Wyrok WSA z dnia 20 maja 2025, sygn. I SA/Po 195/25

W odpowiedzi na skargę Dyrektor Izby Administracji Skarbowej podtrzymał swoje dotychczasowe stanowisko w sprawie wnosząc o oddalenie skargi.

W odpowiedzi na wezwania wystosowane na podstawie zarządzeń z 17 i 24 kwietnia 2025 r. organ przesłał w wersji elektronicznej m. in. plik [...].

Wojewódzki Sąd Administracyjny w Poznaniu zważył, co następuje:

Skarga okazała się bezzasadna.

Rozstrzygnięcie sporu wymagało dokonania kontroli legalności zaskarżonego postanowienia. W ocenie organów obu instancji należało orzec o oddaleniu skargi skarżącej na czynność egzekucyjną zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. Skarżąca kwestionuje powyższe zapatrywanie podnosząc m. in., że z treści doręczonego jej wydruku zawiadomienia o zajęciu nie wynika, jaką konkretnie formą podpisu lub pieczęci zostało ono opatrzone.

Rację w sporze należało przyznać organom administracji publicznej.

Zgodnie z art. 54 § 1 u.p.e.a., zobowiązanemu przysługuje skarga na czynność egzekucyjną organu egzekucyjnego. Podstawą skargi jest: dokonanie czynności egzekucyjnej z naruszeniem ustawy (pkt 1); zastosowanie zbyt uciążliwego środka egzekucyjnego, w ramach którego dokonano czynności egzekucyjnej (pkt 2).

Wyjaśnić również należy, że przez czynność egzekucyjną zgodnie z art. 1a pkt 2 u.p.e.a. należy rozumieć wszelkie podejmowane przez organ egzekucyjny działania zmierzające do zastosowania lub zrealizowania środka egzekucyjnego.

W realiach niniejszej sprawy przedmiotem skargi zobowiązanej było zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego i wkładu oszczędnościowego w [...] S.A. dokonane zawiadomieniem z 27 sierpnia 2024 r., nr [...]

Zgodnie z art. 80 § 1 u.p.e.a., organ egzekucyjny dokonuje zajęcia wierzytelności z rachunku bankowego przez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu wierzytelności pieniężnej zobowiązanego z rachunku bankowego do wysokości egzekwowanej należności pieniężnej wraz z odsetkami z tytułu niezapłacenia w terminie dochodzonej wierzytelności oraz kosztami egzekucyjnymi. Organ egzekucyjny jednocześnie wzywa bank, aby bez zgody organu egzekucyjnego nie dokonywał wypłat z rachunku bankowego do wysokości zajętej wierzytelności, lecz niezwłocznie:

1) przekazał zajętą wierzytelność organowi egzekucyjnemu na pokrycie egzekwowanej należności pieniężnej, odsetek z tytułu niezapłacenia jej w terminie, kosztów upomnienia i kosztów egzekucyjnych;

2) nie później niż w terminie 7 dni od dnia doręczenia zawiadomienia o zajęciu zawiadomił organ egzekucyjny o przeszkodzie w dokonaniu wpłaty, w tym również o nieprowadzeniu rachunku bankowego zobowiązanego;

3) po powstaniu wierzytelności, jeżeli jej wysokość przekracza kwotę wolną od egzekucji, a zajęta kwota nie wystarcza na zaspokojenie egzekwowanych należności pieniężnych, zawiadomił o zbiegu egzekucji.

Jak stanowi zaś art. 80 § 2 powołanego aktu, zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego jest dokonane z chwilą doręczenia bankowi zawiadomienia o zajęciu, o którym mowa w § 1, i obejmuje również środki pieniężne:

1) których nie było na rachunku bankowym w chwili zajęcia, a zostały wpłacone na ten rachunek po dokonaniu zajęcia;

2) które zostały wpłacone na inny rachunek, otwarty po dokonaniu zajęcia.

Stosownie z kolei do postanowień art. 80 § 3 u.p.e.a., jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia, o którym mowa w § 1, organ egzekucyjny zawiadamia zobowiązanego o zajęciu jego wierzytelności z rachunku bankowego, doręczając mu odpis tytułu wykonawczego, o ile nie został wcześniej doręczony, i odpis zawiadomienia skierowanego do banku o zakazie wypłaty zajętej kwoty z rachunku bankowego bez zgody organu egzekucyjnego.

