w łącznej kwocie 1.600,00 zł dla nieruchomości położonej w [...] przy ul. [...] (dalej również jako: "lokal").
Podstawę decyzji stanowiły art. 21 §1 pkt 2, art. 13 §1 pkt 1, art 47 §2 w związku z art. 207 i art 210 §1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz.U. z 2023 r. poz. 2383, ze zm.), dalej jako: "o.p.", art. 2-7 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz.U z 2023 r. poz. 70, ze zm.), dalej jako: "u.p.o.l." oraz uchwały Rady Miejskiej w [...] nr [...] z 29 listopada 2018 r. w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości (Dz.Urz. woj. [...] z 2018 r. poz. [...]), dalej jako: "uchwała Rady Miejskiej".
Z treści decyzji oraz przekazanych tutejszemu sądowi wraz ze skargą akt podatkowych sprawy wynika, że jako przedmioty opodatkowania wskazano budynki mieszkalne o powierzchni 2,65 m2, budynki związane z działalnością gospodarczą o powierzchniach 67,43 m2 oraz grunty pozostałe o powierzchni 43,37 m2.
Po rozpatrzeniu odwołania Samorządowe Kolegium Odwoławcze w Elblągu (dalej jako: "SKO", "organ odwoławczy") decyzją z 29 maja 2025 r. rozstrzygnięcie organu I instancji utrzymało w mocy.
W uzasadnieniu decyzji w pierwszej kolejności organ odwoławczy przytoczył treść art. 1a ust. 1 pkt 3, art. 2 ust. 1, art. 4 ust. 1 u.p.o.l. Wskazał, że najwyższe stawki podatkowe stosuje się do opodatkowania podatkiem od nieruchomości gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej (art. 5 ust. 1 lit. b u.p.o.l.), zaś istota sporu w sprawie sprowadza się do konieczności rozstrzygnięcia, czy organ I instancji zasadnie zastosował w treści decyzji opodatkowanie ww. stawką i czy zasadnie uczynił to do całej powierzchni ww. lokalu.
SKO podzieliło stanowisko zaprezentowane w treści decyzji organu I instancji. Wskazało, że strona kwestionowała już wydane wobec niej trzy decyzje Burmistrza z 31 lipca 2023 r. dotyczące ustalenia wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2021 - 2023 (także za lokal przy ul. [...] w [...]). Postępowania odwoławcze w tych sprawach nie zostały skutecznie zainicjowane, bowiem SKO trzema postanowieniami z 2 października 2023 r. stwierdziło uchybienie terminowi do wniesienia odwołań. Organ odwoławczy wyjaśnił, że postępowania za lata 2021 - 2023 były każdorazowo inicjowane przez organ I instancji stosownymi postanowieniami zawiadamiającymi stronę o ich wszczęciu, o istocie prowadzonego postępowania, o włączaniu w skład materiału dowodowego dokumentacji mającej istotne znaczenie w sprawie. Ponadto umożliwiano jej udział w każdym etapie prowadzonych postępowań, a przed wydaniem stosownych decyzji podatkowych strona miała możliwość skorzystania z uprawnienia procesowego w trybie art. 200 §1 o.p.
Następnie SKO podało, że pierwszą czynnością organu I instancji w niniejszej sprawie (tj. dotyczącej 2024 r.) było wydanie decyzji z 16 stycznia 2024 r. Burmistrz nie wszczynał postępowania w sprawie ani go nie prowadził. Zdaniem organu odwoławczego taki sposób procedowania pozostawał w ścisłym związku z treścią art. 165 §5 pkt 1 o.p.
