Wyrok WSA z dnia 11 lutego 2026, sygn. I SA/Ol 503/25

W skardze do WSA w Olsztynie strona wniosła o uchylenie postanowienia Dyrektora IAS oraz postanowienia Naczelnika US w O.. Alternatywnie zwróciła się o stwierdzenie nieważności zaskarżonego postanowienia i postanowienia organu pierwszej instancji. Wniosła ponadto o umorzenie postępowania egzekucyjnego prowadzonego pod nr 2809-SEE.7113.86.2025, stwierdzenie bezskuteczności dokonanych czynności egzekucyjnych, w tym zajęcia rachunku bankowego, a także zasądzenie kosztów postępowania, w tym kosztów zastępstwa procesowego według norm przepisanych. Zarzuciła naruszenie:

1) art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a. poprzez zignorowanie obligatoryjnego wniosku wierzyciela o umorzenie postępowania z powodu błędów w tytule wykonawczym,

2) art. 6, 7, 10, 39, 144 i 153 k.p.a., w szczególności zasady legalizmu (art. 6 k.p.a.) oraz obowiązków dotyczących doręczeń i związania organu wykładnią organu wyższego stopnia,

3) art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 3 u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 lit. a) oraz art. 29 § 1 u.p.e.a. wskazując na wadliwość adresu w tytule wykonawczym potwierdzoną przez wierzyciela,

4) art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP (prawo do sądu, obrony i odszkodowania).

Skarżący w treści skargi podał, że Burmistrz pismem z 9 września 2024 r. wniósł o umorzenie postępowania egzekucyjnego. Wierzyciel wprost przyznał się do błędu adresowego w tytułach wykonawczych, jednak organy egzekucyjne zignorowały to stanowisko. W ten sposób naruszono art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a., art. 7 i art. 153 k.p.a.

Naruszenie art. 27 § 1 pkt 2 lit. a), art. 29 § 1 i art. 59 § 1 pkt 3 u.p.e.a. strona upatruje w wadliwym doręczeniu odpisu tytułu wykonawczego nr 598/2020 na adres błędnie wskazany przez wierzyciela. W ocenie skarżącego brak skutecznego doręczenia odpisu tytułu wykonawczego czyni egzekucję niedopuszczalną. Przy czym nie ustalono w sprawie prawidłowego adresu strony, przez co rażąco naruszono prawo. Bezpodstawnie organ uznał skuteczność doręczenia korespondencji osobie, która posługiwała się pełnomocnictwem pocztowym. Po wyjeździe z Polski skarżący nie utrzymywał i nie utrzymuje kontaktów z rodziną, co obala domniemanie organów o przekazaniu mu korespondencji. Brak doręczenia korespondencji doprowadził, zdaniem skarżącego, do naruszenia zasady prawa do obrony i czynnego udziału strony – art. 10 k.p.a. i art. 45 ust. 1 Konstytucji RP.

Ponadto w skardze wniesiono na podstawie art. 106 § 3 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt egzekucyjnych Naczelnika US w O. o nr 2809- SEE.7113.86.2025, pisma Burmistrza z 9 września 2024 r. i postanowienia Dyrektora IAS z 10 lipca 2025 r. nr 2801-IEE.7192.69.2025.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o oddalenie skargi i podtrzymał dotychczasowe stanowisko w sprawie.

Skarżący pismem procesowym z 31 grudnia 2025 r. uzupełnił skargę powołując szereg orzeczeń sądowoadministracyjnych mających wspierać argumentację skargi.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje.

Skarga nie jest zasadna.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie z 14 października 2025 r. o utrzymaniu w mocy postanowienia Naczelnika US w O. z 12 września 2025 r. z zakresu umorzenia postępowania egzekucyjnego. Skarżący już w toku postępowania egzekucyjnego zarzucał błędne ustalenie adresu zobowiązanego i wskazanie go w tytule wykonawczym, wobec czego zdaniem zobowiązanego egzekucję prowadzono niezasadnie i należało ją umorzyć. W powiązaniu z powyższym podniesiono zarzut przedawnienia dochodzonych należności. Natomiast Dyrektor IAS uznał zasadność odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Materialnoprawną podstawą rozpoznania wniosku o umorzenie postępowania egzekucyjnego stanowi przepis art. 59 § 1 u.p.e.a. W rozpoznawanej sprawie, w zależności od momentu wszczęcia postępowania egzekucyjnego na podstawie wystawianych kolejno tytułów wykonawczych, odmienna była treść tego przepisu, na co zasadnie organ odwoławczy zwrócił uwagę w uzasadnieniu zaskarżonego do Sądu postanowienia.