Jak stanowi przy tym art. 86b analizowanego aktu, zawiadomienie, o którym mowa w art. 80 § 1, i inne pisma w egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego przesyła się do banku i organu egzekucyjnego przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego. Jeżeli wykorzystanie tego systemu jest niemożliwe z przyczyn technicznych, w czasie niezbędnym do przywrócenia jego funkcjonowania zawiadomienie i inne pisma w egzekucji z wierzytelności z rachunku bankowego doręcza się na piśmie.

Treść zawiadomienia o zajęciu regulują postanowienia art. 67 § 2 u.p.e.a. Zgodnie z tym przepisem, zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego zobowiązanego u dłużnika zajętej wierzytelności zawiera:

1) dane zobowiązanego będącego:

a) osobą fizyczną: imię i nazwisko oraz adres jego miejsca zamieszkania, numer PESEL, NIP lub numer REGON, jeżeli zobowiązany taki numer posiada, a jeżeli numer PESEL, NIP i numer REGON nie są znane organowi egzekucyjnemu, to imię ojca i imię matki zobowiązanego oraz datę jego urodzenia albo inny numer identyfikacyjny ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany organowi egzekucyjnemu,

b) osobą prawną lub jednostką organizacyjną niebędącą osobą prawną: nazwę i adres jego siedziby, NIP, numer REGON lub numer w Krajowym Rejestrze Sądowym, jeżeli zobowiązany taki numer posiada, albo inny numer identyfikacyjny ze wskazaniem jego rodzaju, o ile jest znany organowi egzekucyjnemu;

1a) nazwę wierzyciela;

1b) nazwę i adres siedziby organu egzekucyjnego;

2) oznaczenie dłużnika zajętej wierzytelności;

3) określenie stosowanego środka egzekucyjnego;

4) numer tytułu wykonawczego stanowiącego podstawę zajęcia, a w przypadku jednolitego tytułu wykonawczego lub zagranicznego tytułu wykonawczego - również wskazanie jego rodzaju;

5) kwotę należności, okres, za który należność została ustalona lub określona, termin płatności należności, rodzaj i stopę odsetek z tytułu niezapłacenia należności w terminie oraz kwotę odsetek naliczonych do dnia wystawienia zawiadomienia;

6) kwotę kosztów egzekucyjnych:

a) opłaty manipulacyjnej,

b) opłaty za czynności egzekucyjne,

c) wydatków egzekucyjnych,

d) opłaty egzekucyjnej,

e) powstałych w postępowaniu egzekucyjnym umorzonym z przyczyny określonej w art. 59 § 2 w przypadku, o którym mowa w art. 64ca § 2;

7) wezwanie dłużnika zajętej wierzytelności do realizacji zajęcia lub powiadomienia organu egzekucyjnego o przeszkodzie w realizacji zajęcia;

8) pouczenie o skutkach zajęcia;

9) datę wystawienia zawiadomienia, podpis z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisk pieczęci organu egzekucyjnego.

Stosownie przy tym do postanowień art. 67 § 2a pkt 1 analizowanego aktu, jeżeli zawiadomienie o zajęciu prawa majątkowego doręcza się dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego albo z użyciem środków komunikacji elektronicznej: w zawiadomieniu o zajęciu nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego.

Zgodnie jednak z art. 26e § 1 u.p.e.a., pismo sporządzone przez wierzyciela lub organ egzekucyjny w postaci elektronicznej opatruje się: kwalifikowanym podpisem elektronicznym albo (pkt 1); podpisem zaufanym, albo (pkt 2); podpisem osobistym, albo (pkt 3); zaawansowaną pieczęcią elektroniczną, albo (pkt 4); kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną (pkt 5).

Jak stanowi zaś art. 26e § 2 analizowanego aktu, jeżeli zachodzi potrzeba doręczenia wydruku pisma sporządzonego przez wierzyciela lub organ egzekucyjny w postaci elektronicznej, wydruk tego pisma odzwierciedla jego treść i zawiera informację o: sporządzeniu pisma w postaci elektronicznej (pkt 1); opatrzeniu pisma podpisem albo pieczęcią, o których mowa w § 1 (pkt 2).

