Nie godząc się z powyższą decyzją skarżący wniósł skargę, w której zarzucił organom brak uwzględnienia w sprawie istotnych dla rozstrzygnięcia okoliczności, czyli rzeczywistej weryfikacji prowadzonej działalności gospodarczej, przyczyny powstania zaległości, stanu posiadanego majątku, sytuacji rodzinnej, możliwości rozliczenia zaległości posiadaną wierzytelnością. Wskazał ponadto na wadliwość argumentacji organu, czego przejawem było wskazywanie obowiązków rodziny jako głównego czynnika pozwalającego dokonać spłaty, wskazywanie zatrudnienia jako głównego czynnika pozwalającego dokonać spłaty, wskazywanie wieku i aktywności zawodowej jako głównego czynnika pozwalającego dokonać spłaty, wskazywanie aktywności w stowarzyszeniach społecznych.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie i podtrzymał dotychczasową argumentację.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.
Kontrolując legalność zaskarżonego rozstrzygnięcia Sąd, stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - dalej [ppsa], obowiązany jest je uchylić w razie stwierdzenia, że zaskarżony akt narusza przepisy prawa materialnego w sposób mający wpływ na wynik sprawy lub przepisy prawa procesowego w sposób mogący mieć istotny wpływ na wynik sprawy, bądź też gdy stwierdzi naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania.
Dokonując oceny zaskarżonej decyzji z punktu widzenia powyższych kryteriów a nadto mając na uwadze brak związania zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną (art. 134 § 1 ppsa) Sąd nie dopatrzył się takich naruszeń prawa, które skutkowałyby koniecznością jej wyeliminowania z obrotu prawnego.
Przedmiotem sporu jest kwestia zasadności odmowy umorzenia skarżącemu odsetek od nieopłaconych należności składkowych.
Normujący zagadnienie umarzania składek na ubezpieczenia społeczne przepis art. 28 usus stanowi w ust. 1, że należności z tytułu składek mogą być umarzane w całości lub w części przez ZUS, z uwzględnieniem ust. 2 - 4. W myśl ust. 2 art. 28 usus, należności z tytułu składek mogą być umarzane tylko w przypadku ich całkowitej nieściągalności, z zastrzeżeniem ust. 3a. W ust. 3 wskazano natomiast, że całkowita nieściągalność, o której mowa w ust. 2, zachodzi wówczas, gdy:
1) dłużnik zmarł nie pozostawiając żadnego majątku lub pozostawił ruchomości niepodlegające egzekucji na podstawie odrębnych przepisów albo pozostawił przedmioty codziennego użytku domowego, których łączna wartość nie przekracza kwoty stanowiącej trzykrotność przeciętnego wynagrodzenia i jednocześnie brak jest następców prawnych oraz nie ma możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie;
2) sąd oddalił wniosek o ogłoszenie upadłości dłużnika lub umorzył postępowanie upadłościowe z przyczyn, o których mowa w art. 13 i art. 361 pkt 1 ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe i naprawcze;
3) nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności przy jednoczesnym braku majątku, z którego można egzekwować należności, małżonka, następców prawnych, możliwości przeniesienia odpowiedzialności na osoby trzecie w rozumieniu przepisów ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa;
4) nie nastąpiło zaspokojenie należności w zakończonym postępowaniu likwidacyjnym;
4a) wysokość nieopłaconej składki nie przekracza kwoty kosztów upomnienia w postępowaniu egzekucyjnym;
4b) nie nastąpiło zaspokojenie należności w umorzonym postępowaniu upadłościowym;
4c) ogłoszono upadłość, o której mowa w części III w tytule V ustawy z dnia 28 lutego 2003 r. - Prawo upadłościowe;
5) naczelnik urzędu skarbowego lub komornik sądowy stwierdził brak majątku, z którego można prowadzić egzekucję;
6) jest oczywiste, że w postępowaniu egzekucyjnym nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