Po dokonaniu analizy zgromadzonej w sprawie dokumentacji SKO stwierdziło, że: po pierwsze omawiane zobowiązanie podatkowe w podatku od nieruchomości rzeczywiście jest ustalane corocznie, po drugie zaś - ustalenia stanu faktycznego stanowiącego podstawę wydania decyzji podatkowej za 2024 r. są (jak zasadnie wskazał organ I instancji) tożsame z tymi, które legły u podstaw ustalania omawianego zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za lata 2021 - 2023. Strona w dalszym ciągu pozostaje wyłączną właścicielką lokalu w [...] przy ul. [...], nadal (w 2024 r.) w lokalu pod ww. adresem C. D. prowadziła działalność gospodarczą w formie kancelarii notarialnej. Co w ocenie SKO istotne niezmienna pozostała również powierzchnia poszczególnych przedmiotów opodatkowania lokalu: powierzchnia budynku opodatkowana stawką podatkową za "budynki mieszkalne" wynosi 2,65 m2, powierzchnia budynku zajęta na prowadzenie działalności gospodarczej to 67,43 m2, z kolei powierzchnia opodatkowana stawką jak za "grunty pozostałe" to 43,37 m2. Są to identyczne parametry, jak te za ubiegłe lata podatkowe. Niezmienione są również stawki podatkowe, wynikające z przepisów prawa miejscowego, bowiem uchwała Rady Miejskiej podjęta 29 listopada 2018 r. w sprawie określenia stawek podatku od nieruchomości obowiązywała zarówno w latach 2021 – 2023, jak też i w 2024 r.
SKO podkreśliło, że co prawda nie orzekało w sposób merytoryczny w odniesieniu do decyzji podatkowych za lata 2021 – 2023 (dotyczących tożsamego lokalu nr 1), to jednak akceptuje ustalenia wynikające z przeprowadzonego wówczas przez organ I instancji postępowania wyjaśniającego. Nie budzi przy tym wątpliwości SKO "kompletność" materiału dowodowego za lata podatkowe 2021 - 2023, co z kolei w jego ocenie przy stwierdzonej w oparciu o aktualną analizę akt sprawy tożsamości stanów faktycznych pozwala na dokonanie rozważań także i w zakresie prawidłowości ustalenia stronie wysokości zobowiązania podatkowego w podatku od nieruchomości za 2024 r. Z uwagi na fakt, że organ I instancji formalnie nie prowadził postępowania podatkowego w odniesieniu do 2024 r. (i nie nawiązał w kwestionowanej aktualnie decyzji do wcześniejszych ustaleń w zakresie prowadzonej przez stronę działalności gospodarczej w lokalu), SKO uznało za konieczne zrelacjonowanie postępowania stanowiącego podstawę orzekania o zobowiązaniu podatkowym za lata podatkowe 2021 – 2023. Podało m.in., że z protokołów dokonanych przez organ I instancji oględzin należących do strony lokali przy ul. [...] oraz [...] w [...] wynikało, że lokal nr 1 został połączony z lokalem nr 2 "w jedno" - co stanowiło podstawę do odstąpienia w trakcie oględzin od szczegółowych pomiarów lokali. W skład lokalu nr 1 wchodzą 3 pomieszczenia: kuchnia, pokój pełniący funkcję zarówno jadalni, jak też pomieszczenia wykorzystywanego w pozostałej części do działalności gospodarczej, a także pokój stanowiący archiwum wraz przedmiotami codziennego użytku. Z kolei w (odrębnym) protokole z oględzin lokalu nr 2 wskazano, że składa się on z 2 pomieszczeń. Do lokalu przynależy łazienka. Do protokołu strona oświadczyła, że pomieszczenia lokalu nr 2 są przez nią częściowo wykorzystywane do działalności gospodarczej (przy czym nie może ona wyodrębnić części mieszkalnej i gospodarczej).
Przebieg ww. postępowania, a także dokumenty włączone do akt zostały opisane przez SKO na str. 6 – 9 decyzji.