Stosownie z kolei do postanowień art. 26e § 3 u.p.e.a., wydruk pisma, o którym mowa w § 2, stanowi dowód tego, co zostało w nim stwierdzone.

Zgodnie zaś z art. 26e § 4 analizowanej ustawy, doręczenie wydruku pisma, o którym mowa w § 2, uznaje się za doręczenie tego pisma lub jego odpisu.

Analiza przytoczonych powyżej przepisów prowadzi do wniosku, że zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego następuje poprzez przesłanie do banku zawiadomienia o zajęciu. Zawiadomienie to co do zasady przesyła się do banku przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego przeznaczonego do obsługi zajęć wierzytelności z rachunków bankowych. W tego rodzaju sytuacji w zawiadomieniu doręczanym dłużnikowi zajętej wierzytelności nie umieszcza się podpisu z podaniem imienia, nazwiska i stanowiska służbowego podpisującego oraz odcisku pieczęci organu egzekucyjnego. Tego rodzaju zawiadomienie sporządzone przez organ egzekucyjny w postaci elektronicznej musi być przy tym opatrzone jednym z podpisów bądź jedną z pieczęci wymienionych w art. 26e § 1 u.p.e.a. Jednocześnie z przesłaniem zawiadomienia dłużnikowi zajętej wierzytelności obowiązkiem organu egzekucyjnego jest zawiadomienie zobowiązanego o zajęciu poprzez m. in. doręczenie mu odpisu zawiadomienia skierowanego do banku. Doręczenie wskazanego odpisu następuje przy tym w formie wydruku, o którym mowa w art. 26e § 2 analizowanego aktu.

Wbrew zapatrywaniom skarżącej doręczony jej odpis zawiadomienia o zajęciu z 27 sierpnia 2024 r., nr [...] odpowiada wymogom art. 26e § 2 u.p.e.a.

W ocenie Sądu z postanowień wskazanego przepisu wynika, że wydruk pisma sporządzonego przez wierzyciela lub organ egzekucyjny w postaci elektronicznej poza odzwierciedleniem jego treści musi zawierać informację o sporządzeniu pisma w postaci elektronicznej jak i informację o opatrzeniu pisma podpisem albo pieczęcią, o których mowa w art. 26e § 1 u.p.e.a.

Kierując się literalnym brzmieniem art. 26e § 2 pkt 2 u.p.e.a. za wystarczające należy uznać zamieszczenie w wydruku informacji o opatrzeniu pisma podpisem albo pieczęcią, o których mowa w art. 26e § 1 u.p.e.a. Postanowienia art. 26e § 2 pkt 2 nie nakładają na organ egzekucyjny obowiązku wskazywania jakim to konkretnie podpisem bądź pieczęcią opatrzono dokument w postaci elektronicznej jak i wskazywania kto konkretnie w imieniu organu opatrzył dokument elektroniczny podpisem lub pieczęcią.

W konsekwencji powyższego zamieszczenie na skierowanym do skarżącej wydruku adnotacji "Na podstawie art. 26e § 2 ustawy z dnia 17 czerwca 1966 r. o postępowaniu egzekucyjnym w administracji informuje się, że pismo w postaci elektronicznej zostało opatrzone podpisem albo pieczęcią, o których mowa w art. 26e § 1 tejże ustawy" należy uznać za czyniące zadość wymogom art. 26e § 2 pkt 2 u.p.e.a. Podkreślić również należy, że wykonując wezwania wystosowane na podstawie zarządzeń z 17 i 24 kwietnia 2025 r. Dyrektor przesłał w wersji elektronicznej m. in. pliki: [...]. Plik ten zawiera kwestionowane zawiadomienie o zajęciu wierzytelności wystosowane w ramach systemu teleinformatycznego, o którym mowa w art. 86b u.p.e.a. Pliki ten został opatrzony kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną Naczelnika Urzędu Skarbowego przy czym certyfikat kwalifikowany związany z tą pieczęcią był ważny do 08 grudnia 2024 r., a więc w momencie sporządzenia tego zawiadomienia.

