W dalszej części Kolegium zwróciło uwagę, że kolejnym zawiadomieniem nr z 7 października 2022 r. (doręczonym do rąk Zobowiązanej w dniu 26 października 2022 r.), Burmistrz Nysy zawiadomił Stronę o zmianie z dniem 1 stycznia 2023 r. stawki opłaty wskazując, że miesięczne stawka wynosi 29 zł, a zatem wysokość miesięcznej opłaty należnej od zobowiązanej wynosić będzie 58 zł.
Mając na uwadze powyższe, Kolegium uznało za nieuzasadniony zarzut niedoręczenia zawiadomień o zmianie wysokości opłat. Następnie dokonując analizy wydruku karty kontowej Zobowiązanej przedłożonej przez organ, Kolegium stwierdziło, że Zobowiązana dokonywała nieregularnych wpłat, jednakże w kwotach niewystarczających do pokrycia zaległości z tytułu opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi. W ocenie Kolegium, wbrew zarzutom zażalenia, Burmistrz Nysy informował Stronę także w upomnieniach, które opłaty i w jakiej wysokości nie zostały uiszczone, natomiast Zobowiązana - mając jakiekolwiek wątpliwości - mogła zwrócić się do organu I instancji z wnioskiem o ich wyjaśnienie, czego nie zrobiła. W związku z powyższym, w ocenie Kolegium, Burmistrz Nysy, po skierowaniu do Zobowiązanej upomnień i ich skutecznym doręczeniu, miał nie tylko uprawnienie, ale wręcz obowiązek skierować sprawę do przymusowego wykonania przez organ egzekucyjny, którym jest Naczelnik Urzędu Skarbowego w N. Dlatego też w ocenie Kolegium, zarzuty zażalenia tym zakresie uznać należało nieuzasadnione.
Kolegium podkreślało, że w aktach sprawy znajduje się wydruk karty kontowej Zobowiązanej, w którym wskazano wszystkie należności z tytułu opłat i upomnień, a także wpłaty i zwroty. Z wydruku tego, zdaniem Kolegium, jednoznacznie wynika, że pomimo uwzględnienia wszystkich dokonanych przez stronę wpłat, w tym także tych z 2024 r., strona posiadała zaległość z tytułu opłat, zgodnie z zestawieniem przedstawionym przez organ i przeanalizowanym przez Kolegium w uzasadnieniu decyzji.
Nie zgadzając się z powyższym stanowiskiem organu, Skarżąca wniosła skargę do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Opolu, w której domagała się uchylenia zaskarżonego postanowienia Kolegium w całości oraz stwierdzenia, że egzekucja administracyjna prowadzona prze Naczelnika Urzędu Skarbowego w Nysie wszczęta na wniosek Burmistrza Nysy została przeprowadzona z rażącym naruszeniem prawa. Nadto wniosła o zwrot kosztów postępowania. W uzasadnieniu skargi argumentowała, że cała procedura egzekucyjna obarczona była ciężkimi uchybieniami proceduralnymi, ponieważ nie doręczono jej formalnej decyzji określającej wysokość zobowiązania, a organ posługiwał się wyłącznie zawiadomieniem, które nie posiada rygoru decyzji administracyjnej, a mimo to zostało uznane przez organy za podstawę wystawienia tytułu wykonawczego. Podnosiła również, że nie udostępniono jej konta rozliczeniowego, mimo że wielokrotnie wnioskowała o udostępnienie szczegółowego rozliczenia jej konta "śmieciowego". Podała, że mimo formalnego żądania skierowanego do organu 6 czerwca 2025 r., nie otrzymała ani zestawienia salda, ani historii wpłat i przypisów. Wskazała również, że pomimo wniesienia przez nią zarzutów, doszło do zbyt wczesnego wznowienia postępowania egzekucyjnego. Zarzuciła, iż nie otrzymała rozliczenia wyegzekwowanych od niej środków, a Kolegium, mimo że wiedziało o pobraniu środków z jej konta to oddaliło wniesione zarzuty.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując w całości stanowisko wyrażone w zaskarżonym postanowieniu.
Wojewódzki Sąd Administracyjny zważył, co następuje:
Skarga jest nieuzasadniona.