W dalszej części uzasadnienia SKO uznało za zasadne przyjęcie przez organ I instancji, że skarżąca zajęła na prowadzenie działalności gospodarczej zarówno lokal nr 1, jak i lokal nr 2 pod adresem przy ul. [...] w [...]. Prowadzenie przez C. D. kancelarii notarialnej m.in. w lokalu nr 1 (stanowiącym jej własność) jest działalnością gospodarczą. Prowadzenie kancelarii prawnej jest z pewnością świadczeniem usług prawnych, które ukierunkowane są na osiągnięcie zysku. Działalność C. D. prowadzona jest we własnym imieniu, w sposób zorganizowany (o czym może świadczyć zarówno widniejące na zdjęciach wyposażenie biurowe tej kancelarii, a także fakt, że są w niej zatrudniani pracownicy) i ciągły (funkcjonowanie istniejącej od 2000 r., co wynika z CEDIG kancelarii w określonych godzinach przynajmniej przez 5 dni w tygodniu). W ocenie SKO okoliczności wynikające z zebranego materiału dowodowego przesądzają, że tak wykonywane usługi prawne posiadają wszystkie cechy działalności gospodarczej, zdefiniowanej w art. 3 ustawy - Prawo przedsiębiorców. SKO wskazało na konkluzję wynikającą z wyroku NSA o sygn. akt FSK 1656/04 oraz treść uchwały Sądu Najwyższego z 23 marca 2016 r., sygn. akt III CZP 4/16, w których przesądzono o statusie notariusza, jako przedsiębiorcy (w rozumieniu zarówno przepisów Prawa upadłościowego i naprawczego jak i art. 431 Kodeksu cywilnego, dalej jako: "k.c.").
SKO podniosło, że na tle przytoczonych w decyzji przepisów, tj. art. 1 a ust. 1 pkt 3 w związku z ust. 2a pkt 1 u.p.o.l. budynki o charakterze mieszkalnym, w tym również będące w posiadaniu przedsiębiorcy, podlegają co do zasady opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości według stawki jak dla budynków lub ich części mieszkalnych (określonej w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit. a u.p.o.l.). Niemniej jednak wyjątek od powyższej zasady zawarty został przez ustawodawcę w art. 5 ust. 1 pkt 2 lit, b u.p.o.l., zgodnie z którym wyższa stawka podatku dotyczy budynków lub ich części związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej oraz budynków mieszkalnych lub ich części zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Powyższe regulacje należy (w ślad za wyrokiem NSA z 13 grudnia 2023 r., sygn. akt III FSK 1070/23) w ocenie SKO interpretować tak, że w art. 1a ust. 2a pkt 1 u.p.o.l. ustawodawca wyłączył budynki mieszkalne oraz grunty związane z tymi budynkami z definicji "gruntów, budynków i budowli związanych z prowadzeniem działalności gospodarczej".
W dalszej części uzasadnienia organ odwoławczy przytoczył fragmenty wyroku NSA z 26 marca 2025 r., sygn. akt III FSK 1424/23 (w którym nawiązano do uchwały tego sądu z 21 października 2024 r., sygn. akt III FPS 2/24) dotyczącego kwestii zróżnicowania przesłanek, tj.: "zajęcia na prowadzenie działalności gospodarczej" i "związania z prowadzeniem działalności gospodarczej".
