W skardze do WSA w Olsztynie podatnik wniósł o uchylenie zaskarżonej decyzji Dyrektora IAS w całości z uwagi na wydanie decyzji niezgodnie z obowiązującym terminem na załatwienie sprawy oraz całkowicie niezgodnie z obowiązującym prawem podatkowym poprzez błędne interpretacje przepisów podatkowych.
Skarżący podkreślił, że pojazd zakupił 30 marca 2022 r. od firmy L. z siedzibą w Stanach Zjednoczonych, co udokumentowano przez wystawienie faktury na kwotę 5 286 USD. Następnie pojazd został poddany odprawie celnej w urzędzie w Niemczech, gdzie naliczono i opłacono cło i VAT. Pojazd został przetransportowany na terytorium Polski w stanie w jakim został zakupiony. Samochód przekroczył granicę 14 listopada 2022 r. i od tego dnia powstał obowiązek opłacenia podatku akcyzowego. Pomimo, że auto było w stanie uszkodzonym, na co strona posiada liczne fotografie, podatnik zdecydował się powołać certyfikowanego rzeczoznawcę do określenia stanu pojazdu oraz wartości, aby w sposób bezsporny można było osądzić jaka jest wartość pojazdu w określonym stanie.
Jednak organ podatkowy pominął dowód urzędowy jakim jest oficjalna odprawa celna pojazdu, która jest zgodna z fakturą zakupu. Zdaniem strony organ podatkowy określił zobowiązanie w podatku akcyzowym, w oparciu o informacje ze strony C., na której nie ma takich danych. Strona stwierdziła również, że we włączonych materiałach nie ma wydruków ze strony C., są inne strony tj: [...] i [...], których według strony właścicielami są obywatele z Rosji i Ukrainy i innych krajów. W zgromadzonym materiale dowodowym nie ma wydruku z ostatecznej licytacji przedmiotowego samochodu i podatek akcyzowy jest szacowany na podstawie niesprawdzonych, nieznanych i nieistniejących stron internetowych. Dowód podatnika z opinii biegłego sądowego został natomiast odrzucony. Wobec tego określenie podatku akcyzowego strona uznała za całkowicie samowolne.
Jednocześnie wskazano w skardze, że organ podatkowy w sposób niezgodny i nierzetelny przyjął koszty transportu z polskiej strony [...], które nie mają pokrycia w rzeczywistości i są zupełnie szacunkowe. Strona wskazała, że każda firma potrafi mieć zupełnie odmienne od siebie ceny na usługi. Pominięto zapis na fakturze o sposobie transportu CIF Bremerhaven, zgodnie z którym transport został opłacony przez nadawcę.
Naruszono zatem art. 129, art. 180 § 1 ustawy Ordynacja podatkowa (w skrócie: O.p.) wobec niedopuszczenia dowodu z dokumentu z odprawy celnej i opinii biegłego. Organ dopuścił natomiast nieznany nikomu dowód, nie podając jego źródła, który jest niemożliwy do weryfikacji. Przekroczono także wyrażoną w art. 191 O.p. zasadę swobodnej oceny dowodów. Organ skoncentrował się na podważaniu rzetelności podanej na podstawie faktury kwoty zakupu, nie podważając jednocześnie określonego przez biegłego kosztu naprawy.
Podsumowując strona stwierdziła, że doszło nie tylko błędnego rozumienia prawa i ordynacji podatkowej, ale do błędnej oceny materiały dowodowego i z tego powodu również błędnej decyzji o wysokości podatku akcyzowego. Organ nie posiada żadnych dowodów na poparcie swoich informacji, gdyż podane strony internetowe nie istnieją.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasową argumentację w sprawie.
Na rozprawie 9 grudnia 2025 r. pełnomocnik skarżącego podtrzymał argumenty i wnioski zawarte w skardze i podał, że do opodatkowania strona przyjęła kwotę wartości pojazdu wyliczoną przez biegłego metodą urealnionego kosztu naprawy. Wyjaśnił, że przedstawione przez organ strony internetowe są niemożliwe do weryfikacji, a koszty transportu samochodu z Niemiec strona poniosła we własnym zakresie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.
Skarga okazała się zasadna.