Stosownie do art. 59 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu obowiązującym do 29 lipca 2020 r. postępowanie egzekucyjne umarza się:

1) jeżeli obowiązek został wykonany przed wszczęciem postępowania;

2) jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał;

3) jeżeli egzekwowany obowiązek został określony niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z decyzji organu administracyjnego, orzeczenia sądowego albo bezpośrednio z przepisu prawa;

4) gdy zachodzi błąd co do osoby zobowiązanego lub gdy egzekucja nie może być prowadzona ze względu na osobę zobowiązanego;

5) jeżeli obowiązek o charakterze niepieniężnym okazał się niewykonalny;

6) w przypadku śmierci zobowiązanego, gdy obowiązek jest ściśle związany z osobą zmarłego;

7) jeżeli egzekucja administracyjna lub zastosowany środek egzekucyjny są niedopuszczalne albo zobowiązanemu nie doręczono upomnienia, mimo iż obowiązek taki ciążył na wierzycielu;

8) jeżeli postępowanie egzekucyjne zawieszone na żądanie wierzyciela nie zostało podjęte przed upływem 12 miesięcy od dnia zgłoszenia tego żądania;

9) na żądanie wierzyciela;

10) w innych przypadkach przewidzianych w ustawach.

Zobowiązany zakwestionował postępowanie egzekucyjne prowadzone na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza nr: 196/2019 z 9 maja 2019 r., 371/2019 z 30 lipca 2019 r., 297/2019 z 26 września 2019 r., 458/2019 z 22 października 2019 r., 493/2019 z 28 października 2019 r., 616/2019 z 28 października 2019 r., 86/2020 z 30 marca 2020 r., 598/2020 z 29 grudnia 2020 r. obejmujących należności w podatku od nieruchomości za 2019 r. i za okres od stycznia do czerwca 2020 r. oraz karę pieniężną za zajęcie pasa drogowego. Spośród tych tytułów wyłącznie do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu nr 598/2020 ma zastosowanie art. 59 § 1 u.p.e.a. w brzmieniu zmienionym z dniem 30 lipca 2020 r. Postępowanie egzekucyjne umarza się w całości albo w części w przypadku niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów określonych w art. 27. Wynika to z treści pkt 3 tego przepisu.

W ocenie Sądu prawidłowa jest konstatacja Dyrektora IAS, że wśród przesłanek umorzenia postępowania w stanie prawnym obowiązującym do 29 lipca 2020 r. nie ma podnoszonej przez zobowiązanego przesłanki niespełnienia w tytule wykonawczym wymogów z art. 27 u.p.e.a. Niespełnienie w tytule wykonawczym tych wymogów mogło być podstawą zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego na podstawie art. 33 pkt 10 u.p.e.a., składanych w terminie 7 dni od daty doręczenia tytułu wykonawczego, a pouczenie w tej kwestii zawierały tytuły wykonawcze doręczone pełnomocnikowi pocztowemu zobowiązanego. Przy czym zarzuty strony dotyczące braku uprzedniego doręczenia upomnienia, wygaśnięcia obowiązku w całości oraz braku wymagalności zostały przez Burmistrza oddalone powołanym już wyżej w opisie stanu faktycznego postanowieniem z 27 sierpnia 2024 r., które następnie SKO w Olsztynie utrzymało w mocy postanowieniem z 9 grudnia 2024 r.

W tej sytuacji zaskarżone postanowienie Dyrektora IAS nie narusza prawa w zakresie w jakim organ odwoławczy utrzymał w mocy postanowienie Naczelnika US w O. z 12 września 2025 r. o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych nr: 196/2019, 371/2019, 297/2019, 458/2019, 493/2019, 616/2019 i 86/2020.

