Wyrok WSA z dnia 03 lutego 2026, sygn. I SA/Po 102/26

W skardze do Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Poznaniu Skarżąca wniosła o uchylenie obu postanowień oraz zasądzenie kosztów postępowania. Zarzuciła:

1. naruszenie art. 138 § 1 pkt 1 k.p.a. w zw. z art. 144 k.p.a. w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. - na skutek utrzymania w mocy postanowienia organu egzekucyjnego, w sytuacji gdy rozstrzygnięcie to obarczone jest naruszeniem:

a) art. 124 § 2 k.p.a. i art. 107 § 3 k.p.a. w zw. z art. 126 k.p.a. – w zw. z art. 18 pkt 2 u.p.e.a. - na skutek bezzasadnego zaniechania ustosunkowania się do wszystkich kwestii podniesionych w Zażaleniu oraz opierania się na okolicznościach faktycznych nie mających odzwierciedlenia w aktach sprawy, w efekcie brak wyjaśnienia wszystkich istotnych kwestii prawnych;

b) art. 67 § 1 i 1a u.p.e.a. w zw. z art. 80 § 1 u.p.e.a. w zw. z art. 26e § 1, § 2 pkt 2, § 3 i § 4 u.p.e.a. na skutek podjęcia czynności egzekucyjnych na podstawie zawiadomień o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w Banku z 07.05.2025 r., sporządzonych w postaci elektronicznej, które są prawnie bezskuteczne, albowiem Dyrektor ZUS, decydując się na doręczenie wydruku relewantnych Zawiadomień na podstawie art. 26e § 4 u.p.e.a.:

- po pierwsze, zaniechał wskazania w treści tych wydruków, w myśl art. 26e § 2 pkt 2 u.p.e.a., w jaki konkretnie sposób pisma te zostały opatrzone podpisem albo pieczęcią ( art. 26e § 1 u.p.e.a.), jak i

- po drugie, w treści tych dokumentów, mających mieć postać wydruku, nie podał, kto z imienia i nazwiska wydał Zawiadomienia sporządzone w postaci elektronicznej,

tym samym zachodzi brak prawnej skuteczności w zakresie domniemania z art. 26e § 3 u.p.e.a., jak i doręczenia w myśl 26e § 4 u.p.e.a.,

- art. 67 § 2a pkt 1 u.p.e.a. na skutek bezzasadnego przyjęcia, że przepis art. 67 § 2a pkt 1 u.p.e.a. zwalnia z obowiązku zachowania wymogów przewidzianych w art. 26e u.p.e.a., w sytuacji gdy przepis art. 67 § 2a pkt 1 u.p.e.a. odnosi się do wymogów z art. 67 § 2 pkt 9 u.p.e.a.

W uzasadnieniu rozwinęła argumentację zarzutów.

W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie, podtrzymując dotychczas prezentowane stanowisko w sprawie.

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga nie zasługuje na uwzględnienie.

Przedmiotem kontroli, o której mowa w art. 3 § 2 pkt 3 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (Dz.U. z 2026 r. poz. 143, dalej w skrócie "p.p.s.a.") jest w niniejszej sprawie postanowienie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej z 19.09.2025 r., [...], utrzymujące w mocy postanowienie Dyrektora [...] Zakładu Ubezpieczeń Społecznych w [...] z 13.06.2025 r., [...], o oddaleniu skargi na czynność egzekucyjną polegającą na zajęciu rachunku bankowego w [...] (na podstawie tytułów wykonawczych [...] z 7 maja 2025 r.), dokonaną zawiadomieniami o nr: [...]

Podstawę prawną kontrolowanych w niniejszej sprawie postanowień stanowiły w szczególności przepisy ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji (Dz.U. z 2025 r. poz. 132 z późn. zm., dalej w skrócie "u.p.e.a.").

Przedmiotem skargi, o której mowa w art. 54 u.p.e.a., na czynność egzekucyjną, przez którą zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego, było w niniejszej sprawie zajęcie rachunku bankowego dokonane w oparciu o art. 80 u.p.e.a., którego § 1, 2 i 3 stanowią:

§ 1. Organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:

1) przekazał zajętą wierzytelność organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;

3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.

§ 2. Zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne:

1) których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia;

2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia.

§ 3. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Jak stanowi przy tym art. 86b u.p.e.a., zawiadomienie, o którym mowa w art. 80 § 1, i inne pisma w egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Jeżeli wykorzystanie tego systemu jest niemożliwe z przyczyn technicznych, w czasie niezbędnym do przywrócenia jego funkcjonowania zawiadomienie i inne pisma w egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego doręcza się na piśmie.

Treść zawiadomienia o zajęciu regulują postanowienia art. 67 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:

1) dane zobowiązanego będącego:

a) osobą fizyczną: imię i nazwisko oraz adres jego miejsca zamieszkania, numer PESEL, NIP lub numer REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada, a jeżeli numer PESEL, NIP i numer REGON nie są znane organowi egzekucyjnemu, to imię ojca i imię matki zobowiązanego oraz datę jego urodzenia albo inny numer identyfikacyjny ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany organowi egzekucyjnemu,

b) osobą prawną lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną: nazwę i adres jego siedziby, NIP, numer REGON lub numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, jeżeli zobowiązany taki numer posiada, albo inny numer identyfikacyjny ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany organowi egzekucyjnemu;

1a) nazwę wierzyciela;

1b) nazwę i adres siedziby organu egzekucyjnego;

2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;

3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;

4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju;

5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;

6) kwotę kosztów egzekucyjnych:

a) opłaty manipulacyjnej,

b) opłaty za czynności egzekucyjne,

c) wydatków egzekucyjnych,

d) opłaty egzekucyjnej,

e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;

7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;

8) pouczenie o skutkach zajęcia;

9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

Stosownie przy tym do postanowień art. 67 § 2a pkt 1 analizowanego aktu, jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej: w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego.