Spór w rozpoznawanej sprawie dotyczy podstawy opodatkowania zobowiązania podatkowego w podatku akcyzowym z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego. Ze stanowiska skarżącego wynika, że pojazd zakupił bezpośrednio od firmy L. za kwotę 5 286 USD wynikającej z faktury zakupu z 30 marca 2022 r. a nie na aukcji w Stanach Zjednoczonych i nie ma powodu, aby uzależniać podstawę opodatkowania od kwoty wylicytowanej na aukcji. Skarżący uiścił podatek akcyzowy na podstawie kwoty wynikającej z faktury zakupu od tej firmy.
Natomiast w ocenie DIAS podatnik zaniżył wartość pojazdu. Za kluczowe organ uznał odnalezienie aukcji przedmiotowego samochodu na internetowej platformie C. Z informacji tej wynika, że auto zostało 28 marca 2022 r. wylicytowane za kwotę 19 600 USD czyli zdecydowanie wyższą cenę niż kwota uzyskana z jego późniejszej sprzedaży skarżącemu. Organ ustalił, że firma L. zakupiła pojazd w USA od firmy ubezpieczeniowej M. Zgodnie z informacjami zawartymi w internecie na stronie L., jest to firma będąca pośrednikiem w zakupie pojazdów z USA. Dyrektor uznał za słuszną ocenę NUS, że nie jest logiczne aby firma L. wylicytowała pojazd za kwotę 19 600 USD w celu dalszej sprzedaży za znacznie niższą kwotę 5 286 USD, tym bardziej uwzględniając koszty transportu. Wobec tego DIAS zaaprobował wyliczenie kwoty podatku z pominięciem opinii rzeczoznawcy przedłożonej przez podatnika.
W pierwszej kolejności wskazać należy, że podstawę materialnoprawną rozstrzygnięć organów administracyjnych w tej sprawie stanowiły przepisy ustawy z 6 grudnia 2008 r. o podatku akcyzowym (Dz. U. z 2025 r. poz. 126 ze zm.), dalej jako u.o.p.a. Co do zasady, zgodnie z art. 104 ust. 1 pkt 2 u.o.p.a., podstawą opodatkowania w przypadku samochodu osobowego jest kwota, jaką podatnik jest obowiązany zapłacić za samochód osobowy – w przypadku jego nabycia wewnatrzwspólnotowego. Jednak organy podatkowe mają możliwość weryfikowania deklarowanej przez podatnika podstawy opodatkowania, zgodnie z art. 104 ust. 8 i 9 u.o.p.a.
Jak stanowi art. 104 ust. 8 u.o.p.a., jeżeli wysokość podstawy opodatkowania w przypadku czynności lub stanów faktycznych, o których mowa w art. 100 ust. 1 pkt 2 i 3, ust. 1a oraz 2, bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu osobowego, organ podatkowy wzywa podatnika do zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub wskazania przyczyn uzasadniających podanie jej wysokości w kwocie znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego.
Stosownie do art. 104 ust. 9 u.o.p.a. w razie nieudzielenia odpowiedzi, niedokonania zmiany wysokości podstawy opodatkowania lub niewskazania przyczyn, które uzasadniają podanie jej wysokości znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego, organ podatkowy określi wysokość podstawy opodatkowania.
Średnią wartość rynkową samochodu osobowego definiuje zaś art. 104 ust. 11 u.o.p.a., stanowiąc, że jest to wartość ustalana na podstawie notowanej na rynku krajowym, w dniu powstania obowiązku podatkowego, średniej ceny zarejestrowanego na terytorium kraju samochodu osobowego tej samej marki, tego samego modelu, rocznika oraz – jeżeli jest to możliwe do ustalenia – z tym samym wyposażeniem i o przybliżonym stanie technicznym, co samochód osobowy odpowiednio: 1) nabyty na terytorium kraju; 2) nabyty wewnątrzwspólnotowo; 3) nabyty lub posiadany w przypadkach, o których mowa w art. 100 ust. 1a pkt 2; 4) powstały w wyniku dokonania w pojeździe samochodowym, innym niż samochód osobowy, zarejestrowanym na terytorium kraju zgodnie z przepisami o ruchu drogowym, zmian konstrukcyjnych zmieniających rodzaj tego pojazdu na samochód osobowy.