Ustawodawca przewidział nadto w art. 28 ust. 3a usus możliwość umarzania przez ZUS należności z tytułu składek w uzasadnionych przypadkach, mimo braku całkowitej nieściągalności, w odniesieniu do ubezpieczonych będących równocześnie płatnikami składek na te ubezpieczenia. Korzystając z upoważnienia ustawowego (art. 28 ust. 3b usus) Minister Gospodarki, Pracy i Polityki Społecznej w § 3 ust. 1 rozporządzenia z 31 lipca 2003 r. określił przesłanki umarzania należności pomimo braku ich całkowitej nieściągalności. Zgodnie z tym przepisem, ZUS może umorzyć należności z tytułu składek, jeżeli zobowiązany wykaże, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, ponieważ pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny, w szczególności w przypadku:
1) gdy opłacenie należności z tytułu składek pozbawiłoby zobowiązanego i jego rodzinę możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych;
2) poniesienia strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia powodujących, że opłacenie należności z tytułu składek mogłoby pozbawić zobowiązanego możliwości dalszego prowadzenia działalności;
3) przewlekłej choroby zobowiązanego lub konieczności sprawowania opieki nad przewlekle chorym członkiem rodziny, pozbawiającej zobowiązanego możliwości uzyskiwania dochodu umożliwiającego opłacenie należności.
Z przywołanych przepisów wynika jednoznacznie, że rozstrzygnięcia wydawane w przedmiocie umorzenia zaległych należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne są podejmowane w ramach tzw. uznania administracyjnego. Ustawodawca pozostawiając organom uznanie w omawianej kwestii, wprowadził do systemu prawa administracyjnego swego rodzaju "luz decyzyjny", przejawiający się w możliwości (nie zaś konieczności) umorzenia tych należności. Jednak do uznania administracyjnego, a więc możliwości wyboru określonego kierunku rozstrzygnięcia, dochodzi w tego rodzaju sprawach dopiero po ustaleniu zaistnienia którejś z wymienionych w przepisach prawa przesłanek. W sytuacji, gdy żadna z tych przesłanek nie zostanie spełniona, organ nie ma możliwości wyboru konsekwencji prawnych i bezwzględnie zobowiązany jest odmówić przyznania tego rodzaju ulgi. Dopiero wykazanie istnienia którejś z wymienionych przesłanek otwiera organowi możliwość (a nie obowiązek) zastosowania tej ulgi. W tym to bowiem momencie organ rozstrzygający sprawę korzysta z przypisanego mu uprawnienia do zastosowania uznania administracyjnego - nie musi, lecz może umorzyć takie należności (por. wyrok NSA z 29 sierpnia 2007 r., sygn. akt II GSK 141/07 dostępny na stronie internetowej www.orzeczenia.nsa.gov.pl, podobnie jak dalej przytaczane orzeczenia).
Kontroli Sądu podlega w związku z tym nie zasadność odmowy umorzenia należności - gdyż sąd administracyjny nie jest organem trzeciej instancji w postępowaniu administracyjnym i nie może zastępować tego organu w podejmowaniu decyzji uznaniowej - lecz zgodność podjętej decyzji z przepisami prawa. W tej sytuacji obowiązkiem Sądu jest dokonanie oceny, czy w sposób prawidłowy, z zachowaniem reguł wynikających z Kodeksu postępowania administracyjnego oraz przepisów prawa materialnego, przeprowadzono postępowanie i czy spełnione zostały przesłanki umorzenia. Natomiast Sąd nie rozstrzyga o tym, czy składki (tu: odsetki od należności składkowych) powinny być umorzone, czy też nie, bowiem o tym decyduje organ administracji publicznej w ramach przysługującego mu uznania administracyjnego. Sąd bada więc, czy postępowanie przeprowadzono zgodnie z zasadą prawdy obiektywnej, w myśl której organy zobligowane są do podjęcia wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego sprawy (art. 77 kpa). Nadto, czy dowody oceniono zgodnie z zasadą swobodnej oceny (art. 80 kpa) i czy zapewniono stronie czynny udział w postępowaniu (art. 10 kpa) oraz czy wydane decyzje odpowiadają wymogom określonym w art.107 § 3 kpa, w szczególności czy uzasadnienie decyzji wskazuje przyczyny, dla których organ nie zastosował instytucji umorzenia istniejącej zaległości.
