Mając na uwadze powyższe Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że w niniejszej sprawie warunkiem uczestnictwa w zorganizowanym przez C. W. wydarzeniu było nabycie innego dowodu udziału w grze tj. polubienie strony i postu, oznaczenie pod postem minimum 3 osób i udostępnienie postu, co następnie umożliwiało nieodpłatny udział w losowaniu oferowanej nagrody rzeczowej.
Kolejnym, istotnym elementem związanym z przytoczoną definicją loterii promocyjnej jest promocyjny charakter organizowanego przedsięwzięcia.
Organizator takiej loterii, poprzez stworzenie możliwości uzyskania wygranych, stara się zainteresować potencjalnego uczestnika swoją ofertą.
W prowadzonym postępowaniu ustalono, że C. W. 3 lata temu wróciła do kraju z [...] i chciała wypromować stronę internetową oraz swoją firmę na platformie internetowej [...]. Niewątpliwie więc, organizacja ww. wydarzenia przez C. W. miała na celu promocję jej działalności. Wzrost zainteresowania osób obserwujących stronę, potencjalnie wpływał na rozreklamowanie prowadzonej działalności gospodarczej, zwiększenie jej atrakcyjności i popularności.
Kolejnym warunkiem wynikającym z ustawowej definicji loterii promocyjnej jest to, żeby przystąpienie do tego rodzaju gry losowej nie wiązało się z poniesieniem przez uczestnika jakichkolwiek kosztów (było nieodpłatne).
W zorganizowanym przedsięwzięciu powyższy warunek również został spełniony.
Przystąpienie do "konkursu" możliwe było dla osób, które polubiły stronę i post, oznaczyły pod postem minimum 3 osoby i udostępniły post, co nie wiązało się z poniesieniem przez uczestnika jakichkolwiek kosztów.
Oceniając zatem przedmiotowe przedsięwzięcie organ stwierdził w sposób jednoznaczny, że:
- organizator gry oferował wygrane rzeczowe (kebab maxxx, tortilla strażaka lub frykas [...],
- o przydzieleniu nagrody w szczególności decydował przypadek (losowanie),
- uczestnictwo w grze następowało przez nabycie innego dowodu udziału w grze, tj. poprzez polubienie strony i postu, oznaczenie pod postem minimum 3 osób i udostępnienie postu, co skutkowało nieodpłatnym udziałem w loterii.
Dlatego też w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej wypełnione zostały wszystkie trzy przesłanki niezbędne do uznania zorganizowanego konkursu za loterię promocyjną.
W związku z powyższym, organ odwoławczy podzielił stanowisko organu pierwszej instancji, że zorganizowane przez C. W. przedsięwzięcie wyczerpuje definicję loterii promocyjnej, na organizację której, zgodnie z ustawą o grach hazardowych, powinna uzyskać zezwolenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej.
Ustawa o grach hazardowych w rozdziale dziesiątym (art. 89 - 91a) zawiera unormowania dotyczące kar pieniężnych, na wypadek prowadzenia działalności w zakresie gier hazardowych niezgodnie z obowiązującymi przepisami.
W art. 89 określone zostały podmioty i rodzaj naruszeń, które podlegają karom pieniężnym oraz wysokość tych kar. Wśród nich ustawodawca przewidział kary pieniężne dla podmiotów, które podjęły się urządzania gier losowych, w tym loterii promocyjnych z naruszeniem przepisów ustawy o grach hazardowych.
Przepis art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy z dnia 19 listopada 2009 r. o grach hazardowych (t.j.: Dz. U. z 2023 r., poz. 227), w brzmieniu obowiązującym w czasie urządzania loterii, tj. od 24 stycznia 2024 roku do 4 lutego 2024 roku stanowi, że karze pieniężnej podlega urządzający gry hazardowe bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.
Wysokość omawianej kary została określona z kolei w art. 89 ust. 4 pkt 1 lit. b) ustawy i wynosi w przypadku gier innych niż określone w lit. a i c (które to wyłączenia dotyczą gier na automatach lub gier urządzanych bez dokonania wymaganego zgłoszenia) pięciokrotność opłaty za wydanie koncesji lub zezwolenia.
Organem właściwym do wymierzenia kary pieniężnej jest naczelnik urzędu celno-skarbowego, na którego obszarze działania urządzana jest gra hazardowa, o czym stanowi art. 90 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych.
Zatem podstawą wymierzenia kary pieniężnej, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 i ust. 4 pkt 1 lit. b) ustawy o grach hazardowych jest łączne ustalenie:
- charakteru urządzanej gry, tj. musi to być gra losowa (m. in. loteria promocyjna) w rozumieniu ustawy o grach hazardowych;
- podmiotu urządzającego grę hazardową bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia;
- urządzania gry losowej bez koncesji, bez zezwolenia lub bez dokonania wymaganego zgłoszenia.
W sprawie organ pierwszej instancji, dysponując materiałem w postaci dokumentacji z kontroli celno-skarbowej oraz wyjaśnieniami złożonymi przez stronę w toku niniejszego postępowania, w sposób wystarczający ustalił losowy charakter urządzanej gry oraz, że była to bezsprzecznie loteria promocyjna, o której mowa w art. 2 ust. 1 pkt 10 ustawy o grach hazardowych.
