Wyrok WSA z dnia 09 grudnia 2025, sygn. I SA/Ol 411/25

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Olsztynie zważył, co następuje:

W świetle art. 1 ustawy z 25 lipca 2002 r. - Prawo o ustroju sądów administracyjnych (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem. Zgodnie z art. 145 § 1 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935; z późn. zm.; dalej: "p.p.s.a.") uwzględnienie skargi następuje w przypadku: naruszenia prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania administracyjnego lub innego naruszenia przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy (pkt 1), a także w przypadku stwierdzenia przyczyn powodujących nieważność kontrolowanego aktu (pkt 2) lub jego wydania z naruszeniem prawa (pkt 3). W przypadku uznania, że skarga nie ma uzasadnionych podstaw podlega ona oddaleniu, na podstawie art. 151 p.p.s.a. Stosownie natomiast do art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd wydaje rozstrzygnięcie w granicach danej sprawy, nie będąc związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną.

Rozpoznając sprawę według powyższych kryteriów, Sąd uznał, że skarga nie zasługiwała na uwzględnienie, gdyż zaskarżone postanowienie i poprzedzające je postanowienie organu I instancji odpowiadają prawu. Stan faktyczny ustalony przez organy obu instancji znajduje potwierdzenie w zebranym materiale dowodowym. Ustalenia te Sąd w całości podzielił, uznając je za niewadliwe.

Wskazać należy, że zgodnie z art. 33 § 2 u.p.e.a. podstawą zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej jest:

1. nieistnienie obowiązku;

2. określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:

a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,

b) dokumentu, o którym mowa w art. 3 a § 1,

c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;

3. błąd co do zobowiązanego;

4. brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;

5. wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;

6. brak wymagalności obowiązku w przypadku:

a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,

b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,

c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.

W przedmiotowej sprawie skarżący podniósł formalnie dwa zarzuty tj. nieistnienie obowiązku (z uwagi na zapłatę podatku) oraz brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia.

W orzecznictwie sądowoadministracyjnym, co słusznie wskazało Kolegium, Pojęcie "nieistnienia obowiązku" w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał, na przykład z mocy prawa albo nie wydano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też, gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie, lecz przed rozpatrzeniem zarzutów. Przez "nieistnienie obowiązku" należy rozumieć nie tylko brak należności głównej lub odsetek za zwłokę, lecz również brak innych należności objętych tytułem wykonawczym, w tym kosztów egzekucyjnych. Przyjmuje się, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł, np. z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa.

W kontrolowanej sprawie skarżący zasadności zarzutu o nieistnieniu obowiązku upatruje w tym, iż zobowiązanie zostało zapłacone w dniu 13 lutego 2025r. W tym miejscu wskazać jednak należy, iż egzekwowany obowiązek wynika z decyzji Wójta Gminy S. RFP.-WP.3120.2489.2024 z dnia 2 kwietnia 2024r.. która stała się ostateczna i nie została w jakikolwiek sposób wzruszona. W ocenie Sądu podzielić należy argumentację organu odwoławczego, że istnienie w obrocie prawnym decyzji, w której ustalono egzekwowaną należność oznacza, że w momencie wszczęcia postępowania egzekucyjnego istniał obowiązek podlegający egzekucji. Wobec powyższego podniesiony w skardze zarzut nieistnienia obowiązku nie może zostać uznany za zasadny. Również spełnienie obowiązku w toku postępowania egzekucyjnego nie powoduje, iż obowiązek nie istniał. Wskazać należy, że w kontrolowanej sprawie tytuł wykonawczy nr [...]opatrzony został datą 9 października 2024r. i w tym też dniu wierzyciel skierował go do organu egzekucyjnego, co potwierdza urzędowe poświadczenie odbioru dokumentu elektronicznego.

Odnosząc się do drugiego z zarzutów Sąd pragnie zwrócić uwagę, iż akta sprawy zawierają upomnienie nr OPI.239.2024 oraz zwrotne potwierdzenie odbioru przesyłki zawierającej upomnienie, z którego wynika, iż pierwsza próba doręczenia miała miejsce 6 czerwca 2024r. jednak z powodu niemożności doręczenia przesyłki pozostawiono ją na okres 14 dni w placówce pocztowej. Powtórne awizowanie miało miejsce 14 czerwca 2024r.

