Uzasadnienie
Przedmiotem skargi wniesionej przez E. S. i W. S. (dalej jako: Skarżący, Strony, Podatnicy) jest decyzja Samorządowego Kolegium Odwoławczego w Opolu (dalej również jako: SKO, Kolegium) z 15 października 2025 r., którą organ ten działając na podstawie przepisu art. 233 § 1 pkt 1 ustawy z 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa (Dz. U. z 2025 r., poz. 111 ze zm.) [dalej: Op.] utrzymał w mocy decyzję Burmistrza Namysłowa z 8 kwietnia 2025 r., nr F.3123.10.2025.ED ustalającą łączne zobowiązanie pieniężne na 2025 r. w wysokości 6.330,00 zł.
Zaskarżone rozstrzygnięcie zapadło w następujących okolicznościach faktycznych i prawnych sprawy.
Burmistrz Namysłowa w wyniku przeprowadzonego postępowania podatkowego wszczętego z urzędu postanowieniem z 19 marca 2025 r., decyzją z 8 kwietnia 2025 r., nr F.3123.10.2025.ED, ustalił Skarżącym łączne zobowiązanie pieniężne na 2025 r. w wysokości 6.330,00 zł, w tym podatek rolny w wysokości 6.132,56 zł, podatek od nieruchomości w wysokości 141,12 zł i podatek leśny w wysokości 56,14 zł. Jako przedmiot opodatkowania organ I instancji przyjął: gospodarstwo rolne, tj. działki położone w S. i N. o łącznej powierzchni 34,6215 ha przeliczeniowych (37,7015 ha fizycznych) wraz z budynkiem mieszkalnym o powierzchni 168 m2 oraz las o powierzchni 0,9200. Budynki gospodarcze o powierzchni 24,32 m2 i 516 m2 (położone na gruntach gospodarstwa rolnego, służące wyłącznie działalności rolniczej). Grunty stanowiące nieużytki o powierzchni 3.600 m2 podlegały zwolnieniu z podatku.
Nie zgadzając się z podjętym przez Burmistrza Namysłowa rozstrzygnięciem, Podatnicy wnieśli odwołanie wskazując, że nie kwestionują wysokości obliczonego zobowiązania i akceptują wyliczenia organu podatkowego, natomiast zarzucają nieuwzględnienie w decyzji opłaty za bezumowne korzystanie z nieruchomości, do uiszczenia której byli wzywani upomnieniami. Ponadto zarzucili wydanie decyzji po terminie płatności I raty podatku i nie wskazanie w uzasadnieniu decyzji terminów jego płatności.
Po rozpatrzeniu odwołania, Kolegium opisaną na wstępie decyzją z 15 października 2025 r. utrzymało w mocy zaskarżone rozstrzygnięcie organu I instancji.
Na wstępie rozważań, Kolegium podkreśliło, że wprawdzie Podatnicy nie kwestionują wysokości ustalonego łącznego zobowiązania pieniężnego za 2025 r., niemniej w postępowaniu odwoławczym na organie drugiej instancji ciąży obowiązek ponownego zbadania całej sprawy i w tym zakresie - rozpatrując ponownie kwestię opodatkowania nieruchomości stanowiących współwłasność Podatników. Następnie Kolegium wskazało że nie dopatrzyło się nieprawidłowości w postępowaniu organu I instancji, a podatek został ustalony w prawidłowej wysokości.
Przytaczając podstawy prawne rozstrzygnięcia Kolegium wskazało, że zgodnie z art. 6c ust. 1 ustawy z 15 listopada 1984 r. o podatku rolnym (Dz.U. z 2025 r. poz. 1344, zwanej dalej u.p.r.) osobom fizycznym, na których ciąży obowiązek podatkowy w zakresie podatku rolnego oraz jednocześnie w zakresie podatku od nieruchomości lub podatku leśnego dotyczący przedmiotów opodatkowania położonych na terenie tej samej gminy, organ podatkowy ustala wysokość należnego zobowiązania podatkowego w formie łącznego zobowiązania pieniężnego w jednej decyzji (nakazie płatniczym). Z kolei w myśl art. 2 ust. 1 i ust. 2 ustawy z 12 stycznia 1991 r. o podatkach i opłatach lokalnych (Dz. U. z 2025 r. poz. 707, zwanej dalej u.p.o.l.) opodatkowaniu podatkiem od nieruchomości podlegają: grunty, budynki lub ich części oraz budowle lub ich części związane z prowadzeniem działalności gospodarczej. Opodatkowaniu nie podlegają użytki rolne lub lasy, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej. Podatnikami podatku od nieruchomości są osoby fizyczne będące właścicielami nieruchomości lub obiektów budowlanych, posiadaczami samoistnymi nieruchomości lub obiektów budowlanych, użytkownikami wieczystymi gruntów; posiadaczami nieruchomości lub ich części albo obiektów budowlanych lub ich części, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego, jeżeli posiadanie: a) wynika z umowy zawartej z właścicielem. Krajowym Ośrodkiem Wsparcia Rolnictwa lub z innego tytułu prawnego, z wyjątkiem posiadania przez osoby fizyczne lokali mieszkalnych niestanowiących odrębnych nieruchomości, b) jest bez tytułu prawnego, z zastrzeżeniem ust. 2 (art. 3 ust. 1 u.p.o.l).