Badając zaskarżoną decyzję w tak zakreślonych ramach prawnych Sąd stwierdza, że w kontrolowanej sprawie organy rentowe prawidłowo ustaliły stan faktyczny sprawy i dokonały jego trafnej oceny prawnej. Zdaniem Sądu, organ dostatecznie wywiązał się z nałożonych na niego obowiązków, tj. w takim zakresie, w jakim było to możliwe zebrał cały dostępny materiał dowodowy i dokonał jego oceny, a następnie rozważył i ocenił wszystkie okoliczności mogące mieć wpływ na wybór rozstrzygnięcia o udzieleniu lub odmowie udzielenia ulgi. Zakład rozważył sytuację bytową, zdrowotną i materialną skarżącego, wysokość osiąganych przez niego dochodów, niezbędne wydatki, oraz ciążące na nim obciążenia kredytowe. Ustalenia oraz ocena zgromadzonego materiału dowodowego w tym zakresie nie nosi znamion dowolności.
W toku przeprowadzonego postępowania wyjaśniającego ustalono, że skarżący posiada stałe źródło utrzymania w postaci wynagrodzenia za pracę w wysokości ok. 5.088,00 zł netto oraz dodatkowo prowadzi działalność gospodarczą w zakresie biura podróży w ramach współpracy z [...] Skarżący jest właścicielem dwóch lokali mieszkalnych (o pow. 178,90 m2 i 154,90 m2) oraz posiada majątek ruchomy w postaci samochodów (osobowego marki [...] z 2003 r. i ciężarowego marki [...] z 2000 r.) i przyczepy lekkiej [...] z 1997 r. Posiada też wymagalną wierzytelność w kwocie 94.596,70 zł (wyrok z klauzulą wykonalności). Na skarżącym ciążą zobowiązania wobec banków i instytucji, wskutek czego ponosi miesięczne obciążenia ratalne w wysokości 5.257,35 zł. Materiał dowodowy sprawy nie wskazywał przy tym, by wobec skarżącego toczyło się postępowanie egzekucyjne, upadłościowe, czy likwidacyjne.
Sąd w pełni zatem podziela stanowisko organu, że w aktualnym stanie sprawy wobec skarżącego nie zachodzi żaden z przypadków całkowitej nieściągalności, enumeratywnie wymienionych w art. 28 ust. 3 usus. W sprawie nie budzi wątpliwości, że zebrany materiał dowodowy wykluczał umorzenie odsetek od nieopłaconych składek w oparciu o przesłanki, o których mowa w art. 28 ust. 3 pkt 1, 2, 4, 4a, 4b 4c i 5 usus. Z pewnością nie zachodzi też przesłanka opisana w pkt 3 art. 28 ust. 3 usus, albowiem nie nastąpiło zaprzestanie prowadzenia działalności gospodarczej przez skarżącego. Trafnie organ ocenił również, że nie miały też miejsca okoliczności, o których mowa w art. 28 ust 3 pkt. 6 usus. Chociaż w stosunku do zadłużenia skarżącego wobec ZUS nie wdrożono jeszcze postępowania egzekucyjnego, to z uwagi na osiągane dochody i stan majątkowy skarżącego nie można obecnie stwierdzić, że w przypadku przymusowego dochodzenia tych należności nie uzyska się kwot przekraczających wydatki egzekucyjne.
W konsekwencji trafne są wnioski organu o braku prawnej możliwości umorzenia należności w oparciu o kryterium całkowitej nieściągalności.