Podobnie nie narusza prawa ocena prawna Dyrektora IAS w odniesieniu do postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułu wykonawczego nr 598/2020 z 29 grudnia 2020 r. Dyrektor jednoznacznie uznał prawidłowość doręczenia zobowiązanemu odpisu tytułu wykonawczego na adres zamieszkania w A. przy ul. [...]. Na str. 6-8 zaskarżonego postanowienia szczegółowo opisano zgłoszone przez skarżącego zmiany adresu zamieszkania w zestawieniu z datami i sposobem doręczeń odpisów tytułów wykonawczych. Powyższe wynika z akt sprawy, wśród których potwierdzenie odbioru odpisu tytułu nr 196/2019 zawiera adnotację, że odbierająca przesyłkę córka zobowiązanego posiadała pełnomocnictwo pocztowe (potwierdzenie odbioru: k. 6 akt organu).

Podkreślić należy, że nie ma podstaw do kwestionowania informacji podanych przez pracowników operatora pocztowego przy doręczeniu przesyłki kierowanej na prawidłowy adres zobowiązanego (potwierdzenie odbioru: k. 63 akt organu). Zgodnie z art. 37 ust. 2 pkt 2 ustawy z 23 listopada 2012 r. Prawo pocztowe (obecnie: Dz.U. z 2025 r. poz. 366 ze zm.) przesyłka pocztowa, jeżeli nie jest nadana na poste restante, może być wydana ze skutkiem doręczenia przedstawicielowi ustawowemu adresata lub pełnomocnikowi adresata upoważnionemu na podstawie pełnomocnictwa udzielonego na zasadach ogólnych lub na podstawie pełnomocnictwa pocztowego. Z doręczeniem korespondencji pełnomocnikowi pocztowemu wiąże się domniemanie, że adresat przesyłkę otrzymał, co oznacza prawne uznanie, że w dniu tego odbioru powziął on informację o tym fakcie, niezależnie od tego kiedy fizycznie została mu ona przekazana, jak też czy adresat zapoznał się z treścią tak doręczonego pisma (zob. wyrok NSA z 27 czerwca 2023 r., II OSK 2314/20; postanowienia NSA z 31 marca 2021 r., III FZ 191/21; z 5 kwietnia 2017 r., II OZ 353/17). Nie ma więc znaczenia postulowany w skardze pogląd, że nieutrzymywanie kontaktów z osobą upoważnioną na podstawie pełnomocnictwa pocztowego obala domniemanie o przekazaniu korespondencji stronie. Adnotacja o treści: "pełnomocnik" na potwierdzeniu odbioru dokumentacji powiązanej z tytułem wykonawczym nr 598/2020 (k. 63 akt organu), potwierdza istnienie pełnomocnictwa udzielonego córce zobowiązanego w dniu odbioru przesyłki: 3 lutego 2021 r.

Ponadto zasadnie Dyrektor zauważył, że zarzut przedawnienia dochodzonych należności został rozpoznany już wcześniej. Postanowieniem z 7 maja 2025 r. Naczelnik US w O. odmówił umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Burmistrza nr: 196/2019, 371/2019, 297/2019, 458/2019, 493/2019, 616/2019, 86/2020, 598/2020. Naczelnik US powołał się na stanowisko wierzyciela w zakresie przedawnienia dochodzonych należności. Postanowienie to nie zostało zaskarżone i stało się prawomocne. Z tego powodu, mając na uwadze zasadę trwałości decyzji ostatecznych wyrażoną w art. 16 § 1 k.p.a. nie było podstaw do ponownego orzekania w tej kwestii. Z treści art. 16 § 1 k.p.a. wynika, że decyzje, od których nie służy odwołanie w administracyjnym toku instancji lub wniosek o ponowne rozpatrzenie sprawy, są ostateczne. Uchylenie lub zmiana takich decyzji, stwierdzenie ich nieważności oraz wznowienie postępowania może nastąpić tylko w przypadkach przewidzianych w kodeksie lub ustawach szczególnych.