Następnie organ odwoławczy stwierdził, że jakkolwiek formalnie określonym adresem prowadzenia przez C. D. działalności gospodarczej jest lokal o nr 2 (informacja z CEDIG), to jednak ustalone okoliczności stanu faktycznego potwierdzają, że działalności tej służy również lokal nr 1. Podatniczka nie zaprzecza tej okoliczności w treści złożonego odwołania. W ocenie SKO nie ulega wątpliwości, że poszczególne pomieszczenia tego lokalu w sposób bezpośredni umożliwiają zrealizowanie celu działalności gospodarczej (stanowią element strategii gospodarczej C. D., którego finalnym efektem jest zysk finansowy). Prowadzeniu takiej działalności służą m.in. znajdujące się w lokalu meble, oświetlenie, sprzęt komputerowy, dostępne w witrynie książki i dokumenty. W protokole oględzin lokalu nr 1 (do którego C. D. nie wnosiła uwag przed jego podpisaniem) stwierdzono m.in., że w lokalu tym znajduje się zarówno archiwum kancelarii (co zostało potwierdzone na fotografiach przedstawiających liczne segregatory z dokumentami, czy też uszeregowane akty notarialne oraz sprzęt komputerowy umieszczony w szafkach bądź to na biurku i kartony z materiałami biurowymi - prawdopodobnie kopertami). Są to właśnie te elementy, które w sposób bezpośredni pozwalają na stwierdzenie, że nastąpiło zajęcie (fizyczne) budynku na prowadzenie działalności gospodarczej. Dokumentacja sprawy zdaniem organu odwoławczego z pewnością nie pozwala na przyjęcie, jakoby strona w sposób trwały i systematyczny realizowała w tym lokalu swoje codzienne potrzeby mieszkaniowe oraz życiowe. Znajdujące się w tym lokalu wyposażenie nie pozwala na przyjęcie, że jest to lokal o funkcji mieszkalnej. Ustalone w trakcie oględzin wyposażenie lokalu świadczy o tym, że stanowi ono raczej zaplecze socjalne funkcjonującej kancelarii, a wniosek taki w ocenie SKO uzasadnia zatrudnianie w kancelarii innych osób. Codzienne funkcjonowanie zarówno C. D. (być może także sporadycznie jej męża - choć oczywiście bezsporne pozostaje to, że prowadzi on własną działalność gospodarczą w O., a nie w [...]) oraz innych pracowników kancelarii z pewnością wiąże się z koniecznością używania zarówno wyposażenia toalety, jak i lodówki, zmywarki do naczyń, mebli, środków czystości itp. W każdym bowiem miejscu pracy są to elementy ułatwiające funkcjonowanie, umożliwiające zachowanie higieny osobistej, spożywanie posiłków, zachowanie czystości naczyń i innych sprzętów AGD. Organ odwoławczy dodał, że przeprowadzone oględziny lokalu nie wykazały, aby znajdowały się w nim: prysznic (lub wanna), sprzęt RTV, pralka lub taka ilość odzieży, w oparciu o którą (oceniając według zasad logiki i doświadczenia życiowego) można byłoby wywieść, że to właśnie w tym miejscu koncentrują się sprawy życiowe C. D. oraz E. G. Stwierdzoną podczas oględzin ilość odzieży oceniono jako niewielką. Podobnie niewielka była stwierdzona ilość środków czystości używanych w lokalu. W lokalu tym brak jest typowej sypialni. SKO zwróciło uwagę na zeznania świadka D. Z. (zatrudnionej w kancelarii), która stwierdziła, że w trakcie swojej pracy nigdy nie widziała suszącego się prania, nigdy też nie zauważyła, aby ktokolwiek nocował w kancelarii, gotował posiłki, zaś sprzątaniem zajmowała się osoba z zewnątrz (określona przez świadka jako "zatrudniona"). Same ustalenia co do zawartości podlegającego oględzinom lokalu nie budzą zastrzeżeń organu odwoławczego, zostały one wystarczająco udokumentowane w postaci sporządzonych oraz opisanych fotografii. SKO podkreśliło, że C. D. w trakcie oględzin wskazała wprost, że zamieszkuje zarówno w [...], jak i w O., zaś takie twierdzenie nie może zostać uznane za prawdziwe, z uwagi na treść art. 28 k.c., który stanowi, że można mieć tylko jedno miejsce zamieszkania, które (w myśl art. 25 k.c.) oznacza miejscowość, w której osoba fizyczna przebywa z zamiarem stałego pobytu. SKO podało, że według zeznań świadka D. Z. C. D. po zakończeniu pracy opuszczała kancelarię, zaś do pracy dojeżdżała z O. Z kolei E. G. świadek w ogóle nie widziała w kancelarii. Zaś w latach 2019 - 2022 bardzo nieregularnie (lub niekiedy w ogóle) uiszczali oni opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi (zarówno za lokal nr 1, jak i nr 2), co w jego ocenie stanowi dodatkową okoliczność przesądzającą o braku możliwości uznania za mieszkalną funkcji lokalu przy ul. [...] w [...].