Również prawidłowo, w ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej, organ pierwszej instancji za podmiot urządzający ww. loterię promocyjną uznał C. W..
Organ odwoławczy podkreślił, że ustawa o grach hazardowych nie zawiera legalnej definicji "urządzającego gry". W związku z powyższym uprawnione jest oparcie się o wykładnię językowo-logiczną. Według Słownika języka p. PWN [[...] "urządzać" oznacza "wyposażyć coś w odpowiednie sprzęty, zaopatrzyć w coś lub też zorganizować jakąś imprezę, jakieś przedsięwzięcie itp. rzeczy," Podobnie znaczenie słowa "urządzanie" wyjaśnia Uniwersalny Słownik Języka P., tom 4, Wydawnictwo naukowe PWN W. 2003.
Skoro "urządzanie" oznacza stworzenie warunków czy zorganizowanie przedsięwzięcia, to "urządzającym gry" jest ten, kto stwarza warunki do udziału uczestników w grze (tu: w loterii promocyjnej), przeprowadza losowanie, wyłania i ogłasza zwycięzców, rozdaje nagrody. Będzie to zatem każdy podmiot, który uczestniczy w procesie urządzania loterii promocyjnej.
Ocena, czy dany podmiot urządza gry hazardowe (w tym loterię promocyjną, należącą do gier losowych) należy do organu i zależna jest od ustaleń faktycznych w konkretnej sprawie. Dyrektor Izby Administracji Skarbowej stwierdził, że w rozpoznawanym przypadku można mówić o takich działaniach C. W.. Ustalono, bowiem że C. W. na stronie W. K. 24 stycznia 2024 roku umieściła zaproszenie do udziału w "konkursie". Jako organizator, C. W. publicznie przyrzekała, że za "polubienie strony i postu, oznaczenie pod postem minimum 3 osób i udostępnienie postu" będzie możliwość wzięcia udziału w losowaniu nagród. Dnia 28 stycznia 2024 roku losowo wybrała laureatów. Prowadząca sama publicznie ogłosiła zwycięzców. Z materiału dowodowego wynika również, że C. W. zrealizowała również swój obowiązek jako organizatora loterii, poprzez wydanie nagród.
C. W. jako urządzająca grę hazardową podjęła szereg aktywnych działań niezbędnych do zrealizowania powyższego przedsięwzięcia. W tym celu odwołująca wykorzystała stronę w mediach internetowych, którą prowadziła i na której reklamowała się oraz ogłosiła zwycięzców. Urządzenie przedsięwzięcia w czasie od 24 stycznia 2024 roku do 4 lutego 2024 roku przez C. W. nie stanowi kwestii spornej pomiędzy stroną, a organem. Strona podczas przesłuchania oraz w treści odwołania przyznaje się do jego zorganizowania i przeprowadzenia. Organ wskazał, że nie ulega również wątpliwości, że C. W. nie legitymowała się wymaganym zezwoleniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej na urządzenie loterii promocyjnej.
Z powyższych względów, zdaniem organu odwoławczego, Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. w zaskarżonej decyzji zasadnie uznał, że C. W. jako urządzająca grę hazardową (loterię promocyjną), bez zezwolenia, podlega karze, o której mowa w art. 89 ust. 1 pkt 1 ustawy o grach hazardowych.
Organ odwoławczy wskazał, że odwołująca podważa stanowisko organu w kwestii niezastosowania art. 189 f ustawy z dnia 14 czerwca 1960 r. - Kodeks postępowania administracyjnego (Dz. U. z 2024 r., poz. 572) i nieodstąpienia od wymierzenia kary administracyjnej z uwagi na znikomą wagę naruszenia. Zdaniem C. W. nieprawidłowe są ustalenia organu, że naruszenie przez nią prawa nie ma znikomej wagi, zorganizowanie nielegalnej loterii promocyjnej nie miało charakteru incydentalnego oraz brak jest możliwości wyliczenia puli nagród, co skutkuje naruszeniem przepisów art. 7 kpa, art. 77 § 1 kpa oraz art. 80 kpa. Zgodnie z art. 8 ustawy o grach hazardowych, do postępowań w sprawach określonych w ustawie stosuje się odpowiednio przepisy ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. - Ordynacja podatkowa, chyba że ustawa stanowi inaczej.
Odniesienie do przepisów ustawy Ordynacja podatkowa w postępowaniach dotyczących wymierzenia kary pieniężnej, o jakiej mowa w art. 89 ustawy o grach hazardowych, jest zasadne, jednakże z uwagi na daleko idące różnice pomiędzy charakterem zobowiązań podatkowych oraz zobowiązań z tytułu sankcji administracyjnej, jaką jest kara pieniężna nakładana na podstawie ww. ustawy, szczególną uwagę trzeba zwrócić na wymóg "odpowiedniego" stosowania tych przepisów.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zwrócił uwagę, że ustawą z dnia 7 kwietnia 2017 r. (Dz. U. z 2017, poz. 935) wprowadzono do kodeksu postępowania administracyjnego przepisy Działu IV tego kodeksu, które zawierają regulacje dotyczące zasad nakładania administracyjnych kar pieniężnych. Przepisy te weszły w życie z dniem 1 czerwca 2017 roku. W art. 189 a § 1 kodeksu postępowania administracyjnego, ustanowiono, że w sprawach nakładania lub wymierzania administracyjnej kary pieniężnej lub udzielania ulg w jej wykonaniu stosuje się przepisy Działu IV a tej ustawy. W § 2 tego przepisu ustalono, że w przypadku uregulowania w przepisach odrębnych: przesłanek wymiaru administracyjnej kary pieniężnej, odstąpienia od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej lub udzielenia pouczenia, terminów przedawnienia nakładania administracyjnej kary pieniężnej, terminów przedawnienia egzekucji administracyjnej kary pieniężnej, odsetek od zaległej administracyjnej kary pieniężnej, udzielania ulg w wykonaniu administracyjnej kary pieniężnej, przepisów Działu IV A w tym zakresie nie stosuje się.