Za prawidłową Sąd uznaje również dokonaną przez Zakład analizę stanu faktycznego i wyprowadzoną na jego tle ocenę prawną przesłanek określonych w § 3 ust. 1 pkt 1 - 3 rozporządzenia. Wyjaśnienia w tym miejscu wymaga, że w świetle wskazanych powyżej przepisów - to ubiegający się o umorzenie należności z tytułu ubezpieczeń społecznych ma wykazać, że ze względu na stan majątkowy i sytuację rodzinną nie jest w stanie opłacić tych należności, gdyż pociągnęłoby to zbyt ciężkie skutki dla zobowiązanego i jego rodziny. Zatem ustalenia w tym zakresie czynione są w oparciu o materiał dowodowy oferowany przez wnioskodawcę. Skoro bowiem przepis stanowi wprost, że to zobowiązany ma wykazać spełnienie przesłanek do umorzenia, to znaczy że w tym zakresie ciężar dowodu spoczywa na wnioskodawcy (wyrok NSA z 8 marca 2013 r. sygn. akt II GSK 2410/11).
Trafnie Zakład uznał w zaskarżonej decyzji, że zgromadzone dowody nie wskazują na wystąpienie okoliczności, o których mowa w § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia. Przede wszystkim należy zauważyć, że skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji, wskazującej na wystąpienie u niego stanów chorobowych. Niewystarczające w tym względzie było samo powoływanie się przez skarżącego na pogorszenie stanu zdrowia, albowiem po pierwsze w w/w przepisie jest mowa o chorobie przewlekłej, po wtóre, ciężar dowodzenia okoliczności mających uzasadniać istnienie tej przesłanki spoczywał na skarżącym, gdyż z faktu ich istnienia wywodzi on określone skutki prawne (por. wyrok NSA z 9 października 2013 r., sygn. akt II GSK 922/12). Zatem przekazanie informacji co do swego stanu zdrowia niewątpliwie obciążało skarżącego, gdyż tylko on dysponuje takimi danymi. Tym samym nietrafne są zarzuty skargi, że organ zlekceważył stan zdrowia skarżącego i że ZUS ma dostęp do tych informacji. Niezależnie od powyższego Sąd wskazuje, że w przypadku przesłanki § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia nie jest wystarczające samo wystąpienie stanu choroby, lecz musi być ona tego rodzaju, że - poza przewlekłym charakterem - pozbawia zobowiązanego możliwości uzyskania dochodu umożliwiającego opłacenie należności. Istotna jest więc nie tyle sama choroba lecz jej skutek w postaci utraty możliwości zarobkowania. Bezspornym jest natomiast, że skarżący posiada stałe dochody i nadal prowadzi działalność gospodarczą, co wykluczało możliwość udzielenia ulgi na podstawie § 3 ust. 1 pkt 3 rozporządzenia.
Prawidłowe jest też stanowisko organu o braku podstaw do umorzenia w oparciu o przesłankę z § 3 ust. 1 pkt 2 rozporządzenia. Sąd podkreśla, że dla zastosowania tego przepisu istotne jest ustalenie związku przyczynowo - skutkowego pomiędzy wskazanymi w nim przesłankami: poniesieniem strat materialnych w wyniku klęski żywiołowej lub innego nadzwyczajnego zdarzenia (1) a możliwością pozbawienia skarżącego - w wyniku opłacenia należności z tytułu składek - dalszego prowadzenia działalności gospodarczej (2). W ocenie Sądu, skoro organ nie negował, iż powodem powstania zaległości objętych wnioskiem były ograniczenia związane z epidemią Covid-19, to należało przyjąć, że doszło do spełnienia pierwszej z tych przesłanek. Następstwa związane bowiem z wybuchem pandemii niewątpliwie wpisują się w zakres znaczeniowy zwrotu "inne nadzwyczajne zdarzenia", zaś z uwagi na charakter prowadzonej przez skarżącego działalności (biuro podróży), oczywistym jest, że poniósł on straty materialne w wyniku tego zdarzenia. Tym samym, odmiennie, niż przyjął organ, zgodzić się należy ze skarżącym, że do powstania zaległości doszło z przyczyn niezależnych od niego. Niemniej jednak w realiach kontrolowanej sprawy nie wystąpiła druga z przywołanych przesłanek. Nie negując bowiem strat powstałych wskutek pandemii, nie budzi w sprawie wątpliwości, że konieczność opłacenia składek i ich pochodnych za ten okres nie wywołała skutku w postaci zaprzestania przez skarżącego prowadzenia działalności gospodarczej. Co więcej w związku z epidemią Covid-19 został wprowadzony system pomocy obejmujący także pomoc w regulowaniu składek na ubezpieczenia społeczne.