Odnotować przy tym należy, że SKO w Olsztynie w powoływanym już wyżej postanowieniu z 9 grudnia 2024 r. uznało, że przedawnienie nie nastąpiło. Wskazanym postanowieniem SKO utrzymało w mocy postanowienie z 27 sierpnia 2024 r., którym Burmistrz oddalił zarzuty w sprawie egzekucji administracyjnej prowadzonej na podstawie tytułów wykonawczych będących podstawą rozpoznania w niniejszej sprawie. Zobowiązany wywiódł do tut. Sądu skargę na postanowienie SKO z 9 grudnia 2024 r., a sprawę zarejestrowano obecnie pod sygn. akt I SA/Ol 2/26.

Zasadnie zauważył powyższe Dyrektor, podobnie jak i to, że wierzyciel w odpowiedzi z 22 lipca 2025 r. na wezwanie Naczelnika US w O. z 18 lipca 2025 r. wskazał, że nie widzi podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego (k. 252 verte akt organu). Również w tym zakresie nie może przynieść oczekiwanego przez skarżącego skutku argumentacja skargi o zignorowaniu przez organ egzekucyjny wniosku wierzyciela o umorzenie postępowania z powodu błędów w tytule wykonawczym. Zauważyć bowiem należy, że Burmistrz kierował pismo z 9 września 2024 r. do SKO w Olsztynie a nie do organu egzekucyjnego (k. 142-138 akt organu). Omawiane pismo stanowiło też wyłącznie element stanowiska wierzyciela wyrażone przy przekazywaniu zażalenia na postanowienie Burmistrza z 27 sierpnia 2024 r. do organu drugiej instancji. W tej sytuacji zasadne jest uznanie, że omawiane stanowisko wierzyciela nie wymagało podjęcia przez organ egzekucyjny żadnych działań, w tym wydania postanowienia z zakresu umorzenia postępowania egzekucyjnego.

Mając na uwadze przedstawione wyżej rozważania Sąd uznał, że nie naruszono przepisów powołanych w skardze: art. 59 § 1 pkt 6 u.p.e.a., art. 6, 7, 10, 39, 144 i 153 k.p.a., art. 59 § 1 pkt 1, 2 i 3 u.p.e.a. w zw. z art. 27 § 1 pkt 2 lit. a) oraz art. 29 § 1 u.p.e.a., a także art. 45 ust. 1 i art. 77 ust. 2 Konstytucji RP. Odnotowania przy tym wymaga, że wymieniony wśród zarzutów skargi art. 27 § 1 pkt 2 lit. a) u.p.e.a. nie miał w sprawie zastosowania. Wszystkie tytuły wykonawcze wystawiono bowiem i egzekucję wszczęto przed zmianą art. 27 § 1 pkt 2 u.p.e.a. z dniem 25 marca 2023 r., polegającą na nadaniu nowego brzmienia w tym przepisie m.in. przez nadanie w punkcie 2 nowej jednostki redakcyjnej – litery a), której wcześniej przepis ten nie posiadał.

Wobec zakresu żądań skargi Sąd wyjaśnia ponadto, że nie jest uprawniony do umorzenia postępowania egzekucyjnego, jak też stwierdzenia bezskuteczności dokonanych czynności egzekucyjnych. Do kompetencji Sądu zastrzeżono wyłącznie badanie legalności zaskarżonego aktu. Zgodnie bowiem z art. 1 § 1 i § 2 ustawy z 25 lipca 2002 r. Prawo o ustroju sądów administracyjnych (Dz.U. z 2024 r. poz. 1267), sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej, przy czym kontrola ta sprawowana jest pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. W świetle powołanego przepisu ustawy wojewódzki sąd administracyjny w zakresie swojej właściwości ocenia zaskarżone akty administracyjne z punktu widzenia ich zgodności z prawem materialnym i przepisami procesowymi.

Natomiast zbędne stało się rozpoznanie zawartego w skardze wniosku o dopuszczenie i przeprowadzenie dowodu z akt i dokumentów w nim wskazanych. Powołana we wniosku dokumentacja została bowiem nadesłana Sądowi przez organ wraz ze skargą i stanowi część akt administracyjnych zgromadzonych na wcześniejszym etapie sprawy.

Mając powyższe na uwadze Sąd, na podstawie art. 151 ustawy z 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi, skargę oddalił.

Przywoływane w niniejszym uzasadnieniu orzeczenia sądów administracyjnych są dostępne na internetowej stronie: http://orzeczenia.nsa.gov.pl.