Zgodnie jednak z art. 26e § 1-4 u.p.e.a.:

§ 1. Pismo sporządzone przez wierzyciela lub organ egzekucyjny w postaci elektronicznej opatruje się:

1) kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo

2) podpisem zaufanym, albo

3) podpisem osobistym, albo

4) zaawansowaną pieczęcią elektroniczną, albo

5) kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną.

§ 2. Jeżeli zachodzi potrzeba doręczenia wydruku pisma sporządzonego przez wierzyciela lub organ egzekucyjny w postaci elektronicznej, wydruk tego pisma odzwierciedla jego treść i zawiera informację o:

1) sporządzeniu pisma w postaci elektronicznej;

2) opatrzeniu pisma podpisem albo pieczęcią, o których mowa w § 1.

§ 3. Wydruk pisma, o którym mowa w § 2, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone.

§ 4. Doręczenie wydruku pisma, o którym mowa w § 2, uznaje się za doręczenie tego pisma lub jego odpisu.

Wbrew zapatrywaniom Spółki, doręczone jej odpisy zawiadomień o zajęciu z 07.05.2025 r., ZAR290325007356, ZAR290325007357, ZAR290325007358, ZAR290325007359, ZAR290325007360, ZAR290325007361 – spełniają wymogi z art. 26e § 2 u.p.e.a.

Sąd rozpoznający niniejszą sprawę podziela stanowisko wyrażone przez tut. Sąd w analogicznych sprawach ze skargi Spółki (zob. m.in. wyroki ws. o sygn. akt I SA/Po 195/25, III SA/Po 487/25), że analiza przytoczonych powyżej przepisów prowadzi do wniosku, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego następuje poprzez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu. Zawiadomienie to co do zasady przesyła się do banku przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego przeznaczonego do obsługi zajęć wierzytelności z rachunków bankowych. W tego rodzaju sytuacji w zawiadomieniu doręczanym dłużnikowi zajętej wierzytelności nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego. Tego rodzaju zawiadomienie sporządzone przez organ egzekucyjny w postaci elektronicznej musi być przy tym opatrzone jednym z podpisów bądź jedną z pieczęci wymienionych w art. 26e § 1 u.p.e.a. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia dłużnikowi zajętej wierzytelności obowiązkiem organu egzekucyjnego jest zawiadomienie zobowiązanego o zajęciu poprzez m. in. doręczenie mu odpisu zawiadomienia skierowanego do banku. Doręczenie wskazanego odpisu następuje przy tym w formie wydruku, o którym mowa w art. 26e § 2 analizowanego aktu. W ocenie Sądu z postanowień wskazanego przepisu wynika, że wydruk pisma sporządzonego przez wierzyciela lub organ egzekucyjny w postaci elektronicznej poza odzwierciedleniem jego treści musi zawierać informację o sporządzeniu pisma w postaci elektronicznej jak i informację o opatrzeniu pisma podpisem albo pieczęcią, o których mowa w art. 26e § 1 u.p.e.a. Kierując się literalnym brzmieniem art. 26e § 2 pkt 2 u.p.e.a. za wystarczające należy uznać zamieszczenie w wydruku informacji o opatrzeniu pisma podpisem albo pieczęcią, o których mowa w art. 26e § 1 u.p.e.a. Postanowienia art. 26e § 2 pkt 2 nie nakładają na organ egzekucyjny obowiązku wskazywania jakim to konkretnie podpisem bądź pieczęcią opatrzono dokument w postaci elektronicznej jak i wskazywania kto konkretnie w imieniu organu opatrzył dokument elektroniczny podpisem lub pieczęcią. W konsekwencji powyższego zamieszczenie na skierowanym do skarżącej wydruku adnotacji "Na podstawie art. 26e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji informuje się, że pismo w postaci elektronicznej zostało opatrzone podpisem albo pieczęcią, o których mowa w art. 26e § 1 tejże ustawy" należy uznać za czyniące zadość wymogom art. 26e § 2 pkt 2 u.p.e.a.

Wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor wywiązał się również z obowiązków wypływających z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Dyrektor jako organ nadzoru ponownie przeanalizował prawidłowość kwestionowanej czynności egzekucyjnej. Podkreślić należy, że zaskarżone postanowienie zawiera szczegółowe uzasadnienie, w którym odniesiono się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Konkludując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Organy obu instancji trafnie nie stwierdziły wystąpienia przesłanek uwzględnienia skargi skarżącej na kwestionowaną czynność zabezpieczającą. Zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia organów nie naruszają przy tym regulacji k.p.a.

W tym stanie rzeczy Sąd, na podstawie art. 151 p.p.s.a., oddalił skargę.