Podstawę opodatkowania podatkiem stanowi: 1) dla gruntów - powierzchnia; 2) dla budynków lub ich części - powierzchnia użytkowa (art. 4 ust. 1 upoi). Na mocy art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b i pkt 10 u.p.o.l. zwalnia się od podatku od nieruchomości budynki gospodarcze lub ich części położone na gruntach gospodarstw rolnych, służące wyłącznie działalności rolniczej, a także grunty stanowiące nieużytki, użytki ekologiczne, grunty zadrzewione i zakrzewione, z wyjątkiem zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej.
Kolegium wskazało również, że definicję gospodarstwa rolnego zawiera art. 2 ust. 1 upr, zgodnie z którym za gospodarstwo rolne uważa się obszar gruntów, o których mowa w art. 1, o łącznej powierzchni przekraczającej 1 ha lub 1 ha przeliczeniowy, stanowiących własność lub znajdujących się w posiadaniu osoby fizycznej, osoby prawnej albo jednostki organizacyjnej, w tym spółki nieposiadającej osobowości prawnej. Stosownie do uregulowań art. 1 u.p.r opodatkowaniu podatkiem rolnym podlegają grunty sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako użytki rolne z wyjątkiem gruntów zajętych na prowadzenie działalności gospodarczej innej niż działalność rolnicza. Podatnikami podatku rolnego, zgodnie z art. 3 ust. 1 pkt 1 i 4 u.p.r., są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami gruntów albo posiadaczami gruntów, stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Podstawę opodatkowania podatkiem stanowi: 1) dla gruntów gospodarstw rolnych - liczba hektarów przeliczeniowych ustalana na podstawie powierzchni, rodzajów i klas użytków rolnych wynikających z ewidencji gruntów i budynków oraz zaliczenia do okręgu podatkowego; 2) dla pozostałych gruntów - liczba hektarów wynikająca z ewidencji gruntów i budy nków (art. 4 ust. 1 upr). Na mocy art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.r zwalnia się od podatku rolnego użytki rolne klasy V, VI i VII oraz grunty zadrzewione ustanowione na użytkach rolnych.
Z kolei art. 1 ust. 1 ustawy z 30 października 2002 r. o podatku leśnym (Dz. U. z 2025 r. poz. 176, zwanej dalej u.p.l) stanowi, że opodatkowaniu podatkiem leśnym podlegają określone w ustawie lasy, z wyjątkiem lasów zajętych na wykonywanie innej działalności gospodarczej niż działalność leśna. Podatnikami podatku leśnego, zgodnie z art. 2 ust. 1 u.p.l, są m.in. osoby fizyczne będące właścicielami lasów albo posiadaczami lasów stanowiących własność Skarbu Państwa lub jednostki samorządu terytorialnego. Podstawę opodatkowania stanowi powierzchnia lasu, wyrażona w hektarach, wynikająca z ewidencji gruntów i budynków (art. 3 u.p.l). Lasem w rozumieniu ustawy są grunty leśne sklasyfikowane w ewidencji gruntów i budynków jako lasy (art. 1 ust. 2 u.p.l).
Następnie, na podstawie akt sprawy Kolegium ustaliło, że Podatnicy są właścicielami: działki nr [...] a.m. [...] w S. o powierzchni 0,32 ha, stanowiącej grunty rolne zabudowane budynkiem mieszkalnym o powierzchni użytkowej 168 m2 i budynkami gospodarczymi służącymi wyłącznie działalności rolniczej o powierzchni użytkowej 24,32 m2 i 516 m2; działki nr [...] a.m. [...] w N. o powierzchni 23,35 ha, stanowiącej grunty orne i nieużytki oraz działki nr [...] a.m. [...] w N. o powierzchni 13,90 ha, stanowiącej grunty orne i lasy. Ponadto Strony są użytkownikami części działki nr [...] w N. o powierzchni 1,4115 ha (której zarządcą jest P.), stanowiącej grunty orne i lasy.