Na wstępie należy wyjaśnić, iż niniejszą sprawę rozpoznano w trybie postępowania uproszczonego, ponieważ skarga dotyczyła postanowienia. Stosownie do art. 119 pkt 3 w zw. z art. 120 z ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. - Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r., poz. 935) - /dalej w skrócie: "p.p.s.a."/, sprawa, w której przedmiotem skargi jest postanowienie wydane w postępowaniu administracyjnym, na które służy zażalenie albo kończące postępowanie, a także postanowienie rozstrzygające sprawę co do istoty oraz postanowienia wydane w postępowaniu egzekucyjnym i zabezpieczającym, może być rozpoznana w trybie uproszczonym, czyli na posiedzeniu niejawnym w składzie trzech sędziów.
Kryteria sądowej kontroli zaskarżonych aktów organów administracji publicznej zostały wyznaczone przepisem art. 145 § 1 pkt 1 p.p.sa., zgodnie z którym decyzja podlega uchyleniu w razie stwierdzenia przez Sąd naruszenia przepisów prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenia przepisów prawa dającego podstawę do wznowienia postępowania lub innego naruszenia przepisów postępowania, które mogło mieć istotny wpływ na wynik sprawy, jak też w razie stwierdzenia okoliczności uzasadniających stwierdzenie nieważności zaskarżonej decyzji (pkt 2). Równocześnie w myśl art. 134 § 1 p.p.s.a., sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną podstawą prawną (z zastrzeżeniem art. 57a niemającym tu zastosowania).
Dokonując kontroli zaskarżonego postanowienia Sąd doszedł do przekonania, że nie narusza ono prawa.
Zgodnie z art. 33 § 1 ustawy z 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz. U. 2025 r., poz. 132 ze zm. zwanej dalej w skrócie u.p.e.a), zobowiązanemu przysługuje prawo wniesienia do wierzyciela, za pośrednictwem organu egzekucyjnego, zarzutu w sprawie egzekucji administracyjnej. Z kolei organ egzekucyjny niezwłocznie przekazuje wierzycielowi zarzut w sprawie egzekucji administracyjnej, co wynika z art. 34 § 1 u.p.e.a.
Zarzuty w postępowaniu egzekucyjnym stanowią swoisty środek zaskarżenia przysługujący zobowiązanemu, różniący się od odwołania w ogólnym postępowaniu administracyjnym oraz w postępowaniu podatkowym.
Przepis art. 33 § 2 u.p.e.a. przewiduje zamknięty katalog sytuacji, które mogą być podstawą do wniesienia zarzutów w sprawie prowadzenia postępowania egzekucyjnego. Ich wniesienie wszczyna postępowanie zmierzające do ich rozpoznania i rozstrzygnięcia.
Podstawą zarzutu może być tylko:
1) nieistnienie obowiązku;
2) określenie obowiązku niezgodnie z treścią obowiązku wynikającego z:
a) orzeczenia, o którym mowa w art. 3 i art. 4,
b) dokumentu, o którym mowa w art. 3a § 1,
c) przepisu prawa, jeżeli obowiązek wynika bezpośrednio z tego przepisu;
3) błąd co do zobowiązanego;
4) brak uprzedniego doręczenia zobowiązanemu upomnienia, jeżeli jest wymagane;
5) wygaśnięcie obowiązku w całości albo w części;
6) brak wymagalności obowiązku w przypadku:
a) odroczenia terminu wykonania obowiązku,
b) rozłożenia na raty spłaty należności pieniężnej,
c) wystąpienia innej przyczyny niż określona w lit. a i b.
Zarówno poglądy doktryny jak i orzecznictwo sądów administracyjnych są zgodne, że zarzuty mogą być oparte tylko na podstawach wyczerpująco uregulowanych w art. 33 u.p.e.a. (por. np. wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 2 lutego 2012 r., sygn. akt II FSK 1469/10 - wszystkie wyroki sądów administracyjnych powołane w uzasadnieniu dostępne są w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Zaś kontrola Sądu odnosi się do oceny wystąpienia okoliczności wymienionych w tym przepisie.
Przechodząc do meritum sprawy Sąd wskazuje, że Skarżąca podnosiła zarzut nieistnienia obowiązku, wywodząc go z faktu braku doręczenia decyzji administracyjnej określającej wysokość zobowiązania. Zarzucała, że organ posługiwał się wyłącznie zawiadomieniem, które nie posiada rygoru decyzji administracyjnej.
