Wyrok WSA z dnia 20 lutego 2026, sygn. I SA/Op 504/25

W odniesieniu do twierdzenia skarżącego, że nie otrzymał on przez ostatnie 6 lat żadnego upomnienia listownego lub fikcyjnego doręczenia wyjaśnione zostało, że organ egzekucyjny rozpoznał wniosek strony jedynie w zakresie przedawnienia dochodzonych należności ponieważ taki zarzut zgłoszony został w piśmie z 23 stycznia 2025 r. Kwestii tej dotyczyło zaskarżone postanowienie z 28 lutego 2025 r.

Jednak zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 30 października 2014r. Ministra Finansów w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2023r. poz. 1626), egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu.

Taka sytuacja miała miejsce w przypadku przedmiotowych należności. Dyrektor ZUS wydał wobec skarżącego decyzje określające wysokość zadłużenia:

• z 18 sierpnia 2017 r. nr [...], której odbiór skarżący potwierdził osobiście 1 września 2017 r.,

• z 6 października 2017 r. nr [...], której odbiór potwierdziła w imieniu skarżącego H. K. 9 października 2017 r.

Tym samym organ nie znalazł podstaw do uwzględnienia zarzutów podniosłych w zażaleniu.

We wniesionej skardze skarżący podniósł zarzuty naruszenia:

- art. 24 ust. 5 u.s.u.s.

- art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a.

- art. 7 i 77 § 1 K.p.a.

Mając na uwadze powyższe wniósł o uchylenie zaskarżonego postanowienia w całości; stwierdzenie, że organ naruszył przepisy prawa materialnego i procesowego; umorzenie postępowania egzekucyjnego z uwagi na przedawnienie roszczenia i zasądzenie kosztów postępowania od organu.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczasowe stanowisko.

Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Stosownie do art. 145 § 1 pkt 1 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej jako: p.p.s.a.) decyzja lub postanowienie podlegają uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Nadto, w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a p.p.s.a.

Kierując się opisanymi powyżej kryteriami, dokonując badania legalności zaskarżonego postanowienia oraz postępowania poprzedzającego jego wydanie, Sąd nie dopatrzył się naruszenia prawa, które skutkowałoby koniecznością wyeliminowania zaskarżonego postanowienia z obiegu prawnego.

Przedmiotem kontroli Sądu w niniejszej sprawie jest postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w Opolu z dnia 20.05.2025 r. w przedmiocie odmowy umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach [...] i [...].

Ze stanu sprawy wynika, że wobec skarżącego od 2017 r. prowadzone jest postępowanie egzekucyjne na podstawie tytułów wykonawczych wystawionych przez Dyrektora Oddziału Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w Opolu z 5 października 2017 r. o numerach [...], [...] i z 13 listopada 2017 r. o numerach [...], [...], które obejmują nieziszczone składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od 1 do 6/2017.

W toku tego postępowanie skarżący wniósł o umorzenie postępowania z powodu przedawnienia.

Organy odmówiły umorzenia postępowania egzekucyjnego prowadzonego na podstawie tytułów wykonawczych o numerach: [...] i [...], albowiem analiza akt sprawy wykazała, że należności składkowe nie przedawniły się.

Sąd w składzie rozpoznającym skargę podziela stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.

Na wstępie wyjaśnić należy, że z uwagi na to, że przedmiotowe postępowanie egzekucyjne wszczęto w 2017 r., w sprawie mają zastosowanie przepisy u.p.e.a. w brzmieniu obwiązującym do 29 lipca 2020 r. - zgodnie z art. 13 ust. 1 ustawy z dnia 11 września 2019 r. o zmianie ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji oraz niektórych innych ustaw (Dz. U. z 2019 r. poz. 2070), który stanowi, że do postępowań egzekucyjnych wszczętych na podstawie ustawy zmienianej w art. 1 i niezakończonych przed dniem wejścia w życie niniejszej ustawy stosuje się przepisy dotychczasowe.

Jak wynika z treści przepisu art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a. (w brzmieniu mającym zastosowanie w sprawie), postępowanie egzekucyjne umarza się jeżeli obowiązek nie jest wymagalny, został umorzony lub wygasł z innego powodu albo jeżeli obowiązek nie istniał.

Nie budzi wątpliwości, że jedną z przyczyn wygaśnięcia obowiązku, o którym mowa w art. 59 § 1 pkt 2 u.p.e.a., jest przedawnienie, które wiążę się z umarzającym działaniem czasu (por. P. Pietrasz, Komentarz do art. 59 ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji, LEX 2015, pkt 3.3.7).