Następnie Kolegium wskazało, iż zważywszy na posiadane przez Podatników nieruchomości gruntowe i budynkowe, łączne zobowiązanie pieniężne na 2025 r. zostało prawidłowo ustalone przez Burmistrza Namysłowa. W ocenie Kolegium, zgodnie z materiałem dowodowym zgromadzonym w aktach sprawy, za podstawę opodatkowania przyjęto i opodatkowano następujące nieruchomości, od których podatki wyniosły:
- po uwzględnieniu zwolnień na podstawie art. 12 ust. 1 pkt 1 u.p.r i zastosowaniu przeliczników z art. 4 ust. 5 upr - gospodarstwo rolne o powierzchni 32,7070 ha przeliczeniowych x stawka 187,50 zł/ha (wynikająca z art. 6 ust. 1 pkt 1 upr i § 1 Uchwały nr 110/IX/24 Rady Miejskiej w Namysłowie z 19 grudnia 2024 r. w sprawie obniżenia średniej ceny skupu żyta stanowiącej podstawę do obliczenia podatku rolnego na 2025 r.) = 6.132,56 zł podatku rolnego,
- budynek mieszkalny o powierzchni 168 m2 x stawka 0,84 zł/m2 (wynikająca z § 1 ust. 1 pkt 2 lit. a) Uchwały nr 72/IX/24 Rady Miejskiej w Namysłowie z 30 października 2024 r. w sprawie określenia wysokości stawek podatku od nieruchomości oraz zwolnień od podatku od nieruchomości) = 141,12 zł podatku od nieruchomości,
- las o powierzchni 0,9200 ha x stawka 61,0170 zł/ha (wynikająca z art. 4 ust. 1 u.p.l i Komunikatu Prezesa Głównego Urzędu Statystycznego z 18 października 2024 r. - M.P. poz. 892) = 56,14 zł podatku leśnego.
Natomiast nieużytki rolne oraz dwa budynki gospodarcze (jako położone na gruncie gospodarstwa rolnego, służące wyłącznie działalności rolniczej) podlegały zwolnieniu od podatku na podstawie art. 7 ust. 1 pkt 4 lit. b) i pkt 10 u.p.o.l., zatem łączne zobowiązanie pieniężne na 2025 r. wyniosło w zaokrągleniu do pełnych złotych 6.330,00 zł.
Następnie Kolegium, mając na uwadze zrzuty odwołania wskazało, że kwestią sporną w sprawie jest w istocie kwestia nieujęcia w decyzji j opłaty za bezumowne korzystanie z nieruchomości, do zapłaty której Podatnicy zostali wezwani pismami Burmistrza Namysłowa z 26 września 2024 r., nr [...] i kopie których załączono do odwołania. Odnosząc się do tego zarzutu Kolegium podkreśliło, że kwestionowana decyzja Burmistrza Namysłowa z 8 kwietnia 2025 r., została wydana w sprawie ustalenia łącznego zobowiązania pieniężnego na 2025 r. i rozstrzyga jedynie kwestię opodatkowania podatkiem rolnym, leśnym i od nieruchomości, wszystkich nieruchomości stanowiących współwłasność lub będących w posiadaniu odwołujących w 2025 r. na terenie Gminy N.1. Natomiast - jak wynika z treści załączonych do odwołania wezwań do zapłaty Burmistrza Namysłowa, oplata za bezumowne korzystanie z działki nr [...], dotyczy należności cywilnoprawnej, nie zaś podatkowej, a dodatkowo odnosi się do lat 2023-2024. W związku z tym Kolegium wywiodło, że kwestia tej opłaty leży poza zakresem kwestionowanego obecnie rozstrzygnięcia organu podatkowego I instancji.
Odnosząc się do zarzutów wydania kwestionowanej decyzji po terminie płatności pierwszej raty łącznego zobowiązania pieniężnego za 2025 r. i niepodania w uzasadnieniu decyzji terminów płatności rat, Kolegium wskazało, że organ podatkowy może wydać decyzję ustalającą zobowiązanie podatkowe aż do upływu terminów określonych w art. 68 § 1 Op. Zgodnie z tym przepisem, zobowiązanie podatkowe, o którym mowa w art. 21 § 1 pkt 2, nie powstaje, jeżeli decyzja ustalająca to zobowiązanie została doręczona po upływie 3 lat, licząc od końca roku kalendarzowego, w którym powstał obowiązek podatkowy. Dodatkowo Kolegium wskazało, iż organ I instancji w uzasadnieniu decyzji, prawidłowo poinformował Podatników, że terminy płatności łącznego zobowiązania pieniężnego ustalonego tą decyzją, wynikają z przepisów prawa, a mianowicie art. 47 Op. oraz art. 6 ust. 7 u.p.o.l, art. 6a ust. 6 u.p.r i art. 6 ust. 3 u.p.l. Kolegium wyjaśniło, że przepisy oraz art. 6 ust. 7 u.p.o.l, art. 6a ust. 6 u.p.r i art. 6 ust. 3 u.p.l określają ustawowe terminy płatności rat podatków rolnego, leśnego i od nieruchomości, ustalanych w postaci łącznego zobowiązania pieniężnego. Jednak w przypadku, gdy decyzja ustalająca wymiar łącznego zobowiązania pieniężnego nie zostanie doręczona na co najmniej 14 dni przed terminem płatności pierwszej raty, termin kalendarzowy ulega automatycznie przesunięciu i wynosi 14 dni od daty doręczenia decyzji zgodnie z art. 47 § 1 i § 2 Op. Zatem należy stwierdzić, że przesunięcie terminu płatności w przypadku decyzji ustalającej następuje z mocy prawa. Niewyjaśnienie tej kwestii odwołującym w żaden sposób nie wpływa na prawidłowość wydanej decyzji i nie może stanowić podstawy do jej uchylenia.