Zarzut ten formalnie mieści się w katalogu zarzutów, wymienionych w art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. Jednocześnie Sąd wyjaśnia, że nieistnienie obowiązku w rozumieniu art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a. oznacza przede wszystkim sytuacje, w których obowiązek ten nigdy nie powstał (np. z mocy prawa) albo nie wydano/nie wysłano decyzji nakładającej obowiązek podlegający wykonaniu w drodze egzekucji, bądź też decyzja taka została wydana/wysłana, lecz następnie ją uchylono, stwierdzono jej nieważność lub wygaśnięcie, bądź też gdy obowiązek podlegający egzekucji wygasł w związku z zaistnieniem zdarzenia określonego w ustawie (por. także wyrok Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Kielcach z 23 czerwca 2022 r., sygn. akt I SA/Ke 173/22). Co równie istotne Zobowiązany podnosząc zarzut "nieistnienia obowiązku" (art. 33 § 2 pkt 1 u.p.e.a.), winien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydania aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por wyroki: Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 stycznia 2010 r., sygn. akt II FSK 1378/08; Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach z 8 stycznia 2013 r., sygn. akt I SA/Gl 451/12).
W tym miejscu należy wyjaśnić, że opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, do uiszczania których na rzecz gminy lub ich związków obowiązani są właściciele nieruchomości na mocy przepisów ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, są daninami publicznymi o niepodatkowym charakterze. Zgodnie z art. 6q ust. 1 tej ustawy w sprawach dotyczących opłat stosuje się przepisy ustawy 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa. Publicznoprawny charakter opłaty wskazuje, że gmina ma obowiązek podjęcia czynności zmierzających do windykacji należności od właścicieli nieruchomości, którzy uchylają się z opłatami za gospodarkę odpadami.
W tym miejscu podkreślić należy, że przepisy ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach zawierają regulacje szczególne dotyczące powstawania i egzekwowania należności z tytułu opłat gospodarowania odpadami komunalnymi. Mając na uwadze argumentację podniesioną w skardze odnosząca się do kwestii nieistnienia obowiązku w ogóle lub w egzekwowanej kwocie, Sąd wyjaśnia, iż zgodnie z art. art. 6h pkt 1 ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach, opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi, są obowiązani ponosić właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Jak wynika z art. 6i ust. 1 pkt 1 tej ustawy obowiązek ponoszenia opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi powstaje w przypadku nieruchomości, na której zamieszkują mieszkańcy - za każdy miesiąc, w którym na danej nieruchomości zamieszkuje mieszkaniec. Zgodnie z art. 6m ust. 1 pkt 1 ustawy deklarację o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi są obowiązani złożyć do wójta, burmistrza lub prezydenta miasta właściciele nieruchomości, na których zamieszkują mieszkańcy. Z art. 6m ust. 1d ustawy wynika natomiast, że wysokość zobowiązania określonego w deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi obowiązuje za kolejne miesiące do czasu korekty deklaracji lub zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, z zastrzeżeniem art. 6o. Jednak co szczególnie istotne, a co uszło uwadze Skarżącej, w myśl art. 6m ust. 2a ustawy w przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu. Zawiadomienie zawiera pouczenie, że stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. W takim przypadku nie wydaje się decyzji określającej wysokość opłat za gospodarowanie odpadami. Sytuacje, w których decyzja tak jest wydawana, reguluje art. 6o ust. 1 ustawy. Przepis ten ustawy stanowi zaś, iż w razie niezłożenia deklaracji o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo uzasadnionych wątpliwości co do danych zawartych w deklaracji wójt, burmistrz lub prezydent miasta określa, w drodze decyzji, wysokość opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi, biorąc pod uwagę dostępne dane właściwe dla wybranej przez radę gminy metody, a w przypadku ich braku - uzasadnione szacunki, w tym w przypadku nieruchomości, na których nie zamieszkują mieszkańcy, średnią ilość odpadów komunalnych powstających na nieruchomościach o podobnym charakterze. Jak wynika z akt sprawy, przepis art. 6o ust. 1 nie znajdował zastosowania w niniejszej sprawie. Jak wynika z akt administracyjnych dołączonych do akt sprawy Skarżąca złożyła w dniu 12 kwietnia 2013 r. pierwszą deklarację o wysokości opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi dla nieruchomości zamieszkałej położonej w J., przy ulicy [...], wykazując trzy osoby zamieszkujące nieruchomość i selektywny sposób zbierania i odbierania odpadów. W dniu 10 lipca 2019 r. Skarżąca złożyła deklaracje zmieniającą dane będące podstawę ustalenia wysokości zmiany, w której wykazała 2 osoby zamieszkujące nieruchomość, stawkę opląty w wysokości 15 zł za osobę i wysokość miesięcznej opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi w kwocie 30 zł. Jako datę zmiany wskazała 1 lipca 2019 r. Organ mając na uwadze zadeklarowaną przez Skarżącą liczbę osób zamieszkujących na nieruchomości oraz zmiany stawki opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, zawiadamiał Skarżącą o zmianie tej stawki.