Podzielić należy również dokonaną przez Zakład ocenę stanu faktycznego sprawy pod kątem wystąpienia przesłanki związanej z możliwością pozbawienia skarżącego - w wyniku opłacenia należności objętych wnioskiem - możliwości zaspokojenia niezbędnych potrzeb życiowych (§ 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia). W orzecznictwie na gruncie omawianego przepisu podkreśla się, że umorzenie należności jest zastrzeżone dla sytuacji szczególnie trudnych, gdy ze względu na stan zdrowia, inne względy społeczne i brak szans na uzyskiwanie dochodów, nie jest możliwe wywiązywanie się ze zobowiązań wobec ZUS. Ponadto przy ocenie spełnienia przesłanek umożliwiających umorzenie zaległości, organ powinien brać pod uwagę także, czy istnieją po stronie osoby składającej wniosek okoliczności świadczące o możliwości zmiany sytuacji majątkowej. W związku z tym - jak trafnie wywiódł organ - trudna sytuacja materialna uniemożliwiająca spłatę należności składkowych, musi zostać udowodniona i mieć charakter trwały, a więc występować w dłuższym okresie czasu.
Poczynione w tym zakresie ustalenia doprowadziły organ do słusznego wniosku, że skarżący nie wykazał, aby w sprawie zostały spełnione przesłanki opisane w tym przepisie. Argumentację przedstawioną przez organ w tym zakresie Sąd uznaje za logiczną i spójną. Porównanie dochodu osiąganego w gospodarstwie domowym skarżącego z samego tylko wynagrodzenia za pracę (5.088 zł) z podanymi wydatkami na utrzymanie (385 zł), potwierdza bezsprzecznie, że skarżący jest w stanie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby życiowe, związane z utrzymaniem domu mieszkalnego, wyżywieniem, czy z zakupem lekarstw. Tut. Sąd w pełni podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Gdańsku z 4 marca 2014 r. o sygn. I SA/Gd 119/14, że zadaniem regulacji zawartej w art. 28 ust. 3a usus oraz w § 3 ust. 1 rozporządzenia jest zabezpieczenie niezbędnego minimum socjalnego, które pozwoli osobie zobowiązanej funkcjonować w codziennym życiu mając gwarancję, że podstawowe potrzeby jej oraz jej rodziny będą zaspokojone. Punktem odniesienia przy ocenie, czy spłata zadłużenia w przypadku skarżącego zagraża jego egzystencji, powinna być szczegółowa analiza określonego na ten okres minimum socjalnego oraz minimum egzystencji." Organ trafnie zatem nawiązał do tych kryteriów, wskazując, że dochód skarżącego znacznie przekracza próg kryterium dochodowego uprawniający do świadczeń socjalnych, a jego status materialny nie plasuje go na granicy minimum egzystencji. Nie występuje zatem sytuacja, w której zapłata należności wobec ZUS skutkowałaby koniecznością korzystania przez skarżącego ze świadczeń z pomocy społecznej.