Sąd w pełni podziela pogląd ugruntowany w orzecznictwie sądowym, że aby uznać doręczenie zastępcze za dokonane prawidłowo, muszą łącznie zostać spełnione przesłanki określone w ww. przepisie. W przeciwnym razie brak jest podstaw do przyjęcia domniemania doręczenia i łączenia z wadliwym doręczeniem skutków prawnych, jakie można wywodzić jedynie ze skutecznego doręczenia korespondencji stronie. Uchybienie któremukolwiek z elementów procedury doręczenia zastępczego powoduje, iż strona zeń korzystająca nie będzie mogła skutecznie powołać się na domniemanie doręczenia (por. postanowienie NSA z dnia 4 kwietnia 2012 r., sygn. akt II OSK 695/12, LEX nr 1145634). Każde działanie operatora pocztowego musi zostać odnotowane w sposób nie budzący żadnych wątpliwości, a ponadto adresat korespondencji także musi zostać o każdej czynności powiadomiony. Osoba doręczająca powinna w treści takiego zawiadomienia poinformować o pozostawieniu pisma procesowego do odbioru, precyzyjnie wskazać miejsce (tzn. określić nazwę danej instytucji i jej adres), w którym pismo może być odebrane; wskazać, że pismo może być odebrane w terminie 7 dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w art. 44 § 1 k.p.a.; oraz szczegółowo pouczyć o skutkach prawnych nieodebrania pisma w tak wyznaczonym terminie. Adresat musi być zawiadomiony w sposób niebudzący wątpliwości zarówno o pozostawieniu pisma, miejscu, gdzie może je odebrać, jak i terminie odbioru. (por. wyrok NSA z dnia 23 czerwca 2017 r., sygn. akt I OSK 1870/16; wyrok NSA z dnia 11 lipca 2017r., sygn. akt I OSK 2696/15, wyrok NSA z dnia 7 maja 2020 r., sygn. akt I OSK 920/19; publ. CBOSA). Dla uznania doręczenia prowadzonego w trybie art. 44 k.p.a. istotne jest stwierdzenie, że zachowany został określony w tym przepisie porządek czynności. W pierwszej kolejności, że pismo zostało nadane na właściwy adres i podjęto próbę doręczania bezpośrednio podmiotowi, do którego pismo to było kierowane.

Przenosząc powyższe wywody na grunt niniejszej sprawy w ocenie Sądu znajdujące się w aktach sprawy dokumenty (k. 15-17 akt postępowania administracyjnego) świadczą o tym, że w sprawie doszło do tzw. fikcji doręczenia, co ma polegać ma na uznaniu, iż pomimo braku fizycznego dotarcia przesyłki do adresata uznano ją za doręczoną ze wszystkimi związanymi z tym skutkami.

W tym kontekście wyjaśnić należy, że zgodnie z art. 18 u.p.e.a., jeżeli przepisy niniejszej ustawy nie stanowią inaczej, w postępowaniu egzekucyjnym mają odpowiednie zastosowanie przepisy Kodeksu postępowania administracyjnego.

Jak stanowi zaś art. 44 § 1 pkt 1 k.p.a., w razie niemożności doręczenia pisma w sposób wskazany w art. 42 i 43: operator pocztowy w rozumieniu ustawy z dnia 23 listopada 2012 r. - Prawo pocztowe przechowuje pismo przez okres 14 dni w swojej placówce pocztowej - w przypadku doręczania pisma przez operatora pocztowego. Stosownie do postanowień art. 44 § 2 powołanego aktu, zawiadomienie o pozostawieniu pisma wraz z informacją o możliwości jego odbioru w terminie siedmiu dni, licząc od dnia pozostawienia zawiadomienia w miejscu określonym w § 1, umieszcza się w oddawczej skrzynce pocztowej lub, gdy nie jest to możliwe, na drzwiach mieszkania adresata, jego biura lub innego pomieszczenia, w którym adresat wykonuje swoje czynności zawodowe, bądź w widocznym miejscu przy wejściu na posesję adresata. Zgodnie z kolei z brzmieniem art. 44 § 3 k.p.a., w przypadku niepodjęcia przesyłki w terminie, o którym mowa w § 2, pozostawia się powtórne zawiadomienie o możliwości odbioru przesyłki w terminie nie dłuższym niż czternaście dni od daty pierwszego zawiadomienia. Jak stanowi zaś art. 44 § 4 analizowanego aktu, doręczenie uważa się za dokonane z upływem ostatniego dnia okresu, o którym mowa w § 1, a pismo pozostawia się w aktach sprawy.

Konkludując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu.

Mając powyższe na uwadze na podstawie art. 151 p.p.s.a należało orzec, jak w sentencji