W związku z powyższym organy zasadnie przeanalizowały kwestę przedawnienia dochodzonych należności.

Przypomnieć należy, że tytuły wykonawcze o numerach: [...] i [...] obejmują nieuiszczone składki na ubezpieczenie społeczne i zdrowotne za okres od 1 do 6/2017.

Jak natomiast wynika z przepisu z art. 24 ust. 4 u.s.u.s., należności z tytułu składek ulegają przedawnieniu po upływie 5 lat, licząc od dnia, w którym stały się wymagalne, z zastrzeżeniem ust. 5-6.

W myśl art. 24 ust. 5b u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym do 1 stycznia 2022 r., mającym zastosowanie w sprawie, zgodnie z art. 13 pkt 1 ustawy z dnia 24 czerwca 2021 r. o zmianie ustawy o systemie ubezpieczeń społecznych oraz niektórych innych ustaw (Dz.U. z 2021 r. poz. 1621), [dalej ustawa zmieniająca], który stanowi, że w stosunku do egzekucji ze świadczeń z ubezpieczeń społecznych wszczętych i niezakończonych przed dniem 1 stycznia 2022 r., przepis ten stosuje się w brzmieniu dotychczasowym, tj: bieg terminu przedawnienia zostaje zawieszony od dnia podjęcia pierwszej czynności zmierzającej do wyegzekwowania należności z tytułu składek, o której dłużnik został zawiadomiony, do dnia zakończenia postępowania egzekucyjnego.

Zgodnie z art. 24 ust. 5f u.s.u.s., w brzmieniu obowiązującym od 18 września 2021 r. zgodnie z ustawą zmieniającą:

Bieg terminu przedawnienia ulega zawieszeniu od dnia wszczęcia przez Zakład postępowania w sprawie wydania decyzji ustalającej obowiązek podlegania ubezpieczeniom społecznym, podstawę wymiaru składek lub obowiązek opłacania składek na te ubezpieczenia do dnia, w którym decyzja stała się prawomocna.

Z prawidłowo przeprowadzonej w sprawie analizy przedawnienia należności składkowych za okres od 1/2017 do 3/2017 wynika, że:

• termin płatności najstarszej składki to 10 lutego 2017 r.,

• podstawowy termin przedawnienia tej składki przypadałby na 11 lutego 2022 r.

Bieg terminu przedawnienia należności składkowych został zawieszony:

• od 3 lipca 2017 r. do 3 października 2017 r., kiedy to Dyrektor ZUS zawiadomieniem z 7 czerwca 2017 r. nr [...] wszczął wobec skarżącego postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne do dnia uprawomocnienia się decyzji z 18 sierpnia 2017 r. nr [...], na podstawie której ustalił wysokość zadłużenia skarżącego za okres od 1/2017 do 3/2017,

• od 10 października 2017 r. do nadal w związku z doręczeniem skarżącemu odpisów tytułów wykonawczych o numerach: [...].

Zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa nadal, ponieważ postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.

Z analizy przedawnienia należności składkowych za okres od 4/2017 do 6/2017 wynika, że:

• termin płatności najstarszej składki to 10 maja 2017 r.,

• podstawowy termin przedawnienia tej składki przypadałby na 11 maja 2022 r.

Bieg terminu przedawnienia należności składkowych został zawieszony:

• od 25 sierpnia 2017 r. do 10 listopada 2017 r., kiedy to Dyrektor ZUS zawiadomieniem z 24 sierpnia2017 r. nr [...] wszczął wobec skarżącego postępowanie w sprawie określenia wysokości należności z tytułu składek na ubezpieczenia społeczne i zdrowotne do dnia uprawomocnienia się decyzji z 6 października 2017 r. nr [...], na podstawie której ustalił wysokość zadłużenia skarżącego za okres od 4/2017 do 6/2017,

• od 15 listopada 2017 r. do nadal w związku z doręczeniem stronie odpisów tytułów wykonawczych o numerach: [...]. zawieszenie biegu terminu przedawnienia trwa nadal, ponieważ postępowanie egzekucyjne nie zostało zakończone.

Z powyższej prawidłowo przeprowadzonej analizy, mającej oparcie w aktach administracyjnych sprawy, wynika, że należności z tytułu składek nie uległy przedawnieniu i są nadal wymagalne.