Zamysłem ustawodawcy było zatem ujednolicenie zasad wymiaru kar pieniężnych w systemie prawa, z wyłączeniem przypadków uregulowania tych kwestii w przepisach odrębnych.
W związku z tym, że przepisy odrębne, tj. ustawa o grach hazardowych i Ordynacja podatkowa, nie regulują kwestii odstąpienia od wymierzenia kary, w sprawie ma zastosowanie art. 189f kodeksu postępowania administracyjnego.
Zgodnie z art. 189 f § 1 kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej zauważył, że organ I instancji przed wydaniem zaskarżonej decyzji odniósł się do możliwości stosowania w sprawie przepisów Działu IV a kodeksu postępowania administracyjnego i rozważył przesłanki zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na podstawie art. 189 f § 1 tej ustawy.
Organ I instancji stwierdził, że "uwzględniając ochronę podmiotów legalnie prowadzących działalność, ponoszących koszty związane z opłatami za udzielanie zezwoleń na jej prowadzenie, nie można uznać nielegalnego działania Strony jako naruszenia prawa o znikomej wadze.". Organ wskazał, że ustawodawca wprowadzając restrykcyjne kary pieniężne dla podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych urządzanych bez zezwolenia lub koncesji, miał na celu ochronę interesów legalnie działającego rynku gier hazardowych. Organ wyjaśnił również, że sam wymiar kary za prowadzenie loterii promocyjnej bez zezwolenia nie ma charakteru uznaniowego, nie zależy od stopnia świadomości i winy podmiotu działającego nielegalnie. Podał, że kara jest równa 5-krotności opłaty za wydanie zezwolenia na urządzenie loterii promocyjnej, którą poniósłby podmiot legalnie działający. Ponadto organ zaznaczył, że zorganizowanie nielegalnej loterii promocyjnej nie miało charakteru incydentalnego i strona zaprzestała naruszenia prawa.
Organ ustalił również, że C. W. nie poniosła żadnej innej kary za zorganizowanie loterii promocyjnej bez zezwolenia, co wyklucza zastosowanie art. 189 f § 1 pkt 2 tej ustawy.
Z powyższych względów organ uznał, że brak jest podstaw do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej na C. W..
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podzielił stanowisko Organu I instancji w tej kwestii. Wskazał, że z art. 189 f § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że aby organ administracji publicznej mógł w drodze decyzji odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu, waga naruszenia prawa musi być znikoma, a strona musiałaby zaprzestać naruszania prawa, przy czym obie te przesłanki muszą zostać spełnione łącznie.
Zdaniem Dyrektora Izby Administracji Skarbowej w przypadku podmiotów na które nakładana jest kara pieniężna na podstawie art. 89 u.g.h. nie można mówić o znikomej wadze naruszenia prawa. Wobec loterii promocyjnych ocena wagi naruszenia prawa musi być odnoszona do zakładanych i chronionych przez ustawę celów. Ustawodawca zastrzegł sobie prawo szczególnej kontroli w przypadku m.in. organizowania loterii promocyjnych, wyrażające się w obowiązku uzyskania zezwolenia na ich przeprowadzenie, a także prawo do zysku z opłat za udzielanie tych zezwoleń. C. W. poprzez zorganizowanie loterii promocyjnej w sposób nie poddany tej kontroli naruszyła powyższe uprawnienia Państwa.
Za nietrafione organ odwoławczy uznał zarzuty strony, że organ nie wykazał, że wystąpiły poważne negatywne skutki naruszenia przez nią prawa, dla społeczeństwa jak np. uzależnienie, czy dla podmiotów legalnie działających na rynku gier hazardowych. Błędne są założenia, że dopiero gdyby wystąpiły poważne negatywne skutki, to można by uznać, że waga naruszenia jest znaczna. O znikomości wagi naruszenia nie może również świadczyć niska wartość nagród.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie została spełniona również druga przesłanka - nie można bowiem przyjąć, że C. W. zaprzestała naruszenia prawa. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie świadczy o tym, że odwołująca do końca przeprowadziła obie loterie promocyjne.