W tym miejscu raz jeszcze należy podkreślić, iż z przepisów ustawy o utrzymaniu czystości wynika wprost, iż przypadku uchwalenia nowej stawki opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wójt, burmistrz lub prezydent miasta zawiadamia właściciela nieruchomości o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi wyliczonej jako iloczyn nowej stawki opłaty i danych podanych w deklaracji. W art. 6 m ust. 2a ustawy wskazano, że w takim przypadku właściciel nieruchomości nie jest obowiązany do złożenia nowej deklaracji i uiszcza opłatę za gospodarowanie odpadami komunalnymi w wysokości podanej w zawiadomieniu. Z kolei w zdaniu trzecim ustawodawca wskazał, iż zawiadomienie zawiera pouczenie, że stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego.
Mając powyższe na uwadze, należało za prawidłowe uznać stanowisko Kolegium, iż z treści art. 6m ust. 2a ustawy zdanie drugie i trzecie ustawy wynika, iż w przypadku zmiany stawki, o nowej stawce, jaką należy uiszczać zawiadamiany jest właściciel nieruchomości, który winien zostać jednoczenie pouczony, że zawiadomienie to stanowi podstawę do wystawienia tytułu wykonawczego. Warunkiem obciążenia właściciela nieruchomości kwotą opłaty w wyższej stawce niż wskazana w deklaracji jest doręczenia zawiadomienia, o którym mowa w art. 6m ust. 2a ustawy o utrzymaniu czystości i porządku w gminach.
Dodatkowo jak wynika z art. 3a § 1 pkt 6 u.p.e.a. w zakresie zobowiązań powstałych m.in. w przypadkach opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, o których mowa w art. 6h ustawy z stosuje się również egzekucję administracyjną, jeżeli wynikają one z deklaracji w wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi albo z zawiadomienia właściciela nieruchomości przez wójta, burmistrza lub prezydenta miasta o wysokości opłaty za gospodarowanie odpadami komunalnymi.
Analiza ww. przepisów prowadzi do wniosku, iż w przypadku opłat dotyczących wszczęcia postępowania egzekucyjnego, w stanie faktycznym jak w niniejszej sprawie, nie jest wymagane wydanie przez organ decyzji administracyjnej określającej wysokość zobowiązania, czy też ustalającej wysokość zaległości w tych opłatach. Doręczenie zawiadomienia daje bowiem podstawę do egzekwowania obowiązku w kwotach w nim wykazanych.
Jednocześnie Sąd wskazuje, że w aktach sprawy znajdują się wyliczenia wydruk karty kontowej Zobowiązanej, w którym wskazano wszystkie należności z tytułu opłat i upomnień, a także wpłaty i zwroty. Z wydruku tego jednoznacznie wynika, że pomimo uwzględnienia wszystkich dokonanych przez stronę wpłat, w tym także tych z 2024 r., strona posiadała zaległość z tytułu opłat, zgodnie z zestawieniem przedstawionym przez organ i przeanalizowanym przez Kolegium w uzasadnieniu decyzji. Co istotne zestawienie to uwzględnia wszystkie wpłaty wskazywane przez Skarżącą jako dokonane w 2024 r. Materiał dowodowy znajdujący w aktach sprawy nie potwierdza zatem twierdzeń Skarżącej o nieistnieniu egzekwowanego przez organ zobowiązania. W orzecznictwie jednolicie przyjmuje się, że podnosząc zarzut nieistnienia obowiązku zobowiązany powinien przedstawić dowody potwierdzające, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie lub wydanie aktu o uchyleniu lub stwierdzeniu nieważności decyzji o nałożeniu obowiązku (por. wyrok NSA z 13 grudnia 2022 r., sygn. akt III FSK 1222/22, dostępny w Centralnej Bazie Orzeczeń Sądów Administracyjnych). Takich dowodów Skarżąca nie przedstawiła.