Bieg terminu przedawnienia należności składkowych pozostaje zawieszony na podstawie art. 24 ust. 5b u.s.u.s. w związku z doręczeniem odpisów tytułów wykonawczych. Czynności te zostały dokonane prawidłowo. Odpisy tytułów wykonawczych zostały doręczone na prawidłowy adres skarżącego, tj. ul. [...], [...] P. Odbiór tytułów wykonawczych został prawidłowo potwierdzony przez A. K., tj. pełnoletniego domownika, co wynika ze zwrotnego potwierdzenia odbioru, które znajdują się w aktach sprawy. Ponadto wraz z odpisami tytułów wykonawczych zostały doręczone zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego w A S.A. Skarżący miał możliwość zapoznania się z tymi dokumentami. Brak jest podstaw do uznania, że bieg terminu przedawnienia należności nie został zawieszony na skutek dokonania tych czynności. Dlatego twierdzenie, że należności składkowe przedawniły się jest nieuzasadnione.

Mając na uwadze powyższe, Sąd wskazuje, ze w realiach niniejszej sprawy brak jest podstaw do podważenia prawidłowości prowadzonego postępowania egzekucyjnego.

Należności z tytułu składek na ubezpieczenie społeczne, dochodzone w drodze egzekucji administracyjnej, obejmują poszczególne miesiące 2017 r., przy czym jeszcze w tym samym roku zostały wydane decyzje określające ich wysokość, a następnie wystawiono tytuły wykonawcze i wszczęto postępowanie egzekucyjne. Oznacza to, że od tego momentu nastąpiło zawieszenie biegu terminu przedawnienia tych należności, zgodnie z przepisami obowiązującymi w dacie podejmowania tych czynności.

Jednocześnie gołosłowne pozostają twierdzenia skarżącego o braku wiedzy o toczącym się postępowaniu, skoro zgromadzony w aktach materiał dowodowy, w szczególności kserokopie zwrotnych potwierdzeń odbioru, jednoznacznie potwierdza prawidłowe doręczenie stosowanych pism.

Z kolei podnoszone przez stronę okoliczności dotyczące bezskuteczności egzekucji oraz braku majątku nie mają znaczenia dla rozstrzygnięcia niniejszej sprawy, której przedmiotem jest kontrola postanowienia o odmowie umorzenia postępowania egzekucyjnego.

W zaskarżonym postanowieniu organ trafnie także odniósł się do twierdzeń skarżącego odnośnie braku doręczenia upomnień.

Zgodnie z § 2 pkt 2 rozporządzenia z dnia 30 października 2014r. Ministra Finansów w sprawie określenia należności pieniężnych, których egzekucja może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia (Dz. U. z 2023r. poz. 1626), egzekucja administracyjna może być wszczęta bez uprzedniego doręczenia upomnienia w przypadku, gdy dotyczy należności pieniężnych, których obowiązek uiszczenia powstaje z mocy prawa, a wysokość tych należności została określona w ostatecznym orzeczeniu.

Przepis ten ma zastosowanie w sprawie niniejszej, bowiem Dyrektor ZUS wydał wobec skarżącego decyzje określające wysokość zadłużenia:

• z 18 sierpnia 2017 r. nr [...], której odbiór skarżący potwierdził osobiście w dniu 1 września 2017 r.,

• z 6 października 2017 r. nr [...], której odbiór potwierdziła H. K. w dniu 9 października 2017 r.

W sprawie nie doszło do naruszenia zasad wynikających z art. 7, 77 § 1 K.p.a. oraz art. 31 ust. 3 Konstytucji RP. Zarówno organ egzekucyjny, jak i organ odwoławczy wszechstronnie zbadali stan faktyczny i prawny sprawy. Wydane w tym zakresie rozstrzygnięcia są zgodne z obowiązującymi przepisami prawa, a w szczególności z u.s.u.s. Natomiast powołane przez stronę wyroki sądów administracyjnych przedstawiają odmienny stan faktyczny i prawny sprawy. Tym samym nie znajdują zastosowania w omawianym zakresie.

W związku z powyższym, Sąd stwierdził, że zaskarżone postanowienie odpowiada prawu, bowiem brak było podstaw do umorzenia postępowania egzekucyjnego, skoro przedmiotowe należności są nadal wymagalne i nie uległy przedawnieniu.

W tym stanie rzeczy, z powyższych względów Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a., skargę oddalił.