Reasumując, w ocenie organu odwoławczego, Naczelnik [...] Urzędu Celno-Skarbowego w P. dokonał prawidłowej oceny stanu faktycznego sprawy, w uzasadnieniu decyzji z 12 lutego 2025 roku organ ten wykazał, że wydarzenie urządzane za pośrednictwem Internetu przez C. W., nazwane "konkurs", spełnia kryteria określone dla loterii promocyjnej w rozumieniu ustawy o grach hazardowych, na które organizator winien uzyskać zezwolenie właściwego organu. Brak jest również podstaw do zakwestionowania stanowiska Naczelnika [...] Urzędu Celno - Skarbowego w P. o niespełnieniu przesłanek do odstąpienia od wymierzenia kary pieniężnej, o których mowa w art. 189 f § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego. Nieusprawiedliwione jest zatem stawianie organowi I instancji zarzutów dotyczących załatwienia sprawy bez uwzględnienia słusznego interesu Odwołującej jako obywatela.
W skardze do WSA w Poznaniu zarzucono naruszenie:
1. przepisów postępowania mające istotny wpływ na rozstrzygnięcie sprawy:
- art. 187 § 1, art. 191 w związku z art. 122 ustawy z dnia 29 sierpnia 1997 r. Ordynacja podatkowa (t.j.: Dz. U. z 2025 r. poz. 111 ze zm.) w związku z art. 91 ustawy o grach hazardowych, gdyż organ nie podjął wszelkich niezbędnych działań w celu dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego oraz załatwienia sprawy w postępowaniu podatkowym, nie przeprowadził wnikliwie postępowania dowodowego, i pominął że za loterie promocyjne w dniach 24 stycznia i 7 lutego 2024 roku wymierzono mi dwie kary pieniężne po 18.410 zł, z których jedna jest przedmiotem egzekucji, i zaprzestałam organizowania loterii
- art. 121 § 1, art. 122, art. 187, art. 191 i art. 207 Ordynacji podatkowej w związku z art. 91 ustawy o grach hazardowych poprzez brak dokładnego wyjaśnienia stanu faktycznego i błąd w ustaleniach faktycznych co do uznania, że waga naruszenia prawa jest większa niż znikoma i nie zaprzestałam naruszenia prawa, co wykluczało odstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej, w sytuacji gdy organ oceniając te przesłanki nie odniósł się do czasu trwania naruszenia, braku negatywnych skutków dla społeczeństwa, zaprzestania urządzania kolejnych loterii, niskiej wartości nagród, braku dochodu uzyskanego dzięki loteriom,
- naruszenie art. 121 i art. 210 § 4 Ordynacji podatkowej w związku z art. 91 ustawy o grach hazardowych poprzez niezapoznanie się przez organ odwoławczy z obecnie obowiązującą linią orzeczniczą dot. stosowania art. 189f kpa w sprawach analogicznych do zaistniałej oraz poprzez wadliwe i lakoniczne sformułowanie uzasadnienia decyzji w części co do odstąpienia od wymierzenia kary,
- art. 233 § 1 pkt 1) Ordynacji podatkowej poprzez błędne zastosowanie i utrzymanie w mocy zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji,
- art. 233 § 1 pkt 2) Ordynacji podatkowej poprzez jego niezastosowanie i nieuchylenie zaskarżonej decyzji organu pierwszej instancji w całości i w tym zakresie nieorzeczenie co do istoty sprawy o odstąpieniu od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu,
2. przepisów prawa materialnego: art. 189f § 1 kpa poprzez jego niezastosowanie i nieodstąpienie od wymierzenia administracyjnej kary pieniężnej.
Wniesiono o przeprowadzenie dowodów z dokumentów:
1 upomnienia Naczelnika [...] Urzędu Skarbowego w S. nr [...] z dnia 08.07.2025 roku dotyczącego kary pieniężnej od gier w kwocie 18.410 zł, nr [...] [...],
2 aktualizacji zawiadomienia o zajęciu wierzytelności z rachunku bankowego z dnia 22.09.2025 roku w sprawie egzekucyjnej na podstawie tytułu wykonawczego nr [...] dot. ww. kary pieniężnej 18.410 zł,
A to na fakt prowadzenia przeciwko skarżącej przez Naczelnika Urzędu Skarbowego w K. egzekucji administracyjnej kary pieniężnej w kwocie 18.410 zł, i jaka jest wysokość odsetek i kosztów egzekucji na dzień 22.09.2025 roku,
3 10 wydruków przelewów w celu wykazania dochodów skarżącej i jej męża oraz kosztów utrzymania ich rodziny.
W odpowiedzi na skargę organ wniósł o jej oddalenie.
Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje.
Zgodnie z art. 1 § 1 i 2 ustawy z dnia 25 lipca 2002 r. – Prawo o ustroju sądów administracyjnych (tj. Dz.U. z 2024 r. poz. 1267) sądy administracyjne sprawują wymiar sprawiedliwości przez kontrolę działalności administracji publicznej pod względem zgodności z prawem, jeżeli ustawy nie stanowią inaczej. Stosownie natomiast do art. 145 § 1 pkt 1 lit. a-c ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (tj. Dz. U. z 2026 r., poz. 143, dalej: p.p.s.a.) uwzględnienie przez sąd administracyjny skargi i uchylenie decyzji następuje, gdy sąd stwierdzi naruszenie prawa materialnego, które miało wpływ na wynik sprawy, naruszenie prawa dające podstawę do wznowienia postępowania, inne naruszenie przepisów postępowania, jeśli mogło mieć ono istotny wpływ na wynik sprawy. Sąd stwierdza nieważność decyzji, jeżeli zachodzą przyczyny określone w art. 156 Kodeksu postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 2 p.p.s.a.), albo stwierdzi wydanie decyzji z naruszeniem prawa, jeżeli zachodzą przyczyny określone w Kodeksie postępowania administracyjnego lub w innych przepisach (art. 145 § 1 pkt 3 p.p.s.a.). Zgodnie z art. 134 § 1 p.p.s.a. sąd rozstrzyga w granicach danej sprawy, nie będąc jednak związany zarzutami i wnioskami skargi oraz powołaną w niej podstawą prawną, z zastrzeżeniem art. 57a. Oznacza to, że sąd bierze pod uwagę wszelkie naruszenia prawa, a także wszystkie przepisy, które powinny znaleźć zastosowanie w rozpoznawanej sprawie, niezależnie od żądań i wniosków podniesionych w skardze – w granicach sprawy, wyznaczonych przede wszystkim rodzajem i treścią zaskarżonego aktu. Sąd nie może wydać orzeczenia na niekorzyść skarżącego, chyba że stwierdzi naruszenie prawa skutkujące stwierdzeniem nieważności zaskarżonego aktu lub czynności (art. 134 § 2 p.p.s.a.).