Przyznane organowi podatkowemu kompetencje do weryfikowania podstawy opodatkowania samochodu w przypadku nabycia wewnątrzwspólnotowego służyć mają przede wszystkim zapobieganiu nagannym praktykom zaniżania, dla celów podatkowych, wartości sprowadzonych do Polski samochodów używanych. Nie oznacza to, że w ten sposób organy podatkowe zostały zwolnione z obowiązku wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych w rozumieniu art. 187 § 1 O.p. (por. m.in. wyroki Naczelnego Sądu Administracyjnego z 28 kwietnia 2017 r. I GSK 899/15 i z 12 lutego 2014 r., I GSK 1198/12).
Mając na uwadze art. 104 ust. 8 i 9 u.o.p.a. Sąd stwierdził, że organy podatkowe nie podważyły oświadczenia podatnika, że skala uszkodzeń spornego pojazdu nie uzasadnia określenia wysokości podstawy opodatkowania przez organ podatkowy. DIAS nie wykazał bowiem w zaskarżonej decyzji zaistnienia przesłanki z art. 104 ust. 8 u.o.p.a., że wysokość podstawy opodatkowania bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego skarżącego. Dopiero wystąpienie przesłanki z art. 104 ust. 9 u.o.p.a., którą jest niewskazanie przez podatnika przyczyn, które uzasadniają podanie jej wysokości znacznie odbiegającej od średniej wartości rynkowej samochodu osobowego, pozwala organowi podatkowemu określić wysokość podstawy opodatkowania.
Sąd stwierdza, że dla oceny zgodności z prawem zaskarżonej decyzji miało znaczenie uznanie przez Dyrektora IAS za okoliczność kluczową odnalezienie aukcji przedmiotowego samochodu na internetowej platformie C. wylicytowanego za 19 600 USD. W ten sposób DIAS uznał za zaniżoną kwotę nabycia auta: 82 466 zł wyliczoną przez skarżącego na podstawie wystawionej przez firmę L. faktury z 30 marca 2022 r. na kwotę 5 286 USD. Nie można jednak uznać, że Dyrektor dokonał oceny, że wysokość podstawy opodatkowania bez uzasadnionej przyczyny znacznie odbiega od średniej wartości rynkowej tego samochodu osobowego. Przede wszystkim DIAS nie ustosunkował się w istocie do powoływanej przez podatnika przyczyny określenia wysokości podstawy opodatkowania na poziomie znacznie odbiegającym od średniej wartości rynkowej samochodu. Organ w swej argumentacji oparł się wyłącznie na informacjach z dołączonych wydruków aukcji spornego samochodu zamieszczonych na stronach internetowych [...] i [...] z kwotą sprzedaży: 19 600 USD (k. 27-24 akt NUS). Nie wyjaśnił dlaczego nie uwzględnił uzasadnienia podatnika, który w piśmie z 2 grudnia 2024 r. jednoznacznie powołał się na ustalenie realnej wartości pojazdu na rynku lokalnym wobec zakresu uszkodzeń stwierdzonych przez rzeczoznawcę (k. 44-43 akt NUS). Wpływ zakresu uszkodzeń pojazdu jako przyczyna znacznego odbiegania od średniej wartości rynkowej nie został przez Dyrektora oceniony, uszkodzenia zostały wymienione w opinii rzeczoznawcy przedstawionej przez podatnika w 39 punktach (str. 6-7 opinii – k. 20v-19 akt NUS). Niczego nie wyjaśnia ogólne cytowanie w zaskarżonej decyzji fragmentów orzeczeń sądowoadministracyjnch bez przedstawienia własnego stanowiska przez organ.