Słusznie też organ, odnosząc się do posiadanych przez stronę zobowiązań, stwierdził, że zobowiązania wobec ZUS nie mogą być pominięte i potraktowane drugorzędnie wobec zobowiązań cywilnoprawnych. Jak bowiem wskazał Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 27 czerwca 2019 r., sygn. akt I GSK 573/19, przyznanie priorytetu w zaspokajaniu należnościom prywatnym prowadziłoby do naruszenia interesu publicznego, gdyż prowadziłoby do nieuprawnionego uprzywilejowywania podmiotów prawa cywilnego kosztem Skarbu Państwa, czyli kosztem ogółu obywateli. Zgodzić się zatem należy z organem, że w sytuacji, gdy skarżący regularnie spłaca zadłużenie w bankach i instytucjach, umorzenie zaległości objętych wnioskiem byłoby bezzasadnym uprzywilejowywaniem zobowiązań cywilnoprawnych kosztem Skarbu Państwa. Obciążenia finansowe o charakterze prywatnym i konsumpcyjnym, które zaciągnięte zostały dobrowolnie, nie mogą być bowiem traktowane priorytetowo w stosunku do zobowiązań publicznoprawnych.
Sąd podziela pogląd wyrażony w wyroku WSA w Bydgoszczy z 21 maja 2014 r., sygn. akt I SA/Bd 398/14, że "przesłanka, o której mowa w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia, nie odnosi się do subiektywnego odczucia dłużnika o dolegliwości z powodu konieczności zapłacenia zaległych świadczeń składkowych, lecz oznacza obiektywną, wyjątkową sytuację, która zagraża podstawowemu bytowi zobowiązanego lub jego rodziny. Nie odnosi się więc ona do kłopotów finansowych, które z uwagi na to, że każdy człowiek indywidualnie w ramach przysługującej mu samodzielności podejmowania decyzji, organizuje swoje sprawy zawodowe i osobiste." Sąd nie neguje, że obecna sytuacja finansowa skarżącego jest trudna, z uwagi na ciążące na nim zobowiązania i brak dostatecznych dochodów, dostrzega również, że problemy finansowe skarżącego utrzymują się już od dłuższego czasu, tj. od wybuchu pandemii Covid-19. Niemniej jednak, mając na uwadze, że skarżący podjął aktywne działania w celu poprawienia swej sytuacji materialnej, podejmując pracę w charakterze nauczyciela, w dodatku nadal prowadzi działalność gospodarczą, z założenia nakierowaną na osiągnięcie zysku - brak jest wystarczających podstaw do przyjęcia, że obecne trudności w uiszczeniu należności objętych wnioskiem będą miały charakter trwały, uniemożliwiający chociażby częściowe (w niewielkich, acz stałych kwotach) zaspokajanie należności wobec ZUS. Tym bardziej, że skarżący podjął się w ramach układu ratalnego spłaty zadłużenia wobec ZUS z tytułu należności głównej (składek ubezpieczeniowych) i wywiązywał się z tych płatności, zaś na rozprawie oświadczył, że pozostała mu do uregulowania ostatnia rata za listopad 2025 r. Nie bez znaczenia jest też to, że sam skarżący w toku postępowania wskazywał, cyt; "więcej klientów kieruje zapytania o wakacje na rok 2025 r., co może przyczynić się do poprawy sytuacji firmy i dać szanse na szybszą spłatę zadłużenia w ZUS". Trzeba też zauważyć, że choć skarżący w związku z prowadzoną działalnością w najbardziej newralgicznym okresie epidemii niewątpliwie borykał się z wieloma trudnościami i popadł w problemy finansowe, to jednak już w latach 2022-2023 działalność ta przyniosła mu zyski rzędu odpowiednio: 37.008,85 zł i 40.701,93 zł. W tych okolicznościach, zdaniem