Jednocześnie Sąd wyjaśnia, iż pozostałe nieprawidłowości podnoszone przez Skarżącą dotyczące przebiegu postępowania egzekucyjnego, takie jak brak rozliczenia wyegzekwowanych środków, czy nie udostępnienie karty kontowej, wykraczają poza ramy niniejszego postępowania. Sąd kontrolując prawidłowość rozstrzygnięcia organów w przedmiocie zarzutu dotyczącego nieistnienia zobowiązania, zobligowany jest do procedowania wyłącznie w zakresie podniesionego przez organami zarzutu w postępowaniu egzekucyjnym, a tenże zarzut w niniejszej sprawie dotyczył wyłącznie nieistnienia egzekwowanego obowiązku. W takiej sytuacji Sąd nie jest uprawniony do rozpatrywania zastrzeżeń podnoszonych przez zobowiązanego, które nie są związane z tym zarzutem. Natomiast zastrzeżenia, które nie stanowią zarzutu w rozumieniu art. 33 § 1 u.p.e.a, a dotyczą egzekucji, mogą być co prawda w pewnych okolicznościach uznane za skargę na czynności egzekucyjne, niemniej skarga na czynność egzekucyjną stanowi odrębną procedurę i wymaga zainicjowania odrębnego postępowania przez organami egzekucyjnymi. Także kwestie związane z ustaleniem i rozliczeniem kosztów prowadzonego postępowania egzekucyjnego nie mieszczą się w ramach zarzutu nieistnienia zobowiązania. Koszty postępowania egzekucyjnego uregulowane zostały w Rozdziale 6 u.p.e.a. – Koszty egzekucyjne, a prawidłowość ich naliczenia może być weryfikowana w ramach odrębnej procedury . Mając na uwadze zarzuty skargi wspomnieć tylko należy, że w postępowaniu egzekucyjnym pojawiają się opłaty egzekucyjne (stałe lub stosunkowe) naliczane w związku z samym faktem wszczęcia postępowania, jak i wydatki związane z jego przeprowadzeniem, które obciążają ostatecznie zobowiązanego, stąd też kwoty zaliczone na poczet egzekwowanego zobowiązania mogą się różnić od kwot faktycznie wyegzekwowanych uwzględniających koszty postępowania egzekucyjnego. Jednak rozliczenie kosztów egzekucyjnych odbywa się w ramach odrębnego od niniejszego postępowania. Sąd nie może w niniejszym postępowaniu uczynić przedmiotem oceny innego aktu, czy też czynności organu, który podlega odrębnemu zaskarżeniu. Rozstrzyganie "w granicach sprawy" oznacza, że sąd nie może uczynić przedmiotem rozpoznania legalności innej sprawy administracyjnej niż ta, w której wniesiono skargę. Sąd związany jest bowiem granicami przedmiotu zaskarżenia, którym jest konkretny akt lub czynność, kwestionowana przez uprawniony podmiot (zob. uchwała Naczelnego Sądu Administracyjnego z 3 lutego 1997 r. sygn. akt OPS 12/96, ONSA 1997, Nr 3, poz. 104, wyrok NSA z 10 lipca 2019 r., sygn. akt I OSK 2507/18,)
Podsumowujące, w ocenie Sądu, brak jest przesłanek uzasadniających wyeliminowanie z obrotu prawnego zaskarżonego postanowienia, jak i poprzedzającego je postanowienia organu pierwszej instancji. Trafnie uznano bowiem, że brak jest podstaw do podzielenia zarzutu nieistnienia zobowiązania. Skierowane do Skarżącej zawiadomienia, podlegają bowiem wykonaniu w trybie przepisów ustawy o postępowaniu egzekucyjnym w administracji i nie wymagały konkretyzacji poprzez wydanie decyzji określającej wysokość zobowiązania z tytułu opłat za gospodarowanie odpadami komunalnymi, a Zobowiązana nie przedstawiła wystarczających dowodów potwierdzających, że obowiązek nie istnieje, ponieważ nigdy nie powstał albo wprawdzie powstał, ale wygasł z powodu wykonania lub z innych przyczyn wynikających wprost z przepisów prawa takich jak przedawnienie
Biorąc powyższe pod uwagę Sąd na podstawie art. 151 p.p.s.a. oddalił skargę.