W tak zakreślonej kognicji Sąd uznał, że skarga zasługuje na uwzględnienie.
Wskazać należy na wstępie jednak, że Sąd uznaje za prawidłowe ustalenia faktyczne organów obu instancji prowadzące do uznania, że skarżąca urządzała na portalu internetowym loterię promocyjną bez zezwolenia.
Oceniając przedmiotowe przedsięwzięcie zdaniem Sądu organ II instancji zasadnie uznał, że :
- organizator gry oferował wygrane rzeczowe (kebab maxxx, tortilla strażaka lub frykas [...],
- o przydzieleniu nagrody w szczególności decydował przypadek (losowanie),
- uczestnictwo w grze następowało przez nabycie innego dowodu udziału w grze, tj. poprzez polubienie strony i postu, oznaczenie pod postem minimum 3 osób i udostępnienie postu, co skutkowało nieodpłatnym udziałem w loterii.
Dlatego też zasadnie uznał Dyrektor Izby Administracji Skarbowej, że wypełnione zostały wszystkie trzy przesłanki niezbędne do uznania zorganizowanego konkursu za loterię promocyjną.
Zgodzić należy się wobec tego z organem, że zorganizowane przez C. W. przedsięwzięcie wyczerpuje definicję loterii promocyjnej, na organizację której, zgodnie z ustawą o grach hazardowych, powinna uzyskać odpowiednie zezwolenie.
Co do zasady istniały zatem podstawy faktyczne do nałożenia na skarżącą kary pieniężnej. Okoliczności faktycznych nie negowała strona skarżąca. Podkreślić należy, że aktywnie w tym postępowaniu uczestniczyła.
Zarzuty sprowadzały się przede wszystkim do zaniechania zastosowania przez organy w przedmiotowej sprawie art. 189 f k.p.a.
Zdaniem C. W. nieprawidłowe są oceny organów obu instancji, że naruszenie przez skarżącą prawa nie ma znikomej wagi oraz że zorganizowanie nielegalnej loterii promocyjnej nie miało charakteru incydentalnego oraz brak jest możliwości wyliczenia puli nagród, co skutkuje naruszeniem przepisów proceduralnych.
WSA wskazuje, że zgodnie z art. 189 f § 1 kodeksu postępowania administracyjnego organ administracji publicznej, w drodze decyzji, odstępuje od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestaje na pouczeniu, jeżeli:
1) waga naruszenia prawa jest znikoma, a strona zaprzestała naruszania prawa lub
2) za to samo zachowanie prawomocną decyzją na stronę została uprzednio nałożona administracyjna kara pieniężna przez inny uprawniony organ administracji publicznej lub strona została prawomocnie ukarana za wykroczenie lub wykroczenie skarbowe, lub prawomocnie skazana za przestępstwo lub przestępstwo skarbowe i uprzednia kara spełnia cele, dla których miałaby być nałożona administracyjna kara pieniężna.
W przedmiotowej sprawie organ I instancji stwierdził, że "uwzględniając ochronę podmiotów legalnie prowadzących działalność, ponoszących koszty związane z opłatami za udzielanie zezwoleń na jej prowadzenie, nie można uznać nielegalnego działania Strony jako naruszenia prawa o znikomej wadze". Organ ten wskazał, że ustawodawca wprowadzając restrykcyjne kary pieniężne dla podmiotów prowadzących działalność w zakresie gier hazardowych urządzanych bez zezwolenia lub koncesji, miał na celu ochronę interesów legalnie działającego rynku gier hazardowych. Organ wyjaśnił również, że sam wymiar kary za prowadzenie loterii promocyjnej bez zezwolenia nie ma charakteru uznaniowego, nie zależy od stopnia świadomości i winy podmiotu działającego nielegalnie. Ponadto organ zaznaczył, że zorganizowanie nielegalnej loterii promocyjnej nie miało charakteru incydentalnego i strona zaprzestała naruszenia prawa. Organ ustalił również, że C. W. nie poniosła żadnej innej kary za zorganizowanie loterii promocyjnej bez zezwolenia, co wyklucza zastosowanie art. 189 f § 1 pkt 2 tej ustawy.
Z powyższych względów organy obu instancji uznały, że brak jest podstaw normatywnych do odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w ww. wysokości na stronę postępowania.