Sądu, prawidłowe jest stanowisko organu, że podjęcie decyzji o umorzeniu należności na chwilę obecną byłoby przedwczesne i nieuzasadnione. Trafnie ZUS zwraca uwagę, że spłata spornych należności zawsze wiąże się z pewnymi dolegliwościami finansowymi dla zobowiązanego, co jednak nie świadczy jeszcze o ziszczeniu się przesłanki umorzenia. Jak już wskazano, wystąpienie przesłanki z § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia nie będzie miało miejsca, gdy strona jest w stanie zaspokoić swoje niezbędne potrzeby życiowe, tj. związane z utrzymaniem domu mieszkalnego, wyżywieniem, czy z zakupem lekarstw. Zdaniem Sądu, w realiach rozpatrywanej sprawy sytuacja finansowa skarżącego nie stwarza natomiast zagrożenia niemożności pokrycia niezbędnych dla utrzymania wydatków, wskutek opłacenia odsetek od zaległych składek w kwocie 5.632 zł. Pamiętać również należy, że umorzenie należności stanowi wyraz definitywnej rezygnacji ZUS z możliwości ich wyegzekwowania. Natomiast ZUS ma obowiązek efektywnego egzekwowania swoich należności. Ich publicznoprawny charakter oraz cele, na które są przeznaczone, obligują ZUS do szczególnej ostrożności w dysponowaniu nimi. W przypadku, gdy świadczenia w postaci składek i ich pochodnych nie są odprowadzane, ciężar ich uiszczenia przerzucany jest na ogół społeczeństwa. Trudno zatem oczekiwać, by ZUS uznał za zasadne, by inni ubezpieczeni pokrywali zadłużenie osób niepłacących należności.
W konsekwencji Sąd stwierdza, iż opisany stan rzeczy powoduje, że pomimo niewątpliwie trudnej, prawidłowo ustalonej przez organ sytuacji materialnej skarżącego, uzasadnionym jest twierdzenie Zakładu, że w okolicznościach sprawy nie wystąpiła w sprawie przesłanka umorzenia należności z tytułu składek, przewidziana w § 3 ust. 1 pkt 1 rozporządzenia.
Za nieskuteczne należy uznać podnoszone w skardze zarzuty nieuwzględnienia istotnych dla rozstrzygnięcia sprawy okoliczności. Wbrew temu, co uważa skarżący, organ nie pominął okoliczności podnoszonych w skardze, lecz odmiennie je ocenił, co nie stanowi o naruszeniu zasady swobodnej oceny zebranego materiału dowodowego (art. 80 kpa). W szczególności organ uwzględnił posiadany majątek i sytuację rodzinną skarżącego, przedstawił wyniki finansowe z prowadzonej przez niego działalności w latach 2022-2024, nie negował też przyczyny powstania zaległości (Covid-19). Skarżący, kwestionując ustalenia organów w kwestii posiadanego majątku, zawarł w skardze wydruki zdjęć fotograficznych, obrazujących znaczny poziom dewastacji swych nieruchomości. Sąd, nie negując złego stanu technicznego posiadanych lokali, zauważa, że skarżący w toku postępowania przed organami nie przedstawił żadnych dowodów na tą okoliczność. Podnoszenie zatem dopiero na etapie skargi argumentów w tym aspekcie jest spóźnione i bezskuteczne. Zgodnie bowiem z art. 133 § 1 ppsa, sąd wydaje wyrok po zamknięciu rozprawy na podstawie akt sprawy, czyli kontroluje rozstrzygnięcie organu administracji w ramach stanu faktycznego ustalonego przez ten organ (por. wyrok NSA z 5 czerwca 2012 r., sygn. akt II OSK 763/12). Poza tym, kwestia stanu technicznego posiadanych lokali pozostaje bez wpływu na dokonaną ocenę o braku przesłanek do udzielenia wnioskowanej ulgi, gdyż w niczym nie zmienia stanowiska, że Zakład może dokonać