Zamierzonego rezultatu nie mogą również wywrzeć zarzuty skarżącej podnoszące naruszenie przepisów k.p.a. W szczególności na uwzględnienie nie zasługuje zarzut naruszenia art. 393 § 1 tego aktu.

Zgodnie z art. 393 § 1 k.p.a., w przypadku pism wydanych przez organ administracji publicznej w postaci elektronicznej przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego, które zostały opatrzone kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną, doręczenie może polegać na doręczeniu wydruku pisma uzyskanego z tego systemu odzwierciedlającego treść tego pisma.

Jak stanowi art. 393 § 2 omawianej ustawy, wydruk pisma, o którym mowa w § 1, zawiera:

1) informację, że pismo zostało wydane w postaci elektronicznej i podpisane kwalifikowanym podpisem elektronicznym, podpisem zaufanym albo podpisem osobistym, ze wskazaniem imienia i nazwiska oraz stanowiska służbowego osoby, która je podpisała, albo opatrzone zaawansowaną pieczęcią elektroniczną albo kwalifikowaną pieczęcią elektroniczną;

2) identyfikator tego pisma, nadawany przez system teleinformatyczny, za pomocą którego pismo zostało wydane.

Zgodnie z kolei z art. 393 § 3 k.p.a., wydruk pisma, o którym mowa w § 1, może zawierać mechanicznie odtwarzany podpis osoby, która podpisała pismo.

Stosownie zaś do postanowień art. 393 § 4 powołanego aktu, wydruk pisma, o którym mowa w § 1, stanowi dowód tego, co zostało stwierdzone w piśmie wydanym w postaci elektronicznej.

Kwestionowane zawiadomienie zawiera identyfikator pisma, o którym mowa w art. 393 § 2 pkt 2 k.p.a. Zawiadomienie to oznaczone zostało numerem [...], które jak wynika z wyjaśnień Dyrektora stanowi numer automatycznie generowany przez system teleinformatyczny. Skarżąca nie kwestionuje przy tym tego, że kwestionowane przez nią zawiadomienie zostało doręczone dłużnikowi zajętej wierzytelności przy wykorzystaniu systemu teleinformatycznego obsługującego zajęcie wierzytelności z rachunku bankowego, o którym mowa w art. 86b u.p.e.a.

Istotnego znaczenia dla oceny prawidłowości kwestionowanego zajęcia nie może mieć przy tym treść doręczonych skarżącej w formie wydruków odpisów tytułów wykonawczych. Istotne dla rozpoznania skargi skarżącej na czynność egzekucyjną było wyłącznie ustalenie czy kontestowana przez nią czynność zajęcia odpowiadała prawu. Jak wynika przy tym z powyższych rozważań kwestionowany wydruk zawiadomienia o zajęciu odpowiada wymogom u.p.e.a. oraz k.p.a.

Wydając zaskarżone postanowienie Dyrektor wywiązał się również z obowiązków wypływających z zasady dwuinstancyjności postępowania administracyjnego. Dyrektor jako organ nadzoru ponownie przeanalizował prawidłowość kwestionowanej czynności egzekucyjnej. Podkreślić należy, że zaskarżone postanowienie zawiera szczegółowe uzasadnienie, w którym odniesiono się do wszystkich istotnych okoliczności sprawy.

Konkludując całokształt powyższych rozważań należy stwierdzić, że zaskarżone postanowienie wraz z poprzedzającym je postanowieniem organu pierwszej instancji odpowiadają prawu. Organy obu instancji trafnie nie stwierdziły wystąpienia przesłanek uwzględnienia skargi skarżącej na kwestionowaną czynność egzekucyjną. Zapadłe w sprawie rozstrzygnięcia organów nie naruszają przy tym regulacji k.p.a.

Mając powyższe na uwadze, na podstawie art. 151 ustawy z dnia 30 sierpnia 2002 r. Prawo o postępowaniu przed sądami administracyjnymi (t.j. Dz. U. z 2024 r. poz. 935 z późn. zm.) należało orzec jak w sentencji.