Zdaniem Sądu takie stanowisko organów obu instancji było zbyt arbitralne i niedostatecznie uzasadnione.
Z art. 189 f § 1 pkt 1 kodeksu postępowania administracyjnego wynika, że aby organ administracji publicznej mógł w drodze decyzji odstąpić od nałożenia administracyjnej kary pieniężnej i poprzestać na pouczeniu, waga naruszenia prawa musi być znikoma, a strona musiałaby zaprzestać naruszania prawa, przy czym obie te przesłanki muszą zostać spełnione łącznie.
Dyrektor Izby Administracji Skarbowej w uzasadnieniu decyzji stwierdził, że w przypadku podmiotów na które nakładana jest kara pieniężna na podstawie art. 89 u.g.h. nie można mówić o znikomej wadze naruszenia prawa. Wobec loterii promocyjnych ocena wagi naruszenia prawa musi być odnoszona do zakładanych i chronionych przez ustawę celów. Ustawodawca zastrzegł sobie prawo szczególnej kontroli w przypadku m.in. organizowania loterii promocyjnych, wyrażające się w obowiązku uzyskania zezwolenia na ich przeprowadzenie, a także prawo do zysku z opłat za udzielanie tych zezwoleń. Zdaniem organu skarżąca poprzez zorganizowanie loterii promocyjnej w sposób nie poddany tej kontroli naruszyła powyższe uprawnienia Państwa.
Organ II instancji uznał przy tym za niezasadne zarzuty strony, że organ nie wykazał, iż wystąpiły poważne negatywne skutki naruszenia przez nią prawa, dla społeczeństwa jak np. uzależnienie, czy dla podmiotów legalnie działających na rynku gier hazardowych. Błędne są założenia, że dopiero gdyby wystąpiły poważne negatywne skutki, to można by uznać, że waga naruszenia jest znaczna. O znikomości wagi naruszenia nie może również – zdaniem organu odwoławczego - świadczyć niska wartość nagród.
W ocenie Dyrektora Izby Administracji Skarbowej nie została spełniona również druga normatywna przesłanka wyłączenia sankcjonowania. Zdaniem tego organu nie można przyjąć, że C. W. zaprzestała naruszenia prawa. Zgromadzony materiał dowodowy jednoznacznie świadczy zdaniem organu o tym, że odwołująca do końca przeprowadziła obie loterie promocyjne.
Organ II instancji wskazał, że podobne stanowisko zajął Naczelny Sąd Administracyjny w wyroku z 14 listopada 2024 roku sygn. akt II GSK 1231/24, który zapadł w analogicznym (zdaniem organu) stanie faktycznym: "skarżąca w 2018 r. dwukrotne przeprowadziła bez zezwolenia dwie loterie promocyjne: "K. W." i "K. D. K." (nałożono na nią jednak tylko jedną karę). Uwzględniono słusznie w sprawie, że nie można przyjąć "znikomości" naruszenia ze względu na praktycznie nieograniczony zasięg medium tj. Internetu, za pomocą którego loterie były przeprowadzane, i to bez względu na "zasięgi" w tym konkretnym wypadku wynikające z tego, że skarżąca dopiero rozpoczynała działalność gospodarczą określonego typu. W przypadku podmiotów naruszających przepisy prawa związane z urządzaniem gier hazardowych bez zezwolenia na które nakładana jest kara pieniężna na podstawie art. 89 u.g.h., w orzecznictwie przyjmuje się, że w zasadzie ze względu na regulowaną ustawą materię, nie można tutaj mówić o znikomej wadze naruszenia prawa. Co podkreślił Sąd pierwszej instancji tę "znikomość" odnieść należy do zakładanych i chronionych przez ustawę celów, które w tym przypadku realizują się w zastrzeżonym dla państwa prawie szczególnej kontroli, wyrażającej się w przypadku loterii promocyjnych nie tylko w określonych wymogach stawianych ich regulaminowi, ale również w obowiązku uzyskania zezwolenia na ich przeprowadzenie, przy czym istotne jest w tym zakresie prawo do zysku z opłat za udzielanie zezwoleń. Trafnie również w sprawie uznano, że nie można stwierdzić spełnienia przesłanki samodzielnego zaprzestania przez skarżącą naruszania prawa ponieważ zarówno "K. W." jak i "K. D. K." zostały w całości przeprowadzone i do końca zrealizowane. Nie zaprzestano prowadzenia tych konkursów w trakcie ich trwania.".
Zdaniem Sądu powyższe stanowisko organu II instancji było niepełne, gdyż w przedmiotowej sprawie należało dokonać kompleksowej analizy zachowania skarżącej z perspektywy celów ustawy o gach hazardowych oraz poddać szczegółowej analizie art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a. co skutkować mogłoby odstąpieniem od nałożenia kary pieniężnej i poprzestaniu na pouczeniu strony. Przepis art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. stanowi obligatoryjną podstawę odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej w sytuacji wystąpienia normatywnych przesłanek zawartych w tej jednostce redakcyjnej.
Sąd uznał, że organ odwoławczy wobec powyższego zaniechania naruszył powyższy obowiązek, a także wzorce normatywne w zakresie elementów składowych decyzji administracyjnej tj. w zakresie uzasadnienia faktycznego oraz prawnego (art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej).