Ponadto Dyrektor niejako automatycznie przyjął za wiarygodną wylicytowaną na aukcji kwotę 19 600 USD uznając za oczywiste, że firma L. zakupiła pojazd w USA od firmy ubezpieczeniowej M. na tej właśnie aukcji. Wywiódł w ten sposób, że nie jest logiczne aby omawiany samochód został sprzedany skarżącemu za cenę niższą niż cena nabycia przez firmę L. Zgromadzony materiał dowodowy nie przesądza jednak, że taki stan rzeczy miał miejsce. Ze stanowiska skarżącego wynika, że samochód zakupił od firmy L. za kwotę 5 286 USD wynikającej z faktury zakupu z 30 marca 2022 r. a nie na aukcji w Stanach Zjednoczonych i nie ma powodu, aby uzależniać podstawę opodatkowania od kwoty wylicytowanej na aukcji. W toku zaś postępowania podatkowego Starostwo Powiatowe w [...] nadesłało przy piśmie z 23 grudnia 2024 r. wyłącznie dokumentację potwierdzającą sam fakt nabycia samochodu przez firmę L. od firmy M. (k. 50-52 akt NUS). Nie ma w aktach podatkowych informacji, że to firma L. wylicytowała pojazd za kwotę 19 600 USD, a firma ubezpieczeniowa M. wystawiła pojazd na sprzedaż, jak też o cenie i trybie nabycia pojazdu przez firmę L. W tej sytuacji nie została bezspornie potwierdzona kwota i sposób zakupu auta przez firmę L. od firmy ubezpieczeniowej M. Nie jest wystarczające ustalenie, że firma L. zajmuje się pośrednictwem w zakupie pojazdów z USA. Możliwa jest bowiem sytuacja, że firma pośrednicząca sprzedała bezpośrednio skarżącemu pojazd za 5 286 USD, który nabyła na zlecenie zakupu innego podmiotu, który jednak transakcji z pośrednikiem nie sfinalizował i samochodu nie nabył. Organ nie wykluczył, że skarżący rzeczywiście nabył samochód za kwotę widniejącą na fakturze z 30 marca 2022 r. Nie jest przy tym wystarczające samo zestawienie dat nabycia auta przez skarżącego: 30 marca 2022 r., w dokumentacji nadesłanej przez Starostwo, z datą zamieszczoną na wydrukach stron internetowych: 28 marca 2022 r. Jak zasadnie zauważył skarżący, nie są już dostępne informacje o tej aukcji na stronach internetowych, z której wydruki stały się podstawą dowodową organów (k. 27-24 akt NUS). Określona przez organy podatkowe podstawa opodatkowania liczona od kwoty wylicytowanej na aukcji pojazdu, nie jest zatem wiarygodna.
W związku z tym na obecnym etapie sprawy wątpliwości w tym zakresie nie sposób interpretować na niekorzyść skarżącego. Dyrektor IAS ograniczył się do poszukiwania średniej ceny samochodu na rynku nabycia wyłącznie na aukcjach w sytuacji, gdy podatnik nabył pojazd bezpośrednio od sprzedawcy. W rezultacie poszukiwanie średniej ceny samochodu na rynku nabycia nie miało jednak dla organu znaczenia, gdyż DIAS kierował się wyłącznie wylicytowaną na aukcji przedmiotowego samochodu kwotę 19 600 USD.
Z tego też powodu Sąd uznał za przedwczesne wypowiadanie się w kwestii wyliczenia średniej wartości rynkowej samochodu osobowego podatnika na podstawie notowanej na rynku krajowym, w dniu powstania obowiązku podatkowego, średniej ceny zarejestrowanego na terytorium kraju samochodu osobowego tej samej marki, tego samego modelu, rocznika oraz – jeżeli jest to możliwe do ustalenia – z tym samym wyposażeniem i o przybliżonym stanie technicznym, co samochód osobowy. Zaznaczenia jedynie wymaga przy omawianiu stosowania art. 104 ust. 11 u.o.p.a., że przedmiotem porównania mają być zawsze samochody podobne, także z uwzględnieniem uszkodzeń. Zmiana podstawy opodatkowania jest uprawniona nie tylko wtedy, gdy różnica w podstawie opodatkowania jest znaczna, ale równocześnie kiedy różnica ta nie ma uzasadnionej przyczyny (por. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 17 kwietnia 2024 r., I GSK 1538/20).
Podsumowując Sąd nie ma podstaw aby uznać, że Dyrektor IAS wypełnił w niniejszej sprawie obowiązek wnikliwego i wszechstronnego wyjaśnienia wszystkich istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności faktycznych w rozumieniu art. 187 § 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r. poz. 111), dalej jako O.p. Przedstawione przez Sąd braki w postępowaniu powodują, że organ nie podważył wysokości podstawy opodatkowania podanej przez podatnika.