zabezpieczenia przedmiotowych należności poprzez wpis do hipoteki. Fakt, iż nieruchomość skarżącego jest w stanie nie nadającym się do użytkowania nie wyklucza bowiem możliwości jej sprzedaży. Na ocenę prawidłowości zaskarżonej decyzji nie mogły również wywrzeć wpływu argumenty skarżącego o wadliwości stanowiska organu co do obowiązku udzielenia skarżącemu wsparcia przez członków rodziny, w sytuacji, gdy prowadzą oni odrębne gospodarstwa domowe. Sąd zauważa, że wyrażona w skarżonej decyzji uwaga organu w tym aspekcie odnosiła się ogólnie do ciążącego na małżonkach oraz dzieciach obowiązku wsparcia bliskich (męża, rodzica), będących w trudnej sytuacji materialnej i nie miała przesądzającego znaczenia dla dokonanej przez organy analizy sytuacji materialnej skarżącego oraz perspektyw spłaty przez niego zadłużenia w dłuższym okresie czasowym. Podobnie, jeśli chodzi o kwestię przynależności skarżącego do różnych stowarzyszeń, okoliczność ta została przywołana przez organ jako dodatkowy argument dla zaznaczenia przedsiębiorczości skarżącego, co jednak nie miało zasadniczego wpływu na poczynione w sprawie ustalenia i wywiedzione na ich podstawie trafne wnioski, że skarżący jest w stanie faktycznie spłacić istniejące zadłużenie bez niedostatku. W nawiązaniu natomiast do podnoszonych przez skarżącego argumentów, że jego obecny stan zdrowia nie może gwarantować, iż będzie mógł pracować do 65 roku życia, na co wskazuje ZUS, podnieść należy, że skarżący nie przedstawił żadnej dokumentacji medycznej, obrazującej jego stan zdrowia. Wobec tego, zdaniem Sądu, uprawnione jest założenie organu o perspektywach zatrudnienia skarżącego aż do osiągnięcia wieku emerytalnego. Jedynie informująco można wskazać, że każda zmiana okoliczności faktycznych, w szczególności sytuacji majątkowej, rodzinnej lub zdrowotnej osoby zobowiązanej, może być zawsze podstawą do ponownego wystąpienia z wnioskiem o umorzenie zaległości lub z wnioskiem o rozłożenie należności na raty w myśl art. 28 usus, bowiem odmowa ich umorzenia nie stwarza sytuacji powagi rzeczy osądzonej i zobowiązany do uiszczenia zaległości może występować o jej umorzenie tak długo, jak długo zaległość ta istnieje, zwłaszcza jeśli jego sytuacja ulegnie pogorszeniu.
Reasumując stwierdzić należy, że organy rentowe w sposób prawidłowy zebrały materiał dowodowy, należycie go oceniły, zaś wydane na jego podstawie decyzje odpowiadają prawu. W ocenie Sądu, organy rentowe podjęły wszelkie niezbędne do wyjaśnienia stanu faktycznego działania i zbadały sytuację majątkową skarżącego, w tym źródła jego dochodów, posiadane zobowiązania, ponoszone wydatki oraz rozważyły wszystkie istotne okoliczności faktyczne sprawy. Znalazło to odzwierciedlenie w uzasadnieniu zaskarżonej decyzji, w której odniesiono się do indywidualnej sytuacji skarżącego, a wyciągniętym z poczynionych ustaleń wnioskom nie można zarzucić dowolności. W konsekwencji Sąd uznał, że zgromadzony materiał dowodowy został oceniony zgodnie z zasadą wyrażoną w art. 80 kpa, a sporządzone uzasadnienie decyzji spełnia wymogi z art. 107 § 3 kpa.
W tym stanie rzeczy, nie stwierdzając naruszenia zarówno reguł postępowania jak i przepisów prawa materialnego (art. 28 ust. 2 i 3a usus oraz § 3 ust. 1 rozporządzenia), Sąd na podstawie art. 151 ppsa skargę oddalił.