Twierdzenie organu odwoławczego, że już sam fakt dokonania wskazanego naruszenia przepisów ustawy o grach hazardowych oznacza co do zasady, że waga naruszenia prawa nie jest znikoma – bez szczegółowego uzasadnienia tego twierdzenia - jest niewystarczające. Środki sankcjonujące nakładane są m.in. za naruszenia obowiązku albo naruszenia zakazu o charakterze administracyjnym (por. art. 189b k.p.a.). W przypadku ustalenia w kategoriach dowodowych naruszenia tychże obowiązków (czy też zakazów) i w konsekwencji uznania przez organ administracji publicznej bezprawnego działania adresata aktu skutkującego zastosowaniem (obligatoryjnym lub fakultatywnym) sankcji administracyjnej (w postaci administracyjnej kary pieniężnej) organ ten ma obowiązek – zgodnie z zasadami wskazanymi w art. 189 a § 1 i § 2 i nast. k.p.a. – rozważyć m.in. możliwość odstąpienia od zastosowania środka sankcjonującego w sytuacji zaistnienia normatywnych przesłanek zawartych w art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a.
Z treści art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a. wynika bowiem, że każdy stan faktyczny podlega indywidualnej ocenie. Nie może być to wiązane tylko z faktem, że doszło do naruszenia wskazanych przepisów ustawy.
Organ zobowiązany będzie rozważyć czy waga naruszenia prawa przez skarżącą była znikoma. Wskazać należy, że celem prowadzonej internetowej loterii promocyjnej było bowiem wygranie pięciu nagród w postaci produktów kulinarnych oferowanych w punkcie gastronomicznym skarżącej. Cel konkursu miał charakter bardzo indywidualny i lokalny, dotyczył funkcjonowania praktycznie jednego punktu gastronomicznego. Ustalone nagrody (w postaci pięciu posiłków) miały również niewielką wartość finansową. Okoliczności te kontrastują z nałożeniem administracyjnej kary pieniężnej w tak znacznej wysokości tj. 18410 zł.
Podkreślić należy, że "wystąpienie okoliczności uzasadniających odstąpienie od nałożenia kary nie uchyla bezprawności zachowania sprawcy, nie wyczerpuje zatem pojęcia kontratypu. W konsekwencji odstąpienia nie można traktować jako instytucji równoważnej umorzeniu postępowania administracyjnego, bo odstępując, organ stwierdza fakt naruszenia oraz obowiązek ukarania, z którego jednak nie korzysta. Treścią decyzji administracyjnej powinno być zatem stwierdzenie, że organ odstępuje od nałożenia kary i poucza stronę o określonych obowiązkach bądź zakazach, których naruszenie dotyczy. Dlatego decyzja, której treścią było odstąpienie, powinna być w przyszłości brana pod uwagę przy analizie dyrektyw wymiaru kary (art. 189d pkt 2)." J. Wegner [w:] Z. Kmieciak, M. Wojtuń, J. Wegner, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 189(f).
Podkreślić należy, że ocena, czy waga naruszenia prawa jest znikoma, powinna być dokonywana z uwzględnieniem art. 189d pkt 1 kpa. "Ocena wagi naruszenia prawa wymaga ustalenia, czy konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) skutki w obszarze konkretnych dóbr prawnie chronionych, tj. dóbr chronionych przez naruszoną normę sankcjonowaną. Jeżeli zatem konkretne naruszenie prawa wywołało (lub mogło wywołać) poważne negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znaczna. Jeżeli naruszenie prawa wywołało nieznacznie negatywne skutki w obszarze dóbr prawnie chronionych lub skutków tych w ogóle nie wywołało lub wywołać nie mogło, to przyjąć należy, że waga naruszenia prawa jest znikoma" (wyrok WSA w Gdańsku z 9 maja 2024 r., III SA/Gd 9/24, LEX nr 3719935). "Przy ocenie wystąpienia przesłanki znikomej wagi naruszenia (art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a.) należy brać pod uwagę całokształt okoliczności danego przypadku, zarówno o charakterze przedmiotowym (np. skala naruszeń, skutki tych naruszeń) jak i podmiotowym (np. czy mamy do czynienia z czynem zawinionym, a jeżeli tak, to z jaką formą winy), przy czym decydujące znaczenie należy przyznać skutkom naruszenia dla dóbr chronionych przez daną dziedzinę prawa administracyjnego" [(wyrok WSA w Warszawie z 27 sierpnia 2020 r., IV SA/Wa 973/20, LEX nr 3110702; A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2026, art. 189(f)].
"Indywidualizacja odpowiedzialności za popełnienie deliktu administracyjnego zakłada badanie m.in. wagi naruszenia prawa...Należy zatem brać pod uwagę, jakie dobro i jak znacząco zostało zagrożone bądź naruszone, czy istnieje możliwość naprawienia wyrządzonej temu dobru prawnemu szkody, w jakich warunkach działał sprawca, w jaki sposób się zachowywał, z jakiego powodu dopuścił się naruszenia, w jakiej sytuacji motywacyjnej się znajdował. Nie będą natomiast na wagę czynu wpływać cechy osobiste sprawcy, jego sytuacja życiowa, materialna itp. Ocenie powinien podlegać całokształt wchodzących w grę okoliczności. W przypadku gdy naruszenie prawa związane jest z czynnościami obrotu gospodarczego, stwierdzeniu zakresu naruszenia dobra chronionego prawem służyć może analiza ilościowa tychże czynności, ich wartości ekonomicznej, tego, czy uchybienie generowało po stronie sprawcy zysk, a jeżeli tak, to jaki." [por. J. Wegner [w:] Z. Kmieciak, M. Wojtuń, J. Wegner, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, Warszawa 2023, art. 189(f)].