Co też istotne, z akt sprawy jednoznacznie wynika, że skarżący nie nabył pojazdu na aukcji. Niezasadnie więc organy wzięły pod uwagę koszty aukcyjne przy obliczaniu kosztów zakupu i transportu. Już tylko z tego powodu zaskarżona decyzja podlega uchyleniu wobec naruszenia przepisu prawa materialnego: art. 104 ust. 6 u.o.p.a. Jak wynika z treści tego przepisu, podstawą opodatkowania z tytułu nabycia wewnątrzwspólnotowego samochodu osobowego w stanie faktycznym rozpoznawanej sprawy jest wartość celna samochodu powiększona o należne cło, z uwzględnieniem prowizji, kosztów transportu i ubezpieczenia, jeżeli nie zostały uwzględnione w cenie, ale zostały już poniesione do miejsca, w którym nastąpiło objęcie towaru procedurą celną. Posłużenie się w tym celu zamieszczonym na stronie internetowej kalkulatorem opłat pośrednika sprowadzającego pojazdy z USA nie jest miarodajne w niniejszej sprawie.
Nieuzasadniony okazał się natomiast zarzut skargi wydania decyzji niezgodnie z obowiązującym terminem na załatwienie sprawy. Dyrektor prawidłowo wyjaśnił w zaskarżonej decyzji, że po doręczeniu postanowienia z 23 maja 2025 r. o wyznaczeniu nowego terminu załatwienia sprawy 27 czerwca 2025 r., NUS miał prawo wydać decyzję już 12 czerwca 2025 r. nie czekając do ostatniego dnia nowo wyznaczonego terminu. Organ I instancji nie naruszył prawa: art. 140 § 1 i 2 w związku z art. 139 O.p., wydając decyzję przed ostatnim dniem terminu wskazanego w postanowieniu, który przypadał na 27 czerwca 2025 r.
Organ odwoławczy ponownie rozpoznając sprawę uwzględni powyższe wskazania Sądu i przeprowadzi postępowanie odwoławcze z poszanowaniem podstawowych zasad wynikających z przepisów Ordynacji podatkowej, w szczególności art. 121 § 1, art. 122, art. 124, jak też przedstawionego już wyżej art. 187 § 1. Zgodnie z tymi przepisami postępowanie podatkowe powinno być prowadzone w sposób budzący zaufanie do organów podatkowych (art. 121 § 1). Na podstawie art. 122 § 1 i 2 O.p., w toku postępowania organy podatkowe podejmują wszelkie niezbędne działania w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym. W postępowaniu podatkowym wszczętym z urzędu niedające się usunąć wątpliwości co do stanu faktycznego rozstrzyga się na korzyść strony, z wyjątkiem przypadków wymienionych w art. 122 § 2 O.p. Organy podatkowe powinny wyjaśniać stronom zasadność przesłanek, którymi kierują się przy załatwianiu sprawy, aby w miarę możliwości doprowadzić do wykonania przez strony decyzji bez stosowania środków przymusu (art. 124 O.p.).
Dyrektor IAS przede wszystkim w sposób przejrzysty i zrozumiały przedstawi proces ustalenia wartości rynkowej pojazdu podatnika w dacie przemieszczenia na terytorium Polski, z odniesieniem się do przedłożonej przez podatnika wyceny rzeczoznawcy, a także do kwestii zakresu uszkodzeń samochodu podniesionej w piśmie podatnika z 2 grudnia 2024 r. w nawiązaniu do opinii biegłego. Przy obliczaniu kosztów zakupu samochodu weźmie pod uwagę ocenę Sądu o braku podstaw do uwzględnienia kosztów związanych z aukcją, w której skarżący nie nabył pojazdu. Organ ustali też podnoszoną w skardze okoliczność o opłaceniu transportu auta z USA do Niemiec przez firmę L. Zgodnie z oświadczeniem pełnomocnika skarżącego na rozprawie, skarżący poniósł dopiero koszty sprowadzenia samochodu z Niemiec. Uzasadnienie wydanego rozstrzygnięcia sporządzi zgodzie z wymogami art. 210 O.p., co umożliwi sądowi kontrolę prawidłowości przyjętego przez organ stanowiska. W szczególności przedstawi argumentację na jakich dowodach oparł się rozstrzygając sprawę, a którym dowodom odmówił wiary i dlaczego.
Wobec powyższego zaskarżoną decyzję należało uchylić na podstawie art. 145 § 1 pkt 1 lit. a) i c) ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2024 r. poz. 935 ze zm.). O kosztach postępowania orzeczono na podstawie art. 200 w związku z art. 205 § 1 tej ustawy.
Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.