"Znikoma waga naruszenia prawa jest wprawdzie konieczną, ale niewystarczającą przesłanką odstąpienia od wymierzenia kary. Z brzmienia przepisu § 1 pkt 1 wynika, że musi być spełniona łącznie druga przesłanka, a mianowicie strona zaprzestała naruszania prawa. Przesłanka ta ma zastosowanie do naruszeń o charakterze ciągłym, trwałym lub powtarzającym się. Przepis ten nie ma natomiast zastosowania do zachowania osoby polegającego na jednorazowym naruszeniu obowiązku lub zakazu [tak A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2026, art. 189(f)].
"Przesłanka zaprzestania naruszenia prawa (czyli zaprzestanie niedopełniania obowiązku lub naruszania zakazu jako zachowania ciągłego, trwałego lub powtarzalnego, polegającego na działaniu lub zaniechaniu), może być spełniona także po wszczęciu postępowania aż do dnia wydania decyzji administracyjnej. (por. A. Wróbel [w:] M. Jaśkowska, M. Wilbrandt-Gotowicz, A. Wróbel, Kodeks postępowania administracyjnego. Komentarz, wyd. IX, Warszawa 2026, art. 189(f).
Sąd rozpoznający niniejszą sprawę w pełni akceptuje powyższe rozważania.
Wskazać także należy, że powołany w uzasadnieniu decyzji organu odwoławczego wyrok Naczelnego Sądu Administracyjnego z 14 listopada 2024 roku, sygn. akt II GSK 1231/24, dotyczy (wbrew twierdzeniom organu II instancji) innego stanu faktycznego. Sprawa ta dotyczyła organizacji konkursów promocyjnych o znaczenie większym zasięgu terytorialnym, adresowanych do odbiorców internetowych. Inny był zarówno zakres terytorialny tej loterii, zakres produktowy, a także zakres ilościowy.
Organ zobowiązany będzie wziąć pod uwagę także okoliczność, że strona zaprzestała działań naruszających przepisy ustawy o grach hazardowych przed wszczęciem postępowania kontrolnego (kontrola została przeprowadzona dnia 18 kwietnia 2024r.). Przy ocenie powagi naruszenia organ odwoławczy uwzględni także - poza powyżej opisanymi okolicznościami - bezsporną łączną wartość nagród przewidzianych w obu konkursach.
Sąd wskazuje, że w będącej przedmiotem kontroli judykacyjnej sprawie istniał określony, wąski – w aspekcie terytorialnym - krąg potencjalnych klientów punktu gastronomicznego skarżącej.
Z uwagi na powyższe naruszenia prawa procesowego w zakresie braku kompleksowej analizy art. 189f § 1 pkt 1 k.p.a. Sąd uchylił decyzję organu II instancji.
Organ II instancji zobowiązany będzie do przeprowadzenia postępowania odwoławczego zgodnie z procesowymi wzorcami normatywnymi zawartymi w Ordynacji podatkowej, a następnie do wydania decyzji w sprawie, spełniającej wzorce normatywne zawarte w art. 210 § 1 pkt 6 i § 4 Ordynacji podatkowej ze szczególnym uwzględnieniem problematyki wyłączenia sankcjonowania wykazanego naruszenia prawa w trybie art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a. Po dokonaniu kompleksowej analizy zachowania skarżącej - zgodnie w powyższymi wskazówkami - organ wyda decyzję w uzasadnieniu której zawarte zostaną powyżej opisane elementy w przedmiocie zastosowania instytucji odstąpienia od nałożenia kary pieniężnej. Podkreślić należy, że dopiero łączna ocena powyższych okoliczności pozwali organowi na sformułowanie oceny czy w danej sprawie zastosowanie sankcji administracyjnej nie będzie sprzeczne z konstytucyjną zasadą demokratycznego państwa prawnego (art. 2 Konstytucji RP) i wynikającą z niej zasadą zaufania obywateli do państwa i stanowionego przez niego prawa oraz zasadą bezpieczeństwa prawnego, zasadą sprawiedliwości, a także z zasadą praworządności materialnej (art. 7 Konstytucji RP) i zasadą proporcjonalności.
Biorąc pod uwagę powyższe okoliczności Sąd uznał, że zaistniały podstawy normatywne do uchylenia zaskarżonej decyzji na podstawie art. 145 § 1 pkt. 1 lit c p.p.s.a.
Przy ponownym rozpatrzeniu sprawy organ biorąc pod uwagę powyższe dyrektywy postępowania dokona oceny czy w niniejszej sprawie istnieją normatywne podstawy zastosowania instytucji odstąpienia od wymierzenia kary wskazanej w art. 189 f § 1 pkt 1 k.p.a.
O zwrocie kosztów stronie skarżącej postanowiono w oparciu o art. 200 p.p.s.a.